Krispy's blog

Tag: ontgasverbod

  • Minister: provinciale verboden op varend ontgassen niet rechtsgeldig

    Een paar weken geleden publiceerde De Gelderlander een artikel over ontgastoerisme, het rondje vanuit Duitsland (of België) waarbij binnenvaartschippers vanuit Duitsland of België naar Nederland varen om de resterende benzeendamp uit hun ruim de lucht in te blazen. Deze praktijk levert risico’s op voor de schippers, hun bemanning en de volksgezondheid. Naar aanleiding van deze publiciteit stelde CDA, SP en Partij voor de Dieren Tweede Kamervragen. Inmiddels zijn de antwoorden binnen en is het hoge woord eruit: Het verbod op varend ontgassen, waarmee provincies het vrijlaten van giftige (benzeen)dampen op rijksvaarwegen (zoals de Rijn en de Waal) al jaren tegengaan, is volgens de minister juist op deze vaarwegen helemaal niet rechtsgeldig.

    De minister geeft ook aan nog steeds geen goed beeld te hebben van de omvang van het probleem. Wat zacht gezegd opmerkelijk is er 4 jaar nadat het RIVM de officiële cijfers met een factor 10 omhoog bijstelde na publicaties op Sargasso. Terwijl er zacht gezegd een kleine discrepantie is tussen de officiële cijfers van Emissieregistratie.nl(ongeveer 24.000 kg benzeen emissie per jaar t.g.v. ontgassen door de binnenvaart) en het aantal schepen dat potentieel benzeen moet ontgassen per jaar volgens cijfers van de Taskforce Varend Ontgassen (2.000). Bij een buitentemperatuur van 20 graden Celsius bevat een gemiddelde binnenvaarttanker 900 kg benzeendamp. Dat betekent dat er volgens de officiële emissiecijfers minder dan 30 binnenvaarttankers per jaar varend ontgassen in Nederland. Hoe die andere 1.970 schepen van hun ladingdamp afkomen is al jaren een raadsel. Waarom ingezet wordt op 5 locaties waar schippers terecht kunnen voor verantwoorde verwerking van de ladingsdampen idem dito.

    In de antwoorden van de minister komen ook oude bekende argumenten uit de hoge hoed, zoals het verbod om toxische stoffen te lozen in de buurt van bruggen, sluizen of in dichtbevolkt gebied (zie antwoorden op vragen SP). Dat laatste klinkt heel fraai, alleen is dit dichtbevolkt gebied niet gedefinieerd in de wet en dus is een verbod op ontgassen bij dichtbevolkt gebied ook niet handhaafbaar.

    Open waanlink

    Dit bericht is geschreven voor en geplaatst als open waanlink op Sargasso.

  • Arnhem wil af van varend ontgassen

    De publicaties van De Gelderlander over varend ontgassen uit oktober hebben woensdagavond geleid tot vragen van D66, SP, GroenLinks en PVV in de Arnhemse gemeenteraad. Wethouder Cathelijne Bouwkamp heeft toegezegd bij de provincie Gelderland te gaan  aandringen wordt opgetreden tegen benzeentankers die ondanks het provinciaal ontgasverbod in Gelderland kankerverwekkend gas lozen terwijl ze over de Rijn en ook de Waal varen.

    De kwestie staat volgens Bouwmeester ook geagendeerd voor een overleg tussen regiogemeenten, waaronder de gemeenten die aan de Waal en de Rijn liggen. In dat overleg zal ook besproken worden hoe paal en perk te stellen aan deze vervuilende praktijken. Of er tijdens het overleg ook gesproken wordt over locaties en vergunningen waar binnenvaartankschepen op verantwoorde wijze van hun ladingdamp af kunnen is onduidelijk.

    Open waanlink

    Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

  • Ontgassen binnenvaart: actuele stand van zaken

    Vorige week kwam De Gelderlander met het nieuws naar buiten dat binnenvaarttankschepen vanuit Duitsland naar Nederland komen om hier te ontgassen, zogenaamd ontgastoerisme. In de reacties daarop op sociale media krijgt de provincie Gelderland behoorlijk wat kritiek. De provincie heeft namelijk een ontgasverbod ingesteld voor benzeen en benzeenhoudende stoffen, maar onduidelijk is hoe groot het probleem is, hoe het ontgasverbod gehandhaafd wordt en wat de provincie doet om schippers een alternatief te bieden voor varend ontgassen. De provincie Gelderland staat hierin niet alleen, daarom een overzicht van de status op deze onderwerpen.

    Achtergrond provinciale ontgasverboden

    Ik begrijp de emotie in Gelderland naar aanleiding van de berichtgeving over ontgastoerisme. Een fenomeen waar Robert Tieman, toen nog van het CBRB, in 2012 al voor waarschuwde. Het is echter de vraag of het terecht is om dit op de provincie af te reageren, terwijl het juist de nationale overheid en de verladers zijn die in dit dossier zo langzaam bewegen. Daarom hier wat achtergrond over de provinciale ontgasverboden.

    De provincie Gelderland stelde in juli 2017 een verbod op varend ontgassen van benzeen in, hiermee volgde de provincie het voorbeeld van de provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant (beide sinds 2015). Inmiddels zijn er in totaal 7 provincies met een ontgasverbod voor benzeen, ook Noord-Holland, Utrecht, Overijssel en Zeeland hebben inmiddels een verbod ingesteld op varend ontgassen.

    Deze provinciale verboden zijn niet het ei van Columbus. Idealiter pak je dit op EU niveau, stroomgebied van de Rijn-Schelde (CDNI) of nationaal aan. De provinciale verboden waren het afgelopen decennium echter het maximaal haalbare en hebben een belangrijke bijdrage geleverd om het verbod op ontgassen in het CDNI verankert te krijgen. Op het moment dat Zuid-Holland en Noord-Brabant besloten het provinciaal verbod op ontgassen door te zetten verviel namelijk het nut voor de Europese branches om zich te verzetten tegen een internationaal ontgasverbod. Een internationaal verbod werd zelfs wenselijk, omdat een wildgroei aan provinciale regels dreigde.

    Het CDNI is in 2017 aangepast. Het wachten is op de invoer in nationale wetgeving. Dit gebeurd in 2020, een invoertermijn van 3 jaar is rijkelijk traag. Voor het vaart maken van regelgeving kunnen bewoners hun peilen dan ook beter samen met binnenvaartschippers richten op het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en op de brancheorganisaties van verladers. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat beweert op Twitter nog steeds dat een nationaal verbod niet kan in verband met internationale regelgeving. Op mijn vraag waarom Duitsland dan wel in 2012 een nationaal verbod kon instellen heb ik nog geen antwoord.

    Provincies en gemeenten hebben wel een andere belangrijke rol: vergunningen verlenen aan ondernemers en bedrijven met oplossingen voor verantwoord ontgassen.

    Situatie Gelderland

    Tegen De Gelderlander stelt de provincie Gelderland dat zij de landelijke eenheid van de politie gevraagd heeft de handhaving van het ontgasverbod ter hand te nemen, die heeft sindsdien één schip betrapt op illegaal ontgassen. De politie handhaaft niet actief, maar enkel op basis van binnengekomen meldingen.

    Schippers van tankschepen die gevaarlijke stoffen vervoeren, erkennen tegen De Gelderlander dat er varend wordt ontgast op Nederlandse rivieren, maar alleen volgens de regels. Probleem is echter dat er verschillende regelgeving is: Europees, landelijk en en provinciaal. Wat bij mij de vraag oproept: welke regelgeving wordt er dan gehandhaafd?

    Dat leidt tot verwarring bij schippers. Zo zeggen de schippers Fred Meurs uit Maasbracht en Hens van Buren dat het ontgassen met concentraties tot 10 procent benzeen is toegestaan. Schippers Leenard Spier uit Maasbracht en Hans de Waard uit Nijmegen weten zeker dat benzeen lozen, in welke concentratie dan ook, niet is toegestaan. Illegaal lozen komt wel voor:

    omdat lozen sneller is en om niet langs de ontgassingsinstallatie van ATM in Moerdijk te hoeven. Schippers worden door de bevrachters onder druk gezet om toch illegaal te lozen. Het draait allemaal om geld.

    In een ander artikel in De Gelderlander geven schippers aan dat ontgassen nu enkel kan bij ATM Moerdijk en dat het al snel 24 uur kost om het schip te reinigen. De controles van Rijkswaterstaat, de Inspectie Leefomgeving en Transport en de politie zijn streng, waarbij het dan wel de vraag is wat er gecontroleerd wordt: de Europese, de nationale of de provinciale regelgeving? Belangrijker dan de regelgeving is voor veel schippers de eigen gezondheid, schippers weten dat ze met ongezonde stoffen werken en willen zelf al jaren een oplossing.

    Gezondheidseffecten ontgassen

    De gezondheidseffecten van ontgassen hangen af van de stoffen die ontgast worden. In geval van benzeen kan langdurige blootstelling of blootstelling aan pieken ernstige gezondheidseffecten hebben. Al is het lastig om één op één relaties te leggen. Het RIVM meldt dat een kankerverwekkende stof is. Het is door het International Agency for Research on Cancer(IARC) ingedeeld als ‘kankerverwekkend voor de mens’ (Groep 1).  Langdurige blootstelling aan benzeen kan acute myeloïde leukemie veroorzaken, dit is de meest voorkomende vorm van acute leukemie bij volwassenen. Wie korte tijd met veel benzeen in aanraking komt, kan volgens De Gelderlander last krijgen van vermoeidheid, hoofdpijn, slaperigheid of duizeligheid. Volgens de GGD worden deze effecten merkbaar vanaf concentraties die 100.000 keer hoger zijn dan de normale concentratie van 1 tot 4 microgram per kubieke meter lucht.

    Ook andere stoffen die ontgast worden en die (nog) niet verboden zijn kunnen gezondheidsschade opleveren. De loodvervangers ETBE en MTBE worden in verschillende Amerikaanse staten als kankerverwekkend beschouwd.

    Omvang probleem

    De omvang van het probleem blijft een groot grijs gebied. Naar mijn weten wordt er nog steeds niet standaard gemeten op binnenvaarttankschepen. Voorstellen die er liggen gaan enkel over het meten van de uitlaatgassen van binnenvaartschepen. Het laatste rapport om ons op te baseren is zodoende nog steeds het rapport van CE Delft waarmee dit dossier in 2013 begon. Sindsdien worden jaarlijks de cijfers op emissieregistratie.nl geactualiseerd, maar dat is nog steeds zo’n papieren exercitie als voorheen. Alleen nu op basis van het rapport van CE Delft uit 2013 en informatie over het aantal scheepvaartbewegingen, volumes per stof en (niet onderbouwde) aannames over comptabiliteitsvaart en dedicatievaart.

    Markt voor oplossingen

    De Gelderlander bericht ook dat uit onderzoek van haveneconoom Kuipers met professor Harry Geerlings, blijkt dat er vijf extra ontgassingsinstallaties bij moeten komen in Nederland en over de grens. Ze zijn nodig op plekken waar veel vaarbewegingen met gevaarlijke stoffen zijn, zoals Amsterdam, Arnhem-Nijmegen, Delfzijl en Rotterdam en ook in België (Antwerpen) en Midden-Duitsland. Zelf verwacht ik dat er ruimte is voor meer installaties, omdat ik nog steeds weinig vertrouwen heb in comptabiliteitsvaart en dedicatievaart. Zeker die tweede oplossing, waarbij schippers nog maar 1 stof of stofmengsel vervoeren leidt tot hogere kosten. Een schip vaart dan immers zonder retourvracht terug. Of de keten moet zo onlogisch in elkaar zitten dat er benzeen van Moerdijk naar Dortmund gaat en tegelijkertijd benzeen van Dortmund naar Moerdijk of Rotterdam…

    Oplossingen

    Al sinds ik in 2011 betrokken ben bij het dossier ken ik ondernemers en bedrijven die werken aan verantwoorde oplossingen voor ontgassen. Zowel startups als gevestigde namen, zoals Linde Gas. In al die jaren zijn er naar mijn weten drie installaties van de grond gekomen. ATM in Moerdijk heeft een installatie in gebruik genomen waar schippers hun schip kunnen laten reinigen en waar de afgevangen gassen verbrand worden. Het havenbedrijf Rotterdam heeft in 20.. 100.000 Euro subsidie gegeven om de Don Quichote in de vaart te krijgen, een schip met een mobiele oplossing van het Nederlandse Vaporsol. De derde installatie is van het Nederlandse Ventoclean, waarin ook NRK een belang had. Een bedrijf dat failliet is gegaan, wachtend op het internationaal verbod waar als sinds zeker 2004 aan gewerkt wordt. Voor gemeenten en provincies in de gebieden waar naar verwachting veel ontgast wordt ligt er een schone taak om locaties aan te wijzen waar ontgassingsinstallaties vergund mogen worden. Op dit moment wijst iedereen daarbij naar de Taskforce Varend Ontgassen. Dus in plaats van de gemeente of provincie lastig te vallen is het misschien verstandig om der Taskforce Varend Ontgassen massaal lastig te gaan vallen.

    Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd voor Sargasso en vormt onderdeel van Sargasso’s dossier over Ontgassen.

  • Vanaf 2020 landelijk verbod op varend ontgassen voor binnenvaart

    Het Ministerie van Infrastructuur en Water heeft vorige week bekend gemaakt dat er vanaf 2020 een landelijk ontgassingsverbod komt voor binnenvaarttankschepen. Minister Van den Nieuwenhuizen wil dat de internationale afspraken hierover halverweg 2020 in Nederland ingevoerd zijn. Mark Lensselink, die al in 2010 vragen stelde over varend ontgassen aan het dagelijks bestuur van Hoek van Holland en zicht sindsdien inzet voor een verbod op varend ontgassen, zegt in een reactie:

    Het heeft even geduurd, maar de uitstoot van benzeen en andere zwaar toxische stoffen wordt verder aangepakt. Dat is goed nieuws voor de bewoners, blootstelling aan Vossen kan echt niet


    Ontgassen wat is het ook al weer?

    Nadat schippers hun lading hebben gelost is het soms nodig om de ruimen te ontdoen van restanten van die lading. Waar het vluchtige stoffen betreft wordt dit vaak gedaan door middel van het ontgassen van het varende schip aan de buitenlucht.

    De dampen die daarbij vrijkomen, bijvoorbeeld van benzeen of benzeenhoudende stoffen, kunnen milieu- en gezondheidsschade veroorzaken. Met behulp van ontgasinstallaties op de wal of op het schip kunnen schepen echter gecontroleerd worden ontgast.

    Omvang emissies
    Sargasso toonde in 2013 aan op basis van gegevens van CE Delft aan dat de emissies van varend ontgassen een factor 10 hoger lagen dan het RIVM rapporteerde via emissieregistratie.nl (korte versie, lange versie). De emissies daalde ook niet, zoals de VNCI beweerde, maar lagen juist een factor 10 hoger dan officieel werd gerapporteerd. De publicatie van Sargasso leidde tot Kamervragen van de SP en GroenLinks, ook op lokaal en provinciaal niveau zijn de afgelopen jaren geregeld vragen gesteld over varend ontgassen. Uiteindelijk paste het RIVM de emissiecijfers voor varend ontgassen aan.

    Wachten op internationaal verbod
    Staatssecretaris Mansveld reageerde in 2014 dat ze wilde inzetten op een internationaal verbod i.p.v. een landelijk verbod. Meerdere provincies hebben hier niet op gewacht en voerden de afgelopen jaren een provinciaal verbod in, te beginnen met Zuid-Holland en Noord-Brabant. Inmiddels gevolgd door o.a. de provincies Utrecht, Noord-Holland en Gelderland.

    Fasering invoer nationaal verbod
    De invoering van het nationaal verbod op varend ontgassen begint met een verbod op het ontgassen van motorbrandstoffen en benzeen in 2020, gevolgd door een verbod op vloeistoffen die meer dan 10% benzeen bevatten in 2022 en in 2023 een verbod op het ontgassen van de meeste vluchtige organische stoffen.

    Het is de bedoeling dat de de dampen die worden teruggewonnen worden afgegeven bij een ontvangstinstallatie. Teruggewonnen stoffen kunnen worden hergebruikt als grondstof, zodat een milieuvriendelijke kringloop ontstaat. Een voorstel dat Mark Lensselink en ondergetekende in 2013 al aan de Haagse ministeries deden, maar dat toen op juridische bezwaren en ambtelijke haarkloverij stuitte. Wanneer hergebruik van de teruggewonnen dampen niet mogelijk is kunnen schepen terecht bij een verwerkingsinstallatie die de dampen onschadelijk maakt.

    Om de invoer van het nationaal verbod te begeleiden wordt een taskforce bestaande uit overheid en bedrijfsleven opgericht. Deelnemende partijen zijn de Rijksoverheid, havenbedrijven, de provincies Noord-Holland, Noord-Brabant, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Flevoland en Zeeland, en Shell Nederland. In de taskforde werken verladers, industriepartijen, opslagbedrijven en vervoerders mee aan de invoer van het verbod op varend ontgassen voor binnenvaarttankschepen.

    Handhaving

    Het aangekondigde verbod op varend ontgassen vanaf 2020 is goed nieuws. Al blijven er na het lezen van het persbericht wel vragen. Bijvoorbeeld over handhaving van het verbod, over monitoring van de emissies, over de gevolgen van het verbod voor emissies bij laden en lossen, over de wijze waarop dedicatievaart en comptabiliteit geregeld worden. Bij dedicatievaart vervoert een schip meerdere keren achter elkaar slechts één stof, bijvoorbeeld benzeen. Tussendoor ontgassen van de tanks is dan niet nodig, maar om emissies naar de buitenlucht te voorkomen is een dampverwerkingsinstallatie bij de terminal of op het zeeschip waar geladen of gelost wordt nodig.

    DCMR kon een aantal jaar geleden geen antwoord geven op vragen van Sargasso over welke terminals in de Rotterdamse haven beschikken over een dampverwerkingsinstallatie en welke enkel over een dampretourinstallatie beschikken. Bij zeeschepen is de vraag nog prangender, want deze willen geen damp boven hun lading in verband met internationale regelgeving voor de zeescheepvaart hierover.

    Voor wat betreft de handhaving zijn bij Sargasso geen processen verbaal bekend uit provincies waar al een ontgasverbod geldt. In 2015 berichtte Sargasso op basis van de website Schiedams Nieuws dat DCMR geen daling van het aantal ontgassingen van benzeen kon ontdekken. DCMR ontkende dit nieuws tegen Sargasso. Een landelijk verbod maakt handhaving wel gemakkelijker, doordat ook Rijkswaterstaat actief kan gaan optreden en de onduidelijkheid over de status en handhaaafbaarheid van provinciale verboden op nationale vaarwegen verdwijnt.

    De monitoring van emissies door varend ontgassen en van opslag- en overslag van vluchtige organische stoffen gebeurd momenteel op basis van rekenmodellen, die een hoog theoretisch gehalte hebben. Meting bij de tanks op de schepen zou een grote verbetering zijn. Uit het persbericht is niet op te maken of een dergelijke verbetering onderdeel uitmaakt van de plannen.

  • Ontgasverbod Utrecht

    Provinciale Staten van de Provincie Utrecht wil uiterlijk vanaf 1 maart 2017 het varend ontgassen door de binnenvaart verbieden. Daarmee volgt Utrecht de lijn die de provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant in 2014 hebben ingezet.

    Verbod Utrecht

    In het Statenvoorstel ‘Wijziging Provinciale milieuverordening Utrecht 2013’ was al een verbod op ontgassen van binnenschepen opgenomen. Een concrete datum van in werking treden ontbrak echter nog in het Statenvoorstel. Om deze reden dienden alle partijen gezamenlijk een amendement in waarin GS worden verzocht om het verbod op ontgassen uiterlijk per 1 maart 2017 van kracht te laten gaan. Eerste ondertekenaar van het amendement is de VVD, die op hun website het succes dan ook claimt. Daarbij stellen ze dat er sprake zou zijn van een ontgasverbod in de provincie Limburg. Mocht een van de lezers daar meer van weten, dan hoor ik dat graag. Naar mijn weten zijn er tot op heden zelfs geen vragen gesteld over ontgassen in de provincie Limburg.

    Met het verbod mag er niet meer tijdens het varen ontgast worden. Nogal wat scheepslading wordt vervoerd in vloeibare vorm. Na het lossen blijft in de tank altijd een aanzienlijke hoeveelheid van de lading in dampvormige toestand over. Deze wordt in de atmosfeer geloosd (het zogenaamde ontgassen), waardoor schadelijke stoffen als benzeen en benzeenhoudende stoffen, in de lucht vrijkomen. Dit kan tot geuroverlast leiden, maar ook tot gezondheidsrisico’s voor de bemanningsleden en omwonenden.

    Het verbod op ontgassen heeft vooralsnog alleen betrekking op het ontgassen van het kankerverwekkende benzeen en van benzeenhoudende mengsels, net als in Zuid-Holland en Noord-Brabant. De provincie Utrecht kan volgens de toelichting in principe ook andere stoffen aanwijzen, daarbij moet met name worden gedacht aan de in Europees verband aangewezen zeer zorgwekkende stoffen. Deze zijn schadelijk voor de gezondheid.

    Ontwikkelingen andere provincies en internationaal

    In de provincies Noord-Holland, Zeeland en Gelderland wordt ondertussen ook nog gewerkt aan het verbieden van varend ontgassen door de binnenvaart. Wanneer deze wijzigingen van de provinciale milieuverordeningen behandeld worden is nog niet bekend. Ook de status van de internationale onderhandelingen is op moment van schrijven onbekend. De publieke consultatieperiode is al een tijdje afgerond, het is dus wachten op vervolgstappen. Al zal het na aanpassing van het internationale scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) ook nog wel een aantal jaren duren voordat deze verwerkt is in nationale wetgeving.

  • Consultatie internationaal ontgasverbod

    Onderstaand artikel is eerder als open waanlink geplaatst op Sargasso.

    Er lijkt eindelijk een doorbraak te zijn bij de onderhandelingen over een internationaal verbod op ontgassen van vluchtige organische stoffen aan de buitenlucht. Half juli is er namelijk een publieke consultatie gestart voor wijziging van het Verdrag inzake de verzameling, afgifte en inname van afval in de Rijn- en binnenvaart (CDNI). De wijziging betreft een verbod tot het ontgassen van carcinogene, mutagene, reprotoxische en stankveroorzakende stoffen die op de lijst van de meest vervoerde milieugevaarlijke stoffenvoorkomen of een politieke issue zijn. Volgens de beschikbare documentatie is er sprake van consensus over de inhoudelijke wijzigingen tussen de verdragsluitende partijen.

    In de tekst voor de publieke consultatie is niet aangegeven wanneer het internationale verbod op ontgassen aan de buitenlucht in gaat. De lijst met stoffen omvat beduidend meer stoffen dan de provinciale ontgasverboden in Zuid-Holland en Noord-Brabant. De publieke consultatie loopt tot 15 september 2016.

    Zie ook het dossier over ontgassen op Sargasso en hier.

    Open waanlink

  • Verbiedt Provincie Zuid-Holland ontgassen van benzeen houdende stoffen?

    Begin oktober schreef ik op Sargasso dat de Provincie Zuid-Holland het ontgassen van benzeen houdende stoffen per 1 januari 2016 verbiedt. Inmiddels is het nieuwsbericht waarop mijn stuk gebaseerd was wegens ‘fouten’ van de site van de provincie verwijderd. Onduidelijk is nog wat de aard van de fouten is, zelfs is niet duidelijk of de fout de uitbreiding betreft van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295).
    Update 26 oktober 2015: Nathalie Harder, Bestuursadviseur gedeputeerde Rik Janssen, geeft in een reactie aan dat uitbreiding van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295) per 1 januari 2016 doorgaat.

    Voor het ontgassen van benzeen (en benzeen houdende stoffen) bestonden volgens het oorspronkelijke bericht van de provincie de volgende alternatieven:

    • Verantwoorde verwerking met een ontgassingsinstallatie
    • Het schip voorzien van dezelfde lading; ontgassen is dan niet nodig (deductievaart)
    • Het schip voorzien van een compatibele lading (dit houdt in dat de achter gebleven restdampen niet negatief werken); ontgassen is dan ook niet nodig.

    Stil liggend ontgassen is al verboden en alleen toegestaan in de Geulhaven van de Botlek in Rotterdam met een daarvoor bestemde voorziening.

    Open waanlink

  • ‘DCMR ziet geen daling ontgassen benzeen door binnenvaart’

    Half februari berichtte de website Schiedams Nieuws dat DCMR nog steeds schepen in het vizier zou hebben die benzeen varend ontgassen, ondanks het provinciaal verbod. Op de dag van linken naar de publicatie op Sargasso reageerde DCMR dat het onjuist zou zijn. Reden voor mij om er dieper in te duiken, waarover binnenkort meer. Eerst voor degene die Sargasso niet volgen het oorspronkelijk bericht, waaraan op 20 februari om 14.50u de reactie van DCMR is toegevoegd.

    Sinds 1 januari is er een verbod op varend ontgassen van kracht in Zuid-Holland en Noord-Brabant. Volgens de website Schiedams Nieuws zou het ontgassingsverbod door schepen met het kankerverwekkende benzeen op de Nieuwe Waterweg massaal worden ontdoken:

    Sinds 1 januari geldt een verbod op het varend ontgassen met benzeen, maar bij de meldkamer van de Milieudienst Rijnmond (DCMR) zegt men nog altijd ontgassende schepen in het versier te hebben op de Nieuwe Waterweg.

    Het Havenbedrijf Rotterdam is de aangewezen partij om, op aanwijzing van de DCMR, tegen het illegaal ontgassen op te treden. Problemen ontstaan zodra een verdacht schip de Nieuwe Waterweg verlaat en bijvoorbeeld het gebied van de Drechtsteden binnen gaat. Dan moet een andere partij handhavend optreden. Onderlinge afstemming daarover is er nauwelijks. De DCMR verwacht bovendien dat dit op zijn vroegst van de zomer beter is geregeld. Tot die tijd kunnen schepen in de praktijk vrijwel straffeloos grote hoeveelheden kankerverwekkende stoffen, of stoffen die het drinkwater verontreinigen blijven lozen.

    Reactie DCMR

    In een schriftelijke reactie stelt Edwin Regterschot van DCMR dat de berichtgeving op Schiedams Nieuws niet klopt. Volgens Regterschot heeft DCMR geen enkele aanwijzing dat het ontgasverbod voor benzeen wordt ontdoken:

    Wel klopt het er dat er nog steeds schepen ontgassen, maar dat schepen benzeen ontgassen is ons na 1 januari 2015 niet bekend. De afspraken over het optreden na het in beeld krijgen van een schip dat benzeen ontgast, zijn voor alle partijen volstrekt helder. Zoals blijkt uit het bericht op de website van de Provincie Zuid-Holland. Schepen die ontgassen van benzeen komen dus sinds 1 januari zeker niet straffeloos weg.

    Waarneming van ontgassen door de binnenvaart gebeurd hoogst waarschijnlijk met het We-nose netwerk. We-nose is een netwerk van elektronische neuzen (e-noses) in de Rotterdamse haven. Een e-nose is een compact meetinstrument dat veranderingen in de luchtsamenstelling waarneemt. De werking staat uitgelegd in onderstaande infographic.

    E-nose-infographic-1024x642

    Vragen vanuit Sargasso

    Inmiddels heb ik ook navraag gedaan bij Schiedams Nieuws over de bron voor hun bericht over ontgassen, waaruit in ieder geval duidelijk is dat hun bron betrouwbaar is. Dus binnenkort meer over dit onderwerp.

    Ingewijden gaven vorig jaar off-the-record al aan dat er problemen waren te verwachten met handhaving van de provinciale ontgasverboden, met name op rijksvaarwegen. Reden voor Sargasso om in november opnieuw vragen te stellen aan het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, waar het ministerie nog steeds geen antwoord op heeft gegeven. Het Ministerie heeft wel aangegeven dat de binnenvaartbranche in een brief aan Staatssecretaris Mansveld heeft verklaard vanaf 1 januari 2015 vrijwillig te stoppen met het ontgassen van benzeen in heel Nederland, zodat ontgassen van benzeen de facto in heel Nederland beëindigd zou moeten zijn sinds 1 januari van dit jaar.

    Open waanlink

  • Nudge: Hoog tijd om te stoppen met ontgassen!

    De afgelopen 2 jaar heb ik mij samen met vele anderen ingezet om te komen tot een oplossing voor het ontgassen in de binnenvaart. In eerste instantie door te kijken of het mogelijk was om samen met overheid en bedrijfsleven tot een vrijwillige aanpak te komen, om zo leveranciers van oplossingen uitzicht te bieden op klanten en omzet (m.i. een goede manier om innovatie aan te jagen). Omdat het niet mogelijk bleek hierover in contact te treden met overheid en/of bedrijfsleven ben ik ruim een jaar geleden begonnen met schrijven over ontgassen voor Sargasso. Wat door de politiek al vrij snel vertaald werd een roep om een ontgasverbod.

    Inmiddels is het zover dat ontgassen van benzeen in Zuid-Holland en Noord-Brabant verboden is boven de 10% van de laagste explosiegrens. Dat betekent (als ik het goed begrepen en onthouden heb) dat zo’n 80 tot 90% van de benzeen die achterblijft na het lossen van een binnenvaarttankschip op een verantwoorde wijze afgevangen moet worden. In Zuid-Holland schat de provincie dat deze maatregel zo’n 50.000 kg benzeenemissie per jaar scheelt.

    Tijd dus om door te pakken naar een landelijk verbod, vind ik. Deze week heeft Nudge zich hier bij aangesloten en haar nudgers opgeroepen om het Ministerie van I&M op te roepen tot het instellen van een landelijk verbod op het ontgassen van benzeen. Je kan de oproep van Nudge hier lezen of meteen de petitie tekenen.

  • Ontgasverbod in Brabant, vragen in Gelderland

    Vrijdag 12 december was een drukke dag voor het dossier ontgassen door de binnenvaart. In Brabant stemden de Provinciale Staten in met een provinciaal ontgasverbod, in Gelderland werden vragen gesteld aan de Gedeputeerde Staten over ontgassen. In Utrecht, ten slotte, liet de Provincie weten dat het aan de nationale overheid is om een verbod op ontgassen in te stellen. Tijd dus voor een update.

    Ontwikkelingen in Brabant

    Twee weken geleden meldde Sargasso al dat de Gedeputeerde Staten van Brabant hebben ingestemd met een ontgasverbod. Vrijdag 12 december stemden ook de Provinciale Staten in. Dat betekent dat het ontgassen van benzeen aan de buitenlucht door de binnenvaart vanaf 1 januari 2015 is verboden in Brabant. Vanaf 1 januari 2016 volgt een verbod voor benzeenhoudende stoffen.

    De provinciale milieuverordening kent een aantal interessante afwijkingen ten opzichte van die in Zuid-Holland. Op de eerste plaats verwijst Brabant naar de minimalisatieverplichting voor benzeen uit deNederlandse emissierichtlijn lucht (NeR), wat inhoudt dat er gestreefd wordt naar nulemissie. Deze verplichting geldt bij emissiebronnen aan de wal.

    In dat kader vind de provincie het vreemd en ongewenst dat benzeen en benzeenhoudende mengsels vanuit een varend schip, zonder emissiebeperkende voorzieningen, kunnen worden geëmitteerd. De provincie heeft ook een grijze lijst opgenomen van andere stoffen, waarvoor op termijn een ontgasverbod ingesteld kan worden. Deze lijst is gebaseerd op stoffen waarvoor bij emissiebronnen aan de wal een minimalisatieplicht geldt. De verordening bevat ook de aankondiging dat Gedeputeerde Staten kan besluiten ook voor deze stoffen een ontgasverbod in te stellen.

    Brabant geeft ook een uitgebreider doel op dan Zuid-Holland. Naast het beperken van de uitstoot van milieubelastende stoffen wil de provincie ook de kwaliteit van het grondwater voor menselijke consumptie beschermen.

    Ontwikkelingen in Gelderland

    In Gelderland heeft GroenLinks vrijdag schriftelijke vragen gesteld aan de Gedeputeerde Staten. Doel lijkt te zijn om te komen tot een Gelders ontgasverbod.

    GroenLinks heeft goed gekeken naar de provinciale milieuverordening van Brabant, want ook GroenLinks Gelderland verwijst naar het belang van bescherming van de waterkwaliteit en naar het verschil in emissie-eisen tussen landbronnen en binnenvaart. GroenLinks Gelderland lijkt dit onderscheid te willen opheffen en pleit ook voor een ontgasverbod voor MTBE (een loodvervanger in benzine, die onder andere smaak en geurproblemen geeft bij waterbereiding).

    Ontwikkelingen in Utrecht

    Op de website van RTV Utrecht verscheen vrijdag een bericht waarin de provincie Utrecht aangeeft voorstander te zijn van een landelijk in plaats van provinciaal ontgasverbod, wat geen verrassing is. De provincie geeft ook aan te twijfelen aan de juridische houdbaarheid van een provinciaal ontgasverbod.

    Effect van ontgassen

    Het varend ontgassen van benzeen en benzeenhoudende mengsels op binnenwateren leidt tot aantasting van het milieu en is een potentieel gezondheidsrisico voor omwonenden van de waterwegen. Benzeen is potentieel kankerverwekkend voor de mens en kan een specifieke vorm van leukemie veroorzaken.

    Update met betrekking tot vragen aan het ministerie van I&M

    De vragen aan het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, die Sargasso op 14 november heeft gesteld, zijn nog steeds niet beantwoord.

    Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso, daar staat ook een volledig dossier over  ontgassen door de binnenvaart.