Krispy's blog

Tag: duurzame energie

  • Van de verbruiker betaalt naar de kleinverbruiker betaalt

    Al jaren wordt er hard gelobbied voor het veranderen van het systeem van energiebelasting en terecht laat dat duidelijk zijn. Het blijft tamelijk vreemd dat 30 jaar na invoer van het vervuiler betaalt principe nog gewerkt wordt vanuit de (klein)verbruiker betaald. Dat levert ook vreemde situaties op waarbij burgers naar de meest kapitaalintensieve vormen van duurzame energie worden gedreven. Zoals Peter Segaar voorrekent is vanaf januari het voordeel van zonnepanelen op eigen dak nog hoger dan het in Nederland zo verfoeide Duitse feed-in tarief…

    Zelflevering als alternatief voor feed-in

    Gezien de grote weerstand tegen het feed-in systeem is in Nederland de laatste jaren ingezet op een andere oplossing, namelijk zelflevering. Populair bekent als het ‘kropje sla model’. Het idee daarbij is dat je over zelfgekweekte groente uit je moestuin, die je over de openbare weg naar je huis vervoert geen belasting betaalt, terwijl je wel energiebelasting en btw betaalt over zelfopgewekte energie die je over het openbare elektriciteits- of gasnet vervoert.

    [youtube http://www.youtube.com/watch?v=jlzsOFaYlrU]

    Het regeerakkoord van de VVD en de PvdA bevat een maatregel om dit te veranderen:

    Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt. Deze wordt lastenneutraal gefinancierd door een generieke verhoging van het reguliere tarief in de eerste schijf van de energiebelasting.

    Achter de schermen wordt inmiddels druk onderhandeld over de wijze waarop deze maatregel over de vormgeving van deze maatregel, zoals bv. blijkt uit het weblog van Thijs de la Court. De voorstanders van zelflevering light schilderen het voorstel graag af als eerlijk, omdat het in lijn is met het principe de vervuiler betaalt en beloning van investeerders in duurzame energie. Naar mijn mening valt op die argumenten nogal wat af  te dingen. Sterker zelflevering light kan een hoop extra onbegrip en weerstand tegen duurzame energie opleveren.

    Zelflevering light is eerlijk, want de vervuiler betaalt

    Een aantal voorstanders van deze maatregel verkondigt dat het een eerlijke maatregel is, omdat de vervuilende burgers en vervuilende bedrijven voor de kosten van de maatregel opdraaien. Dat is flauwekul. In het regeerakkoord wordt gesproken van een voordeel voor kleinverbruikers die stroom afnemen van een locale energiecooperatie, dit voordeel wordt bekostigd door een heffing op kleinverbruikers die geen elektriciteit (kunnen of willen) afnemen) van een locale energiecooperatie. Het maakt daarbij niet uit of ze groene of grijze stroom afnemen van een commercieel bedrijf of een energiecooperatie die niet in de buurt zit. Klanten van commerciele elektriciteitsbedrijven die een primium betalen voor groene stroom uit Nederland (geen sjoememstroom, maar bv. Essent’s Windkracht220 of Eneco Hollandse Wind) worden zo vierdubbel gepakt:

    1. Ze betalen meer dan voor grijze stroom,
    2. Ze betalen energiebelasting betalen voor een energietransitie die ze al jaren niet krijgen,
    3. Ze betalen extra SDE+ heffing om bedrijven te financieren die het toekomstig aanbod van groene stroom vergroten, terwijl er geen enkel budget meer beschikbaar is om hun eigen huis energiezuiniger te maken. Sterker als ze in de sociale huursector zitten mogen ze nog eens 2 miljard extra op gaan hoesten om de staatsfinancien op orde te schoppen.
    4. Ze gaan een extra opslag betalen op hun elektriciteitsprijs omdat ze geen zin of mogelijkheid hebben om duurzame elektriciteit af te nemen uit de buurt.

    Bij zelflevering light investeer je meer en vervuil je minder

    Ik ben lid van De Windvogel en van De Windcentrale. Om lid te worden van De Windvogel en dus de mogelijkheid te krijgen van elektriciteit via zelflevering betaalde ik eenmalig 50 Euro lidmaatschapskosten. Bij De Windcentrale lag de instapprijs voor lidmaatschap op Euro 351. Drie maal raden: Waar investeer ik meer? Drie maal raden wat er niet onder zelflevering light valt (vanwege de term ‘nabijheid’ en omdat de windmolens nog subsidie ontvangen uit de MEP tijd). Zonnestroom via bv. SolarGreenPoint is nog een maatje duurder Euro 500 voor een paneel met een jaaropbrengst van ongeveer 230 kWh.

    Nu valt er natuurlijk veel voor te zeggen om deelname van burgers in lokale duurzame energie initiatieven te bevorderen. Al was het maar omdat betrokkenheid bij en financieel voordeel van duurzame energie leiden tot groter draagvlak. Maar meer investeren? Bij veel lokale duurzame energiebedrijven ben je voor een paar tientjes lid, dat heeft weinig met investeren te maken.

    Als het je gaat om maximale investering in duurzame energie, dan gaat er overigens weinig boven zonnepanelen. Zowel op eigen dak als op andermans dak zijn de investeringskosten vele malen hoger dan bij windenergie.

    Bij zelflevering light verdubbelt het aandeel duurzame energie

    Dat klinkt heel mooi en het betekent volgens voorstanders 7% duurzame, door burgers opgewekte energie in 2020. Voor het gemak ga ik er van uit dat de voorstanders met energie elektriciteit bedoelen. Momenteel zijn huishoudens goed voor ongeveer 17% van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat wil dus zeggen dat ongeveer 1 op de 3 burgers in 2020 voordeel heeft van zelflevering light, de andere 66% mag zo’n 100 Euro per jaar extra betalen (zie Henri Bontenbal). En dat voor nog geen 20% van de doelstelling voor 2020 (14% duurzame energie betekent naar mijn weten ongeveer 35% duurzame elektriciteit).

    Wanneer de voorstanders duurzame energie bedoelen dan wordt de rekening voor de resterende kleinverbruikers nog wat hoger. Want huishoudens verbruikte in 2011 ongeveer 12,5% van de totale energie in Nederland (en dient 50% van de energiebelasting op te hoesten…). Bij 7% duurzame energie door zelflevering betekent dat dat 56% van de huishoudens door zelflevering in z’n eigen energievraag kan voorzien (gas, warmte en Elektra). Als de andere 44% van de huishoudens daarvoor de rekening mag betalen betekent dat een stijging van de energieprijs met heel wat meer dan 152 Euro die Henri Bontenbal voor elektriciteit voor recent. Drie keer raden wat dat gaat betekenen voor het draagvlak onder kleinverbruikers…

    Cooperatie = duurzaam

    Dat lijkt de impliciete boodschap van de decentrale energielobby. Nu weet ik dat de cooperatie een lang bestaande rechtsvorm is in Nederland die mooie bedrijven heeft voortgebracht, maar om nu te stellen dat die allemaal de duurzaamste zijn… Neem de bankensector. Is de Rabobank daar werkelijk de koploper en wegbereider van verduurzaming geweest? Of waren dat commerciele banken als ASN en Triodos?

    Of neem Friesland-Campina: is dat nou van oudsher de duurzaamste zuivelleverancier van Nederland? Duurzamer dan Danone of andere zuivelleveranciers?

    Tijd voor een paradigmawissel

    Met de vervuiler laten betalen heeft de zelfleveringsconstructie light die Rutte & Samson voorstaan naar mijn mening weinig te maken. Zelflevering light is eerder een fopspeen die afleidt van de werkelijke discussie: de vervuiler betaalt niet in Nederland, die bepaalt. Het is de kleinverbruiker die betaalt (meer nog dan in Duitsland met z’n door Nederlandse beleidsmakers verfoeide feedin systeem). De huidige energiebelasting gaat ook niet uit van de vervuiler betaalt, maar van de verbruiker betaalt. Voor de hoogte van de energiebelasting maakt het niet uit of je groene of grijze stroom afneemt.

    Tijd dus voor een paradigmawissel in het energiebeleid: van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt zoals ook Pauline Westendorp bepleit. Oftewel maak van de energiebelasting een bronheffing, die afhangt van de mate van vervuiling. In de simpelste versie hou je dan enkel rekening met CO2, als je het wat beter wil doen hou je ook rekening met zaken als luchtvervuiling, effect op waterkwaliteit en hinder voor de directe omgeving.

    Overtuig me in de reacties gerust van het tegendeel, maar ik geloof niet dat zelflevering light een vooruitgang is voor het draagvlak voor duurzame energie in Nederland.

  • Nieuw rekenmodel voor De Windcentrale

    windcentrale-logo-cafd3569ccdd4a7469791ec5a35606f6Eerder dit jaar hebben we 3 winddelen gekocht in de Windcentrales Grote Geert en Grote Held. Het was nog even spannend of al het geld op tijd geincasseerd zou zijn, maar volgens De Windcentrale is dat gelukt en het geld staat bij de notaris. Dat betekent dat de eigendomsoverdracht per 1 januari plaats gaat vinden. Vanaf die datum zijn de windcentrales eigendom van ruim 2.500 winddelers en gaan ze stroom leveren die GreenChoice verrekent met het elektriciteitsverbruik.

    Een mooi moment voor mij om 3 zaken bij te werken in mijn rekenmodel, die daar nog niet volledig in bijgewerkt waren.

    1. Hans gaf in reactie op eerdere berichten terecht aan dat mijn berekeningen onjuist waren, omdat ik geen rekening hield met de BTW constructie van De Windcentrale. Bij aanschaf van een winddeel betaal je 21% BTW, daardoor kunnen De Windcentrales en GreenChoice onderling ook btw verrekenen. Wat inhoud dat de korting op de energierekening 21% hoger is dan de tarieven waarmee ik rekende.
    2. In het model zat nog een versimpeling door uit te gaan van slechts 1 tarief, terwijl we een hoog- en een laagtarief hebben. GreenChoice verrekent de jaaropbrengst van een windddeel volgens een vaste sleutel van 55% hoog en 45% laagtarief.
    3. Via De Windcentrale had ik de spreadsheet gekregen waarmee zij het rendement hadden berekend. Daarin stond een nauwkeurigere schatting van de onderhoudskosten per jaar dan ik zelf had opgenomen.

    Dit alles heb ik nu aangepast en verwerkt in een nieuwe spreadsheet. Ook heb ik een nieuw deel toegevoegd waarin ik de werkelijke opbrengsten en kosten kan opvoeren, zodat ik de komende jaren kan laten zien of de investering het beter of slechter doet dan verwacht.

    Reacties en vragen zijn welkom in de reacties.

  • Henri Bontenbal over lagere energiebelasting voor duurzame energie

    Henri Bontenbal fileert de problemen met de uitvoerbaarheid van de maatregel in het regeerakkoord van de VVD en de PvdA om ΅Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen,” fiscaal te stimuleren door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

    Toon eens en te meer aan dat het huidige systeem van de energiebelasting waarbij de verbruiker betaalt niet werkt en dat het tijd is om te gaan werken aan en paradigma shift naar de vervuiler betaalt. Dan kan de SDE+ ook omgebouwd worden tot een innovatiesubsidie en wordt energie een topsector zoals de anderen.

  • SolarGreenPoint: Caballerofabriek

    logo-solar-green-pointEerder schreef ik al over het project van SolarGreenPoint op de geluidswal van de A20 bij het Terbregseplein in Rotterdam. Via het feedbackformulier binnen WordPress (dat ik pas vorige week ontdekte) ontving ik begin deze maand informatie over hun tweede project op de Caballerofabriek in Den Haag.

    De investeringskosten bedragen bij de Caballerofabriek Euro 500 per paneel van 250 Wp. De jaarlijkse kosten voor onderhoud, beheer, verzekering en dakhuur bedragen 4,50 Euro per paneel. Dat maakt dat de berekening er anders uit komt te zien dan bij Terbregseplein. Als ik uitga van een jaaropbrengst van 200 kWh (80% van het piekvermogen, ik weet het vloeken in de kerk voor kenners van de materie) dan kom ik uit op een kostprijs van 12 Eurocent per kiloWattuur. Bij het huidige systeem van de energiebelasting (de verbruiker betaalt) komt de kostprijs inclusief energiebelasting dan op 24 Eurocent. Dat is 4 cent duurder dan je bij prijsstunters betaald, maar dan wel 25 jaar voor een vast tarief.

    Wanneer je vervolgens uitgaat van de 7% prijsstijging per jaar (die meestal wordt geleentjebuurt bij een bizarre berekening van het CBS waar bergen vaste kosten omgesleuteld naar kWh tarief), dan kom je op een terugverdientijd van 19 jaar onder het huidige regime en 11 jaar als zelflevering ooit mogelijk wordt. Belangrijker is dat de Netto Contante Waarde positief is zowel zonder als met zelflevering.

    De situatie verandert wanneer je met een iets voorzichtigere prijsstijging van 3% rekent. Dan is de Netto Contante Waarde onder het huidige systeem negatief. Alleen als zelflevering mogelijk wordt kun je financieel rendement halen.

    Behalve financieel resultaat zijn er natuurlijk ook andere motieven om toch zonnepanelen in een collectief project zoals de Caballerofabriek te kopen. Bijvoorbeeld omdat je niet afhankelijk wil zijn van de grillen van de energiemarkt, waar zelfs de prijs van duurzame energie meeslingert met de prijs van olie.

    SolarGreenPoint Caballerofabriek
    Aanschaf 500
    Elektriciteitsopbrengst (gem/jaar) 200
    Levensduur 25
    Verandering energieprijs 7% stijging 3% stijging
    Verandering onderhoudskosten 0% 0%
    Uitkomsten
    Kostprijs / kWh exclusief energiebelasting € 0.12 € 0.12
    Kostprijs / kWh inclusief energiebelasting € 0.26 € 0.26
    Gemiddelde elektriciteitsprijs energiebedrijf € 0.21 € 0.12
    Gemiddelde energiebelasting / kWh € 0.14 € 0.14
    Gemiddelde kostprijs elektriciteit energiebedrijf € 0.35 € 0.26
    Terugverdientijd zonder zelflevering 19 >25 jaar
    Netto Contante Waarde zonder zelflevering € 452.05 -€ 21.79
    Terugverdientijd met zelflevering 11 12
    Netto Contante Waarde met zelflevering € 1,141.75 € 667.91
    ROI zonder zelflevering 3.60% -0.17%
    ROI met zelflevering 9.10% 5.34%

    De berekeningen nazien kan hier.

    Conclusie

    Mijn conclusie is dat het SolarGreenPoint met het project op de Caballerofabriek bijna lijkt te lukken om een financieel gezonde propositie te doen voor collectieve zonne energie. In ieder geval een stuk goed gezonder en aantrekkelijker dan de eerdere collectieve zonne energie projecten die ik heb langs zien komen.

    Tegelijkertijd blijft de kostprijs van collectieve zonne energie nog hoger dan die van windenergie. Al kan ik me best voorstellen dat er voorstanders van duurzame energie en tegenstanders van windenergie zijn die bereid die meerprijs te betalen. Mocht er een zonne-energie project langskomen in de buurt van Schiedam dat samenwerkt met GreenChoice dan sluit ik niet uit  dat we daar in de toekomst ook aan mee gaan doen. Zoals we nu al lid zijn van De Windvogel en 3 Winddelen bezitten, waarmee we vanaf januari ongeveer 33% van onze elektriciteit zelf gaan opwekken.

    Update 27 december 2012:

    Met een beetje zoeken op internet kwam ik een persbericht van Eneco tegen waarin ze aangeven partner te zijn van SolarGreenPoint. In het persbericht geven ze ook aan al gebruik te gaan maken van de verruimde mogelijkheden die het regeerakkoord biedt voor zelflevering (ook al zijn daar naar mijn weten nog geen details over bekend). Dat betekent dat bovenstaande sommetjes er wat anders uit gaan zien, afhankelijk van de hoogte van de korting op het energiebelastingtarief dat de rijksoverheid aan decentraal opgewekte elektriciteit gaat geven.

    Uit het persbericht wordt ook duidelijk dat de 4,50 per paneel voor onderhoud en dakhuur enkel voor klanten van Eneco geldt. Niet klanten betalen 12,50 per jaar per paneel aan onderhoud en lidmaatschap.

  • Impressie evenement HIER opgewekt

    Op 15 november had ik een dagje vrij genomen om bij het eerste evenement van HIER opgewekt te zijn. Tot nu toe was het niet gelukt om mijn bericht daarover af te ronden, maar hierbij dan toch een korte impressie van een evenement wat aan alle kanten zinderde en bruiste van de decentrale energie. Een volledige terugblik met foto’s, filmpjes, presentaties en nog veel meer vind je bij HIER opgewekt.

    Oude bekenden en nieuwe gezichten

    Rondlopen op een bijeenkomst over duurzame energie levert een hoop bekende gezichten op, zowel oud-collega’s van het ministerie van Economische Zaken, Agentschap NL en I&M, als verstokte milieuactivisten, duurzame energie profeten en duurzame ondernemers. Daarnaast liep ik uiteraard ook nog een aantal oud-Wageningers tegen het lijf, zoals (wethouder) Sebastiaan van ’t Erve. En eindelijk, (vlag uit 😉 Henri Bontenbal.

    Op de bijeenkomst liepen duidelijk ook nieuwe gezichten rond, deels strak in pak en met aansprekende proposities. Al wilden de meesten daar niet al te veel over vertellen. Het meest intrigerend blijft de persoon die vertelde bezig te zijn met grootschalige zonne energie projecten die zonder SDE+ toch concurrerend zijn met  de Nederlandse wholesale prijs voor elektriciteit. Ik kan niet wachten tot de eerste van die projecten gerealiseerd is, want daarna kan het hard gaan met zon in Nederland.

    De praktijk wijst tenslotte uit dat Nederlanders bereidt zijn een premium te betalen voor duurzame energie in combinatie met de langdurige zekerheid van een vaste elektriciteitsprijs in combinatie. Zie bv. de kostprijzen van de eerste pilots van SolarGreenPoint (binnenkort meer over hun Haagse project, nog niet aan toegekomen om de mail die ik daarover ontvangen heb goed te lezen) en Zonnepark Nijmegen.

    Ook in het bedrijfsleven groeit de belangstelling voor duurzame in Nederland opgewekte energie, bv. doordat het een relatief makkelijke maatregel voor het behalen van CO2 reductie i.k.v. de CO2 prestatieladder is. En juist het bedrijfsleven bezit vele platte daken waarop grootschalig zon toegepast kan worden, alleen is de kostprijs daar vooralsnog de bottleneck (in Nederland betaalt de verbruiker van energie i.p.v. de opwekker van vervuilende energie).

    Algemene indruk

    Mijn algemene indruk was dat er veel leuke initiatieven voor lokale energiebedrijven rondliepen. Wat veelal onduidelijk bleef was wat de business case is. Wanneer het gaat om white label doorverkopen van groene stroom van een ander bedrijf is de marge marginaal. Ook de collectieve inkoop van zonnepanelen zet financieel niet echt zoden aan de dijk. De marges in de installatiebranche voor zonne-energie zijn klein, dus de mogelijkheden om daar als collectief lucht uit de keten te drukken zijn ook klein.

    Van een heel andere orde was het voorbeeld van Energiedorp Feldheim in Duitsland. Daar hebben ze de boel grootschalig aangepakt met 43 windmolens met een vermogen van 74 MW, biovergisters, een lokaal warmtenet en inmiddels ook een eigen smartgrid voor warmte en elektriciteit. Dat zet zoden aan de dijk: per jaar importeren ze 160.000 liter stookolie minder en ze produceren meer elektriciteit dan ze zelf nodig hebben. Ook hebben ze 25 banen geschapen in een dorp met 130 inwoners.

    Workshops

    Doordat ik me al wat langer in de mogelijkheden van duurzame energie verdiep had ik besloten niet al te veel aandacht te besteden aan de collectieve zonne-energie projecten. In de eerste ronde heb ik een presentatie van Lochem Energie en Bosch & Van Rijn over windenergie bijgewoond. Een van de belangrijke leerpunten voor mij was de bevestiging van het feit dat je zo snel mogelijk met gemeente en omwonenden om tafel moet zien te komen als je iets met windenergie wil. In het staatje met grootste weerstanden stonden de houding van lokale politiek en ambtenaren met stip bovenaan, met op de achtergrond angst voor lokale opstand.

    Bosch & Van Rijn stelde de aanwezigen voor de uitdaging om door te blijven zoeken naar de achterliggende belangen van met name tegenstanders. Als je weet wat de belangen zijn kun je namelijk zoeken naar manieren om daaraan tegemoet te komen, of de aantasting daarvan te compenseren of voorkomen.

    Lochem Energie beschreef een interessant model waarin je de mogelijkheid hebt om de baten van windenergie op verschillende wijze toe te delen aan verschillende belanghebbenden. Een nuttig model, zeker voor kustprovincies als Zuid-Holland waar wind inmiddels in kostprijs kan concurreren met fossiel. Helaas is het model niet beschikbaar voor anderen onder verwijzing naar mogelijke juridisch claims als er een fout in het model zou zitten. Naar mijn mening niet zo’n sterk arugument, aangezien je daar altijd een disclaimer aan kan hangen. Ik wens je althans veel succes als je gaat proberen mij aan te pakken als de berekeningen die ik met regelmaat hier heb gepresenteerd over de kosten van collectieve projecten niet kloppen.

    De tweede workshop die ik heb gevolgd ging over braaf en stout salderen. Dus toch nog een stukje zonne energie. Dat ging dus over manieren waarop je collectieve zonne-energie interessant kunt maken voor mensen zonder voldoende eigen dakruimte. De modellen die beschreven werden door Wij Krijgen Kippen varieerde van Boer zoekt Buur en Bedrijf zoekt Buur, tot slimme oplossingen voor verenigingen van eigenaren. In de laatste categorie heb je sinds kort Herman de stroomverdeler. Minder technisch, maar even aantrekkelijk voor kleine VvE’s is de optie waarbij de opgewekte zonne energie door het zolderappartement wordt afgenomen. Deze bewoner betaalt het reguliere tarief voor de opgewekte elektriciteit aan de VvE. Daarmee wordt de investering terugbetaald en nadat dat gebeurd is kan de VvE bijdrage omlaag of kan het extra geld gebruikt worden voor onderhoud of investeringen die de VvE ten goede komen.

    Discussies in de wandelgangen

    In de wandelgangen had ik minstens zo interessante discussies. Die aan de ene kant aantoonde dat er veel gebeurd, zoals bij Qurrent. Een energiebedrijf waar je klant kunt worden zonder gas of elektriciteit van ze te kopen… Aan de andere kant dat er vanuit de rijksoverheid nog veel onbegrip is. Om dat laatste te illustreren een korte samenvatting van de discussie die ik met een rijksambtenaar had naar aanleiding van een van de zaken waar wij thuis naar kijken: zonnepanelen op ons dak.

    Situatieschets: we wonen in een rijtjeshuis met 12 huizen waarop plaats is voor 6 tot 9 panelen per dak. De daken zijn geschakeld.

    Momenteel zijn we aan het kijken naar losse installaties per dak, de Nederlandse energiebelasting is nu eenmaal georganiseerd dat zon pv voor kleinverbruikers met eigen dak zeer aantrekkelijk begint te worden. Zolang je saldeert achter de meter.

    Omdat de daken in onze straat zijn geschakeld is het plaatsen van een omvormer per huis enkel nodig om te voorkomen dat we energiebelasting moeten gaan betalen als we de stroom via een centrale omvormer invoeren op het net via één aansluiting en vervolgens weer afnemen. Daarmee daalt het benodigde investeringsbedrag (en de kostprijs per kWh) waarmee geld overblijft om aan andere zaken te besteden.

    De ambtenaar gaf aan dat ik daar toch ook gewoon een SDE+ subsidie voor aan kon vragen. Waarop ik hem vriendelijk en beslist duidelijk heb gemaakt dat ik na ruim anderhalf jaar procederen over de SDE warmte voor onze zonneboiler niet zo veel trek had daarin. Laat staan dat ik mijn buren ooit zal adviseren zo’n lijdensweg te starten.

    Liever dan zaken structureel te regelen door het principe van de energiebelasting te veranderen van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt wordt doorverwezen naar het SDE+ subsidieloket. Tot zover het ondersteunen van de energieke samenleving.

    En laat ik wel wezen, wanneer zonnepanelen externe kosten veroorzaken dan ben ik bereid daarvoor te betalen. Alleen die externe kosten zitten niet bij de rijksoverheid, maar bij mijn netbeheerder en mijn programmaverantwoordelijke. In casu Stedin en Greenchoice. Die verreken je dus niet via de energiebelasting, maar via de vaste aansluitkosten, het transporttarief of het teruglevertarief.

    Slotconclusie

    Al met al heb ik 15 november veel leuke en nieuwe initiatieven gezien en gehoord. Wat me wel opviel was het grote verschil tussen praktijk en landelijk opererende ambtenaren. Daar zit werkelijk een wereld van verschil in beleving en ideeën. Vroeg of laat gaat dat een keer botsen. Momenteel lijkt dat voor de buitenwereld nog redelijk gemoedelijk te gaan met een nationaal energieakkoord in de pijplijn. Op de achtergrond broeit echter al jaren een veenbrand, het is wachten tot die een keer aan de oppervlakte komt. Wanneer dat gebeurt denk ik dat het er hard aan toe zal gaan, net als het CO2 opslag dossier dat bij hetzelfde deel van de rijksoverheid was belegd.

  • Subsidie zonneboiler: de juristen zijn er druk mee geweest, het heeft wat moeite gekost, maar hij is toch toegekend

    Dik anderhalf jaar geleden hebben we onze zonneboiler laten installeren. Gebaseerd op de stellige uitspraak van voormalig Minister Van der Hoeven dat de SDE niet tussentijds aangepast zou worden hadden we besteld voordat de regeling duurzame warmte in 2011 was opgensteld. Als een van de vele duurzame maatregelen besloot minister Verhagen de regeling niet open te stellen, waardoor we konden fluiten naar dik duizend Euro subsidie. Aan de ene kant niet getreurd, de zonneboiler doet het er niet slechter om. Aan de andere kant verhoogde het wel onze kosten en bevestigde het de onbetrouwbaarheid van het rijk op gebied van subsidies voor duurzame energie.

    Zodra duidelijk werd dat de regeling duurzame warmte voor 2011 niet opengesteld werde hebben we onze installateur, Zon en Zo, een vrijbrief gegeven om namens ons bezwaar aan te tekenen. Na wat procedurele hobbels, waaronder machtigingsformulieren waar de komma verkeerd op stond en die dus op het laatste moment opnieuw getekend moesten worden, bleef het al lange tijd stil. In de tussentijd werd wel duidelijk dat aanvragen die voor 27 februari waren ingediend nog wel aanspraak konden maken op subsidie. Onze zonneboiler is op 23 februari 2011 geïnstalleerd, maar onze subsidieaanvraag zat net na 27 februari.

    De uitkomst

    Onderhand had ik de subsidie opgegeven en de griffierechten in de kostprijs meegenomen. Vandaag kreeg ik  via de mail de beschikking doorgestuurd waarin de subsidie alsnog wordt toegekend. Belangrijkste motivatie: het College van Beroep voor het Bedrijfsleven vind de datumgrens van 27 februari 2011 in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Het geld hebben we inmiddels ook ontvangen. Over te laat betaalde belastingaanslagen van de belastingdienst betaal je rente, maar over te laat uitgekeerde subsidies ontvang je geen rentevergoeding. Het geneuzel over de SDE warmte heeft de belastingbetaler echter wel genoeg gekost dus tijd voor uitgaven die wel bijdragen aan meer duurzame energie.

    Een mooie kleine juridische overwinning voor decentrale energie aan de vooravond van het evenement van Hieropgewekt.

  • Impressie Future Leader Event 2012

    Afgelopen donderdag heb ik meegedaan aan het Future Leaders Event van MVO Nederland. Het thema was dit jaar schaarste. Het team waar ik in zat had een mooie case uitgewerkt op gebied van energieschaarste voor Alliander. Helaas mochten we niet door naar de finale, waarin de winnaars per subthema het tegen elkaar opnamen. Overall winnaar werd een van de teams grondstofschaarste met het concept Vodaswitch.

    Openingssprekers

    Het event kende een gebruikelijke opzet met een vijftal inleidende sprekers, waarna de deelnemers ieder voor zich de laatste hand konden leggen aan hun presentatie. Desgewenst met hulp van experts, tekenaar of pitch coach Rens de Jong.

    Van de openingssprekers zijn me een aantal zaken bijgebleven. Op de eerste plaats het onderzoek van Maayke Daamen over grondstofschaarste. Een verhaal dat interessant werd toen ze begon over het opzetten van een Google for grondstoffen. Nuttig en noodzakelijk als je wil komen tot een circulaire economie. Iemand zal tenslotte bij moeten houden welke grondstoffen in welk product of in welk gebouw zijn beland. Anders wordt hergebruik lastig.

    Ruud Koornstra was zoals altijd een feest om te horen spreken, vooral ook omdat dagvoorzitter Rens de Jong zich duidelijk had voorgenomen het onmogelijke te doen: Ruud van z’n a propo brengen en daarmee ook binnen de tijd houden. Wat volgens mijn horloge uiteindelijk niet lukte, toch weer een punt voor Koornstra. Naast de oproep om in alle rollen die je hebt dezelfde pet op te houden is vooral het laatste filmpje bijgebleven. Een filmpje met een apparaatje wat stroom produceert, zonder toevoer van buitenaf. Nu heb ik de afgelopen jaren meerdere keren me vermaakt om de filmpjes van en berichten over nulpuntsenergie, maar deze leek serieuzer.

    Al klonk de calculatie me iets te rooskleurig. Een 10 kW unit voor USD 4.000. Als zo’n unit non stop op vol vermogen kan produceren betekent dat ruim 87.600 kWh per jaar (10*24*365). Bij een levensduur van 10 jaar en geen onderhoudskosten betekent dat een kostprijs van minder dan 5 dollarcent per kWh. To good to be true… Maar goed, we zullen het zien.

    Ook opvallend was de presentatie van Lucas Simons, die met zijn bedrijf NewForesight, werkt aan verduurzaming van de landbouwsector. Hij hanteert daarbij een systeemaanpak. Mooi en intrigerend om te zien, lastig om even snel te doorgronden tijdens de powerpoint.

    To be continued… met de cases en onze eigen oplossing

  • Energiebelasting & SDE+ versus zelflevering

    Gisteren heeft Greenchoice het geld geincasseerd voor de 3 winddelen die we hebben gekocht. Dat betekent dat we vanaf volgend jaar ongeveer 1.500 kWh zelf gaan opwekken. Dat wordt in mindering gebracht op onze elektriciteitsrekening, wat ons ongeveer 120 Euro per jaar op de energierekening scheelt. Voor elektriciteit betalen we volgend jaar nog 160 Euro, terwijl we gewoon 480 Euro aan energiebelasting blijven betalen. Die windmolen staat tenslotte niet achter onze molen en de energiebelasting heeft andere doelen (zoals Henri Bontenbal op zijn blog uitlegt). Dat maakt de verhouding tussen elektriciteitskosten en energiebelasting overigens niet minder bizar…

    In het regeerakkoord staat echter een hoopgevend zinnetje over zelflevering:

    Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

    Voor De Windcentrale blijft de invulling van het begrip nabijheid een uitdaging, net als de eis dat geen rijkssubsidie mag worden ontvangen. Het eerste punt (nabijheid)  zou ik zelf liever via een aanpassing  van het transporttarief geregeld willen zien.

    Met de eis van rijkssubsidie ben ik het eens. Het is tenslotte niet netjes en eerlijk om het voordeel van een verlaagd tarief op de energiebelasting te willen en tegelijkertijd ook de SDE subsidie nog te blijven ontvangen. (Ik vermoed althans dat de Windcentrales een SDE subsidie ontvangen.)

    Ik ruil de SDE echter met alle plezier in voor een verlaging of vrijstelling van de energiebelasting. Het basisbedrag voor wind op land in 2008 (voor zover mij bekend oudste beschikbare jaar van de SDE) bedroeg € 0,110 per kWh windenergie. Dat betekent ongeveer 6 Eurocent per kWh subsidie (basisbedrag minus gemiddelde marktprijs). Als we die 6 Eurocent subsidie nu is wegstrepen tegen de energiebelasting dan scheelt dat een hoop rondpompen van geld. Zelfs als het elektriciteitsbedrijf de bovengenoemde regelkosten voor fossiele centrales mag doorberekenen gaan winddelers er per saldo nog iets op vooruit. Bijkomend voordeel is de lange termijn zekerheid over de hoogte van onze elektriciteitsrekening.

    Al weet je dat laatste nooit helemaal zeker in Nederland…

    Berekeningen

    De spreadsheet met berekeningen vind je hier. De uitkomsten hieronder. De kolom NL geeft aan wat onze huidige kosten zijn. De kolom Winddeel geeft aan wat de kosten zijn met de 3 winddelen. De kolom Zelflevering 2 geeft aan wat de kosten zijn als de volgende 3 zaken veranderen:

    NL Winddeel Zelflevering 2
    Jaarverbruik 3.500 3.500 3.500
    Zelf opgewekt -1.500 -1.500
    Saldo 2.000 2.000
    Belastingtarief € 0,114 € 0,114 € 0,114
    Tarief regelkosten DE * € 0,04
    Tarief DE netwerk ** € 0,00
    BTW 21% 21% 21%
    Belasting incl. BTW € 0,14 € 0,14 € 0,14
    Totaal belasting € 483 € 483 € 276
    Regelkosten € 0 € 0 € 73
    Kosten netwerk € 0 € 0 € 0
    Kosten elektriciteit € 279 € 159 € 257
    Totale kosten € 762 € 642 € 605
    Besparing tov EB 0% -16% -21%
    Belastingdruk 173% 303% 107%

  • Duurzame energie en de stijgende energierekening

    Sinds begin oktober is er een discussie gaande over de stijgende kosten van energie als gevolg van de ambities om meer duurzame energie op te wekken. Volgens sommige energiebedrijven is er een extra energieheffing nodig om buffercapaciteit aan te leggen. Volgens weer anderen, zoals Rene Leegte van de VVD, is Duitsland het voorbeeld van een land waar de kosten van de energietransitie de pan uit reizen. Tijd om de eigen elektriciteitsrekening er bij te pakken en de Duitse en het Nederlandse systeem in prijs te vergelijken.

    De kosten van buffercapaciteit

    Volgens GDF Suez en E.ON is een extra energieheffing nodig om buffercapaciteit aan te leggen. Deze buffercapaciteit moet voorkomen dat het licht uit gaat als het aandeel duurzame elektriciteit in Nederland stijgt. Dat de regelkosten voor fossiele centrales behoorlijk volgens sommige energiebedrijven behoorlijk kunnen zijn laat Hans Labohm zien. Hij schrijft op basis van gegevens van Rob Walter dat deze regelkosten ongeveer 4 Eurocent per kWh bedragen voor windenergie en iets minder voor zonne-energie.

    Inmiddels heeft Eneco via haar website weten geen aanleiding te zien voor een extra energieheffing ten bate van fossiele energie. Dat laat meteen zien hoe dit soort zaken opgelost kan worden sinds het opheffen van de Samenwerkende Energieproducenten: via marktwerking. Dit is nou typisch zo’n geval waarin dat werkt.

    GDF Suez en E.ON wensen blijkbaar een hogere prijs te berekenen aan hun klanten i.v.m. benodigde back-up capaciteit. Eneco stelt dat dit niet nodig is en denkt dat de prijs gelijk kan blijven. Effect: klanten stappen over naar Eneco, of naar andere energieproducenten die een lagere vergoeding vragen voor het dragen van programmaverantwoordelijkheid. In een markt waarbij de NMA de consument vooral aanzweept om op de prijs te letten is het dan exit GDF Suez en E.ON.

    Bovenstaande neemt overigens niet weg dat ik volledig bereid ben om een energiebedrijf te betalen voor programmaverantwoordelijkheid.

    Onze elektriciteitsrekening

    Het variabele deel van onze elektriciteitsrekening bestaat uit 3 delen:

    1. leveringstarief elektriciteit
    2. energiebelasting
    3. BTW

    Elektriciteitskosten

    Uitgaand van ons verwachte elektriciteitsverbruik voor 2013 gaan we zo’n € 280 aan elektriciteit betalen (inclusief BTW).

    Prijs ex btw BTW Prijs incl btw Jaarverbruik Kosten
    Laagtarief  € 0,055 21%  € 0,0666 1.600  € 106,48
    Hoogtarief  € 0,075 21%  € 0,0908 1.900  € 172,43
    Elektriciteitskosten 3.500  € 278,91

    Energiebelasting vs. feedin opslag

    In het eerste deel staan de kosten van elektriciteitslevering. Die blijven gelijk, ongeacht de keuze voor energiebelasitng of feedin dat je hanteert voor de financiering van duurzame energie. Het verschil tussen beide systemen ontstaat zodra je gaat kijken naar de energiebelasting en de feedin opslag. De berekening zie je in de tabel hieronder.

    Energiebelasting Feedin opslag
    ex BTW € 0,11400 € 0,05277
    BTW 21% 21%
    incl. BTW € 0,13794 € 0,06385
    Jaarverbruik 3.500 3.500
    Totaal belasting € 483 € 223
    Totaal elektriciteit € 279 € 279
    Totaal variabel € 762 € 502
    Verschil met EB € – € 259
    Besparing tov EB 0% 34%
    Belastingdruk 173% 80%

    Zoals je ziet levert het Duitse feedin systeem een besparing op de elektriciteitsrekening op van € 259. Dat is dik 30% minder en fors meer duurzame energie dan in Nederland. De stijgende energierekening voor particulieren in Nederland ligt dus veel minder aan het succes van het duurzame energie beleid in Nederland, dan aan het ophogen van de energiebelasting door de overheid.

    De belastingdruk op elektriciteit in Nederland voor particulieren is dan ook dik 170%. Oftewel voor iedere Euro aan elektriciteit die je koopt betaal je € 1,70 aan energiebelasting. In Duitsland betaal je na verhoging van de feedin opslag nog steeds slechts € 0,80 aan feedin opslag voor iedere Euro aan elektriciteit.

    Doe mij dus maar de Duitse insteek: meer resultaat tegen 1/3 minder kosten. Maar ja, marktwerking tussen nationale overheden vergt dat je multinational of grootverbruiker bent…

    PS de berekeningen vind je hier.

  • Winddelen uitverkocht, we worden molenaar 🙂

    Windcentrale Uitverkocht 300x234Vandaag werd bekend dat De Windcentrale er in is geslaagd om voldoende winddelen te verkopen om beide windmolens te kopen. Dat betekent dat een van de grootste crowdfunding campagnes van Nederland geslaagd is. In krap 4 maanden tijd is zo’n 7 miljoen Euro opgehaald bij burgers om 2 windmolens te kopen. Een mooi resultaat waar het team achter De Windcentrale trots op mag zijn.

    De werking

    Bij De Windcentrale zijn de windmolens verdeeld in zogenaamde winddelen, waarbij ieder deel goed is voor 500 kWh. Burgers hadden de mogelijkheid om winddelen te kopen tot maximaal het eigen verbruik. Een eenmalige investering van Euro 351 in ruil voor 16 jaar elektriciteit. Buiten de start investering komt er naar schatting nog Euro 15 per jaar aan onderhoudskosten per winddeel bovenop.

    Abstracte thema’s tastbaar gemaakt

    Het effect voor burgers (en onszelf) is dat grote abstracte problemen als klimaatverandering, leveringszekerheid van energie en duurzame energie opwekking in Nederland ineens heel concreet en tastbaar worden. Voor 351 Euro doe je mee aan duurzame energieopwekking in Nederland en stel je (een deel van) je eigen energievoorziening veilig. Transportkosten, netwerkkosten en belastingen kunnen nog roet in het eten gooien, maar een stijging van de gas of kolenprijs heeft de komende 16 jaar geen impact op de prijs van elektriciteit die De Windcentrale opwekt voor haar winddelers.

    Wat een vraag blijft is de rol van de netwerkbeheerder en het energiebedrijf bij constructies als deze. De Windcentrale werkt met een vast energiebedrijf (in casu Greenchoice). Dat betekent dat we daar de komende jaren aan vast zitten, tenzij de hele coöperatie naar een ander energiebedrijf overstapt. Het wordt lastiger als je (zoals wij van plan zijn) je energiebehoefte wilt spreiden over verschillende productielocaties. Bijvoorbeeld door winddelen te kopen in een Windcentrale in Zeeland of Zuid-Holland. Of door mee te doen in een collectief zonne-energieproject in de buurt, dat dan wel met hetzelfde energiebedrijf moet samenwerken.

    Het effect van het regeerakkoord

    In het regeerakkoord staat een fraai zinnetje, dat volledig in lijn ligt met de lobby zoals e-decentraal deze de afgelopen tijd heeft gevoerd:

    Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

    Dat klinkt mooi: wij hebben tenslotte 3 winddelen gekocht en ik lever met alle liefde de subsidie uit MEP/MAP of SDE(+) in voor een korting op het energiebelastingtarief, zodat we ook bij energie het principe de vervuiler betaalt gaan toepassen.

    Helaas zit de duivel weer in de details. De website van De Windcentrale meld namelijk dat windenergie van De Windcentrale niet lijkt te gelden als dichtbij:

    Als je stroom opwekt met je eigen windmolen dan moet je toch nog gewoon energiebelasting betalen over deze stroom. Op 29 oktober 2012 werd er bekend gemaakt dat het nieuwe kabinet de energiebelasting wil gaan verlagen voor stroom opgewekt door energie-coöperaties. Dat is op zich goed nieuws maar dit is echter onder de voorwaarde dat de stroom in “nabijheid” is opwekt “. Als dit voornemen op deze manier wordt geïmplementeerd dan zouden mensen met Winddelen geen gebruik kunnen maken van deze (mogelijke) nieuwe regeling.

    Het standpunt van de Windcentrale is dat het Rijk een belangrijke fout zou maken door een beperking op te leggen voor opgewekt in “nabijheid”. De kostprijs van windenergie is ongeveer 1/3 van de kostprijs van zonne-energie. Met windmolens kunnen ook veel grotere slagen worden gemaakt. Het Rijk erkent dit en zet daarom in op geconcentreerde grootschalige windparken. Deze parken zullen per definitie NIET in de buurt staan van woningen van particulieren. Met andere woorden, de meest rendabele en logische vorm van duurzame energie opwek wordt hiermee uitgesloten van de beoogde nieuwe regeling voor energiebelasting.

    Dat dat voor ons in Schiedam zo is kan ik me voorstellen (Delfzijl is niet om de hoek), anders wordt het voor de winddelers in het noorden van het land. Ik ben erg benieuwd op welke wijze Rutte II de nabijheidslijn rondom de twee windcentrales gaat trekken.

    Daarnaast vind ik dat je de afstand tussen energieopwekking en energieverbruik beter kunt beperken door differentiatie in de netwerk- en transportkosten dan via de energiebelasting.

    Conclusie

    Voor het moment ben ik blij met onze 3 winddelen en de geslaagde crowdfunding actie voor windenergie. Het blijft spannend dat je jezelf voor de komende 16 jaar aan een energieleverancier overlevert, tenzij alle leden van de coöperatie gezamenlijk besluiten over te stappen op een ander energiebedrijf.

    Ik vind het echter een erg prettig idee dat ik de komende 16 jaar zo’n 50% van mijn huidige elektriciteitsbehoefte (die ik niet snel zie dalen) in eigendom heb. Dat geeft een stuk meer rust voor het gezinsbudget. Zeker als de komende 16 jaar het nu eens gaat lukken om daadwerkelijk voordeel te gaan gunnen aan burgers die eigen initiatief nemen, ook als dat minder nabij is.