Al heel wat jaren investeren we niet alleen in de energietransitie in ons eigen huis en eigen land, maar ook in het buitenland. Al sinds 2009 via een participatie het fonds bestaande parken van Meewind, dat in Belwind heeft geïnvesteerd. Rond dezelfde tijd zijn we begonnen met het investeren in microkrediet via het inmiddels ter ziele gegane MyC4. In 2013 zijn we begonnen met investeren in zonne-energie voor Afrika via Sunfunder, dat zich inmiddels vooral richt op grote investeerders.
Sinds 2017 investeren we kleine bedragen via Trine, Energise Africa en Land a Hand. Waarbij we een voorkeur hebben voor duurzame energieprojecten, hoewel we ook verschillende leningen hebben meegefinancierd gericht op elektrisch transport (motoren, bussen, vorkheftrucks).
De eerste jaren waren veel leningen gericht op het financieren van partijen die kleine zonnestroominstallaties beschikbaar stellen aan huishoudens. Dat is in bovenstaande grafiek goed zichtbaar door het aantal mensen dat we met onze investeringen aan elektriciteit hebben geholpen. Vanaf 2022 is het aantal leningen aan mkb-bedrijven gestegen. We hebben vanaf 2022 bijvoorbeeld geïnvesteerd in zonnedaken voor fabrieken in Vietnam, elektrische vorkheftrucks in Ghana, elektrische motoren in Kenya en zonnestroom met accu’s voor mobiele telefoonmasten.
In de eerste jaren ging het grootste deel van onze investeringen naar Afrika. Inmiddels zit 53% van onze investeringen in Azië, 44% in Afrika en 3% in Zuid-Amerika.
Rechtstreeks investeren in Afrika, Azië en Zuid-Amerika blijft overigens een risico. Onze investering in Myanmar (toen het daar de goede kant op leek te gaan) is al heel wat jaar geleden afgeboekt, en ook verschillende andere leners hebben het niet gered. Dat heeft ons ongeveer een kwart van ons rendement gekost. Dat verlies weegt echter niet op tegen de winst van bijdragen aan het slopen van de toekomstkansen voor fossiele energie.
Mei was een erg natte maand, toch was zonne-energie in mei de grootste duurzame energiebron in Nederland. Bij ons produceerden onze zonnepanelen 247 kWh, waarvan we 41,7% zelf gebruikte. Het restant hebben we teruggeleverd. Onze winddelen leverden 170 kWh op en onze warmtepomp en zonneboiler produceerde samen 190 kWh aan warmte. Per saldo produceerden we in mei 113 kWh meer elektriciteit dan we gebruikt hebben. Conclusie: ook bij ons was zonne-energie de grootste energiebron in mei.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik, inclusief warmte, over de eerste vijf maanden lag met 4.457 kWh 7% lager dan gemiddeld.
Netto lag ons energiegebruik in de eerste vijf maanden op 968 kWh. Waarmee ons seizoenstekort in het hele stookseizoen 2023-2024 uitkomt op 1.948 kWh. Oftewel: in de winter produceren onze winddelen, zonnepanelen, zonneboiler en warmtepomp 1.948 kWh te weinig om in onze seizoensvraag naar energie te voldoen. Deze energie kopen we in bij het energiebedrijf in de vorm van elektriciteit.
Het energiebedrijf zorgt er op jaarbasis voor dat er voldoende groene stroom wordt geproduceerd. Een groeiend aantal critici pleit er voor om toe te gaan naar matching op uurbasis, en ook EU regelgeving beweegt die kant op. Vooralsnog heb ik enkel cijfers die laten zien dat we in de eerste vijf maanden van dit jaar 55% van de stroom van onze zonnepanelen zelf hebben gebruikt. Voor de stroom van onze winddelen heb ik geen uurgegevens meer voorhanden.
Verwarming
In mei hebben we nog 13 kWh verbruikt, voordat we onze infraroodpanelen hebben uitgedaan. Waarmee we 0,19 kWh per gewogen graaddag hebben verbruikt, minder dan de 0,21 kWh per gewogen graaddag in mei 2023. Het aantal gewogen graaddagen was 11% lager dan in mei 2023.
Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming op 2.662 kWh. Deels komt dit door de warmere winter. Deels doordat we met infraroodverwarming 40% besparen ten opzichte van verwarmen met aardgas. Daarmee is infraroodverwarming zuiniger dan een gewone elektrische kachel. Reden waarom producenten en leveranciers al een tijd proberen om de bouwregels aangepast te krijgen, zodat deze rekening houden met de besparing die stralingswarmte geeft t.o.v. convectiewarmte
Energieproductie
Mei was een natte en bewolkte maand, dat was te merken aan de hoeveelheid stroom die onze zonnepanelen hebben geproduceerd. In mei hebben onze zonnepanelen 247 kWh geproduceerd. Bijna 20% minder dan de 302 kWh in mei vorig jaar. Daarvan hebben we er 104 zelf gebruikt, de overige 144 hebben we teruggeleverd. Onze winddelen hebben in mei 170 kWh geproduceerd, zo’n 10% minder dan in mei vorig jaar.
Samen hebben onze winddelen en zonnepanelen in mei toch meer stroom geproduceerd dan we gebruikt hebben. Op maandbasis hebben we in mei 113 kWh teruggeleverd.
CO2-uitstoot
Een heet hangijzer bij overstappen op infraroodverwarming is de CO2-uitstoot. Het idee is dat deze omhoog gaat. De cijfers laten inmiddels voor alle vijf de berekeningsmethoden die ik gebruik een ander beeld zien. Dat geldt voor de vergelijking met de gemiddelde CO2-uitstoot in de jaren met hr-ketel (vanaf installatie van onze zonnepanelen) versus de jaren met infraroodverwarming, en nog meer voor 2024.
Energiekosten in mei
Dankzij onze zonnepanelen en winddelen hebben we in mei 1 Euro aan energiekosten.
Bovenstaande grafiek laat zien dat onze energierekening zonder zonnepanelen en winddelen in de eerste vijf maanden Euro 1.350 zou zijn geweest. Dankzij onze zonnepanelen hebben we ruim Euro 300 bespaard in 5 maanden en door de winddelen hebben we nogmaals ruim Euro 300 bespaard. Waardoor onze energiekosten op Euro 720 over de eerste vijf maanden uitkomen.
In de besparing van onze zonnepanelen zit nog geen terugleververgoeding verwerkt, die gaat bij ons pas in bij het nieuwe contract vanaf juni. De teruglevergoeding die we gaan betalen ligt echter ruim onder de Euro 300, waarmee zonnepanelen een zinvolle investering zijn en blijven.
Mei was wel een bijzondere maand, want het is de eerste maand waarin onze huidige constructie van een vast tarief i.c.m. zonnepanelen en winddelen goedkoper was dan een dynamisch contract of een local4local constructie. In beide laatste gevallen zouden we zo’n 13,50 Euro aan energiekosten hebben gehad in mei i.p.v. 1 Euro. Met curtailment bij negatieve stroomprijzen (het afschakelen van onze zonnepanelen) hadden de kosten van een dynamisch contract 2,50 lager kunnen liggen.
Over de eerste vijf maanden is onze huidige constructie 13% duurder dan een dynamisch tarief. Maar die 13% extra schelen me wel een hoop kopzorgen.
De maand juni is afgelopen, tijd om de balans op te maken en te kijken naar onze energiekosten, het bijbehorend energiegebruik en onze CO2 uitstoot.
Energiekosten
De energierekening over juni is negatief. Dat betekent dat we over juni Euro 62 verdiend hebben. Niet door veel stroom te gebruiken bij negatieve prijzen, maar doordat onze zonnepanelen en winddelen in juni meer hebben geproduceerd dan we hebben verbruikt. Tegen Euro 68 aan kosten stond Euro 125 aan opbrengsten. Ook hebben we Euro 8 aan energiebelasting terugverdiend door saldering.
Over het eerste half jaar bedragen de energiekosten Euro 1.171. Een stijging van Euro 460 ten opzichte van 2022. Waarvan ruim Euro 360 veroorzaakt wordt door hogere energiebelasting en een lagere teruggaaf energiebelasting. De energiekosten (leveringstarieven gas en elektriciteit minus de opbrengsten van onze winddelen en zonnepanelen) stegen per saldo met Euro 171. Onze vaste aansluitkosten zijn met Euro 115 gedaald, doordat we geen gasaansluiting meer hebben.
Energiegebruik
Ons energiegebruik in juni bestond voornamelijk uit warm water en apparaten. We hebben een heel klein beetje energie voor verwarming gebruikt, omdat we een bezoeker onze infraroodpanelen hebben laten ervaren. In totaal hebben we 495 kWh gebruikt. Een lichte stijging ten opzichte van 2022. De stijging kwam doordat het elektriciteitsgebruik van apparaten met 9% gestegen is t.o.v. juni 2022.
Het energiegebruik in de eerste 6 maanden ligt 13% hoger dan in dezelfde periode in 2022. Dat komt met name door een toename van het energiegebruik voor warmte (+ 14%) en apparaten (+20%). De stijging bij verwarming valt met 6% mee.
Verwarming
Juni is geen spannende maand voor verwarming. We hebben nauwelijks stroom gebruikt. Het enige verbruik is veroorzaakt doordat we onze infraroodverwarming kort hebben aangehad voor een bezoeker die wilde voelen hoe het werkt. De langjarige trend omlaag van ons energiegebruik per gewogen graaddag sinds we infraroodverwarming hebben zet dan ook door.
Op jaarbasis is het energiegebruik voor verwarming nauwelijks veranderd ten opzichte van eerdere maanden. Ons werkelijk energiegebruik voor verwarming ligt net boven de 3.000 kWh op jaarbasis. Deels komt dit door de milde winter, zoals te zien in aan de gele lijn in de grafiek.
Energieproductie
In juni hebben we meer energie geproduceerd dan gebruikt, zoals te zien is in onderstaande grafiek. De overtollige elektriciteit hebben we teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
Het grootste deel van onze energie werd geleverd door onze zonnepanelen. Ook de winddelen hebben behoorlijk wat opgeleverd. Tot slot hebben onze warmtepomp en zonneboiler warmte geproduceerd. Per saldo hielden we in juni ruim 200 kWh elektriciteit over. Deze hebben we teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
In het eerste half jaar hebben we 5.733 kWh gebruikt. Daarvan is 4.330 kWh elektriciteit, waarvan 3.121 kWh van onze zonnepanelen en winddelen en 1.209 kWh van het net. Verder hebben onze zonneboiler en warmtepomp 1.403 kWh warmte geleverd.
In onze energiemix valt op dat het aandeel ingekochte energie (gas plus elektriciteit) fors gedaald is ten opzichte van eerdere jaren. Momenteel kopen we ongeveer 21% in. De resterende 79% wordt geleverd door onze zonnepanelen, winddelen, zonneboiler en hybride warmtepomp. Mijn verwachting is dat het aandeel inkoop tijdens de zomer nog verder daalt, maar richting het eind van het jaar weer op gaat lopen.
CO2 uitstoot januari t/m juni 2023
De standaard respons is dat infraroodverwarming en (hybride) warmtepompen geen CO2 besparing oplevert. Nu is dat niet de enige reden voor onze overstap naar all electric, het is wel reden om volgens 5 methoden uit te rekenen wat onze CO2 uitstoot is.
Bovenstaande grafiek laat goed zien dat onze CO2 uitstoot in 2023 volgens alle meetmethoden gedaald is ten opzichte van de periode 2011 t/m 2013. Belangrijker dan dat is dat de CO2 uitstoot ook volgens bijna alle meetmethoden gedaald is ten opzichte van de periode 2014-2018, toen we wel onze zonnepanelen, zonneboiler en winddelen hadden, maar nog geen infraroodverwarming en hybride warmtepomp.
Onderstaande tabel laat zien dat onze gemiddelde CO2 uitstoot sinds we over zijn op infraroodverwarming volgens slechts 1 methode gestegen is met maar liefst 1 kg in een half jaar. Afgerond is dat 0% stijging. Alle andere methoden laten een daling zien. Zelfs als we uitgaan van grijze stroom (wat we niet afnemen en wat we aantoonbaar ook niet voor de volle 100% in onze stroommix hebben zitten).
Het eerste kwartaal van 2023 is voorbij, tijd om het energiegebruik en de energieproductie van maart te bekijken. Maart 2023 was met 338 gewogen graaddagen 7% kouder dan maart 2022. Ons energiegebruik lag echter 45% hoger dan in maart 2022. Deels kwam dat doordat het aantal zonuren ook fors lager lag dan in 2022. Dat was merkbaar in de productie van onze zonnepanelen (42% lager dan in 2022).
Energiekosten
Van een daling van de kosten voor elektriciteit is nog niet veel te merken, ook al zijn de tarieven sinds eind vorig jaar wel aan het dalen. De stijging van de energiebelasting, terug naar het oude groeipad van voor de energiecrisis, maakt de daling van het tarief sinds december meer dan ongedaan. Daar komt bij dat het kale leveringstarief dat we betalen nog steeds 80% boven het tarief van vorig jaar ligt.
Procentueel bestond het grootste deel van onze energierekening in maart uit kosten voor elektriciteit, gevolgd door de kosten voor energiebelasting. Een schril contrast met de jaren tot en met 2021, waarin de leveringskosten van gas elektriciteit samen nooit meer dan 40% van de totale energiekosten in maart vormde.
In het eerste kwartaal zijn onze energiekosten met 33% gestegen ten opzichte van 2022. De kosten voor elektriciteit zijn slechts met 18% opgelopen ten opzichte van 2022, maar de kosten voor energiebelasting zijn ruim 2 keer zo hoog als vorig jaar. De teruggaaf energiebelasting ligt lager dan vorig jaar, waardoor de rekening met bijna 300 Euro gestegen is. Onze extra winddelen hebben dit wel afgevlakt.
De kosten van elektriciteit vormde in het eerste kwartaal 60% van onze rekening. De tweede grote kostenpost is de energiebelasting, die bijna 40% van de energierekening vormt. De kosten voor de elektriciteitsaansluiting en winddelen vallen nagenoeg weg tegen de teruggaaf energiebelasting.
Bruto energiegebruik
Doordat ons energiegebruik in maart hoger lag dan vorig jaar is ons bruto energiegebruik in het eerste kwartaal nagenoeg gelijk aan het eerste kwartaal van 2022. Daarmee is het bruto energiegebruik 17% hoger dan in 2020, het zuinigste jaar sinds we in ons huis wonen.
Energieproductie
In maart hebben onze zonnepanelen 42% minder geproduceerd dan in 2022. Doordat we meer winddelen hebben is de productie van onze winddelen gestegen van 80 naar 407 kWh. Samen zijn ze goed voor 556 kWh, goed voor 59% van ons energiegebruik.
Van onze zonnestroom hebben we in maart ruim 70% meteen gebruikt, voordeel van een lagere productie. Onze zonnepanelen en winddelen waren in maart goed voor 59% van onze energiegebruik. De resterende 41% hebben we ingekocht bij onze energieleverancier.
In het eerste kwartaal hebben we 3.127 kWh verbruikt. Onze zonnepanelen hebben 307 kWh geproduceerd en onze winddelen 1.298 kWh. Ons netto elektriciteitsgebruik ligt daarmee op 1.522 kWh. Dit is de hoeveelheid elektriciteit die we hebben ingekocht bij het energiebedrijf.
In het eerste kwartaal waren onze winddelen en zonnepanelen samen goed voor 51% van ons elektriciteitsgebruik. De resterende 49% hebben we aangevuld met elektriciteit van het energiebedrijf. Ons gasverbruik zit wederom op 0%.
Verwarming
Maart was fris en weinig zonnig. Wat voor ons reden was om meer te stoken dan in 2022. Het energiegebruik per gewogen graaddag lag met 1,44 kWh/gewogen graaddag in maart 2023 dan ook 54% hoger dan in maart 2022. Wat overigens nog steeds 39% lager is dan toen we stookten met aardgas (gemiddeld 2,17 kWh/gewogen graaddag). Gemiddeld ligt het energiegebruik sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming van ThermIQ 39% lager dan toen we met aardgas verwarmde.
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik voor verwarming op 3.098 kWh. Wanneer ik dat corrigeer voor weerseffecten naar de periode 1991-2020 komt het verbruik op 3.697 kWh per jaar. Dat is een besparing van 39% ten opzichte van verwarmen met de cv-ketel.
Warm water en apparaten
We hebben de HeatCycle van DeWarmte nu ruim een jaar in bedrijf. In maart lag de cop op 4,4, oftwel met iedere kWh elektriciteit die we hebben verbruikt heeft de warmtepomp 4,4 warmte weten te produceren. In totaal hebben we in maart zo’n 70 kWh elektriciteit voor warm water gebruikt. Dat is meer dan in maat 2022, toen onze zonneboiler meer produceerde.
Bouwbesluit norm 1, 2 en 3,
CO2 uitstoot
Een van de veel gehoorde argumenten tegen overschakelen van verwarmen met aardgas naar verwarmen met infraroodverwarming is dat er geen CO2 reductie wordt gehaald. Sterker nog: dat de CO2 uitstoot zou stijgen.
Nu zijn er vele manieren om de CO2 uitstoot van elektriciteit te bepalen. Hieronder de grafiek met de CO2 uitstoot volgens 5 gebruikte methodes. Bij alle vijf de methodes ben ik er vanuit gegaan dat de bijbehorende CO2 berekening wordt toegepast op aardgas en op de elektriciteit die in een gegeven maand niet van onze zonnepanelen of winddelen afkomstig is.
De eerste twee methoden gaan uit van de CO2 factoren die CBS berekent. Op de eerste plaats volgens de integrale methode van CBS. Deze gaat uit van de totale (hernieuwbare plus niet hernieuwbare) elektriciteitsproductie in verhouding tot de aan elektriciteit toegerekende inzet van aardgas, kolen en kernenergie. Elektriciteit uit afvalverbrandingsinstallaties en restgassen wordt niet meegenomen. De tweede methode van CBS is de referentieparkmethode. Deze gaat uit van de centrale elektriciteitsproductie uit aardgas, kolen en kernenergie, uitgezonderd die centrales waarbij de warmteproductie groter is dan 20 procent van de brandstofinzet.
De andere drie methoden maken gebruik van de CO2-emissiefactoren, zoals gepubliceerd op CO2-emissiefactoren.nl. In alle drie de gevallen ben ik uitgegaan van de well-to-wheel emissiefactoren, oftewel van de emissies in de gehele levenscyclus. Bij de eerste methode (grijs) ben ik ervan uitgegaan dat iedere kWh die we in moeten kopen van grijze stroom komt. Bij de tweede methode ben ik ervan uitgegaan dat we stroom van onbekende bron afnemen. Waarbij ik uitgegaan ben van de emissiefactor zoals die nu vermeld staat, waardoor de CO2 uitstoot van oudere jaren lager lijkt dan die in werkelijkheid was. Het aandeel hernieuwbare elektriciteit is de afgelopen 10 jaar namelijk gestegen in Nederland. In de laatste methode (stroometiket) ben ik vanaf 2015 uitgegaan van de strooommix zoals Greenchoice (onze energieleverancier) deze jaarlijks publiceert. Waarom pas vanaf 2015? Simpel, omdat ik van de jaren voor 2015 zo snel de stroometiketten niet kon vinden.
Bovenstaande grafiek laat de CO2 uitstoot in het eerste kwartaal voor de verschillende berekeningsmethoden door de jaren heen zien. Wat opvalt is dat we in 2011 en 2014 volgens alle methoden een forse CO2 daling hebben bereikt. In 2011 komt dat door overschakeling op een HR-ketel en een zonneboiler. In 2014 door installatie van onze zonnepanelen en door onze winddelen.
Wat verder opvalt is dat onze CO2 uitstoot in 2019, het jaar dat we over zijn gestapt op infraroodverwarming, volgens alle methoden daalt t.o.v. 2018 en terugvalt tot het niveau van 2014. Ook valt op dat de CO2 uitstoot volgens de verschillende methoden vanaf 2015 steeds verder uit elkaar beginnen te lopen. Waarbij de stroometiket steevast de laagste emissie oplevert en de referentiemethode de hoogste.
Wanneer ik de gemiddelde CO2 uitstoot in de periode 2014-2018 (met aardgas als warmtevoorziening) vergelijk met de gemiddelde CO2 uitstoot over de periode 2019-2023 (met infraroodverwarming als warmtevoorziening) dan leveren 3 methoden een daling van de CO2 uitstoot op. De daling varieert tussen de 14 en 76%. Twee methoden (referentie en grijs) leveren een stijging op van 4 à 5%.
Welke methode je het best kan hanteren voor de berekening van de CO2-uitstoot laat ik graag over aan de puristen. Ik vind de belangrijkste constatering de stijging bij de methoden die een stijging laten zien relatief klein is (4 à 5%). Terwijl de daling van de andere methoden veel sterker is. Onze CO2-uitstoot is gemiddeld genomen met gedaald. Het specifieke getal van 19% vind ik niet zo interessant. Op jaarbasis blijft de conclusie overeind. Als ik aardgas vergelijk met infraroodverwarming is de daling in de periode 2019-2022 gemiddeld 14% t.o.v. 2014-2018. De stijging volgens de referentie en de grijze stroom methode is voor die periode 4% (60 tot 70 kg CO2 op jaarbasis).
Wie een beetje grasduint op social media en de discussie over energie daar volgt komt daar meestal drie smaken tegen: nationaliseer de boel, verplicht energiebedrijven om weer jaarcontracten aan te bieden en tot slot voorstanders van dynamische tarieven. Tot deze laatste behoren vooral ‘energienerds’ en voorstanders van verduurzaming. Een deel van hen is overgestapt op zogenaamde dynamische energietarieven en roept trots dat ze geld toe krijgen om de elektrische auto te laden.
Bij alle drie de opties vraag ik me af: helpt dit de energietransitie verder? Wat hebben mensen met een krappe portemonnee aan de voorgestelde maatregel? Maar eerst wat is het verschil eigenlijk tussen vaste, variabele en dynamische tarieven.
Vaste tarieven
Een vast tarief is wat het zegt: gedurende de looptijd van het contract betaal je een vast bedrag per kilowattuur of per kubieke meter aardgas. Eventueel is er nog een dag en een nachttarief voor elektriciteit, maar de prijs die je voor beide betaalt per eenheid verbruik verandert niet gedurende de looptijd van het contract.
Voor het energiebedrijf komt er heel wat meer bij kijken om een vast tarief aan te bieden aan klanten. Het energiebedrijf moet o.a. inschatten wanneer ze denken dat een klant stroom en gas gebruikt. Waarbij er altijd het risico bestaat dat een klant meer of minder gebruikt dan vooraf ingeschat. Of dat de ingekochte elektriciteit niet gelijktijdig geproduceerd en afgenomen wordt, waardoor onbalans ontstaat. Ook kan het zijn dat een energiebedrijf een deel van de op termijn ingekochte energie vooruit moet betalen. Vaak is dat een percentage van de contractwaarde, de beruchte margin call. Al deze kosten versleutelt het energiebedrijf in het vaste tarief.
Lange tijd zijn vaste tarieven een goede manier geweest voor energiebedrijven om klanten te binden. Een jaar of langer vastigheid over de prijs van gas en elektriciteit, maar dan ook zo lang klant zijn. Bij overstappen volgt een boete. Deze was relatief laag, waardoor overstappen bij prijsdalingen lucratief was voor klanten. In de toekomst zal deze gebaseerd worden op de tarieven die je hebt afgesproken en de tarieven die nu gelden. Vergelijkbaar met hoe de boeterente wordt berekend bij tussentijds oversluiten van je hypotheek. Hoe hoger de tarieven die je betaalt en hoe lager de huidige tarieven, hoe hoger de overstapboete. Dat geeft energiebedrijven zekerheid dat klanten die bij de huidige hoge prijzen toch kiezen voor 3 jaar vast niet zomaar weg kunnen lopen als de prijzen onverhoopt toch dalen, waarmee zij blijven zitten met duren inkoopcontracten.
De eerste vaste contracten worden al weer aangeboden, of het verstandig is om in een markt met dalende tarieven je tarief voor een jaar vast te zetten? Wie het weet mag het zeggen. Veel zal afhangen van de beschikbaarheid van aardgas komende winter en van een geslaagde herstart van Frankrijks kerncentrales. Voor mensen die veel behoefte hebben aan zekerheid over hun energiekosten kan het een uitkomst zijn. Aan de andere kant: tot en met december bent u beschermt via het prijsplafond. Dat biedt ook kansen om te experimenteren met andere contractvormen.
Variabel
Met een variabel tarief wordt het energietarief maandelijks aangepast. Dat kan omlaag zijn, zoals momenteel gebeurd, maar ook omhoog. Het nadeel is dat het geen zekerheid geeft over de kosten op jaarbasis. Voor eigenaren van zonnepanelen is het nadeel dat de tarieven in de zomer lager liggen, waardoor de zomerse kilowatturen tegen lagere tarieven vergoed worden dan ze in de winter zijn afgenomen.
Het voordeel voor de klant is dat een variabel contract, waarbij de tarieven maandelijks worden gewijzigd, iedere maand opzegbaar is. De tariefswijziging biedt daar ruimte voor. Op die manier kan je de komende maanden profiteren van de goedkopere stroom in de zomer (meer zon in de mix). Rond september, oktober moet je dan wel opletten of het niet tijd is om alsnog de tarieven een jaar vast te zetten.
Voor mensen met een krappe beurs kan een variabel tarief een optie zijn. Hou er wel rekening mee dat tarieven vaak net wat langzamer dalen dan dat ze stijgen.
Dynamische tarieven
De aanbieders van dynamische tarieven rekenen met uurtarieven van de zogenaamde day ahead markt. Op uren dat veel zon en wind verwacht wordt en de vraag laag is zijn de tarieven ook laag. Het kan zelfs voorkomen dat je in die uren geld toe krijgt om stroom af te nemen. Het voordeel voor afnemers van een product dat slechts beperkt op te slaan is en een elektriciteitssysteem met onvoldoende flexvermogen (energiegebruikers die bereid en in staat zijn meer af te nemen op momenten met veel aanbod). Voor energienerds of mensen en bedrijven die actief bezig zijn met energie kan een dynamisch tarief een goede manier zijn om op kosten te besparen. Bijvoorbeeld door de elektrische auto of thuisaccu op te laden als de prijs laag is, of door de vaatwasser nog even uit te stellen. Of door het productieproces af te stemmen op het moment dat er veel elektriciteit beschikbaar is (wat zeker geen nieuwidee is).
Negatieve prijzen hebben echter ook een negatief effect op de energietransitie: want waarom zou je in zonnepanelen of windturbines investeren als er een toenemend aantal uren is waarop je geld moet betalen om je product af te zetten? Zeker bij leden van energiecoöperaties, waar niet alle leden even veel kaas van de energiemarkt hebben gegeten, geeft dat verwarring en twijfel. Negatieve prijzen zijn namelijk met regelmaat goed voor een nieuwsbericht. Je kan natuurlijk ook zorgen dat je zonnepanelen uit gaan als de prijs onder nul zakt. Dat gaat echter ten koste van de inkomsten, tenzij je zorgt dat je een vergoeding krijgt voor het terugschroeven van de productie. Zoals Zeeuwind bijvoorbeeld heeft gedaan.
Het nadeel van dynamische tarieven is dat ze niet alleen omlaag, maar ook omhoog kunnen. Tot en met december ben je beschermd door het prijsplafond, dat wordt (terecht!) berekend over het gemiddelde tarief en niet per uur. Vanaf 2024 ben je niet meer beschermd. Dan ben je volledig overgeleverd aan de markt.
Bij dynamische tarieven wordt een deel van het risico namelijk neergelegd bij de klant. Soms betaal je minder dan bij een variabel of vast elektriciteitstarief, maar soms ook erg veel. Wat betekent dat je potentieel voor hele hoge kosten kan komen te staan, tenzij je in staat bent het verbruik van elektriciteit uit te stellen. Zeker inwoners met een krappe beurs hebben daar naar mijn inschatting beperkt mogelijkheden toe. ’s Avonds wil je licht, de was moet een keer gedaan worden en het verbruik wordt vaak al tot een minimum beperkt.
Een extreem voorbeeld van de risico’s van dynamische tarieven deed zich in 2021 in Texas voor, waar de prijs door het uitvallen van gascentrales t.g.v. winterkou, steeg van 5 $cent/kWh naar 9$/kWh. Nu acht ik de kans dat Nederland vergelijkbare problemen op de elektriciteitsmarkt krijgt niet groot, aan de andere kant had ik je twee jaar geleden ook voor gek verklaard als je had beweerd dat de gasprijs boven de Euro 2 per kubieke meter uit zou komen of de elektriciteitsprijs (kaal leveringstarief) zou vertienvoudigen naar meer dan 50 Eurocent per kWh.
Vraagtekens bij dynamisch
Hoewel een dynamisch tarief, waarbij je soms zelfs geld toe krijgt om stroom af te nemen, heel cool lijkt ben ik er geen fan van. Voor investeerders in wind- en zonne-energie is het lastig: waarom investeren in een product dat in toenemende mate te maken krijgt met negatieve prijzen? Voor afnemers met een krappe beurs is het lastig: wat als tegenover de kans op een lage rekening ook kans op een hoge rekening staat? Dat eerste is fijn, dat tweede onbetaalbaar.
Ik begrijp mensen (met een krappe beurs) die bereid zijn te betalen voor zekerheid heel goed. Al is het maar omdat ik zelf ook liever zekerheid heb, al weet ik dat zekerheid ook een prijs kent. Zelf zoek ik ook meer vastigheid, onder andere omdat onze inkomsten over de jaren nogal fluctueren. Onze hypotheekrente staat nog 20 jaar vast, ons gasverbruik hebben we geëlimineerd (lukt namelijk niet om langer dan paar jaar vast te zetten) en ons elektriciteitsverbruik hebben we op jaarbasis voor 80% afgedekt met zonnepanelen en winddelen (huidige stand 75%). Onze winddelen leveren jaarlijks zo’n 4.500 kWh elektriciteit. De windturbines waarin we hebben geïnvesteerd gaan nog 2 tot 8 jaar mee.
Ons elektriciteitsgebruik wordt maandelijks weggestreept tegen de productie van onze winddelen (enkel leveringstarief) en de productie van onze zonnepanelen (leveringstarief en energiebelasting). In ruil daarvoor betalen we per winddeel een vergoeding voor onbalans, in normaal Nederlands we betalen het energiebedrijf om stroom te leveren als het niet waait en om de stroom te verkopen als het waait, maar we geen stroom gebruiken.
In het model waar we voor gekozen hebben is het probleem van gelijktijdigheid (en het financiële risico daarvan) voor het energiebedrijf. Nu de elektriciteitsprijzen sterker omhoog en omlaag stuiteren gaan de kosten die het energiebedrijf rekent voor het niet gelijktijdig gebruiken en producten omhoog. Het energiebedrijf stimuleert ons niet om gebruik en productie in balans te brengen.
Local4Local
Bij Local4Local kiezen de energiecoöperaties een andere route. Zij zetten juist in op het stimuleren van gelijktijdigheid van productie en gebruik van elektriciteit. Wanneer elektriciteitsproductie en afname gelijktijdig plaats vinden kunnen ze (langjarig) scherpe en vaste elektriciteitstarieven bieden aan hun leden, maar ook een veilig rendement voor de leden die investeren in de wind- en zonprojecten.
Wanneer er bij Local4Local meer wordt afgenomen dan geproduceerd wordt dit ingekocht bij een andere energiecoöperatie of op de elektriciteitsmarkt. Als er minder wordt afgenomen dan geproduceerd wordt het restant verkocht aan een andere energiecoöperatie of op de spotmarkt. Bij negatieve prijzen kan er ook voor gekozen worden om de productie van een installatie terug te schroeven.
De tarieven die energiecoöperaties kunnen rekenen zijn gebaseerd op wat ze kostprijs+ noemen. Dat is een tarief dat gebaseerd is op een eerlijke vergoeding voor de investeerders, het energiebedrijf dat de administratie verzorgt en voor de lokale energiecoöperatie die het project realiseert. Het marktmodel biedt ook de mogelijkheid om langjarige afspraken te maken tussen afnemer en producent, of tussen de lokale energiecoöperatie en haar leden. Een filmpje van Streekenergie ter verduidelijking van het model:
Betuwewind, een van de pioniers, rekent haar leden maximaal 16 Eurocent per kilowattuur. Een tarief waar je in de huidige markt een puntje aan kan zuigen. Momenteel kunnen ze geen klanten onder hun leden werven, omdat de productiecapaciteit volledig verkocht is. Een overstap zou wel een forse besparing betekenen op de energierekening.
Om aan meer leden te gaan leveren is het wel nodig dat er nieuwe projecten van de grond komen. Lees: er zijn meer zonnedaken, zonnevelden en windturbines nodig. Of misschien wel een biogascentrale op groen gas van de lokale mestvergister… Allemaal energiebronnen met nadelen, alleen hebben de alternatieven (of het nu kolencentrales, gascentrales, kerncentrales of waterkrachtcentrale zijn) dat ook. Het voordeel van Local4Local: omwonenden zullen er bij de huidige prijzen zelf om gaan vragen, want wie wil dat nou niet: zekerheid over de energiekosten voor de komende 10 tot 20 jaar?
Binnen de coöperatie waar ik zelf actief ben zitten we ook te sleutelen aan de business case voor een windturbine. Het voorlopige plan is om deze zonder subsidie te realiseren. De verschillende scenario’s die we hebben laten doorrekenen laten de waarde van gelijktijdigheid zien: bij 60% gelijktijdigheid is het benodigde kostprijs+ tarief 35% hoger dan bij 100% gelijktijdigheid. De scenario’s laten ook de waarde van lange termijn afspraken zien. Wanneer we afspraken kunnen maken voor de komende 15 jaar kan het kostprijs+ tarief ruim de helft zakken ten opzichte van een prijsafspraak voor 5 jaar.
Het nieuwe model roept nog wel veel vragen op: Welke nieuwe leden/klanten laat je toe tot het collectief? Wat doe je als de energievraag niet gelijktijdig is met de energieproductie? Hoe verdeel je de kosten van ongelijktijdigheid over de leden? Wat vinden we eerlijke vergoedingen voor de investeerders, voor de coöperatie en voor het energiebedrijf? Welke productie-installatie schakel je uit als de prijzen onder nul zakken en er onvoldoende elektriciteitsvraag is binnen het collectief? Vragen die je via marktprikkels (prijzen) kan oplossen, maar ook via de aloude methodes van de commons.
Ondanks de vragen die het model oproept biedt het Local4Local model vooral kansen. Daarbij biedt het prikkels om te zorgen dat vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt in evenwicht komen, een prikkel die mist in het Windcentrale model. De mogelijkheid om lange termijn afspraken te combineren met de spotmarkt voor elektriciteit zorgt dat je het beste pakt van beide werelden. De gemiddeld goedkopere tarieven van de spotmarkt met de zekerheid en vastigheid van hernieuwbare bronnen.
Op woensdag 8 juni organiseerde Energiek Schiedam een Energie Cafe waar ThermIQ uitleg gaf over infraroodverwarming. Tijdens dit Energie Café mocht ik vertellen over mijn praktijkervaring met infraroodverwarming. Daarbij heb ik laten zien dat ons gasverbruik gedaald in 12 jaar gedaald is van 17.714 kWh per jaar (1.800 m3) naar 1.309 kWh per jaar (zo’n 130m3) en dat we de aanvraag voor het verwijderen van de gasaansluiting inmiddels de deur uit hebben gedaan. Tegelijkertijd is ons elektriciteitsgebruik gestegen van 5.888 kWh per jaar naar 6.740 kWh.
Ook heb ik laten zien dat onze energierekening bij de huidige tarieven (2022) in een standaardjaar gedaald is naar ongeveer 0 Euro, terwijl deze zonder maatregelen opgelopen zou zijn tot dik 5.000 Euro bij de huidige prijsniveaus. Hoe we dat bereikt hebben? Door 12 jaar lang maatregelen te nemen die in vier categorieën uiteen vallen: NegaWatts scoren (energie besparen), stappen naar aardgasvrij verwarmen, stappen naar aardgasvrij warm water en zelf energie produceren. Vandaag aandacht voor de 4e etappe: energie produceren en de energierekening.
Bij alle vier de etappes geldt: verduurzamen van je woning vergt keuzes maken. Bijvoorbeeld tussen een nieuwe keuken of een zonneboiler, of tussen een verre vakantie en beter geïsoleerde ramen. Is dat makkelijk? Nee. Heeft iedereen die luxe positie? Nee. Wij hadden dat de afgelopen 12 jaar ook niet, maar hebben bewuste keuzes gemaakt bij onderhoud en investeringen in ons huis. Waarbij we ook al jaren ongemak voor lief nemen, bv. een keuken die al 12 jaar aan vervanging toe is en die al jaren slechts 3 werkende pitten heeft. Repareren of vervangen? Pas als de hele keuken aan de beurt is.
Voor wie zich na het lezen van onderstaand artikel afvraagt wat de terugverdientijd is van individuele maatregelen: die vraag beantwoord ik zodra u mij antwoord kunt geven op de vraag wat de terugverdientijd is van uw vliegvakantie, nieuwe keuken of nieuwe mobiele telefoon. Investeren in verduurzaming van de eigen woning is voor mij net zo normaal als het periodiek vervangen van de keuken of badkamer.
Start situatie
We wonen in een rijtjeshuis van 119 m2 met bouwjaar 1991 dat oorspronkelijk energielabel C had (Rc waardes van de muren 2,5). We begonnen met een energiegebruik van een kleine 24.000 kWh per jaar aan aardgas en elektriciteit, waarvan 17.714 kWh aardgas (1.800 m3) en 5.888 kWh elektriciteit. In de periode 2011-2018 hebben gemiddeld 800 m3 aardgas per jaar voor verwarming en warm water gebruikt (omgerekend zo’n 7.800 kWh aan aardgas, waarvan 6.300 kWh voor verwarming), en rond de 3.300 kWh elektriciteit. Sinds we in ons huis wonen hebben we al verschillende stappen genomen om energie te besparen, aardgasvrij te verwarmen, aardgasvrij aan warm water te komen en energie te produceren. Vandaag gaat het over de stappen naar energie produceren en het effect op de energierekening.
Energie produceren
In 2011 hebben we de cv-ketel vervangen en een zonneboiler geïnstalleerd. Jaarlijks levert onze zonneboiler gemiddeld zo’n 1.200 kilowattuur. Dat is ongeveer de helft van de benodigde energie voor het warme water dat we gebruiken. Logischerwijs doet de zonneboiler het beter in het zomerseizoen dan in de winter. Wat niet wil zeggen dat de zonneboiler dan niets doet, bij zonnig weer haalt onze zonneboiler ook bij vorst geregeld 40 graden Celsius.
In 2012 hebben we 3 winddelen gekocht en sinds 2013 leveren deze jaarlijks ongeveer 500 kilowattuur per stuk. Dit wordt verrekend met de energierekening. Anders dan bij zonnepanelen op je eigen dak betaal je bij winddelen wel energiebelasting en opslag duurzame energie.
In 2016 hebben we 9 zonnepanelen laten installeren. Deze zijn goed voor zo’n 2.100 kilowattuur per jaar. Samen met 3 winddelen was dat tot 2019 voldoende om ons volledige elektriciteitsverbruik te dekken.
Vanaf 2019 is ons gasverbruik gedaald en ons elektriciteitsgebruik gestegen, door de overschakeling op infraroodverwarming en sinds dit jaar door de installatie van onze hybride warmtepomp. Samen met de gestegen gasprijs reden om 6 extra winddelen aan te schaffen. Waarmee het totaal aantal op 9 uitkomt. Per winddeel betalen we jaarlijks een bijdrage van ongeveer Euro 20 voor onderhoud, exploitatie en onbalans kosten (soms gebruiken we stroom als het niet waait en soms waait het harder dan we stroom gebruiken).
Windturbine
Aantal
kWh/jaar
Looptijd
De Ranke Zwaan
2
1000
2025
De Trouwe Wachter
4
2000
2029
De Grote Geert
2
1000
2030
De Jonge held
1
500
2030
Totaal
9
4500
Tot slot hebben we dit jaar een hybride warmtepomp laten installeren. Deze gaat de andere 50% van de warmte voor warm water leveren. De verwachting is daarom dat deze op jaarbasis zo’n 1.300 kilowattuur warmte zal leveren. Tot nu toe heeft de HeatCyle ruim 500 kilowattuur warmte geleverd en een kleine 200 kWh aan elektriciteit gebruikt.
Energiegebruik (licht) en energieproductie (oranje) HeatCycle per maand 2022
Energiegebruik en productie
Samen met de zonnepanelen produceren we nu op jaarbasis ongeveer 6.600 kilowattuur elektriciteit. Ons verbruik ligt in een standaardjaar op jaarbasis op 8.600 kilowattuur. Voor dit jaar verwacht ik rond de 7.100 kilowattuur uit te komen. Onderstaande grafiek laat zien dat ons elektriciteitsgebruik en productie op jaarbasis weer redelijk in evenwicht zijn door de aanschaf van extra winddelen. Ook door het jaar heen zitten we met een verhouding zon : wind van 1 : 3 redelijk in de buurt van de 1 : 4 die volgens PBL nodig is voor een stabiel netwerk.
Door de jaren heen zijn we altijd zuiniger geweest dan de kengetallen waar Nibud en Milieucentraal mee werken.
Bovenstaande grafiek toont ons werkelijke bruto energiegebruik per jaar. Het is goed te zien dat met name het energiebruik voor verwarming per jaar behoorlijk verschilt.
Energierekening
Onderstaande grafiek laat onze verwachte energierekening voor 2022 zien als we niet hadden gedaan (VR-ketel) en bij verschillende vormen van verwarmen met alle genomen maatregelen.
Energierekening bij tarieven 2022
Bovenstaande grafiek laat goed zien dat niets doen (lees: ons blind staren op de terugverdientijd, terwijl we de financiële ruimte om maatregelen te nemen konden creëren) onze energierekening onbetaalbaar had gemaakt. Onze rekening was dan ruim Euro 5.000 geweest. Als we de hr-ketel hadden gehouden zouden we nog vast zitten aan de hoge gasprijs en een energierekening van Euro 850 hebben. Doordat we hebben gekozen voor infraroodverwarming in combinatie met het in bezit krijgen van de bijbehorende productiecapaciteit hebben we onze energierekening fors weten te verlagen tot Euro 200 in een standaardjaar. In werkelijkheid verwachten we dit jaar Euro 100 terug te krijgen.
Er is ook een ander model mogelijk om de energierekening betaalbaar te houden. Een model dat tot nu toe enkel door energiecoöperatie Betuwewind wordt toegepast: leveren tegen kostprijs of kostprijs plus in plaats van tegen marktprijs. In geval van Betuwewind is dat 15 Eurocent per kilowattuur. De hoeveelheid stroom die Betuwewind kan leveren is beperkt door het aantal windturbines en zonnevelden dat ze bezitten. Daarmee is het een mooi tweesnijdend zwaard: meer duurzame energie betekent meer betaalbare energie voor de regio. In dat model zou ik ook minder geld krijgen voor mijn zonnestroom, maar per saldo zou onze energierekening dan ongeveer 200 Euro negatief zijn. Eigenlijk dus een nog beter model bij de huidige prijzen dan winddelen. Ook voor de lokale gemeenschap, omdat Betuwewind een groot deel van de winst terugploegt in de lokale samenleving.
Conclusie
We begonnen 12 jaar geleden met een jaarverbruik van een kleine 24.000 kilowattuur aan aardgas en elektriciteit. Voor 2022 verwachten we onder de 10.000 kilowattuur uit te komen, waarvan 7.100 kilowattuur elektriciteit, 1.000 kilowatuur aardgas en 2.000 kilowatuur warmte. Dat betekent dat we in 12 jaar tijd 14.000 NegaWatts gescoord hebben.
We verwachten vanaf dit jaar onze energierekening rond de nul euro per jaar gebracht te hebben. Niet door uit te gaan van salderen, maar door een combinatie van wind- en zonne-energie. Zolang commerciële aanbieders van duurzame elektriciteit en andere energiecoöperaties het model van Betuwewind niet volgen biedt de Windcentrale een alternatief. Deelnemers die willen stoppen, omdat ze minder elektriciteit zijn gaan gebruiken of om andere redenen, bieden hun winddelen aan voor prijzen variërend van Euro 55 voor winddelen van windturbines die tot en met 2025 draaien tot Euro 240 voor winddelen van windturbines die nog tot 2036 draaien.
De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels meer dan 3 maanden en het ziet er niet naar uit dat de invasiepoging van Poetin snel gaat eindigen. Terwijl Russische troepen het oosten van Oekraïne in puin schieten zoekt Nederland naarstig naar alternatieven voor Russiche aardgas. Gasterra weigert ondertussen te voldoen aan de Russische eis om levering van gas in Roebels te voldoen. Gazprom heeft daarom de levering van gas aan Gasterra stopgezet. Geopol
Voor ons was de Russische inval in Oekraïne 3 maanden geleden reden om het afscheid van aardgas te versnellen. Inmiddels is ook de aanvraag voor het verwijderen van de aansluiting de deur uit. Daarmee nadert het einde van een zoektocht die ruim 11 jaar geleden met de aanschaf van ons huis begon. In die tijd is veel veranderd, maar ons einddoel is altijd overeind gebleven: aardgasvrij wonen en terug naar 1 aansluiting op infrastructuur (elektriciteit) in plaats van de huidige 2 (elektriciteit en aardgas). Daarmee komt het moment dat ik zelf antwoord kan geven op mijn vraag ‘Wanneer ga jij van het gas af?‘ uit 2015 dichterbij. Een vraag die voor steeds meer mensen relevant wordt door de stijgende energieprijzen en door het Kabinetsbeleid.
Warm water in de ton
Sinds de dag van de Russische invasie gebruiken we geen aardgas meer. Voor warm water gebruiken we heatpipes van Eco2All, een zonneboiler met vacuümbuizen, en de HeatCycle van De Warmte, een warmtepomp op riothermie. Inmiddels zijn we een kwartaal aardgasvrij en heeft De Warmte een online omgeving waarin de resultaten van de HeatCycle te volgen zijn. Tijd dus voor wat plaatjes uit hun systeem, die meer inzicht geven in de werking.
Bovenstaande grafiek laat het elektriciteitsgebruik per dag zien en de geproduceerde warmte per dag. Waarbij het goed zichtbaar is op welke dagen het zonnig is geweest. Op die dagen heeft de warmtepomp beduidend minder hard hoeven werken. In totaal hebben we in mei 22 kWh elektriciteit voor warm water gebruikt om 52 kWh warmte te produceren. Ons verbruik in mei 2021 was 78 kWh aardgas. Een energiebesparing van bijna 80%.
De gemiddelde temperatuur in ons boilervat lag in mei tussen de 42 en 56 graden Celsius. Met wel een aantal keer een aantal uur boven de 60 graden Celsius. Of dat komt door de anti-legionella instellingen of doordat het zo zonnig is geweest kan ik nog niet achterhalen, daarvoor moet ik nog een keertje rustig in het monitoringssysteem duiken.
Over het hele jaar heeft de HeatCycle 168 kWh gebruikt en 476 kWh warmte geproduceerd, de COP komt daarmee op 2,8. In 2021 verbruikte we 293 kWh (20 m3) aan aardgas voor warm water. De Heatcycle levert daarmee een besparing op van 43% ten opzichte van dezelfde periode in 2021. Maximaal heeft de Heatcycle sinds zijn ingebruikname ruim 14 kWh warmte op één dag geproduceerd.
Dat het elektriciteitsgebruik en de warmteproductie in april en mei lager ligt dan in maart heeft vooral te maken met de zonneboiler. Deze heeft vanaf april een aanzienlijk deel van het warme tapwater geleverd.
Mei 2022 was met 95 gewogen graaddagen in plaats van 164 minder koud. Ons energiegebruik voor verwarming was de afgelopen 12 maanden 1,36 kWh per gewogen graaddag. Daarmee is ons energiegebruik voor verwarming 3.980 kWh in een standaardjaar voor de periode 1991-2020, dat is 33 kWh per vierkante meter woonoppervlak. Aangezien het de afgelopen 12 maanden warmer was dan gemiddeld in de periode 1991-2020 ligt ons werkelijk verbruik lager met 3.246 kWh, dat is 27 kWh per vierkante meter. Ter vergelijking: de BENG-1 norm voor nieuwbouw van een grondgebonden woning is 55 kWh per vierkante meter per jaar voor verwarming en koeling.
Energieproductie
Aangezien ik onze systematiek wat omgegooid heb bestaat onze energieproductie nog maar uit 2 onderdelen: de productie van de zonnepanelen op ons dak en de productie van onze winddelen. Volgens de definities van duurzame energie hoort de warmteproductie van onze warmtepomp en van onze zonneboiler er eigenlijk ook bij, maar dat mag de pret niet drukken.
Onderstaande tabel laat zien hoeveel elektriciteit we in mei 2021 en mei 2022 hebben geproduceerd.
Wat (in kWh)
2021
2022
verschil
Zonnepanelen
277
315
14%
Winddelen
92
236
157%
Totaal opwekking
369
551
49%
Wat meteen opvalt is dat de productie van onze winddelen fors is gestegen. Niet zo gek als je bedenkt dat we 6 extra winddelen hebben gekocht, waardoor we nu op jaarbasis ongeveer 4.500 kWh van windenergie krijgen in plaats van 1.500 kWh en 2.200 kWh van onze zonnepanelen.
In bovenstaande grafiek is te zien dat de elektriciteitsproductie van onze zonnepanelen en winddelen op jaarbasis nog niet terug is op het niveau van de periode 2014-2016, ondanks de aanschaf van extra winddelen. De verwachting is natuurlijk wel dat dit de komende maanden gaat veranderen. Van de ongeveer 4.500 kWh op jaarbasis leveren de winddelen er twee maanden na de aankoop van extra winddelen pas 1.300. Mijn hoop en verwachting is dat dit vooral vanaf het najaar gaat veranderen.
De komende maanden leveren we op maandbasis al energie terug met onze zonnepanelen. In mei waren er slechts 9 dagen dat we netto stroom hebben gebruikt. De andere dagen hebben onze zonnepanelen hard gewerkt om de stroomprijs voor de industrie overdag te verlagen.
Totaal energiegebruik
Ons totale energiegebruik is te bezien vanuit het bruto energiegebruik, maar ook uitgesplitst naar toepassing: verwarming, warm water en apparatuur. Een derde opsplitsing is om te kijken naar de bron van onze energie: aardgas, ingekochte stroom of zelf opgewekte elektriciteit.
Ons totale energiegebruik ligt 9% lager dan het gemiddelde over de periode 2019-2022. En 28% lager dan t.o.v. de periode 2011-2018. Met een beetje zuinig aan doen komt het totale bruto energiebruik dit jaar onder de 7.000 kWh uit.
Bovenstaande grafiek laat zien dat de energievraag voor verwarming en warm water fors gedaald is in mei. Wat logisch is aangezien we in mei niet gestookt hebben. Ook is de vraag naar energie voor warm water in mei grotendeels ingevuld door onze zonneboiler, die niet is opgenomen in bovenstaande grafiek. In totaal hebben we in mei 263 kWh energie gebruikt. Een daling van 35% t.o.v. mei 2021.
Bovenstaande grafiek laat zien hoe hard ons energiegebruik op jaarbasis vanaf eind 2021 steeg t.b.v. de lockdowns. De stijging zat vooral in extra energie voor verwarming. De grafiek laat ook zien dat ons energiegebruik sinds begin dit jaar weer net zo hard hard aan het dalen is. Wat vooral komt door een lager energiegebruik voor verwarming en in mindere mate door een lager energiegebruik voor warm water. Dat laatste tekent zich nog niet heel scherp af, maar vanaf februari 2022 is er wel een lichte daling zichtbaar. De warmtepomp heeft dus effect.
In mei hebben we in totaal 551 kWh opgewekt, waarvan 315 kWh met onze zonnepanelen en 236 kWh met onze winddelen. Daarmee hebben we meer opgewerkt dan we hebben gebruikt. Ons netto energiegebruik is daarmee negatief. We hebben dus teruggeleverd aan het energiebedrijf. Op jaarbasis is de hoeveelheid energie die we inkopen daardoor gedaald, zoals in onderstaande grafiek te zien is.
Behalve dat de inkoop van elektriciteit op jaarbasis is gedaald is ook de hoeveelheid aardgas gedaald naar 134 m3 aardgas (1.309 kWh). De laagste hoeveelheid ooit.
Bovenstaande grafiek laat goed zien dat de warmtepomp drie jaar na de installatie van de infraroodpanelen zorgt voor een afname van het aandeel aardgas dat we verbruiken. De afgelopen jaren lag het aandeel aardgas redelijk stabiel rond de 20%. Sinds februari 2022 daalt het aandeel, inmiddels is het laagste punt ooit bereikt met 16% aardgas. Ook is te zien dat de toegenomen productie van onze winddelen en zonnepanelen in combinatie met een dalend totaal energiegebruik zorgt voor een daling van de hoeveelheid elektriciteit die we inkopen. Aan het eind van het jaar hoop ik dat dit teruggebracht is tot 25% van ons totale energiegebruik.
Maart 2022 was de eerste, niet zomerse, maand waarin we in onze woning enkel zonnewarmte en elektriciteit hebben gebruikt voor verwarmen, koken en warm water. Dik 10 jaar geleden hebben we een zonneboiler laten installeren. Vervolgens hebben we drie jaar geleden infraroodverwarming van ThermIQ laten installeren en in februari dit jaar een Heatcycle van DeWarmte. Daarmee kunnen we in principe van aardgas af. We wachten nog even met het daadwerkelijk laten verwijderen van de gasaansluiting. Eerst willen we zien of de HeatCycle het ook aan kan in de donkere maanden, wanneer de ondersteuning van de zonneboiler minimaal is. Afgelopen maand is wel de nieuwe schuifpui geplaatst, dus de maatregelen voor energiebesparing gaan gewoon door. Tot slot hebben we vorige maand 6 winddelen bijgekocht om ons elektriciteitsverbruik af te dekken, bij de huidige ontwikkelingen op de energiemarkt geen overbodige luxe. Niet iedereen kan zich dat veroorloven, reden om samen met een aantal andere leden van GroenLinks Schiedam 34 winddelen te kopen om te schenken aan Energiebank Schiedam.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in het eerste kwartaal op 3.168 kWh, 8% lager dan gemiddeld sinds we overgeschakeld zijn op infraroodverwarming. Dit energiegebruik is exclusief de warmteproductie van onze zonneboiler en de elektriciteitsproductie van onze zonnepanelen en winddelen.
In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat ons bruto energiegebruik fors lager ligt dan in de periode dat we ons huis verwarmde met een hr-ketel. Over het eerste kwartaal scheelt het 31%. Ons bruto energiegebruik bestaat uit drie delen: energie voor verwarming, voor warm water en voor apparaten. Onder apparaten reken ik ook de mechanische ventilatie en het stroomverbruik van de pomp van de zonneboiler mee, want ik heb geen zin om die twee los te gaan bemeteren.
Energiegebruik (in kWh)
2021
2022
Verwarming
2.191
1.660
Warm water
537
585
Apparaten
958
924
Totaal
3.686
3.168
Bruto energiegebruik eerste kwartaal, in kilowattuur
Verwarming
Maart 2022 telde met 315 gewogen graaddagen 10% minder gewogen graaddagen dan 2021. Ons verbruik voor verwarming lag echter een stuk lager dan in 2021. Het effect van de terugkeer van de kinderen naar school is goed zichtbaar, maar ook het effect van meer zon.
Wat (in kWh)
2021
2022
verschil
Graaddagen
349,7
315,3
-10%
Ruimteverwarming basis
511
274
-46%
Ruimteverwarming overig
49
20
-59%
Ruimteverwarming totaal
560
294
-47%
Verbruik/graaddag basis
1,46
0,87
-40%
Verbruik/graaddag overig
0,14
0,06
-55%
Verbruik/graaddag totaal
1,60
0,93
-42%
Ons totale verbruik voor verwarming lag 47% lager dan in 2021. Per gewogen graaddag lag ons energieverbruik in maart 42% lager dan in 2021. Waarmee het gemiddelde energieverbruik per gewogen graaddag van de afgelopen 12 maanden weer wat begint te dalen.
Voor een klein deel komt dit doordat Afgelopen maand is ook onze nieuwe schuifpui geïnstalleerd door Mathijssen Aluminium Service. Dat was in een dag gepiept. Na 40 jaar geen overbodige luxe, tijdens de februari stormen hoorden we de wind fluiten door de kieren tussen de oude schuifpui en de omlijsting. De nieuwe schuifpui zit volledig rondom getapet en ook de naden zijn van binnenuit netjes gekit. Dat scheelt in geluid, energieverlies en comfort.
Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming nu op 3.500 kWh. Nog steeds een stuk hoger dan voor de pandemie, toen we rond de 3.000 kWh op jaarbasis zaten. Ondanks het hogere verbruik tijdens de lockdowns door thuiswerken en thuisonderwijs is ons energiegebruik voor verwarming op jaarbasis nooit boven het laagste niveau op aardgas geweest (4.193 kWh in december 2014). Onze infraroodverwarming bevalt dan ook al jaren goed en het blijft naar mijn mening een aanrader voor wie op z’n aardgasverbruik wil besparen en aan loopt tegen de lange wachttijden voor warmtepompen.
De afgelopen 12 maanden waren warmer dan verwacht op basis van het gemiddelde in de periode 1991-2020 en ook warmer dan het gemiddelde in de periode 1901-1930. Wanneer ik daar voor corrigeer zou het energiegebruik voor verwarming respectievelijk 4.100 kWh en 4.400 kWh zijn geweest.
Warm water en apparaten
Het energiegebruik voor warm water in maart schat ik voorlopig in op 90 kWh, een daling met 34% t.o.v. 2021. Deze inschatting maak ik door het elektriciteitsgebruik van apparaten met 301 kWH gelijk te houden aan dat van februari. Het werkelijke elektriciteitsverbruik van onze HeatCycle ontvang ik halverwege de maand van DeWarmte. Zodra dat er is pas ik de cijfers hier aan.
In maart heeft de temperatuur van het boilervat geslingerd tussen de 40 en 60 graden Celsius. Dergelijke temperaturen hebben we de afgelopen 10 jaar zelden bereikt in deze tijd van het jaar met enkel de zonneboiler, 30 tot 50 graden kwam een enkele dag in de maand voor. De hoeveelheid water was dan te klein voor een warme douche. Nu heeft de combinatie warmtepomp op afvalwater en zonneboiler ons geen enkele dag in de steek gelaten.
In bovenstaande grafiek is goed te zien dat zowel de energievraag voor verwarming, als de resterende energievraag voor warm water sterk seizoensgebonden zijn. Vanaf het voorjaar tot en met de herfst wordt de energie voor ons warme water grotendeels geleverd door de zonneboiler. De onderstaande grafiek laat goed zien hoe onze totale energievraag op jaarbasis sinds het voorjaar van 2019 (moment van installatie van de infraroodpanelen) gedaald is.
Energieproductie
Maart was een zonnige maand. Hierdoor hebben onze zonnepanelen 47% meer elektriciteit geproduceerd. Maart was ook een maand van communicatieproblemen voor de twee windturbines waar we winddelen in hebben, De Grote Geert en De Jonge Held. Voor het moment ben ik ervan uitgegaan dat onze 3 winddelen in maart 2022 net zoveel elektriciteit hebben opgeleverd als in 2021.
Bron
2021
2022
Verschil
Zonnepanelen
176
259
47%
Winddelen
115
115
0%
Totaal opwekking
291
374
29%
Bron energiegebruik
Doordat we overgeschakeld zijn op infraroodverwarming voor verwarming en op een warmtepomp voor warm water is ons gasverbruik gedaald, maar ons elektriciteitsgebruik gestegen.
De hoeveelheid energie die we in de zomer terugleveren is nauwelijks verandert. Wat wel is verandert is de hoeveelheid stroom die we in de winter inkopen. Bestonden de pieken tot 2019 vooral uit aardgas, nadien is de piek vooral uit elektriciteit gaan bestaan.
Op jaarbasis kopen we nog ongeveer 1.500 kWh aardgas in. Een hoeveelheid die de komende maanden zal slinken naar 0. We kopen inmiddels ongeveer 4.000 kWh op jaarbasis in.
Bij onze huidige energietarieven betekent dat een extra energierekening van ruim 1.000 Euro, nog afgezien van energiebelasting en ODE. Reden om voor Euro 340 zes extra winddelen aan te schaffen in De Ranke Zwaan en De Trouwe Wachter. Deze komen begin april op onze naam te staan, waardoor we op jaarbasis zo’n 3.000 kWh extra elektriciteit zullen produceren. Deze kilowatturen worden tegen het ‘kale’ stroomtarief inclusief btw in mindering gebracht op onze jaarnota. Bij de huidige tarieven levert dat ons alleen die jaar al ruim Euro 750 korting op de energierekening op. En door de extra winddelen zal het aandeel inkoop in ons energiegebruik fors dalen.
Het liefst had ik stroom van een windturbine in Schiedam afgenomen en geschonken, maar die staat er helaas nog steeds niet. Terwijl een windturbine toch al snel een paar duizend huishoudens langjarig voor een voordelig tarief elektriciteit zou kunnen leveren. Waarbij rijkere Schiedammers een eerlijk rendement geboden kan worden.
Netto energiegebruik
Het uiteindelijk doel van zowel energiebesparen als energieopwekken is om op jaarbasis ongeveer evenveel elektriciteit van het net af te nemen als te gebruiken. Momenteel gebruiken we ongeveer 5.000 kWh aan energie meer op jaarbasis, dan we produceren. Hiervan is ongeveer 1.500 kWh aardgas en 3.500 kWh elektriciteit.
Om meer elektriciteit te produceren hadden we onze zonnepanelen kunnen vervangen door nieuwe met een groter vermogen. Hierdoor was de onbalans tussen productie in de periode april t/m september en gebruik in de periode oktober tot en met maart groter geworden. In plaats daarvan hebben we gekozen voor de aanschaf van 6 extra winddelen. Deze produceren naar verwachting juist elektriciteit in de periode dat we stroom nodig hebben: september tot en met maart. Het gaat helaas niet om nieuwe capaciteit, maar het lijkt er op dat de windturbine in Schiedam nog even op zich laten wachten. Zodra die plannen concreter zijn dragen we daar graag ons steentje aan bij. In Vlaardingen zijn de borden voor Oeverwind inmiddels wel geplaatst.
Februari is voorbij en het is een maand om te onthouden. Het is namelijk de maand waarin de warmtepomp van De Warmte werd geïnstalleerd en het is de maand waarin we op de dag van de Russische inval in Oekraïne de hr-ketel hebben uitgezet. Sindsdien hebben we nog geen dag een koude douche gehad. Hoewel een week te kort is voor definitieve conclusies lijkt het er vooralsnog op dat de warmtepomp voldoende warmte produceert om te voorzien in ons warme water. Waar later deze maand een nieuwe, beter geïsoleerde schuifpui bij komt. Dit is ons kleine protest tegen de belabberde wijze waarop de Nederlandse rijksoverheid de mijnbouwschade in Groningen afhandelt en tegen Poetins inval in Oekraïne.
Het is ook het voorlopige sluitstuk van 11 jaar zoeken naar oplossingen voor een energiezuinigere, comfortabelere en gasloze woning. Een zoektocht die bestond uit 4 delen: keuzes maken, energiebesparen, energie-opwekken en alternatieven voor aardgas zoeken. Een volledig overzicht van alle maatregelen vind je hier.
Keuzes maken
Al bij de aankoop van ons huis hebben we afspraken gemaakt over hoe we onze woning stapsgewijs wilde verbeteren. Het geld om het in één keer te realiseren hadden en hebben we namelijk niet. Daarom was de afspraak dat we om en om een maatregel ter verduurzaming van onze woning en een maatregel ter verbetering van onze woning zouden nemen. We zijn in 2010 begonnen met twee maatregelen ter verduurzaming en een ter verbetering van onze woning. Te weten een nieuwe HR-ketel en een zonneboiler voor energiebesparing, en een nieuwe vloer ter verbetering van de woning.
Daarna hebben we ongeveer om en om maatregelen in ons huis genomen. Waarbij verduurzaming soms mee kon liften op een verbeteringsmaatregel, zoals infraroodverwarming in de badkamer en beter geïsoleerde kozijnen bij het vervangen van de kozijnen. Ook hebben we er de afgelopen jaren voor gekozen om geen verre reizen te maken, maar te investeren in onze woning. Dat heeft best wel eens tot discussies en lastige gesprekken geleid.
Energiebesparen
Energiebesparen gaat niet alleen om grote zaken, maar juist ook om kleine dingen. Zo hadden we eerst een deurbel op zonne-energie, die heeft het inmiddels begeven en is vervangen door een kinetische deurbel. Dat wil zeggen een deurbel die stroom krijgt door de knop in te drukken. Ook hangen in het hele huis al jaren led-lampen, is de brievenbus voorzien van tochtwering, radiatorfolie achter de radiatoren, verwarmingsbuizen geïsoleerd, piepschuim onder de keukenplint tegen de kou, hebben we A-label apparatuur en een thermostaatkraan op de douche. Ook hebben we in de tuin een boompje geplant om de warme zomerzon buiten te houden.
Daarnaast zit energiebesparing in gedragsverandering. Zo houden we de gordijnen en de kamerdeur in de winter dicht tegen de kou. Verwarmen we enkel de ruimtes waar we verblijven, gebruiken we onze warmtepompdroger enkel voor handdoeken en ontdooien we de vriezer met regelmaat om ijsvorming te voorkomen.
Uiteraard gaat het bij energiebesparen soms ook om grotere investeringen. Zo hebben we een zonnescherm tegen de zomerse hitte i.p.v. een airco, hebben we inmiddels bijna alle ramen en kozijnen vervangen door HR++ en is de mechanische ventilatie vervangen door een exemplaar met een gelijkspanningsmotor.
Energiebesparen doen we vooral op momenten van vervangen. Dat betekent dat niet alle kosten aan energiebesparen zijn toe te rekenen.
Energieopwekken
Hoe goed we ook ons best doen energie blijft nodig in ons huis. We wekken een behoorlijk deel daarvan zelf op via onze zonneboiler (gelijk een alternatief voor een deel van ons aardgas gebruik) en via onze zonnepanelen. Voor de stroom die we nog gebruiken hebben we winddelen gekocht (helaas staan de windturbines niet in de buurt) en het restant van onze elektriciteit kopen we in bij een groene energieleverancier.
Al in 2011 hebben we geïnvesteerd in een zonneboiler. Deze voorziet ons in lente, zomer en herfst van warm water. Ons gasverbruik is daardoor gedaald. Daarnaast hebben we in 2019 gekozen voor infraroodverwarming van ThermIQ. Dit bevalt prima en bespaart ook 30 tot 40% aan energie in vergelijking tot onze cv-ketel. Minder dan met een warmtepomp, maar met als voordeel dat we de radiatoren niet hoeven te vervangen en dat we ons huis niet meteen extra hoefde te isoleren.
Eind vorig jaar hebben we na lang dubben gekozen voor een warmtepomp als aanvulling op de zonneboiler. We hebben gekozen voor een warmtepomp die ons afvalwater als warmtebron gebruikt van de Delftse startup De Warmte. Reden daarvoor is dat het afvalwater een relatief stabiele warmtebron is. ’s Winters heeft ons afvalwater nagenoeg dezelfde gemiddelde temperatuur als in andere jaargetijden.
Resultaten warmtepomp februari 2022. Geleverde warmte, verbruikte stroom en COP.
In bovenstaande grafiek is te zien dat de warmtepomp in februari ongeveer 45 kWh aan elektriciteit heeft gebruikt en dat de COP tussen de 2,5 en 4 lag. Dat wil zeggen dat er met elke kilowattuur aan elektriciteit ongeveer 2,5 tot 4 keer zoveel warmte werd geproduceerd door de warmtepomp. Best een prestatie voor een warmtepomp die enkel warm tapwater levert.
De grafieken met 11 jaar energiegebruik worden ondertussen wat onoverzichtelijk. Daarom vanaf deze maand een andere presentatie met het gemiddelde over de periode 2011-2018 (waarin we aardgas gebruikte voor verwarming), het gemiddelde over de periode 2019-heden (waarin we infraroodverwarming gebruiken voor verwarming) en het bruto energiegebruik in het huidige jaar. Waarbij het bruto energiegebruik het volledige energiegebruik is in onze woning voor verwarming, warm water en elektrische apparaten. Bij het bruto energiegebruik is geen rekening gehouden met de energieproductie van onze zonneboiler, zonnepanelen of warmtepomp.
In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat ons bruto energiegebruik in januari en februari goed vergelijkbaar is met het gemiddelde energiegebruik in de jaren met infraroodverwarming. Het ligt lager dan in de jaren dat we ons huis verwarmde met onze hr-ketel. Het bruto energiegebruik is niet gecorrigeerd voor weersinvloeden, maar gebaseerd op het werkelijk verbruik.
Verwarming
Ons energiegebruik voor verwarming kent uiteraard een seizoensgebonden ritme, zoals goed te zien in in onderstaande grafiek. De infraroodpanelen van ThermIQ zijn al 3 jaar voldoende voor onze verwarming.
In maart 2019 zijn we overgeschakeld op infraroodverwarming. In bovenstaande grafiek is te zien dat we sindsdien nooit meer boven de 2,0 kWh per gewogen graaddag hebben verbruikt, een niveau waar we met gas standaard overheen gingen in de wintermaanden. Ook is zichtbaar dat het gemiddelde energiegebruik voor verwarming sinds de overschakeling op infraroodverwarming langzaam aan het dalen is. Het gemiddelde gebruik per gewogen graaddag voor infraroodverwarming ligt dik 2 jaar na de overstap dan ook 39% lager dan het gemiddelde gebruik met hr-ketel.
Omgerekend naar een standaard klimaatjaar in de periode 1991-2020 besparen we op deze manier zo’n 2.400 kWh (een kleine 250 m3 aardgas) per jaar.
Energiegebruik naar bron
In huis hebben we drie bronnen van energie: elektriciteit, warmte en aardgas. Waarbij de elektriciteit die we gebruiken deels wordt geleverd door onze zonnepanelen, winddelen en zonnedelen. En een deel kopen we in. Onderstaande grafiek laat het verloop hiervan per maand zien, waarin ik onze zonneboiler buiten beschouwing heb gelaten. In de zomer leveren we stroom terug, in de winter zit er een forse piek in ons energiegebruik. Onze zonnepanelen en zonneboiler leveren dan weinig op, terwijl onze energievraag dan het grootst is. Onze winddelen leveren in die maanden wel stroom.
Vanaf de winter van 2019-2020 is goed te zien dat we onze ruimteverwarming hebben geëlektrificeerd.
Bovenstaande grafiek laat zien dat ons gasverbruik op jaarbasis behoorlijk is gedaald vanaf maart 2019. Ook is goed zichtbaar dat ons totale energiegebruik vanaf eind 2020 weer gestegen is. De tweede lockdown en het bijbehorende verwarmen van meer ruimtes voor thuiswerken en thuisonderwijs hebben hun tol geëist.
Bovenstaande grafiek laat zien wat op jaarbasis het aandeel is van de verschillende energiebronnen in ons energiegebruik. Daarin is ook goed te zien dat we in 2019 overgeschakeld zijn van centrale verwarming naar infraroodverwarming. Begin 2019 kochten we op jaarbasis 6.600 kWh (61% van ons energiegebruik) in in de vorm van aardgas en leverden we 450 kWh (4%) terug in de vorm van elektriciteit. Momenteel kopen we 61% van ons energiegebruik in, waarvan 18% aardgas en 43% elektriciteit. De hoeveelheid energie die onze zonnepanelen, zonnedelen en winddelen opleveren is de afgelopen jaren met ruim 300 kWh omlaag gegaan.
De saaie basistabel van februari
Wat (in kWh)
2021
2022
verschil
Graaddagen
412
334
-19%
Ruimteverwarming basis
605
510
-16%
Ruimteverwarming overig
140
59
-57%
Ruimteverwarming totaal
745
570
-24%
Warm water
198
244
23%
Apparaten
306
289
-6%
Totaal verbruik
1249
1102
-12%
Verbruik/graaddag basis
1,47
1,53
4%
Verbruik/graaddag overig
0,34
0,18
-47%
Verbruik/graaddag totaal
1,82
1,71
-6%
Gasverbruik
176
176
0%
Elektriciteitsafname
1055
904
-14%
Teruglevering
31
16
-48%
Zonnepanelen
116
99
-15%
Zonnedelen
14
14
0%
Winddelen
111
216
95%
Zonneboiler
22
22
0%
Totaal opwekking
263
351
33%
Netto elektriciteitsverbruik
814
575
-29%
% eigen verbruik
73%
84%
Saldo jaarbasis
4.074
Tot slot
Al met al ben ik bij de huidige prijsstijgingen voor energie blij met de keuzes die we gemaakt hebben. Al is onze keuken 11 jaar na aankoop van ons huis nog steeds niet vervangen, terwijl deze al bij de aankoop op het lijstje van z.s.m. vervangen stond.
Ik besef ook heel goed dat we het geluk hebben gehad dat we de financiële middelen en de kennis hadden om onze investeringen in het huis te betalen. Dat is niet iedereen gegeven. Daar waar financiële middelen en/of kennis ontbreken is een rol voor de overheid weggelegd. Waarbij subsidieregelingen in Nederland best een maatje inkomensafhankelijker gemaakt mogen worden, zoals in Vlaanderen.
Zelf gaan we de komende 12 maanden ons gasverbruik afbouwen naar 0 m3 per jaar en dan kunnen de gasaansluiting en de cv-ketel de deur uit. Dat scheelt in ons vastrecht en in de ruimte voor apparaten op zolder. Wat dan resteert is ons energiegebruik stapsgewijs terugbrengen en op enig moment nadenken over hoe we meer elektriciteit gaan opwekken, zodat we op jaarbasis in balans komen. Voor nu hebben we extra winddelen bijgekocht.
In 2014 schreef ik een stuk over de wereldwijde slag om de onderkant van de energiemarkt. Een slag die nog steeds gestreden wordt tussen de leveranciers van fossiele energie en de leveranciers van duurzame energie. In de tussenliggende jaren is er veel gebeurd en heeft de prijsdaling van windenergie, zonne-energie en energie-opslag wereldwijd doorgezet.
Ontwikkeling kolencentrales wereldwijd
De pijplijn aan kolencentrales krimpt wereldwijd en de productie van kolenstroom is sinds 2014 stabiel, ook al groeit het wereldwijde vermogen aan kolencentrales nog steeds. Dat betekent dat per kolencentrale minder stroom wordt geproduceerd en dus ook minder geld wordt verdiend.
Het totaal vermogen aan kolencentrales dat is aangekondigd, waar vergunning voor is aangevraagd of verleend en dat in aanbouw is sinds 2014 fors gedaald. De druk op investeerders (banken, pensioenfondsen, vermogensbeheerders) en verzekeraars om zich terug te trekken uit de financiering van kolencentrales groeit ook nog steeds.
Tegenover de krimp in kolenvermogen in aanbouw staat een stijging in het vermogen dat gecancelled is en gesloten. Het schiet nog niet echt op met sluitingen, maar het feit dat het vermogen van afgeblazen kolencentrales sinds 2014 stijgt is een mooie eerste stap. Een paar jaar geleden was de verwachting dat met name Zuid- en Zuidoost-Azië nog een forse groei zouden doormaken. Inmiddels hebben de regeringen van Bangladesh, de Filipijnen, Vietnam en Indonesië plannen aangekondigd om 62 GW aan geplande kolencentrales te schrappen. Daarmee daalt de pijplijn aan kolenvermogen met 80% sinds 2015, aldus Global Energy Monitor in Boom & Bust 2021. Ook Carbon Brief schetste halverwege 2020 geen rooskleurig beeld voor de kolensector.
Groei groene stroom
Sinds 2014 is de productie van groene stroom wereldwijd fors geweest. Inmiddels behoren de energiebedrijven die fors op groene stroom in hebben gezet die in de VS en Europa tot de meest interessante energiebedrijven om in te investeren. Ook zijn het Enel, Iberdrola en NextEnergy die verreweg de grootste capaciteit aan groene stroom hebben. Van de grote energiebedrijven lijken enkel BP en Total serieus werk te willen maken van het inhalen van de achterstand.
Als het gaat om offgrid solar dan groeit de markt ook nog steeds. Volgens het ‘Off-Grid Solar Market Trends Report 2020’ van de Wereldbank gaat het inmiddels om een markt van $1,75 miljard per jaar die 420 miljoen gebruikers bereikt heeft en nog steeds groeit. De markt wordt volgens de Wereldbank ook meer volwassen, waarmee ook oplossingen als waterpompen, koeling en andere nieuwe markten in zicht komen. Om het Social Development Goal betaalbare en duurzame energie toegankelijk voor iedereen te bereiken is volgens de Wereldbank nog $6,6 tot $11 miljard aan aanvullende financiering nodig.
Offgrid energie is overigens geenszins meer een markt voor kleine startups alleen. Ook de grote energiebedrijven zijn de afgelopen jaren wakker geworden en zien marktkansen. Zo nam ENGI in 2019 Mobisol over, en werd daarmee naar eigen zeggen marktleider in offgrid solar in Afrika. Ook Sunfunder, waar ik in 2013 mijn eerste crowdfunding actie in offgrid solar deed, groeit nog steeds:
Daar opgewekt
Genoeg gezeurd over de terugval bij kolencentrales en de wereldwijde ontwikkelingen op gebied van zon- en windenergie. Tijd voor een actualisatie van mijn persoonlijke overzicht met investeringen in daar opgewekt. Om te beginnen met de investeringen die volledig zijn afgelost. Dit overzicht bevat niet de ongeveer 8 projecten van Sunfunder, waar het mee begon. Het gaat om projecten van websites, die ik nu nog gebruik voor investeringen in offgrid solar: Ecologico, Energise Africa, Lend a hand en Trine.
In totaal gaat heb ik na Sunfunder in zeven projecten geïnvesteerd, waarvan het geld volledig terugbetaald is. Daarnaast heb ik in 35 projecten geïnvesteerd, die nog niet volledig zijn terugbetaald. Een klein aantal daarvan heeft terugbetalingsproblemen, soms mede veroorzaakt door corona.
Tot slot heb ik geld geleend aan 12 projecten, die nog niets hebben terugbetaald. Bij de projecten van Ecologico, komt dit doordat de projecten nog niet volledig gefinancierd zijn. De projecten van Energise Africa, Lend a hand en Trine zijn al wel volledig gefinancierd, maar pas kort geleden. Het is dus nog wachten op de eerste aflossing.
Ondanks corona gaat het goed met de terugbetaling van onze investeringen in zonne-energie elders. Prestaties uit het verleden zijn natuurlijk geen garantie voor de toekomst. Tegelijkertijd is het mooi om ze zien dat mijn voorspelling uit 2014 dat kolencentrales niet de oplossing zijn voor het gebrek aan energie aan de onderkant van de energiemarkt werkelijkheid begint te worden. Als je kijkt naar het totale vermogen aan kolencentrales wereldwijd gaat het tergend langzaam. Als je kijkt naar de groei van off-grid-solar of de hoeveelheid afgeblazen plannen voor kolencentrales neemt het momentum nog steeds toe. Al mag er nog best een schepje bovenop.
Ik ben geen beleggingsadviseur of financieel adviseur en ontvang geen speciale voordelen, maar nodig de lezers van harte uit om ook een investering te doen in offgrid solar via Ecologico, Energise Africa, Lend a hand of Trine. Let wel op: alleen geld dat je kan missen en hou er rekening mee dat de (valuta)risico’s groot zijn. Er is altijd kans dat je je geïnvesteerde vermogen niet terug krijgt.
