Krispy's blog

Tag: energie

  • Impressie boekpresentatie Verslaafd aan energie, Noud Köper

    Vanmiddag was ik te gast bij de presentatie van Verslaafd aan energie, het nieuwe boek van Noud Köper. Het boek is geschreven met ondersteuning van Aedes, Bouwend Nederland en Energie Nederland en biedt een kijkje achter de schermen van 30 jaar duurzaam energie en klimaatbeleid in Nederland. Tijdens het officiële gedeelte heb ik weinig nieuws of opzienbarends gehoord.

    Paneldiscussie Kamerleden

    Bij de korte paneldiscussie met Kamerleden viel het standaard steekspelletje tussen oppositie en beoogde coalitiegenoten weer op. Dat was naar mijn mening een weinig constructief en tamelijk irritant onderdeel. Vooral het gemak waarmee het afschaffen van de stortbelasting voor afval door Rene Leegte van de VVD werd weggezet als wegnemen van subsidie voor duurzaam was tamelijk ontluisterend. Net als het gemak waarmee hij in een moeite door het verlagen van de belastinginkomsten voor de overheid en het laten vervallen van de enveloppe duurzaamheid uit het Lenteakkoord onder prudent begrotingsbeleid schaarde. De teleurstelling in de VVD is nog groter nu ik vanavond het eerste deel van Verslaaf aan energie heb gelezen waar toch met name VVD ministers figureren als voorvechters van milieubeleid. De PvdA kon nog even vrij uithalen naar het Lenteakkoord, waar beoogd coalitiepartner VVD toch ook een krabbel onder heeft gezet…

    In positieve zin viel Stientje van Velthoven van D66 op met een helder betoog voor 3 zaken voor de komende regeerperiode:

    1. Stappen in duurzame energie.
    2. Energiebesparing: Werk maken van betaalbaarheid van de energierekening, met name ook voor zwakkere groepen in de samenleving.
    3. Hergebruik van grondstoffen.

    Onno Dwars, Volker Wessels

    Daarna volgde een kort gesprek tussen de dagvoorzitter en Onno Dwars, projectontwikkelaar bij Volker Wessels. Dat was een fris geluid over het gevoel dat hem bekroop na lezing van het boek: volstrekt gemis aan verantwoordelijkheid bij de mensen die in Nederland aan het stuur zitten als het gaat om de uitdagingen van deze tijd op gebied van duurzame energie en klimaatbeleid. Hij gaf ook aan zelf voornamelijk bezig te zijn met revitalisering van bestaand vastgoed binnen VWS en niet met nieuwbouw.

    Paneldiscussie brancheorganisaties

    Het officiële deel eindigde met een paneldiscussie met Jaap de Gruijter (namens Aedes), Eelco Brinkman (Bouwend Nederland), Hans Alders (Energie Nederland) en Jan Paul van Soest. Jaap de Gruijter werd het concreetst en gaf aan dat de woningbouwcorporaties wel doorgaan met verduurzaming van hun woningbestand. Hun bewoners geven regelmatig prikkels af dat ze meer woongenot en een lagere energierekening willen. Dat betekent dat ze ook minder wachten op de politiek. Jan Paul van Soest herhaalde zijn pleidooi voor focus op de ongewenste outputs van energiegebruik (bv. CO2 emissies) in plaats van op het inperken van energiegebruik vanuit klimaatbeleid en vermeende schaarste aan energie. Wat niet wegneemt dat het verlagen van de energierekening een legitiem doel kan zijn om in te zetten op enerigebesparing.

    Verder kwam ook in deze discussie weinig nieuws naar voren. Al blijft het verbazingwekkend dat de lange termijn ambities die het Nederlands bedrijfsleven aanbiedt zoveel hoger liggen dan wat de Tweede Kamer wil. Dat is wel eens anders geweest. Een 10 met een griffel voor degene die een manier verzint om die ambities van het bedrijfsleven tot stand te brengen zonder directief van de overheid…

    De slotborrel

    Zoals wel vaker waren de gesprekken tijdens de slotborrel interessanter dan het officiële gedeelte. Zo ving ik mooie ontwikkelingen op rond de power to gas projecten in Duitsland, groen gas projecten in ontwikkeling, de draai die de bouwsector internationaal maakt richting duurzaam bouwen en de ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen voor de energiesector. Ook werd ik door een aantal lezers uitgedaagd om de cijferbrij die bij tijd en wijle op mijn weblog verschijnt over energieverbruik en kostprijzen van coöperatieve zon- en windprojecten te koppelen aan maatschappelijk relevante thema’s. Een hele zin vol, waar ik nog eens rustig over ga slapen en waar ik zeker nog een keer over van gedachte ga wisselen.

  • Impressie pre-event Future Leaders Event 2012

    Gisteravond was het pre-event van het Future Leaders Event 2012. Het onderwerp dit jaar is schaarste. De opzet als vanouds: verschillende deel thema’s met cases die ingebracht zijn door partners van MVO Nederland. Nieuw dit jaar is dat er ook een prijs te winnen is. Wat die prijs is ben ik alweer vergeten.

    Tijdens de presentatie van de casus energie (waar ik bij ben ingedeeld) viel me wel meteen de ouderwetse competitiedrang op die het gevolg is van het beschikbaar stellen van prijzen voor ‘de beste groep’:

    Niet te veel informatie geven en vragen stellen want dan verliezen we onze voorsprong op de andere groepjes.

    Mijn persoonlijke conclusie: de ouderwetse regels van het Future Leaders Event blokkeren moderne vormen van samenwerking tussen de verschillende groepjes om werkelijk tot een evolutie van de revolutie (om met Tom Bosschaert te spreken) te komen.

    Tijd voor vernieuwing

    Wat mij bij is gebleven van de presentatie van de casus is dat de spreker vond dat er geen tijd is voor dat soort spelletjes. Regels zijn afspraken die we gemaakt hebben om een doel te bereiken. Als de regels het doel in de weg zitten, dan veranderen we ze gewoon. Het is tenslotte de hoogste tijd dat Nederland rond energie meters gaat maken. Tenzij we werkelijk streven naar de 1ste plaats in aandeel fossiele energie.

    Daarom hieronder een korte beschrijving van de case en de oplossingsrichtingen die ik daarbij zie. Ik hoop dat alle 4 de groepjes er hun voordeel mee doen en dat ze hun ervaringen en ideeën ook delen.

    De energie casus

    De casus is ingebracht door een netwerkbeheerder van middenspanning elektriciteitsnetten en regionale gasnetten. Zij vragen zich af hoe ze de CO2 footprint fors kunnen verlagen, zowel van zichzelf als van Nederland. Uit de cijfers die ze lieten zien kwam duidelijk naar voren dat netwerkbeheerders inclusief transportverliezen van elektriciteit en gas in de top van de Nederlandse CO2 emitters zitten.

    Daarbij constateerde de inbrenger van de case dat het de politiek steeds minder goed lukt om een lange termijn focus te hebben en houden. Tegelijkertijd werkt het geïntroduceerde marktmechanisme, CO2 emissiehandel, om verschillende redenen ook niet naar behoren. Het resultaat een bedroevend slechte score van Nederland op de Environmental Performance Indicators voor bodem en luchtkwaliteit, en een zo mogelijk nog bedroevendere plek voor het aandeel duurzame energie in Nederland.

    De vraag die daarom gesteld werd aan de groepjes was tweeledig:

    1. Wat is er nodig om het systeem wel te laten werken?
    2. Wat kan daarbij de rol van een netwerkbeheerder zijn?

    Mijn oplossingsrichtingen

    Ten aanzien van het systeem onderscheid ik twee losse problemen:

    1. CO2 emissies/klimaatemissies
    2. Aandeel duurzame energie

    Om de CO2 emissies te laten dalen zijn volgens mij de volgende hoofdmoten nodig:

    • differentiatie van de energiebelasting naar CO2 inhoud van de energiedrager. Dus meer CO2 voor kolen en gas, dan voor wind en zon.
    • stapsgewijze verlaging (en idealiter afbouw) van de grootverbruikerskorting op de energiebelasting (de allergrootste verbruikers betalen momenteel slechts 0,1 Eurocent per kWh). Daarmee wordt de businesscase van besparingmaatregelen beter, doordat er een hogere besparing tegenover staat. Het gaat tenslotte bij investeringskeuzes niet alleen om de huidige kosten, maar ook over de verwachting m.b.t. toekomstige prijsontwikkelingen.
    • (een deel van) de opbrengst van de hogere energiebelasting voor grootverbruikers gebruiken om energiebesparende maatregelen bij deze bedrijven maximaal te ondersteunen (tot op of over het randje van het Europees milieusteunkader).
    • een verdienmodel voor de rijksoverheid ontwikkelen, bv. door te kijken naar de wijze waarop dat voor gas- en oliewinning geregeld is d.m.v. Energie Beheer Nederland.
    Voor het aandeel duurzame energie:
    • werk maken van virtuele duurzame energiecentrales, zoals voorgesteld in DAAN (Duurzaam Arrangement Akzo NOBEL-Nyrstar)
    • ruimte maken voor lokale decentrale energieprojecten, bv. door in de transporttarieven rekening te houden met de afstand tussen energielevering en energieverbruiker. Daar wordt ik niet blij van met mijn 2 winddelen, maar dat lost zich t.z.t. ongetwijfeld op.
    • verplicht aandeel duurzame energie bij nieuwbouw of renovatie. Wanneer dat niet kan op eigen huis, dan verplichte investering in een lokaal duurzaam energieproject.

    De rol van het netwerkbedrijf:

    • onderzoek alternatieven voor het huidige wisselspanningsnet. Een deel van de energie gaat verloren door de omzetting van gelijkstroom bij opwekking (wind, zon) naar wisselstroom (waar het net op draait), om vervolgens weer te worden getransformeerd naar gelijkstroom voor gebruik in pc’s, elektrische auto’s, led-verlichting en mechanische ventilatie. Stichting Gelijkspanning heeft een interessante pilot in voorbereiding in de Haarlemmermeer.
    • Faciliteren van lokale energie initiatieven.
    • Voorrang voor groene stroom en groen gas.

    Aanvullingen?

    Die zijn van harte welkom in de reacties.

  • Windcentrale heeft de wind in de zeilen

    Het gaat de Windcentrale voor de wind! Al ruim 3000 mensen hebben Winddelen gekocht – genoeg voor een hele windmolen. De verkoop van de tweede molen is inmiddels gestart en ruim 10% is verkocht.

    In een paar maanden tijd kochten 3.000 Nederlanders een eigen stukje windmolen, een ‘winddeel’. Zo worden ze gezamenlijk eigenaar van een windmolen en wekken zij hun eigen stroom op. In totaal haalde de Windcentrale tot nu toe EUR 3,5 miljoen op. Dit is meteen ook een recordbedrag voor crowdfunding in Nederland.

    Eind juni van dit jaar startte Windcentrale met de koopoptie op twee windmolens in Delfzijl. Als in december ook de tweede molen verkocht is en daarmee het project definitief wordt, zet dat de Windcentrale ook meteen in de top-drie van grootste crowdfundprojecten ter wereld.

    Eigenaren van één of meerdere winddelen krijgen straks de opbrengst aan stroom uit hun winddelen in mindering op hun energierekening. Een ogenschijnlijk heel eenvoudige constructie die mogelijk werd op basis van een slimme eigendomsstructuur. Daarvoor is een speciale overeenkomst met de Belastingdienst gesloten.

    Sinds de aankondiging is er een run op Winddelen. ‘Wij zien de laatste weken de teller op de website steeds harder oplopen. Dat komt doordat heel veel mensen inzien dat energie in eigen hand nemen heel lucratief is. Tot nu toe was je voor je energienota afhankelijk van wat de energieprijzen doen, en die zijn de laatste 10 jaar verdubbeld. Door wind te delen wek je zelf energie op, zonder zonnepanelen of een windmolen in je tuin,’ aldus Reitsma.

    Vorig jaar gaf Nudge de Windcentrale een flinke nudge bij hun zoektocht naar 3000 supporters. Doe je ook mee?

    Twijfel je nog of wil je meer lezen? Vincent Dekker schreef een uitgebreid artikel in Trouw en zelf zette ik voor Nudge de voor- en nadelen van zonne- en windenergie op een rij. Inmiddels heeft hij de knoop doorgehakt en 2 Winddelen gekocht.

    Bericht in licht bewerkte vorm overgenomen van Nudge.

  • Uit de inbox: Future Leaders Event: Kansen van Schaarste

    Ben je ambitieus in je carrière? Bewust bezig met je ontwikkeling op het gebied van persoonlijk leiderschap? Draag je duurzaamheid en verantwoord ondernemen een warm hart toe?

    8 oktober en 8 november –Future Leaders Event 2012

    Zet deze twee data dan alvast in je agenda, want op die dagen vindt het  Future Leaders Event 2012 plaats. Een inspirerend event rond duurzaamheid en persoonlijk leiderschap, speciaal voor high potentials uit bedrijfsleven en overheid. Samen werk je aan duurzame oplossingen op het thema van jouw keuze. Daarbij word je geholpen door experts en geïnspireerd door topsprekers.

    De kansen van schaarste

    Er is lijkt geen ontkomen aan: wordt schaarste het centrale thema van de 21ste eeuw? Water, voedsel, energie & olie en grondstoffen – de vraag dreigt het aanbod te overstijgen. Ook de Nederlandse arbeidsmarkt staat al in het teken van schaarste. Deelnemers werken aan een concrete case over de Kansen van Schaarste – dit jaar aangedragen door Vodafone, Douwe Egberts, FrieslandCampina, USG People en Alliander. Zet je denkkracht in en kom in teamverband met een oplossing voor het thema van jouw keuze! Vindt jouw team de beste strategie om de bedreiging van schaarste om te buigen in een kans? Op 8 november weet je het. Dan wordt jullie werk beoordeeld door een deskundige jury. De beste teams winnen een managementboekenpakket, en het allerbeste team krijgt een training persoonlijk leiderschap/boven het maaiveld van door de MVO Nederland Academie.

    Nog niet aan de top, al wel aan de knoppen

    Het Future Leaders Event 2012 is een mooie kans om je alvast voor te bereiden op de dag dat jij voor de grote beslissingen staat die de toekomst van jouw bedrijf zullen bepalen. Het Future Leaders Event doet een beroep op je durf en inzet; kwaliteiten die iedere leider in ruime mate moet bezitten.

    Inschrijving geopend

    De officiële inschrijving is van start gegaan. Op www.futureleadersevent.nl vind je alle informatie over het FLE, de sprekers, de vraagstukken en de werkvorm. Het evenement staat open voor 200 deelnemers, waaronder degene die je deze mail doorstuurde. Wil je meer weten over het FLE? Neem dan contact met me op, lees de factsheet of kijk op www.futureleadersevent.nl. We zijn ook te vinden op LinkedIn (besloten groep) en op twitter: @FutureleadersNL, hashtag #fle2012.

    En ja, ik en een aantal Strukton collega’s nemen ook deel.

     

  • Visie e-Decentraal en partners op decentrale energie

    Deze week rolde de timeline van twitter en de rss-lezer vol met berichten over de reactie van een brede coalitie op de discussienotitie ‘DECENTRALE ENERGIESYSTEMEN: Wat is de visie van EL&I?’ van juni 2012. De discussienotitie van EL&I is onder een select gezelschap verspreid en niet openbaar. Ik heb de discussienotitie inmiddels onderhands wel in bezit, maar meer dan een eerste ruwe aanzet tot een visie kan ik het niet noemen. Tenzij de ideeën armoede werkelijk heeft toegeslagen. Het persbericht en de bijbehorende brief kun je vinden op de website van e-Decentraal.

    Vormen van duurzame energie productie

    e-Decentraal onderscheid 3 vormen van duurzame energie productie:

    1. Eigen productie en gebruik van duurzame energie achter de aansluiting op de openbare gas- elektriciteits- en warmtenetten, zonder levering aan deze netten. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik achter de aansluiting op de openbare netten en levert geen energie terug aan deze netten. Het effect op de energiehuishouding is hetzelfde als met energiebesparing: de vraag neemt af. Daarover is nu geen belasting verschuldigd en dat moet zo blijven.
    2. Eigen productie van duurzame energie voor eigen gebruik, met gebruikmaking van het openbare net. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik, levert als de productie hoger dan de vraag is aan het openbare net en neemt af van het openbare net als de vraag hoger is dan het aanbod.
    3. Productie van duurzame energie, bedoeld voor derden. De situatie betreft partijen die duurzaam opwekken en aan derden leveren via de openbare netten. Hier is salderen niet aan de orde.

    Gewenste aanpassingen

    e-Decentraal pleit voor uitbreiding van de bestaande regelingen op de volgende punten:

    1. Uitbreiding van het bestaande systeem voor saldering achter de meter naar groen gas;
    2. Vormen van saldering ook mogelijk maken voor productie die niet achter de eigen aansluiting op het openbare net, maar in de buurt. Bij buurt wordt daarbij gedacht aan het regionale gasnet of het 20 kV-net.
      Op die manier kunnen bijvoorbeeld ook bewoners waarvan de woning niet op het zonnige zuiden is gericht en bewoners van flats en appartementen hun eigen energie zelf gaan opwekken. Individueel of in collectief verband. Iedereen moet kunnen investeren in de verduurzaming van zijn energievoorziening. Het moet voor kleinverbruikers ook mogelijk zijn om dit in collectief verband te doen. Of door verhuurders van woningen voor hun huurders of Verenigingen van Eigenaren voor hun leden.
    3. Als een collectief ook de rol van energiebedrijf gaat vervullen, dan is de nu verplichte leveringsvergunning disproportioneel zwaar. E-Decentraal pleit voor een lichtere vorm, op den duur wellicht te vervangen door (uitsluitend) een meldingsplicht bij de NMA en/of de netbeheerder. De programmaverantwoordelijkheid moet dan wel bij een door TenneT erkende partij zijn ondergebracht.
    4. Voor de aansluiting op en het gebruik van de openbare netten kunnen de kosten doorberekend worden aan de betreffende kleinverbruiker of collectief van kleinverbruikers. Daarbij gaat e-decentraal er wel vanuit dat de eventuele diepere investeringen in netverzwaring gesocialiseerd worden, net als dat nu gebeurt voor grootschalige centrale aansluitingen.

    Randvoorwaarden

    E-Decentraal stelt de volgende randvoorwaarden voor haar voorstellen:

    • Het gelijkheidsbeginsel. Dat betekent ondermeer salderen voor eigen gebruik niet beperken tot een selectieve groep energiegebruikers en/of –opwekkers. Daarnaast bij de toegang en het gebruik van de openbare energie infrastructuur dezelfde regels hanteren voor warmte/koude, groen gas en duurzame elektriciteit.
    • De elektriciteits-, gas- en warmtewet en het toezicht daarop moeten een eerlijk speelveld voor decentraal duurzaam opgewekte energie gaan bieden. De energie-wetten zijn ontworpen op basis van een centraal energiesysteem en daardoor op veel punten strijdig met de belangen van decentrale systemen.
    • De energiebelasting moet meer gaan reguleren en daardoor energiebesparing en duurzame opwekking stimuleren. Dat is ook in lijn met het Lenteakkoord (opheffing vrijstelling kolenbelasting, verhoging Energiebelasting op grijs gas) en de ontwikkeling van de nieuwe EU richtlijn (grondslag voor energiebelasting grotendeels baseren op de koolstofinhoud en bij de bron heffen).
    • Uitbreiding en vereenvoudiging van de mogelijkheden van financiering van decentrale duurzame initiatieven. Ondermeer door versoepeling van de (toepassing van de) Wet op het financieel toezicht door De Nederlandsche Bank en de AFM, zodat crowdfunding voor decentrale duurzame initiatieven mogelijk wordt.
    • Het huidige systeem van saldering is laagdrempelig en eenvoudig. Bij een verdere uitbouw en verbreding van het systeem van teruglevering moeten deze voordelen behouden blijven.

    Mijn mening over het verhaal

    Wat ik goed vind in het inleidende verhaal is dat de opstellers geen onderscheid maken in type duurzame energie (warmte, koude, elektriciteit, groen gas) of toegepaste technologie. Daarmee voorkom je dat investeringen in bepaalde technieken gedaan worden enkel voor een fiscaal voordeel. Ook de brede ondersteuning vanuit verschillende organisaties vind ik goed geregeld. Daarmee is het een krachtig verhaal.

    De randvoorwaarde dat energiebelasting ingezet moet worden om energiebesparing en duurzame opwekking te stimuleren is goed. Het is alleen jammer dat dat zo weinig is uitgewerkt en zo weinig aandacht krijgt in het persbericht. Al vind ik de reacties die ik op internet tegen kom als gevolg van dit ondergeschoven kindje wat overtrokken. Zelf vraag ik me nog steeds af waarom EL&I en Financien geen lering trekken uit de succesvolle verduurzaming van het zakelijke wagenpark. De combinatie van lagere bijtelling, BPM en wegenbelasting voor zuinige auto’s heeft die markt behoorlijk op z’n kop gezet. Internationaal vent Nederland het uit als een best practice op beleidsgebied, maar nationaal zijn we niet in staat om hetzelfde mechanisme te gebruiken op andere beleidsterreinen…

    Wat ik persoonlijk (als investeerder in De Windcentrale en lid van Windvogel) spijtig vind is de definitie van buurt. Volgens mij is er geen windmolen van De Windcentrale of De Windvogel die me van elektriciteit kan voorzien zonder over het hoogspanningsnet te gaan.

    Ik kan me voorstellen dat TenneT graag haar hoogspanningsnetwerk wil ontzien en dus productie en afname in de buurt wil stimuleren. Dat moet je m.i. echter niet doen via de energiebelasting, maar via een verschil in transportkosten. Dan is het daarna aan mij om minder transportkosten te betalen en een windmolen in de buurt te accepteren, of meer transportkosten te betalen en m’n wind van zee of uit Delfzijl te halen. En ja, ik weet dat grootschalige windmolens op land een lagere kostprijs hebben dan kleinschalige windparken en wind op zee. Maar juist vanuit andere waarden zijn er legio mensen die niet de goedkoopste optie kiezen, waaronder ik mijzelf ook reken.

    Discussienotitie EL&I

    Wat betreft de discussienotitie van EL&I wil ik slechts 1 ding kwijt: in de notitie wordt gesteld dat (de rest mag je WOBBEN,):

    Belastingvrijstelling vaak (zoals bij windenergie) een forse ‘overstimulering’ zou betekenen.

    Dat kan natuurlijk waar zijn, alleen vraag ik me dan af hoe die overstimulering er uit ziet bij fossiele energie, gezien de ondersteuning d.m.v. fiscale voordelen, subsidies en andere reguleringen. Denk aan:

    • 40% investering van staatsgeld voor proefboringen en exploitatie (in ruil voor 40% opbrengsten, maar de energiebelasting op windenergie laat zien dat je ‘rent’ ook op een heel andere wijze kunt innen als overheid)
    • kleine gasveldenbeleid: fiscale voordelen voor exploitanten die kleine gasvelden ontginnen. Ooit ingesteld bij een veel lagere olie- en gasprijs, maar naar mijn weten nog steeds van kracht. Wordt weinig gebruik van gemaakt, maar is wel lekkere achtervang.

    En zo is er nog een heel scala aan regelingen die de winning van fossiele brandstoffen bevorderen. Gelet op de winstgevendheid van oliebedrijven is dat nou echt overstimulering.

  • Overzichten lokale duurzame energie initiatieven

    Vorige week heeft HIER.nu de website Hieropgewekt.nl gelanceerd. Op de site staan momenteel een kleine 100 lokale duurzame energie initiatieven, het gaat zowel om de al langer bestaande windenergie coöperaties, als om de nieuwere lokale duurzame energiebedrijven. Volgens Hier Opgewekt zijn er in Nederland zo’n 280 initiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling. Een kleine 40 lokale duurzame energie initiatieven vind je op de site Groene energie ja graag van WISE. Als er werkelijk 280 initiatieven in Nederland zijn dan zijn beide sites vooralsnog verre van compleet.

    Met 2 sites met lokale duurzame energie initiatieven (naast E-Lokaal) is het nu nog wachten op een site met een overzicht van alle lopende collectieve inkoopacties voor zonnepanelen.

  • Impressie nieuwjaarsreceptie GroenLinks Schiedam

    Vanmiddag ben ik bij de nieuwjaarsreceptie van GroenLinks Schiedam geweest. De afgelopen jaren ben ik zeer beperkt actief geweest, omdat ik een actieve rol binnen GroenLinks en een functie als beleidsmedewerker duurzaam ondernemen wat onhandig vond combineren. Nu ik ambtenaar af ben was een van mijn goede voornemens voor 2012 om weer ‘ns wat actiever te worden binnen GroenLinks. De uitnodiging kwam wat dat betreft op een mooi moment.

    Armoede anno 2012

    Buiten een gezellige informele start van 2012 was de bijeenkomst ook bedoeld om terug te blikken op 2011 en om met elkaar van gedachte te wisselen over het thema armoede in 2012. Wie het nieuws gevolgd heeft over Schiedam zal het niet verbazen dat de soap opera die de vorige burgemeester op heeft gevoerd daarin helaas een grote rol innam. Mede doordat het vertrek van de burgemeester gevolgd is door het vertrek van alle wethouders. Inmiddels zit er een nieuw college van B&W.

    Tijd dus om vooruit te kijken. Al werd ik daar niet op alle punten even vrolijk van. De armoede neemt tenslotte toe, hoewel armoede volgens Rutte natuurlijk niet bestaat in Nederland. In Nederland hebben we ook geen honger, enkel trek. Tegelijkertijd denken de rekenmeesters van CBS en SCP in het Armoedesignalement 2011 toch wat anders over armoede in Nederland:

    In 2010 herstelde de economie zich enigszins van de zware recessie. Dit vertaalde zich echter niet in een lagere kans op armoede. 529 duizend huishoudens (met daarin bijna 1,1 miljoen personen) verkeerden dat jaar onder de lage-inkomensgrens. Dat is 7,7 procent van het totaal, net zoveel als in 2009.

    Volgens het niet-veel-maar-toereikend criterium groeide de arme groep van 6,1 naar 6,5 procent. In 2009 waren dit 960 duizend personen (in 447 duizend huishoudens), in 2010 was het opgelopen tot 1 miljoen personen (in 462 duizend huishoudens).

    Vluchtelingenwerk Schiedam wees er op dat nieuwe regelingen  maken dat asielzoekers die een verblijfsvergunning krijgen meteen met een schuld van dik tienduizend Euro beginnen. Veroorzaakt door de verplichte inburgering en inrichtingskosten van het huis/flatje. Voor beide dienen ze zelf te betalen, al mogen ze wel rentedragend lenen. Niet echt een lekkere nieuwe start denk ik dan. De verantwoordelijke wethouder reageerde meteen dat er bekeken wordt wat de gemeente hieraan kan doen.

    Blijer werd ik van de oproep om vooral gezamenlijk op te trekken onder het motto

    ‘Het gaat nu om de mensen, niet om de politieke sticker.’

    Ook projecten waar een aantal aanwezigen over vertelde spraken tot de verbeelding. Zoals een project voor kleinschalige stadslandbouw op balkons. Waarbij het hoofddoel niet zozeer de opbrengst aan groenten en kruiden is, als wel het versterken van de onderlingen contacten en het op gang brengen van de dialoog over hoe je rond komt van een klein budget. Daarnaast wordt er gewerkt aan een project waarbij vrijwilligers getraind worden om mensen te helpen bij het budgetteren. Zo waren er nog een aantal aardige voorbeelden.

    Mijn eigen inbreng was beperkt tot een oproep om ook te kijken naar de wijze waarop de totale woonlasten van mensen zich de komende jaren gaan ontwikkelen. Dus inclusief de energierekening. Schiedam is namelijk een mooie, maar ook een oude stad. Waarin mensen met een laag inkomen nogal eens in de minder goede huizen wonen en het is zonde als het geld dat je uitgeeft aan armoedebeleid rechtstreeks in de portemonnee van het energiebedrijf verdwijnt. Een mooi voorbeeld van hoe het  kan vind ik zelf de wijze waarop Thijs de la Court in Lochem tegen de trend in regeert. Zie bijvoorbeeld zijn ideeën over een ander Nederland in Lochem. Waarbij werk, woningverbetering en een beter milieu hand in hand gaan.

     

  • Meerkosten van overschakeling op duurzame energie 400 pond per persoon per jaar

    De kosten voor overschakeling naar een duurzaam energiesysteem kost het Verenigd Koninkrijk 5.000 pond per inwoner per jaar. Dat blijkt uit berekeningen van Professor David MacKay, auteur van Sustainable energy, without the hot air. Dat is een kleine 400 pond meer dan doorgaan op de huidige weg met fossiele energie, maar goedkoper dan het scenario met meer CO2 afvang en opslag (CCS) en hogere inzet van biomassa. Het laatste scenario met meer kernenergie komt als duurste uit de bus in het Verenigd Koninkrijk.

    Dat laatste mag geen verrassing zijn voor wie het rapport van City Bank of de rapporten over de negatieve leercurve van kernenergie gelezen heeft (dat betekent dat nieuwe centrales duurder zijn dan oudere, alsof je nieuwe pc dezelfde prestatie levert tegen een hogere prijs dan de huidige). Ook de ontwikkelingen bij Delta zeggen voldoende over de commerciële haalbaarheid van kernenergie. Zoals Jonathan Porritt al zei in zijn afscheidsinterview kernenergie komt niet van de grond zonder staatssteun.

    Het scenario dat inzet op biomassa en CCS kent twee uitdagingen. Ten eerste de beschikbaarheid van voldoende duurzaam geproduceerde biomassa voor energieopwekking (die daarmee dus niet voor andere doeleinden beschikbaar is). Ten tweede is het nodig om CCS succesvol op commerciële schaal toe te gaan passen. Wat bij de huidige CO2 prijzen op z’n zachtst gezegd een uitdaging is.

    In bovenstaande berekeningen zijn de externe kosten van fossiele energie buiten beschouwing gelaten. Volgens verschillende rapporten zijn die aanzienlijk, al hangt het natuurlijk af van de invulling van duurzame energie of dat voordelen oplevert. Zo zal de luchtkwaliteit niet noemenswaardig verbeteren als je kolen en gas vervangt door biomassa. Volgens de Stern Review zijn de kosten van klimaatverandering per Brit 6.500 pond per jaar. Met een meerprijs van 400 pond per Brit voor duurzame energie lijkt dat me een uitermate rendabele investering… Met als bijkomend voordeel dat het opwekken van decentrale energie en het realiseren van energiebesparing vrij lastig te importeren is, waardoor het lokale werkgelegenheid oplevert.

    Nederland

    Ervan uitgaande dat het Verenigd Koninkrijk en Nederland redelijk vergelijkbaar zijn (met dien verstande dat het VK nog meer laaghangend fruit heeft dan Nederland) biedt bovenstaande berekening een mooi startpunt voor Nederland. In Nederland is daarvoor het Energietransitiemodel ontwikkeld. Daarmee kun je ook verschillende scenario’s doorrekenen, zoals bijvoorbeeld het scenario dat ontwikkeld is door Nederland krijgt nieuwe energie van het Duurzaamheidsoverleg Politieke Partijen. Toch zou ik er de voorkeur aan geven om het model van MacKay om te planten naar Nederland. Al was het maar omdat MacKay ook werkt aan de toevoeging van zaken als kostenvergelijkingen tussen scenario’s en het effect op luchtkwaliteit. Daarnaast vind ik de toelichting bij de scenario’s van de 2050 Pathway Calculator begrijpelijker en gedetailleerder.

  • Collectieve inkoop zonnepanelen Natuur & Milieu

    Na een lange radiostilte is Zon Zoekt Dak, de collectieve inkoopactie voor zonnepanelen van stichting Natuur & Milieu, weer tot leven aan het komen. Het doel van Natuur & Milieu met het project Zon zoekt dak is een doorbraak voor particuliere zonne-energie in Nederland bewerkstelligen.Wat dat betreft lijkt het project erg op WijWillenZon van Urgenda en 123 Zonne-energie van Vereniging Eigen Huis. Nudge en Zon-IQ kiezen met Zonnekracht en buurtburgemeesters een andere aanpak, waarbij ze inzet op collectieve inkoop per wijk.

    BTW verlaging voor zonnepanelen

    Als eerste stap heeft Natuur & Milieu op 25 oktober bijna 18.000 handtekeningen voor verlaging van BTW voor zonnepanelen aangeboden aan de leden van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer. De btw-verlaging van 19 naar 6% is volgens de ondertekenaars nodig omdat er momenteel geen andere stimuleringsmaatregelen zijn voor zonne-energie op daken van particulieren. Hoewel de Tweede Kamer Commissie erkende dat het noodzakelijk was om woningeigenaren te ondersteunen met het installeren van zonne-energie, vonden de leden het nu niet opportuun om hiervoor bij de minister te pleiten. Natuur & Milieu en haar partners blijven zich inzetten om een verlaging van de kosten van zonne-energie te realiseren.

    De inkoopactie

    Het vervolg begint nu ook vorm te krijgen. Begin volgend jaar lanceren Natuur & Milieu en de ASN Bank een collectieve inkoopactie om de aanschaf en installatie van zonnepanelen voor particulieren gemakkelijker te maken. Momenteel is Natuur & Milieu op zoek naar de beste leverancier van zonnepanelen die woningeigenaren het beste aanbod van Nederland gaat aanbieden. Het voordeel van deze collectieve inkoop is dat Natuur & Milieu alles regelt: een scherpe prijs, goede kwaliteit en de installatie van de panelen. Net als bij 123 zonne-energie van Vereniging Eigen Huis en in tegestelling tot WijWillenZon waar je zelf voor de installatie moest zorgen.

    De ASN Bank wil het klimaatprobleem helpen oplossen en duurzame energie bevorderen. Daarom steunt ze Natuur & Milieu. Financieel, via haar communicatie, en door onderzoek. De ASN Bank heeft mogelijke leveranciers van de zonnepanelen en randapparatuur voor Zon zoekt Dak beoordeeld. Bijvoorbeeld op hoe zij en hun toeleveranciers omgaan met mensenrechten en milieu. Volledige zekerheid is lastig te geven. Maar de ASN Bank heeft het uiterste gedaan om zich ervan te vergewissen dat de zonnepanelen worden gemaakt met respect voor mens, natuur en klimaat.

    Het aanbod van Zon zoekt dak is beperkt geldig. In januari maakt Natuur & Milieu bekend wie de winnende aanbieder is. Als je op de hoogte wilt blijven van de ontwikkelingen rond Zon zoekt dak kun je aanmelden op de website van Zon zoekt dak.

  • 'Innovatie is hard nodig voor rendabele duurzame energie'

    Dat is de stelling die al jaren opgeworpen wordt, want het streefcijfer voor de kostprijs van duurzame energie is de kostprijs van elektriciteit die met steenkolen wordt opgewekt. De heilige graal van duurzame energievormen heet netpariteit. Een moeilijke term om te zeggen dat de elektriciteit die duurzaam wordt opgewekt even veel kost als elektriciteit van een kolencentrale (ongeveer 5 tot 7 Eurocent/kWh). De vraag is of dat terecht is. Kleinverbruikers (zowel particulier als zakelijk) betalen op dit moment namelijk ongeveer 19 Eurocent per kWh (door energiebelasting en BTW).

    Ontwikkelingen zonne-energie

    Terwijl de energiebelasting en de elektriciteitsprijs stijgt is de prijs van zonnepanelen is de afgelopen 12 maanden met ongeveer 40% gedaald. Dat is te zien aan de opkomst van nieuwe bedrijfsmodellen voor zonne-energie.

    Bij die nieuwe bedrijfsmodellen koop je niet zozeer zonnepanelen, alswel een stabiele elektriciteitsprijs. Zo biedt Zon IQ zonnepanelen aan met de garantie dat de kosten van elektriciteit opgewekt met je zonnepanelen inclusief de financieringskosten gelijk zijn t.o.v. je huidige elektriciteitskosten. Bij Zonline koop je geen zonnepanelen, maar ga je betalen voor de elektriciteit die ze opwekken. Resultaat: de prijs van (een deel van) je elektriciteitsverbruik staat de komende 20 jaar vast. Dat is nog eens wat anders dan een 3 jaar vast contract…

    De ondernemers en financiers van Zon IQ en Zonline verwachten ongetwijfeld ten minste een fatsoenlijke boterham te verdienen met hun business model. Dat kan niet anders betekenen dan dat zonnepanelen voor huiseigenaren die zelf over de financiële middelen beschikken een rendabele investering zijn. Voor Zon IQ geldt dat ze de garantie van een gelijkblijvende energierekening alleen zullen geven wanneer ze dat waar kunnen maken. En voor Zonline geldt dat ze van de opbrengst die zij ontvangen van huiseigenaren niet alleen hun eigen loon moet betalen, maar ook hun financiers.

    Ontwikkelingen windenergie

    Afgaand op het maximum subsidiebedrag voor windenergie op land ligt de kostprijs rond de 10 Eurocent per kWh. De energiebelasting ligt op 12 Eurocent per kWh. De simpelste manier om te zorgen dat wind op land zonder subsidie uit kan is deze twee tegen elkaar uitruilen. Een vrijstelling van energiebelasting voor afnemers van windenergie op land betekent dat particulieren ten minste 2 Eurocent korting per kWh krijgen, want best kans dat er windmolens zijn die voor minder dan 10 Eurocent elektriciteit produceren. Tegelijkertijd houdt de overheid de subsidie voor windenergie in haar zak en zijn er minder ambtenaren nodig om subsidieaanvragen voor duurzame energie te beoordelen.

    Voor degene die zich zorgen maken wat te doen als de wind niet waait: geen nood, voor zover ik dat begrepen heb moet de windmolenexploitant in het Nederlandse systeem zelf zorgen voor reservecapaciteit. Daar betaalt de windmolenexploitant een vergoeding voor aan degene die reservecapaciteit achter de hand houdt. Wanneer er te veel windenergie bijkomt wordt de vraag naar reservecapaciteit groter, wat de prijs opdrijft. De hogere prijs wordt doorgerekend aan de consument die windenergie afneemt. De stijgende prijs van windenergie zorgt er voor de wetten van de vrije markt vanzelf voor dat de vraag daalt, of dat er evenwicht op de markt optreed.

    Een hoge prijs voor reservecapaciteit zorgt er ook voor dat er meer aanbod komt van reservecapaciteit of dat er geïnvesteerd gaat worden in maatregelen of innovaties om de benodigde hoeveelheid reservecapaciteit te verkleinen (bv. accutechnieken).

    Alternatieve manieren om wind op land, zonne-energie en biogas te stimuleren

    De SDE+ is de bekendste regeling om duurzame energie te stimuleren. Deze wordt gefinancierd vanuit een opslag op de elektriciteitsrekening. Een alternatieve methodiek kan zijn om te kijken naar het grote succesnummer op gebied van verduurzaming: de automarkt. Door een combinatie van verschillende tarieven in de bijtellingsregel, motorrijtuigenbelasting en BPM is daar de afgelopen jaren een grote switch naar zuinigere en milieuvriendelijkere modellen gemaakt.

    Voor groene elektriciteit en biogas kan een zelfde methodiek ontwikkeld worden, mits het gaat om technieken waarvan de kostprijs onder het tarief voor kleinverbruikers ligt. Waarbij ik met het tarief voor kleinverbruikers het tarief inclusief energiebelasting en BTW bedoel. Net als bij auto’s hoeft dat geen permanente regeling te zijn, maar kun je die best in termijnen afbouwen of de verschillen verkleinen. Wanneer de overheid, net als bij aardgas, wil meeprofiteren van de baten van publieke goederen als zon en wind kan ze ook overwegen om zelf mee te investeren. Zoals ze dat ook doet bij aardgas.

    Het voordeel van zo’n systeem is dat particulieren voordeel krijgen van duurzame energie, wat het verzet een stuk minder groot zal maken. De komende 15 jaar Euro 360 korting per jaar op je energierekening? Dat kan, maar dan krijg je wel een windmolen in de buurt.. Praktijkvoorbeelden laten zien dat het verzet dan snel minder wordt. Eventueel kun je nog eisen dat particulieren zelf investeren in de opwekking van duurzame energie om van het voordeel te kunnen profiteren.

    Tijdens de toepassing zullen nieuwe innovaties gedaan worden, die de kostprijs van duurzame energie verlagen. Waardoor duurzame energie ook voor middelgrote gebruikers en uiteindelijk grootverbruikers commercieel interessant wordt. Het bijkomend voordeel is dat een aantal grootverbruikers kan dienen als buffercapaciteit in tijden van veel of juist weinig aanbod aan duurzame energie.

    PS merk ik op dat ik het in dit stuk nog niet eens heb gehad over het schrappen van regelingen die fiscaal of anderszins voordelig uitpakken voor fossiele energie.