27 proeftuinen gaan #vangaslos

In het Energierapport – Transitie naar duurzaam uit 2016 geeft de rijksoverheid aan dat het gebruik van aardgas voor ruimteverwarming in de gebouwde omgeving in 2050 zoveel mogelijk zal zijn verminderd. Inmiddels heeft het kabinet aangegeven dat de gaswinning in het Groningen gasveld in 2030 gaat stoppen en voor nieuwbouwwoningen is een aansluiting op het gasnet sinds 1 juli 2018 een uitzondering. In de reacties op eerdere berichten vroegen verschillende reaguurders zich af wat dat gaat betekenen voor bestaande wijken en woningen. Vandaag een eerste stuk hierover naar aanleiding van de toekenning van 120 miljoen Euro subsidie aan 27 gemeenten om een wijk van gas los te maken. In dit stuk geef ik een beeld van de technische opties. Wie een beeld wil hebben hoe zijn gemeente de warmtetransitie gaat invullen kan dat beter navragen bij zijn eigen gemeente.

Aanvragen

In totaal zijn 74 voorstellen ingediend bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de plannen onder andere beoordeeld op kwaliteit en de financiële onderbouwing. Ook werd gekeken hoe de plannen konden helpen bij mogelijke andere opgaven in de wijk. Om zoveel mogelijk kennis op te doen voor andere wijken is een gevarieerde groep geselecteerd: groot en klein, landelijke en stedelijk, verschillende technieken en spreiding door heel Nederland: elke provincie heeft minimaal één proeftuin. Het kabinet heeft 40 miljoen Euro meer beschikbaar gemaakt dan de oorspronkelijke 80 miljoen Euro. Halverwege 2019 kunnen gemeente waarschijnlijk opnieuw een aanvraag indienen.

De 27 geselecteerde gemeenten gaan kennis delen via een kennisprogramma, dat toegankelijk wordt voor alle gemeenten. Dit programma gaat gemeenten helpen bij het invullen van hun regierol in de warmtetransitie en is nodig om de overgang naar aardgasvrije wijken te versnellen. Andere partners van het Programma Aardgasvrije Wijken zijn het ministerie van EZK, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UVW). Naast de proeftuinen ondersteunt het rijk het aardgasvrij maken van Nederland met een programma voor aardgasvrije en frisse basisscholen (5 miljoen euro) en een subsidie voor technische innovaties (12,8 miljoen euro).

Warmtenetten

Uit een analyse door Squarewise blijkt dat de geselecteerde proeftuinen in bijna driekwart van de gevallen kiezen voor warmtenetten. In acht wijken gaat het om uitbreiding van conventionele warmtenetten die gebruik maken van industriële restwarmte of warmte van afvalverbranders. Daarnaast zijn er nog 11 wijken die kiezen voor een warmtenet. Uitbreiding van een bestaand warmtenet gebeurd bijvoorbeeld in Eindhoven, Amsterdam, Purmerend, Sliedrecht , Middelburg en Delfzijl. In Utrecht, Rotterdam en Den Haag is de keuze nog niet gemaakt volgens de nieuwsberichten. Wat mij lastig lijkt, omdat in de aanvraag aangegeven moest worden voor welke oplossing gekozen werd.

Ook Brunsum en Sittard hebben subsidie gekregen voor uitbreiding van hun warmtenet. Brunsum voor het aansluiten van meer woningen op het warmtenet van Mijnwater bv en Sittard voor het aansluiten van meer woningen op Het Groene Net. Mijnwater bv gebruikt warm water uit oude mijnbouwschachten voor het verwarmen van huizen. Het Groene Net maakt gebruik van een biomassa centrale en restwarmte van industrieterrein Chemelot voor de voeding van het warmtenet.

De gemeente Wageningen heeft subsidie toegekend gekregen voor aanleg van een coöperatief warmtenet, dat in handen komt van de bewoners. Voor zover ik het project in Wageningen begrijp bevat dit plan nog wel aardgas als achtervang voor de hoogtemperatuur warmtepomp. De gemeente Loppersum heeft plannen voor een warmtenet en de combinatie van warmtepompen en collectieve warmte-koude-opslag-systemen.

Een bijzonder soort van warmtenet, waarvoor subsidie is toegekend is het project Nagele in balans. In het plan worden de daken gebruikt voor zonnecollectoren, waartoe het ‘platte daken-dorp’ zich uitstekend leent. Door seizoensberging wordt een balans gemaakt tussen opwekking, opslag en gebruik van energie. Onder de grote grasvelden van de hofjes komen goed geïsoleerde opslagtanks te liggen. Deze dienen als opslagplaats voor het overschot aan heet water die de thermische zonnecollectoren ‘s zomers opwekken. In de winter wordt dit warme water gebruikt om de huizen te verwarmen.

All-electric en groen gas

Warmtenetten zijn niet voor alle wijken een oplossing. Andere oplossingen, zoals all-electric en groen gas zijn pas veel korter in ontwikkeling en zijn daardoor vaak ook nog duur. De kans op kostendalingen door grotere volumes of door innovaties tijdens het bouwproces zijn daarmee ook groter. Om een voorbeeld te geven: een renovatie naar all-electric en nul op de meter kostte een jaar of 10 geleden meer dan een ton per woning, inmiddels zijn de kosten gedaald naar zo’n 60.000 Euro. Voor het all-electric maken van een woning heb ik ook al partijen gezien die dat voor 10.000 tot 30.000 Euro kunnen. Deze partijen zijn op zoek naar klanten en naar schaalgrootte, zodat ze kunnen profiteren van schaalvoordelen en de daarmee de kosten kunnen verlagen.

Er zijn echter maar vier subsidies toegekend aan wijken die kiezen voor all-electric en vier subsidies voor groen gas. De gemeente Assen heeft geld gekregen voor het aanpakken van de wijk waar een van de eerste VVE flats (VVE Ellen) staat die naar nul op de meter is gerenoveerd. In het nieuwsbericht wordt gesproken over herhaling van deze aanpak bij andere flats in de wijk. In Assen wordt dus waarschijnlijk voor een all-electric oplossing gekozen. Ook de gemeente Appingedam gaat aan de slag met all-electric in de vorm van warmtepompen op lucht.

De gemeente Pekela kiest voor een combinatie van hybride warmtepompen met biogas uit lokaal rioolslib. Ook de gemeente Oldambt kiest voor groen gas.

Afvallers gaan door

Veel van de initiatieven die geen subsidie hebben gekregen gaan wel door, als is vaak nog niet duidelijk hoe. Veel initiatieven zijn of gaan hierover lokaal in overleg met bewoners, gemeenten en andere betrokken organisaties, zoals netbeheerders en woningbouwcorporaties. Daar zitten ook initiatieven van bewoners bij, zoals Warm in de Wijk dat de Haagse Vruchtenbuurt aardgasvrij wil maken. Warm in de Wijk heeft geen subsidie gekregen van het rijk.

Conclusie

Voor zover ik de verschillende plannen heb weten te vinden verschillen ze sterk in aanpak en in hoe ver de plannen al gevorderd zijn. Technisch gezien kiest een groot aantal gemeenten voor (uitbreiding van) een conventioneel warmtenet. Slechts een klein aantal ervan zijn in mijn ogen innovatief te noemen en bieden kans om te leren voor andere wijken. Ik denk dan met name aan Brunsum, Loppersum, Nagele en Wageningen. In alle vier de gemeenten wordt een warmtenet aangelegd dat afwijkt van de standaard en dat mogelijk toepasbaar is in andere wijken, buurten en dorpskernen waar all-electric of biogas nu de enige alternatieven lijken.

Ook de biogas en all-electric wijken vind ik technisch interessant, omdat dit technieken zijn die nog volop in ontwikkeling zijn. Het beschikbaar krijgen van voldoende biogas gaat wel een uitdaging worden. Wat betekent dat er vooral een grote kostendaling nodig is bij all-electric om de ambities uit het Energierapport en het Klimaatakkoord te halen.

Vanuit sociaal oogpunt en draagvlak vind ik vooral de wijken waar de bewoners zelf het initiatief nemen interessant. Bij de geselecteerde proefwijken betreft dit Wageningen. Daarbuiten zijn er echter meer wijken die zelf bezig zijn, zoals de Vruchtenbuurt in Den Haag en Meer Energie in Amsterdam.

Zelf aan de slag?

Wie zelf aan de slag wil met het aardgasvrij maken van zijn woning kan terecht bij het stappenplan aardgasvrij wonen van MilieuCentraal,  bij een lokale energiecoöperatie of bij het lokale energieloket van zijn gemeente. Wie wil weten wat de plannen van zijn gemeente zijn voor zijn buurt kan kijken bij Hierverwarmt of navraag doen bij de eigen gemeente. Wie samen met zijn buren aan de slag wil kan veel informatie vinden bij Hierverwarmt en Hieropgewekt.

Disclaimer: de gemeente waar ik woon en de gemeente waar ik werkzaam ben hebben ook een subsidieaanvraag ingediend, maar deze zijn niet toegewezen. In beide gemeenten ben ik niet rechtstreeks betrokken geweest bij de subsidieaanvragen.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

14 juli: duurzame open huizenroute in Schiedam

flyer duurzame open huizenroute Schiedam
Duurzame huizenroute 2018 Schiedam
Sta jij te trappelen om zo duurzaam mogelijk te wonen? Laat je inspireren tijdens de Duurzame Open Huizen Route op zaterdag 14 juli tussen 13.30 en 16.30 uur. Neem bijvoorbeeld een kijkje bij Herman en Sonja, die een historisch pand aan de Hoogstraat aan het verduurzamen zijn. Of ervaar hoe behaaglijk infraroodpanelen zijn tijdens een bezoekje aan het huis van Jeroen en Eva.

Deze en andere Energieke Schiedammers stellen op 14 juli tussen 13.30 en 16.30 uur hun huizen voor je open en beantwoorden je vragen over duurzaam wonen. Je kunt ook woningen bezoeken waar bewoners aan de slag zijn gegaan met woningverbetering, Lang Zult U Wonen, herstel van onveilige galerijen, het activeren van een VvE of funderingsherstel.

Zie hieronder een kaart van alle deelnemende huizen. Binnenkort volgen beschrijvingen van de bijzonderheden van elk huis. Als je wil weten wat je bij mij kunt verwachten hier alvast een voorproefje. Zet zaterdag 14 juli alvast in de agenda!

Tip
Wil je liever met een groep Schiedammers langs de huizen? Meld je dan aan voor de fietsroute!

Dit bericht is overgenomen van Energiek Schiedam.

Energiek Schiedam sluit zich aan bij coöperatie Hoom

Energiek Schiedam wil bewoners ondersteunen bij energiebesparing, energieopwekking en bij het losgaan van gas. Een goede ondersteuning begint bij inzicht in het energieverbruik van een bewoner en van maatregelen die al genomen zijn in een huis, waarbij het aan de bewoner is om te beslissen met wie die informatie gedeeld wordt. Energiek Schiedam heeft in coöperatie Hoom een goede partij gevonden om deze doelstellingen te bereiken en heeft zich in mei als 19e lid van coöperatie Hoom aangemeld.

Wat is Hoom?

Coöperatie Hoom is een landelijke coöperatie die lokale energiecoöperaties en initiatieven ondersteunt bij energiebesparing in hun regio. Met behulp van Hoom kan Energiek Schiedam haar leden beter ondersteunen bij energiebesparing thuis.

Het Hoomdossier als handvat voor energiebesparing

Hoom ontwikkelt het Hoomdossier, dit is een handvat waarmee bewoners meer inzicht krijgen in zijn of haar energieverbruik en in de mogelijkheden voor energiebesparing. Met het Hoomdossier kan een bewoner de huidige situatie van zijn woning in beeld brengen. Deze situatie kan vergeleken worden met vergelijkbare woningen.

Bewoners kunnen ook aangeven wat de belangrijkste redenen zijn om energie te willen besparen: milieubewust, meer wooncomfort of geeft kostenbesparing de doorslag? Het Hoomdossier maakt per maatregel de kosten en baten inzichtelijk, adviseert in welke volgorde maatregelen het best genomen kunnen worden en laat zien hoe maatregelen op elkaar inwerken.

In toekomstige versies van het Hoomdossier wordt het voor bewoners mogelijk om anderen toegang te geven tot het Hoomdossier, waarbij de gegevens van de bewoner blijven. Wanneer de bewoner toegang geeft aan Energiek Schiedam kan de coöperatie de bewoner bijvoorbeeld ondersteunen bij het kiezen van maatregelen of wijzen op interessante acties van het Servicepunt Woningverbetering of de WoonWijzerWinkel.

Toekomstige ontwikkelingen backoffice Energiek Schiedam

In toekomstige versies van het Hoomdossier komen er ook koppelingsmogelijkheden met Econobis, het crm-pakket voor energiecoöperaties waar Energiek Schiedam sinds kort mee werkt. De backoffice van Energiek Schiedam krijgt op deze wijze vorm en biedt het bestuur en de actieve leden betere ondersteuning. Vanuit Econobis wordt ook gewerkt aan koppelingen met boekhoudsystemen, wat bij een toenemend aantal projecten belangrijk wordt voor Energiek Schiedam.

The following two tabs change content below.

Schiedams EnergieCafé 27 november 2017

Schiedammers delen hun ervaringen

Heb jij vragen over duurzaamheid en hoe je zelf duurzamer kunt worden? Heb jij tips voor je medeschiedammers?   Kom 27 novembernaar het EnergieCafé. Energiek Schiedam nodigt je uit bij BVSZ op Leliestraat 10.

We maken er een interactieve avond van, waar in ieder geval 3 Schiedammers, die hun eigen woning verduurzaamd hebben, hun ervaringen zullen delen. Onder wie Jeroen Ooijevaar, die zijn huidige woning volledig van het gas af haalde. Lees hier wat Jeroen daar zelf over zegt en kom voor zijn ervaringen naar het EnergieCafé.

De koffie en thee staat klaar vanaf 19:00 uur. We starten om 19:30. De avond duurt tot 10 uur ’s avonds.

Laat ons even weten of je komt, mail daarvoor naar info@energiekschiedam.nl.

Deze bijeenkomst is open voor niet-leden. Als je anderen weet die geïnteresseerd zijn, nodig ze uit en neem ze mee.

Bron: Energiek Schiedam

Op 5 november trekt de duurzaamheidskaravaan door Schiedam Noord

Wilt u er deze winter warmpjes bijzitten en nog geld besparen ook, kom dan op 5 november naar de Duurzaamheidskaravaan Noord! De duurzaamheidskaravaan wordt georganiseerd door de gemeente Schiedam in samenwerking met de WoonWijzerWinkel.

De karavaan doet 3 locaties aan:
– Krona (10.30 -11.30)
– Hof van Spaland (12.00 –14.00)
– Geuzenplein (14.30-16.00)

De karavaan bestaat o.a. uit de WoonWijzerWagen, een bus vol informatie over mogelijkheden op het gebied van energiebesparing en duurzame energie. Ook zijn er ter plekke adviseurs aanwezig. U kunt zich hier inschrijven voor het laten uitvoeren van een energiescan, zodat u advies op maat kunt krijgen over wat in uw geval het beste is.

Daarnaast rijdt de TukTuk mee. In deze TukTuk kunt u ervaren hoe u met een warmtecamara kunt zien hoeveel warmte er verloren gaat uit de woning, waar de warmteverliezen zijn en wat hier aan te doen is. Samen met uw buren kunt u een warmtescan aanvragen en advies krijgen over welke maatregelen er getroffen kunnen worden.

De medewerkers van de WoonWijzerWinkel ontmoeten u graag op een van deze locaties!

Bent u niet in de gelegenheid om te komen 5 november? Geen nood, dan kunt u de hele maand november nog informatie halen in het NME-centrum Harre Wegh. Hier kunt u zich nog aanmelden voor de energiescan of de warmtescan.

Bericht overgenomen van Schiedamduurzaam.nl en Energiek Schiedam

Uit de inbox: 'Stadskas' van Except genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge

In Rotterdam worden binnenkort 5 stadsinitiatieven voorgelegd aan de bevolking, waaronder een stadskas. Ondertussen is een alternatief (en veel geavanceerder) ontwerp voor een ‘stadskas’ van het Rotterdamse Except Integrated Sustainability genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge. Except noemt het zelf de Polydome, het concept is mede ontwikkeld in het kader van de plannen voor Schiebroek Zuid.

Het persbericht van Except:

Onderwerp: Except Integrated Sustainability is met Polydome – een ontwerp voor systemisch duurzame glastuinbouw – genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge met een prijs van 100.000 dollar.

Rotterdam, 14 februari 2012 – Except Integrated Sustainability is trots op de publicatie  van Polydome in de Buckminster Fuller Idea Index 1.0 vanaf dinsdag 14 februari 2012 (http://challenge.bfi.org/ideaindex). Polydome is een nieuw ontwerpparadigma voor glastuinbouw dat voedselproductie maximaliseert en milieuimpact minimaliseert. Dat doet het door middel van een ecosysteem van planten, dieren en paddestoelen.

“De Buckminster Fuller Challenge is (wereldwijd) de hoogste onderscheiding in maatschappelijk verantwoord ontwerp”, aldus Metroplis Magazine. Deze jaarlijkse prijs van 100.000 dollar ondersteunt de ontwikkeling en implementatie van projecten die een aanzienlijke potentie hebben oplossingen te bieden voor de meest urgente problemen van de mensheid. De jury bestaat uit toonaangevende mensen uit de wereld van wetenschap en design.

“De Buckminster Fuller Challenge heeft ons al vanaf het begin geïnspireerd. De missie van Except is om systemische oplossingen voor een duurzame toekomst te ontwerpen. Dat sluit naadloos aan op het doel van de Challenge,” verwoordt Eva Gladek, de projectleider van Polydome, de trots over de nominatie.

Over Polydome

Polydome kan bijdragen aan een zekerder en rechtvaardiger voedselsysteem voor de toenemende wereldbevolking. Het biedt een hoge opbrengst en verbindt materiaal- en voedselstromen en maatschappelijke waardestromen, zoals hoge kwaliteit werkgelegenheid. Het produceert een waaier aan klimaat- en energieneutraal voedsel en is bijzonder geschikt voor stedelijke voedselproductie. Polydome biedt een realistisch en rendabel antwoord op de wereldwijde vraag naar duurzame voedselvoorziening. Tegelijkertijd is het meer dan alleen een visie op duurzame landbouw: het beschrijft welke rol landbouw heeft in een duurzame samenleving.

Meer informatie en een korte video van het Polydome project kunt u vinden op de Except website: http://www.except.nl/consult/polydome/index.html.

Over het verloop van de wedstrijd

Except verwacht een serieuze kandidaat te zijn voor het winnen van de Challenge. Ze is vereerd om onderdeel te zijn geworden van dit netwerk dat systemisch denken en ontwerpen toepast bij het vinden van oplossingen met de grootschaligheid van impact die de wereld van vandaag nodig heeft. Als Except met Polydome wint, wordt het prijzengeld gebruikt om met partners in Nederland en de Verenigde Staten de eerste testlocatie op te zetten en het concept voor te bereiden voor commerciële uitrol.

Mensen die geïnteresseerd zijn in dit project worden van harte uitgenodigd om deel te nemen aan Buckminster Fuller’s online community op de website van de Ideas Index (http://challenge.bfi.org/application_summary/3227#).

We zijn trots om geassocieerd te zijn met de Challenge. Hou ons in de gaten voor de semi-finals en de finale!

Zonne energie als service: Zonline

Het grote succes van bedrijven als SunRun, Sungevity en SolarCity is niet ongemerkt aan Nederland voorbij gaan. Deze bedrijven installeren zonnepanelen op huizen, waarbij de huiseigenaar enkel betaald voor de gebruikte energie. Eerder dit jaar lanceerde Greenchoice samen met de Zonnefabriek en Stichting DOEN al de pilot Zonvast, waarbij je zonder investering 10 zonnepanelen op je dak geïnstalleerd krijgt. De energieprijs die je betaald ligt 20 jaar vast op 23 Eurocent per kWh (inclusief belasting). Na 20 jaar worden de panelen eigendom van de huiseigenaar.

Wat doet Zonline?

Het systeem dat Greenchoice voor Zonvast gebruikte levert gemiddeld 1950 kWh per jaar op. De zonne-energie die je direct zelf hebt verbruikt reken je af op het ZonVast tarief van 23 cent. De rest levert je terug aan het net en wordt van die vaste 1950 kWh afgetrokken. Dit zelfde principe wordt gehanteerd door Zonline.

Zonline maakt daarbij gebruik van luchtfotografie in combinatie met geavanceerde rekensoftware en lijkt daarmee wel wat op Comparemysolar.nl. Hierdoor is het niet meer nodig om formulieren in te vullen, dakmetingen te verrichten en afspraken te maken met installateurs. Zonline doet alles op afstand. Het resultaat volgens Zonline:  binnen drie muiskliks een kraakheldere online offerte. Hierin staat exact aangegeven wat je bespaart en wat je milieubijdrage is.

Via Zonline hoeven zonnepanelen geen duizenden euro’s meer te kosten. Zonline werkt met partners die de panelen ‘gratis’ plaatsen en installeren. Je betaalt voor de gebruikte zonnestroom. De prijs is afhankelijk van je persoonlijke situatie en ligt tussen de 23 en 28 Eurocent per kWh. Dus geen gedoe meer met hoge startinvesteringen, die zelfs bij nieuwbouw nog steeds leiden tot het schrappen van allerlei duurzame maatregelen. De Nederlander betaald blijkbaar liever jaarlijks aan het energiebedrijf, dan eenmalig geld neer te leggen voor energie-onafhankelijkheid…

Dat daar een prijskaartje aan zit moge duidelijk zijn, of dat nu is in de vorm van een hogere energierekening of in de vorm van hogere kosten voor je zonnepanelen. Greenchoice rekent namelijk met een startinvestering van Euro 7.920 voor het systeem. Dat is beduidend meer dan je betaald als je de investering zelf doet. Wat niet wegneemt dat het een goede optie kan zijn voor mensen die op dit moment de financieringsruimte niet hebben om zonnepanelen te installeren.

Wat mist bij het aanbod van Zonline en Greenchoice is de controle op de opbrengst, daar ben je als gebruiker zelf verantwoordelijk voor. Terwijl partijen als Zon IQ, Waifer en Qurrent wel online kwaliteitscontrole voor de opbrengst van je zonnepanelen willen (gaan) bieden.

Hopenlijk brengen initiatieven als Zonline, Zonvast en de verschillende collectieve inkoopacties die momenteel lopen (zoals 123 Zonne Energie, Zonnekracht, Zon zoekt dak) daar verandering in. Zo niet, dan blijft zonne energie natuurlijk nog steeds besmettelijk 😉