Krispy's blog

Tag: energie

  • Hoe om te gaan met de beperkte houdbaarheidsdatum van duurzame oplossingen?

    Dat is een vraag die me de afgelopen jaren veel gesteld is. Veel mensen die ik spreek vinden het een groot, warrig, vaag of verwarrend begrip. De reactie op deze onzekerheid verschilt van persoon tot persoon. De een stelt dat we eerst maar eens een goede definitie van duurzaamheid moeten formuleren, zodat duidelijk is wat we er mee bedoelen. De ander versmalt het begrip tot enkel milieu, klimaat of nog smaller tot duurzame energie. Zoek bijvoorbeeld eens op duurzaam bouwen een tel het aantal links dat ingaat op andere aspecten dan enkel het energieverbruik van een gebouw… Een derde wil vooral 100% zekerheid (of verlangt naar foutloze wetenschap) voordat er tot actie overgegaan kan worden.

    De waarde van onzekerheid

    Ergens vind ik het jammer dat er zo’n sterke drive tot zekerheid en versimpeling is. Het streven naar duurzaamheid is in mijn ogen namelijk een complex en lastig proces, waarbij duurzaamheid en de oplossingen die we er voor zoeken ook nog eens een moving targets zijn. Wat vandaag duurzaam lijkt, kan morgen onduurzaam blijken te zijn (denk aan de discussies over duurzaamheid van energie uit biomassa). Het aanleren van nieuwe ideeën, maar vooral ook het afleren van oude blijkt een lastige opgave te zijn voor mensen. Het vereist een omslag van denken in absolute waarheden naar denken in voorwaardelijke waarheden, aldus Ted Cadsby in een blog op Harvard Business Review.

    Hij vergelijkt de manier waarop ons brein werkt met de bevruchting van een eicel. Zodra de eerste zaadcel een eicel bevrucht wordt de wand van de eicel ondoordringbaar, zodat andere zaadcellen niet meer naar binnen kunnen. Volgens Cadsby gebeurt dat ook in onze hersenen bij onzekerheid. Iets niet weten creëert een spanning die opgelost kan worden door een oplossing aan te dragen. Zodra deze oplossing gevonden is hebben andere oplossingen minder kans. Oplossingen die goed passen binnen onze denkbeelden maken natuurlijk meer kans, dan oplossingen die een grote omslag in ons denksysteem vereisen om weer tot een consistent geheel te komen. Voor wie meer in het Nederlands wil lezen over het nemen van beslissingen in complexe situaties raad ik de site van Top Innosense aan, of begin bij dit bericht op hun oude weblog.

    De waarde van onzekerheid bij duurzame ontwikkeling

    Het bereiken van een duurzame(re) samenleving is een complex probleem. Al was het maar vanwege de vele verschillende betekenissen die mensen toekennen aan het woord. Voor de een is duurzaamheid innovatie, voor de ander is duurzaamheid de normaalste zaak van de wereld, en voor andere gaat het om dood aan het grootkapitaal of om plantjes knuffelen.

    Een van de lastigste aspecten aan duurzaamheid vind ik zelf de complexe relaties tussen ogenschijnlijk onafhankelijke zaken en de onvoorspelbare innovatieroutes die er bij horen. Zo is er een grote samenhang mogelijk tussen menselijke gezondheid, luchtkwaliteit en klimaatbeleid, maar nog mooier is het als duurzame ontwikkeling ook bijdraagt aan werkgelegenheid. In beleidstermen heb je het dan over Green Growth, een onderwerp waar de UNEP veel over gepubliceerd heeft en waar Zuid-Korea het voortouw heeft.

    In Nederland lopen veel discussies over groene groei vast op de toekomst van de energie-intensieve industrie. Dit komt m.i. deels door de versmalling van de discussie over de transitie naar een duurzame samenleving tot een energietransitie en doordat er geen ruimte is voor nieuwe waarheden. In een deel van de hoofden is er zelfs geen plaats voor bestaande waarheden, zoals het scala aan steunregelingen vooor fossiele energie. Maatregelen die voor een milieu-econoom simpelweg gelijk staan aan een subsidie, alleen dan in de vorm van fiscale prikkels of command-and-control beleid. Een goed startpunt voor meer uitleg daarover is environmental economics 101 van Env-Econ.net.

    Voorwaardelijke waarheden bij duurzame energie

    Nederland heeft in het verleden veel energie-intensieve industrie weten aan te trekken door goedkoop aardgas, dat moest en zou ten gelde gemaakt worden voordat de volledige energievoorziening op kernenergie zou overschakelen. Onder druk van toenemende vraag en het milieubeleid wordt elektriciteit van aardgas duurder. Van oudsher is het idee dat duurzame energie te duur is voor de energie-intensieve industrie. Bovendien leveren de zon en de wind geen elektriciteit op aanvraag, zoals (een deel van) de huidige fossiele elektriciteitscentrales wel kunnen. Daarom is er een back-up capaciteit nodig in de vorm van gascentrales om altijd aan de vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. Wat de kosten voor de energie-intensieve industrie nog verder opdrijft.

    Momenteel kiezen energie-intensieve bedrijven die geen tijdkritische of volcontinue productieprocessen ervoor om te produceren op het moment dat er weinig vraag is naar elektriciteit. Op die momenten is de elektriciteitsprijs laag, doordat de basislast centrales doordraaien. Als elektriciteit tientallen procenten van je kostprijs uitmaakt is het interessant om juist op die momenten te produceren.

    Wat nu als we het systeem gaan kantelen? Wat gebeurt er als de energie-intensieve industrie haar productieproces en hun productiecapaciteit afstemt op piekuren in elektriciteitsaanbod? Wat betekent dat voor de standpunten over de energie-intensieve industrie en over de daarvoor benodigde energiebronnen? Wat betekent dat voor de business case van zon- en windenergie en van nieuwe basislast elektriciteitscentrales? Wat betekent het extra vermogen aan wind- en zonneenergie dat mogelijk wordt als de energie-intensieve industrie overstapt op duurzame eneergie voor de lokale luchtkwaliteit en volksgezondheid? Is zo’n overstap onmogelijk? Lees dan de managementsamenvatting van DAAN, een voorstel van Akzo Nobel, Nyrstar en Eneco, of het bredere onderzoek naar vergroening van de basislast en de energie-intensieve industrie.

    En nog een stapje gekker: Wat gebeurt er als je een volledige stad energieneutraal kan maken inclusief hun energie-intensieve industrie? Onmogelijk? Niet als het aan Building Brains ligt… Of als zonne-energie juist kan gaan voorzien in een deel van de piekvraag naar elektricteit en misschien zelfs de behoefte aan extra hoogspanningsleidingen in de gebouwde omgeving kan verkleinen?

    Of op z’n gekst: Wat gebeurt er als je een wijk met voornamelijk sociale woningbouw zonder sloop omvormt tot een gebied met lokale werkgelegenheid, gesloten materiaal- en energiekringlopen, en eigen voedselvoorziening terwijl de huizen betaalbaar blijven? Dan krijg je een heel ander type wijk.

    Slot

    Een heldere definitie van duurzaamheid is lastig te geven. Dat geldt echter ook voor gezondheid, toch weet iedereen wat ongezond is en neemt de overheid voortdurend maatregelen om gezond gedrag te bevorderen of ongezond gedrag af te straffen (maar of dat laatste altijd even effectief is…?). Voor duurzaamheid geldt feitenlijk hetzelfde, iedereen snapt dat producten of productieprocessen waar je ziek van wordt niet vol te houden zijn. De oplossingen zijn op het eerste oog echter zo complex en vergen zoveel systeemaanpassingen dat het aanlokkelijk is om nog een keer 10 jaar te blijven hangen in nader onderzoek.

    Zelf ben ik meer van het doen. Nu we weten dat we weg willen van vervuilende en ziek makende producten en productieprocessen is het zaak om stapjes te gaan nemen. Vanwege de complexiteit is het zaak om  onze ogen voortdurend open te houden voor betere oplossingen en nieuwe inzichten. Dat betekent dat waarheden voorwaardelijk worden, context afhankelijk (wat hier duurzaam is, hoeft dat elders niet te zijn) en subjectief. Of zoals Thierry de Baillon stelt in tweedelig stuk over design thinking: complexe problemen kun je beter tackelen via veel kleine beslissingen dan via een grote beslissing. Waarbij het volgens Bob Sutton dan wel weer van belang is om stong opinions, weakly held te hebben.

    Met dank aan Louis Suarez voor de inspiratie.

  • Doldwaas zomeridee: windbaten tegen begrotingsgaten

    Zo eens in de zoveel tijd krijg ik de zomerkolder in m’n kop. De afgelopen weken kwam daar een vraag uit opborrelen: waarom int de Nederlandse staat wel aardgasbaten, maar geen windbaten? De Powershift bijeenkomst in combinatie met een weekendje Brugge en een Offgrid bijeenkomst bij Except doen wat dat betreft wonderen, want volgens het boekje met stadwandelingen dat we daar kochten was de wind in de middeleeuwen eigendom van de stad en betaalde de molenaar belasting voor het bouwen van een molen. Is het tijd om dat idee weer van stal te halen nu windenergie langzaam maar zeker rendabel wordt en de aargasbaten de komende decennia zullen dalen? Bij olie- en gaswinning dragen de exploitanten tenslotte ook een deel van de opbrengst af aan de samenleving?

    Achtergrond

    Olie, gas zijn natuurlijke hulpbronnen, net als bos, wind en zon. Volgens de economische theorie bestaat er kans op overwinsten (economic rent) voor bedrijven als de overheid niet een deel van de opbrengsten van de winning van olie en gas incasseert. Wanneer bedrijven overwinsten behalen op de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen bestaat de kans dat er meer gewonnen wordt dan vanuit maatschappelijk oogpunt optimaal is. In de ontwikkelingseconomie speelt het begrip economic rent ook een belangrijke rol om tot een beter beheer van hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen als zoals bossen te komen.

    Het aloude idee om belasting te heffen voor het bouwen van molens kun je in dat zelfde licht zien. Net als de Nederlandse aardgasbaten, de grote bedragen die de Nederlandse staat jaarlijkst ontvangt van olie- en gasbedrijven die aardgas en olie winnen uit de Nederlandse bodem. De  Nederlandse overheid is van mening dat het aardgas in de bodem een publiek goed is en dat de opbrengst van de winning ervan dus ook ten goede moet komen aan de publieke zaak.

    Wanneer je wind en zon ook als natuurlijke hulpbronnen beschouwt dan kun je eenzelfde redenering voor wind- en zonne-energie op laten gaan. Tot op heden was er altijd een probleem: elektriciteit van wind en zon waren onrendabel zonder subsidie van de overheid.

    Dat is echter aan het veranderen. Zo heb ik de afgelopen maanden van verschillende kanten gehoord dat het opwekken van wind op land op sommige plaatsen in Nederland kan voor een kostprijs van 4 cent per kilowattuur. Op mijn energierekening van Greenchoice staat momenteel bijna 8 cent per kilowattuur als verkoopprijs. Dat betekent dat nieuwe windparken dus 100% winst halen en dat de staat hier geen cent van ontvangt. Niet handig bij het huidige begrotingstekort, zeker als je bedenkt dat aardgas moeizamer en daarmee duurder te winnen wordt. Terwijl de prognoses voor wind- en zonne-energie zijn dat de kosten voorlopig nog zullen dalen. Zie bijvoorbeeld dit rapport van Ecorys en CE Delft.

    De consequenties

    Voor de paar voorstanders van duurzame energie die nu nog niet op de kast zitten: bedenk wel dat het introduceren van windbaten, zonbaten of algemener gesteld duurzame energiebaten ook positieve consequenties heeft wanneer we de analogie met andere publieke goederen, zoals aardgas, doortrekken. Bij de winning van fossiele energievormen bestaat namelijk de mogelijkheid dat de overheid via haar dochterbedrijf Energie Beheer Nederland tot 40% van de kosten en risico’s van exploratie en/of exploitatie draagt. In 2010 bedroeg de afdracht van EBN aan de Nederlandse staat 5,3 miljard Euro (bron: jaarverslag EBN 2010).

    Vanuit banken hoor ik al jaren dat ze investeringen in duurzame energieprojecten te riskant vinden, doordat ze niet weten of een nieuw kabinet het oude subsidiesysteem of de oude beleidsdoelstellingen in stand houdt. Voor een bank (en iedere andere financier) betekent extra risico dat  ze extra rente in rekening brengen (als ze al financieren), kijk maar naar de enorm oplopende verschillen in rente tussen landen als Spanje, Portugal en Griekenland en Duitsland of Nederland.

    Olie- en gaswinningsbedrijven hoor ik zelden over wisselvallig beleid op gebied van de regels voor olie- en gaswinning. Wat niet vreemd is gezien de omvang van de aardgasbaten en de omvang van de investeringen die de Nederlandse staat in de winning heeft gedaan. Een zigzagkoers in beleid t.a.v. de winning van aardgas en olie heeft een veel te groot effect op de begroting om ook maar overwogen te worden. De totale aardgasbaten zijn voor 2011 op 9,9 miljard Euro ingeschat.

    Conclusie

    Zinnig idee, of net zo dwaas als een energiebedrijf dat je hypotheekbetaald?

    Dit bericht is eerder geplaatst op het rijksduurzaamheidsnetwerk.

  • No Impact Man: het boek

    Het weblog van Colin Beavan kende ik al heel wat jaar en ik heb er ook al een paar keer aandacht aan besteed. Het boek kende ik nog niet, gelukkig hebben mijn (oud-)collega’s bij EL&I daar een einde aan gemaakt. Inmiddels heb ik het boek ook gelezen en kan ik het iedereen van harte aanbevelen. Hoewel niet alle delen aan mij besteed waren, soms is het gewoonweg te zoetsappig Amerikaans.

    Daar staat tegenover dat het mooi is om de ontdekkingstocht van een stadsbewoner naar een jaarlang leven met nul impact op het milieu te volgen. Het boek beschrijft de zoektocht van Colin Beavan met genoeg humor. Gedurende het jaar probeert Beavan samen met zijn vrouw en dochter in een aantal stappen naar nul impact te komen. Beavan begint met een poging om zonder afval te leven, maar geen afval betekent ook geen verpakkingen kopen. En dat is zo makkelijk nog niet in de grote stad… Aan de andere kant is het misschien wel makkelijker dan tegen je familie zeggen dat je niet langskomt, omdat je geen transportmiddelen wilt gebruiken die een negatieve milieuimpact hebben. Want de tweede stap is duurzaam transport. Als derde stap gaan Beavan en familie over op duurzaam voedsel, gecombineerd met duurzaam transport komt dat al snel neer op lokaal voedsel.

    Stoppen met het kopen van nieuwe spullen valt mee, doordat er in de stad altijd wel wat te ruilen of repareren valt. De lastigste stap in een appartementencomplex in de stad is om zonder elektriciteit te leven. Zeker in de wintermaanden valt dat niet mee.

    Al met al is het boek een aanrader. Al is het maar om je tot nadenken aan te zetten over de benodigde veranderingen in gedrag, cultuur en waardepatroon om te komen tot een minder negatieve impact op het milieu. In Nederland is vorig jaar ook een No Impact Man week georganiseerd. Op de site hiervan vind je een handleiding hoe je zelf een No Impact Week kunt organiseren. Dat staat bij mij nog op het verlanglijstje om te doen. Ik weet nu al: boodschappen doen zonder verpakkingen en duurzaam voedsel dat wordt niet makkelijk in Schiedam…

  • Powershift: update of upgrade?

    De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

    Filmpje: Update or upgrade?

    De intro staat al bij mijn impressie van de Powershift bijeenkomst, dus we beginnen vandaag met deel 2: Update of upgrade van ons energiesysteem.

    Het filmpje begint met Richard Sears, voormalig topman bij Shell nu verbonden aan MIT. Hij stelt dat de meeste energie-experts het eens zijn over de volgende aannames:

    • De vraag naar energie blijft stijgen,
    • op korte tot middellange termijn zijn er geen magische vernieuwingen (dus we moeten het doen met wat we hebben: olie, gas, kolen, kernenergie en duurzame energiebronnen)
    • en op termijn is er onvoldoende aanbod van olie om aan vraag te voldoen.

    Het doorbreken van de afhankelijkheid van fossiele energie is een enorme opgave. Zowel ons landbouw- als transportsysteem zijn grotendeels gebaseerd op olie. Breder dan olie zijn huishoudens in Nederland voor verwarming grotendeels afhankelijk van aardgas.

    [vimeo http://www.vimeo.com/25632835 w=400&h=220]

    Update or Upgrade? from FreedomLab on Vimeo.

    De meest interessante aangrijpingspunten voor verandering die dit filmpje aanstipt zijn naar mijn mening:

    • Maak duurzame energie opwekking goedkoper, dan installeert iedereen zonnepanelen (of windmolens).
    • Wanneer mensen zelf energie opwekken worden ze zich bewuster van hun gebruik.

    Voor wie nog denkt dat duurzame energie altijd onrendabel is: dat is een maatschappelijke keuze. Zoals energiezuinige auto’s op dit moment nog vrijgesteld zijn van bepaalde belastingen, zo kun je ook duurzame energie stimuleren. De Rijksoverheid hanteert voor de nieuwe SDE+ regeling een kostprijs voor windenergie op land van 9,6 Eurocent/kWh tegen 4,9 Eurocent/kWh voor grijze stroom. Het verschil van 4,8 Eurocent wordt gesubsidieerd. Voor particulieren bedraagt de energiebelasting 11,2 Eurocent/kWh. Het tijdelijk halveren of afschaffen van de energiebelasting voor windenergie maakt windenergie rendabel voor particulieren.

    Meer lezen

    Zelf verantwoordelijkheid nemen?

    In huis zijn er veel maatregelen mogelijk. Over het algemeen geldt: eerst energie besparen, dan zelf opwekken. Handige sites om tips te vinden zijn Milieucentraal, Urgenda en Nudge. Wat betreft de berekeningen die op Milieucentraal staan geldt wel dat deze erg algemeen zijn en veroudert aandoen. Zo staat als kostprijs voor een zonneboiler met een voorraadvat van 100 liter Euro 4500 aangegeven, terwijl er dit jaar al 3 aanbiedingen zijn die daar ver onder duiken (van Nudge/Ik ben Ra, Urgenda/Het Zonnecollectief en Solesta). Of ga op zoek naar een decntraal energiebedrijf bij jou uit de buurt.

    Wil je wel zelf energieopwekken, maar biedt je huis daarvoor geen plek kijk dan eens bij Zeekracht, Meewind, Windvogel en Zonvogel.

    Sta je op het punt om een auto uit te zoeken dan kun je voor zuinige auto’s hier terecht. Al kan je natuurlijk ook voor een deelauto of elektrische auto gaan (in dat laatste geval veroorzaak je ook een stuk minder luchtverontreiniging op leefniveau)…

    Voor degene die een stuk verder willen gaan in het vormgeven van hun duurzame ambities zijn de website van Transition Towns en No Impact Man goede startpunten. Of probeer eens een No Impact Week…

  • Impressie Powershift bijeenkomst 28 juni 2011

    Op donderdag 28 juni was ik via Igor Kluin uitgenodigd bij de Powershift bijeenkomst die Sogeti en Rijkswaterstaat samen organiseerde in het LEF Future Centre van Rijkswaterstaat in Utrecht. Onderwerp van de bijeenkomst was de vraag hoe we de Energietransitie in Nederland kunnen versnellen. Aanleiding voor de bijeenkomst was een internationale studie uitgevoerd door VINT over de stand van zaken op gebied van energietransitie.

    Menno van Doorn, een van de onderzoekers, legde na afloop van de bijeenkomst uit dat er geen dik rapport zal komen, want die zijn er al genoeg. In plaats daarvan staan fragmenten van de interviews online op Vimeo. Je kan ze op dit Vimeo kanaal vinden en ik zal de komende weken de verschillende delen hier de revue laten passeren. Er zit namelijk voldoende stof tot nadenken in de fragmenten.

    Voor nu de inleiding en een korte impressie van de bijeenkomst.

    [vimeo http://www.vimeo.com/25663459 w=400&h=220]

    Powershift Introduction from Sogeti VINT on Vimeo.

    De Powershift bijeenkomst

    Het was een inspirerende bijeenkomst, op een mooie locatie. Al moet ik eerlijk zeggen dat de dag het niet haalde bij de speech van Van Jones eerder op de Powershift bijeenkomst in de VS. Tijdens de dag (zowel plenair, als in kleinere groepjes) werd mij erg duidelijk dat de verschillen van inzicht in de energiewereld groot (aan het worden) zijn. Het duidelijkst werd dat in de gesprekken over de toekomstige rol en het business model van grote energiebedrijven.

    Een aantal aanwezige grote energiebedrijven vertelde sterk in te zetten op een functie als energiemakelaar in een decentrale energiewereld, waarbij ze verdienen aan het afstemmen van bijvoorbeeld vraag en aanbod. Er waren ook een paar grote energiebedrijven die een heel ander business model bedacht hadden. Het meest in het oog springende plan vond ik om klanten korting te geven als ze op jaarbasis precies afnemen wat ze van te voren hebben afgesproken (mogelijk zelfs op het tijdstip dat ze hebben afgesproken), maar ze fors te laten betalen als ze meer of minder elektriciteit afnemen. Als potentiële klant vond ik dat nou niet echt een aantrekkelijk idee, alsof je gestraft wordt voor minder minuten bellen dan er in je belbundel zitten…

    Daarnaast waren er kleine bedrijven die sterk inzetten op business modellen om decentrale, duurzame energie en energiebesparing voor burgers en bedrijven interessant te maken. Waarbij soms samenwerking met grotere marktpartijen wordt gezocht om schaalgrootte te genereren.

    Stof tot nadenken

    Van de ideeën die ik heb gehoord wil ik er drie niet ongenoemd laten:

    • De nationale black-out day: een dag zonder elektriciteit om iedereen bewust te maken van de kwetsbaarheid van onze elektriciteitssysteem en van onze afhankelijkheid daarvan. En zoals Igor Kluin stelde: iedereen is zelf verantwoordelijk om daar al dan niet wat aan te doen. Het idee is afkomstig van de groep die zich bezig hield met bewustwording van de burger.
    • Iedere vierkante meter moet meervoudig productief zijn.
    • De ‘Tupperware’ energieparty, waarop leden van VvE’s of huiseigenaren uitleg krijgen over de (on)mogelijkheden van decentrale, duurzame energie.

  • Waarschuwing: Zonnepanelen zijn besmettelijk

    Dat schrijft de Club van 30 in een berichtje van 12 april op basis van een onderzoek van Stanford University. Hoe meer zonnepanelen er in een buurt geïnstalleerd zijn, hoe meer mensen geneigd zijn zonnepanelen te installeren. Of het zonnevirus ook werkt voor zonneboilers weet ik niet, maar voorlopig zijn wij naar mijn weten de eerste in de buurt die de 20 jaar oude zonneboiler vervangen hebben door een modernere variant. Een aantal buren heeft al laten vallen dat ze op termijn toch ook wel een nieuwe zonneboiler of zonnepanelen overwegen. Volgens het grafiekje op de site van de Club van 30 kan het echter nog wel even duren voordat ze werkelijk tot installatie overgaan.

    Het onderzoek van Stanford geeft wel het belang aan van evenementen als de Solar Days, die van 7 tot en met 15 mei in Nederland georganiseerd worden. Tijdens deze dagen kun je onder andere op bezoek bij mensen die zonnepanelen geïnstalleerd hebben, zie het overzicht van evenementen. Als ik eerlijk ben vind ik de mogelijkheden in de buurt van Rotterdam tegenvallen.

    Daar kan de komende jaren natuurlijk snel verandering in komen, zeker als de kostprijs van zonne-energie werkelijk verder daalt op een of meer van de 14 manieren die John Addison op Cleantechblog beschrijft of als blijkt dat de wet van Moore ook op gaat voor zonne-energie. Want dan wil uw portomonnee zonne-energie. Andere mogelijkheden om zonne-energie betaalbaarder te maken zijn gezamenlijke inkoopacties (zoals Wijwillenzon.nl), leaseconstructies (zoals ZonVast van Greenchoice of Zoneco) en gezamenlijke installatie acties (waar Stichting Natuur en Milieu aan werkt, maar waar ik sinds ik me in december heb aangemeld nog niks over heb gehoord).

    Het hele onderzoek is hier te lezen: Bryan Bollinger & Kenneth Gillingham: Environmental preferences and peer pressure in the diffusion of solar photovoltaic panels, Good.

    PS Extra waarschuwing voor als u gegrepen wordt door het zonne-energievirus: het kan gedragsverandering veroorzaken. Mijn ervaring is dat het zelf opwekken van energie (elektriciteit of warmte) een merkbaar andere draai aan de energiebesparingsdiscussie binnen een gezin geeft (binnenkort meer daarover).

  • We Generate: het energiebedrijf van de toekomst

    Morgen wordt bij ons de zonneboiler geïnstalleerd, een project dat behoorlijk wat uitzoekwerk heeft gekost. Niet alleen om uit te vinden wat wel of niet de moeite waard is, maar ook om uit te vinden welke verkoper wel of niet gelijk heeft met zijn verhaal. Degene die mijn columns in Duurzaam Gebouwd afgelopen jaar hebben gelezen weten dat er behoorlijk wat tijd overheen is gegaan tussen voornemen en aankoop.

    Het is dan ook geweldig leuk om vandaag via Frank Rozendaal te lezen op Alles Duurzaam dat Stichting Doen samen met de Natuur en Milieufederaties het initiatief wil nemen om een nieuw energiebedrijf te starten: werktitel We Generate. Doel van het nieuwe energiebedrijf is om mijn doldwaze zomeridee dichterbij te brengen: het energiebedrijf betaalt de hypotheek. Nou ja, zo ver nog niet, maar wel je huis als energiebron. Wanneer je er over nadenkt is dat minder gek dan het klinkt. We kunnen in dit land glazen kassen bouwen die elektriciteit leveren, glazen kassen die warmte leveren aan huizen in de buurt, glazen kassen die zonder aardgasaansluiting kunnen. Dus waarom kan dat dan niet met een betonnen of bakstenen huis? De isolatiewaarde van steen is naar mijn weten een stuk beter dan van raam…

    Hoe werkt We Generate?

    We Generate gaat standaard energiepakketten voor de opwekking van energie thuis leveren met o.a. zonnecellen, zonneboilers en windnokturbines. We Generate zorgt ook voor energiebesparende maatregelen met bijvoorbeeld isolatie en LED-verlichting. Het energiebedrijf regelt alles: van de investering en de financiering van alle maatregelen, de installatie thuis tot het onderhoud. Een deel van de totale maandelijkse besparing op energiekosten gebruikt We Generate om de investering af te lossen. Na vijftien jaar is alles afbetaald en is de klant eigenaar. Voor de klant zijn de maandelijkse energielasten ondanks de afbetaling niet hoger, en in de nabije toekomst zelfs lager (dat voorkomt energiearmoede). Zie ook onderstaand filmpje:
    [youtube=http://www.youtube.com/watch?v=UKzSjI9N9vA&w=640&h=390]

    Partners We Generate

    Mijn eerste reactie richting Frank was dat dit plan voor mij een reden zou kunnen zijn om bij Greenchoice weg te gaan, tenzij ze met een soortgelijke actie voor hun klanten komen. Een beetje doorzoeken op internet leverde echter meer informatie op. Op de site van de Milieu Federatie Noord-Holland wordt Greenchoice (naast Eneco) als mogelijke partners genoemd. Naast voor mij onderhand bekende namen als DonQi, Plugwise, Solesta, Qurrent en Biogast. De enige die nog ontbreken zijn Nudge en Treemagotchi.

    Kortom, ik blijf gewoon lekker klant en wacht tot ze echt van start gaan om dan zo snel mogelijk in te stappen 🙂 Kom maar door met die energiebesparing, de domotica (meten = weten) en met de zonnepanelen en daknokwindturbine (onthouden voor scrabble 😉 De zonneboiler en LED-lampen hoef ik niet meer, want die heb ik al.

    In de buurt duurzaam

    Een ander interessant onderdeel van We Generate is In de buurt duurzaam. Het idee is dat energie die je niet zelf kunt opwekken van een duurzaam energie project in de buurt komt, waar je ook zelf in kunt participeren. Het Meewind model, maar dan dichterbij. We Generate wil hiervoor gaan samenwerken met bestaande lokale energie-initiatieven, die zich momenteel aan het verenigen zijn in E-Lokaal. Van twee kanten een landelijk tintje over lokaal, duurzaam ondernemerschap.

    Nu hopen dat We Generate ook een oplossing verzint voor verenigingen van eigenaren, want het aantal vierkante meter dakoppervlak in de steden (bijvoorbeeld een wijk als Blijdorp in Rotterdam) waar je prima zonneboilers, zonnepanelen en urban wind kunt toepassen is groot. En niet zeuren dat dat lelijk is, lelijker dan die oude tv-antennes kan het namelijk echt niet worden 😛

  • Onze zonneboiler komt eraan 🙂

    Komende woensdag is het zover, dan wordt onze zonneboiler geïnstalleerd. Het was al ons voornemen bij de verhuizing, maar het heeft wat langer geduurd om alles goed uit te zoeken. Als me een ding duidelijk is geworden is het namelijk wel dat de communicatie en informatievoorziening over zelfopwekking van warmte of energie (anders dan via aardgas) uitermate belabberd is (bv. met rekenvoorbeelden op basis van het prijspijl van 2002…). Ook de kennis en kwaliteit van de aanbiedingen die we hebben ontvangen liep behoorlijk uiteen.

    Dat betekent dus veel zelf uitzoeken en voor een deel gewoon de knoop doorhakken. Want laat ik over een ding duidelijk zijn: de terugverdientijd van onze zonneboiler? Geen idee, waarschijnlijk een jaar of 10 a 12. Alleen heeft u zich ooit afgevraagd wat de terugverdientijd is van die nieuwe keuken van 20.000 euris? Of van uw nieuwe auto? Of van uw nieuwe mobiele telefoon? I rest my case…

    De verschillende opties

    In een vorig bericht over energiebesparing in eigen huis heb ik al beschreven dat we een tweetal types offertes hadden ontvangen. Een zonneboiler van Solesta (vlakke plaat met terugloop) en HR Solar (vlakke plaat met glycol). Begin dit jaar heb ik voor de leuk toch ook nog maar even geïnformeerd bij een collega die zelf een zonneboiler heeft geïnstalleerd van 2 Improve. Hij was dik tevreden en gaf aan dat hij op eerste kerstdag ruim boven de 60 graden Celsius zat in zijn systeem met heatpipes. Kortom: alle reden om de adviezen van de leveranciers in de wind te slaan en door te zeuren om een systeem met vacuümbuizen. De meerkosten van de heatpipes van Rivusol ten opzichte van de vlakke plaat collector van HR Solar viel met Euro 300 erg mee. De totale warmteopbrengst van het HR Solar systeem is hoger dan de heatpipes, maar de vacuümbuizen geven een hoger rendement in na- en voorjaar. Het seizoen waarin de behoefte aan warmwater ook wat groter is als je verregend thuiskomt, vandaar de keuze voor heatpipes.

    Voordelen zonneboiler

    Aangezien we een verwarmingssysteem met hoge temperatuur hebben is aansluiting van de zonneboiler op onze verwarming volgens onze installateur nauwelijks interessant. Ongeveer eenderde van ons gasverbruik is echter gerelateerd aan warm tapwater. Het systeem dat we hebben gekozen zou daar ongeveer 60 tot 80% van kunnen besparen. Dat is naar verwachting een besparing van ongeveer 300 m3 gas (bij een jaarverbruik aan gas van ongeveer 1500 m3, waarvan 500 m3 voor warm tapwater).

    Daarnaast zullen de vaatwasser en wasmachine ook voorzien worden van een hotfill aansluiting, zodat we ook 10 tot 30 procent besparen op het electriciteitsverbruik van deze apparaten.

    Tot slot zal ons huis volgens het energieprestatieadvies dat we vorig jaar hebben laten uitvoeren door de installatie van de zonneboiler een label stijgen, van C naar B. Niet dat lagere energierekeningen in Nederland al veel effect hebben op de waarde van een huis, maar in Amerika kan een verlaging van de energierekening met $1 leiden tot een stijging van de waarde van het huis met $20. Als dat in Nederland ook op zou gaan dan was ons huis met een besparing op de rekening van rond de 250 euro ineens 5.000 Euro meer waard…

    Uit warmte kun je ook prima elektriciteit winnen. Wat de zonneboiler nog interessanter zou maken, aangezien er op zomerse dagen waarschijnlijk overcapaciteit aanwezig zal zijn. Helaas zijn er in Nederland nog geen ontwikkelingen om met de overtollige warmte van zonneboilers elektriciteit op te wekken. Er zijn wel gasgestookte hr ketels met een sterling motor voor elektriciteitsopwekking, maar voor zonneboilers is dat in Nederland nog toekomstmuziek. Al schijnt er wel een Canadees bedrijf bezig te zijn met een veelbelovende techniek… En dan wordt zonnewarmte ineens veel interessanter. Het vergt wel wat elektrotechniek om door te schakelen naar een tweede circuit waarin de thermo-acoustische motor wordt aangezet tot energieopwekking (zonder dat de boiler over de kook gaat), maar dat mag toch geen probleem zijn?

    Subsidie

    Het gekozen systeem geeft recht op een subside van Euro 1.100. Het wordt nog even afwachten of die ook toegewezen wordt, want de nieuwe regeling is nog niet gepubliceerd. Volgens de site van Agentschap NL is de pot voor zonnewarmte en grondgebonden warmtepompen echter al volledig volgetekend. In het ergste geval betekent dat dus een tegenvaller van Euro 1.100. Aan de andere kant heb ik de afgelopen jaren al vele malen gehoord van afnemers, leveranciers en installateurs dat de Nederlandse subsidieregelingen voor duurzame energie een loterij zijn. Wat dat betreft is het bewonderenswaardig dat er ondernemers zijn die hun bedrijf weten op te bouwen op subsidieregelingen die slechts een paar dagen tot maanden per jaar geopend zijn.

    Financiering

    De financiering van de zonneboiler danken we aan het niet schrappen van de hypotheekrenteaftrek door het huidige Kabinet. Per jaar krijgen we naar verwachting zo’n 3 tot 4 duizend Euro terug van de belastingdienst. Dat geld zullen we de komend jaren inzetten voor de volgende zaken:

    1. Energiebesparende maatregelen
    2. Eigen decentrale, duurzame energieopwekking
    3. Vervroegd aflossen van de hypotheek
    4. Overige woningverbeteringen

    Ik geef toe dat daarmee mijn doldwaze zomeridee uit 2009 een iets andere invulling krijgt: niet het energiebedrijf, maar de belastingbetaler betaald mijn energierekening.

    Overigens ben en blijf ik vurig pleitbezorger van de (gecontroleerde) afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. We zullen de hypotheekrenteaftrek niet terugstorten aan de belastingdienst (zoals Staatssecretaris Bleker recent voorstelde in Nieuwsuur), maar via energiebesparende en energieopwekkende maatregelen dragen we wel ons steentje bij aan het halen van de duurzame energie en energiebesparingsdoelstellingen. Als energieopwekking voor de meter goed geregeld wordt willen we misschien nog wel een keer mee-investeren in een grote windmolen, zonder dat daar subsidie voor nodig is.

    Dergelijke investeringen voorkomen ook dat we bij oplopende energieprijzen (gas en/of elektra) last krijgen van energiearmoede. Want het ontslaan van ambtenaren mag volgens Minister De Jager dan goed zijn voor de economie, voor een gezin met een kind op de kinderopvang vraagt het ook heel wat lastige beslissingen. Want kind op de kinderopvang kost ons netto ongeveer Euro 300 per maand, maar het kind van de kinderopvang halen maakt het met de Hollandse wachttijden voor kinderopvang praktisch onmogelijk om terug te keren naar een anderhalf of tweeverdieners situatie.

  • Wij Willen Zon is geslaagd… en meedoen kan nog

    De laatste weken hebben honderden mensen nog via Wij Willen Zon zonnepanelen besteld. Voor de langzame (of snelle) beslissers: je kan nog een pakket bestellen.

    Het doel van de actie was om gezamenlijk panelen te kopen en daarmee de prijs voor zonnepanelen en bijbehorende apparatuur sterk om laag te brengen. Volgens de initiatiefnemers is dit doel bereikt,  al vraag ik me af of de prijsdaling eenmalig is of blijvend zal zijn. Ik vermoed zelf dat de prijsdaling eenmalig zal zijn. Wat niet wegneemt dat het een mooie actie van Urgenda en De Betere Wereld is, waar inmiddels ook Greenchoice en CONO kaasmakers zich bij hebben aangesloten.

  • Zin in de toekomst: Ampyx Power

    Sinds Google.org een aantal jaar geleden het project RE<C (duurzame energie goedkoper dan kolen) startte is een groeiend aantal bedrijven die duurzame energie technologie ontwikkelen vanuit deze invalshoek bezig. Tijdens TEDxAmsterdam 2010 gaf de Nederlandse startup Ampyx Power een korte presentatie van de techniek waarmee zij denken dit voor elkaar te gaan krijgen:
    [youtube=http://www.youtube.com/watch?v=jn2E_R9sjPQ&w=100&h=100]

    Ampyx Power heeft een techniek ontwikkeld, waarmee een vliegtuigje/vlieger stroom opwekt door tijdens het opstijgen een draad af te rollen. Wanneer de draad volledig uitgerold is maakt het vliegtuig een duikvlucht waarbij de draad weer wordt opgerold. Het oprollen van de draad kost minder energie dan het afrollen oplevert. Momenteel hebben ze een prototype van 10 kW. Het uiteindelijke doel is om veel grotere types te bouwen die ook veel meer elektriciteit opwekken.