Categorie: Persoonlijk

  • Klimaatcrisis: branden in Los Angeles

    De eerste weken van januari hebben er stevige bosbranden in Los Angeles gewoed. Inmiddels hebben wetenschappers aangetoond dat de krachtigere wind, hogere temperatuur en drogere omstandigheden toe zijn te schrijven aan klimaatverandering. Onderzoek van World Weather Attribution bevestigd dit.

    Hoewel klimaatverandering de branden niet heeft aangestoken, heeft door mensen veroorzaakte klimaatverandering wel de omstandigheden geschapen waarin de branden tot de huidige catastrofe kunnen uitgroeien. De belangrijkste oorzaak van door mensen veroorzaakte klimaatverandering is verbranden van fossiele brandstoffen. De belangrijkste oplossing is dan ook om zo snel mogelijk over te schakelen op CO2-vrije of -arme energiebronnen.

    Us 2024 Miljard Dollar Klimaatschade 768x417 1

    Klimaatverandering en de natuurbranden in LA

    De onderzoekers van ClimaMeter, een van de samenwerkingsverbanden dat attributie onderzoek doet naar de samenhang tussen extreem weer en klimaatverandering, komen tot de conclusie dat de natuurbranden in Los Angeles versterkt zijn door klimaatverandering. De meteorologische omstandigheden zijn tot 5°C warmer, tot 15% droger (3 mm/dag) en 20% winderiger (tot 5 km/u sterkere wind) in vergelijking tot vergelijkbare omstandigheden in het verleden. Natuurlijke variabiliteit in het weer speelt volgens de onderzoekers van ClimaMeter een kleine rol.

    De onderzoekers van World Weather Attribution komen tot de conclusie dat de kans op de natuurbranden in Los Angeles (LA) met meer dan een derde (35 procent) is toegenomen sinds het begin van de menselijk klimaatverandering. Aan het eind van deze eeuw wordt een opwarming van 2,6 graden verwacht als de uitstoot niet beperkt wordt. Bij zo’n temperatuurstijging schatten de WWA-onderzoekers het risico op dit soort rampen 70 procent hoger in.

    Climameter Losangeleswildfires 20250108 Q 0.991 D 2 Era5 Msl

    De schade van de branden wordt momenteel door sommigen geschat op $150 miljard. Ter vergelijking de totale schade van alle weer- en klimaatrampen in de VS van $1 miljard of meer bedroeg $182 miljard in 2024. Grote bedragen gaan vaak het voorstellingsvermogen te boven. De impact van klimaatverandering wordt echter steeds groter voor gewone mensen. In Florida hebben huizenbezitters toenemende moeite om een (betaalbare) verzekering te vinden tegen overstromingen, in Californië hebben huizenbezitters de laatste jaren een soortgelijk probleem met het vinden van een verzekering tegen natuurbranden. Een groeiend aantal verzekeraars biedt geen verzekering meer aan in Californië of verhoogt de premies zo sterk dat de verzekering onbetaalbaar wordt.

    Hoe vervelend het ook is voor filmsterren en multimiljonairs om een van hun huizen af te zien branden, het vervelends blijft het voor degene die zich geen verzekering kunnen veroorloven en die ook aan het geld ontbreekt om uit eigen middelen hun huis op te bouwen.

    De branden hebben niet alleen effect op Californië, maar ook op Australië. Dat huurt van oudsher een deel van de Californische blusvliegtuigen in tijdens hun bosbrandseizoen. Nu het bosbrandseizoen steeds meer begint te overlappen zal Australië zelf meer blusvliegtuigen en personeel moeten regelen en minder kunnen delen met Californië. Een ontwikkeling waar brandweer en wetenschappers al een aantal jaar voor waarschuwen.

    De onderzoekers van het World Weather Attribution onderzoek bevestigen dit en stellen dat natuurbrandseizoenen inmiddels gemiddeld 23 dagen langer duren, en daarmee gevaarlijker worden.

    Het nieuwe normaal?

    De huidige bosbranden in Californië zijn nog niet het nieuwe normaal, daarvoor is het nodig om de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer te stabiliseren. Of liever nog te verlagen. Er zijn veel hoopvolle tekenen die er op wijzen dat de wereldwijde CO2-uitstoot z’n maximum (bijna) bereikt heeft. Bv. de wereldwijde groei van hernieuwbare elektriciteit, de wereldwijde stijging van de verkoop van elektrische voertuigen (die de olie-industrie zal gaan raken) en vooral de inzet van China op elektrificatie van de industrie. Om de CO2-concentratie te stabiliseren is echter een forse afname van de CO2-uitstoot nodig.

    Zelf wat doen?

    Als je zelf actie wil ondernemen om klimaatverandering tegen te gaan heb je vele opties. Veel van de websites met tips zetten in op het verkleinen van je eigen uitstoot, belangrijker is echter het vergroten van je klimaatschaduw. Welke acties onderneem je om anderen tot actie aan te zetten? Spreek je (lokale) politici aan? Ga je op je werk het gesprek aan over vervuilende activiteiten? Zet je je in je vrije tijd in voor een klimaatactiegroep of lokale energiecoöperatie? Herken je desinformatie en spreek je die tegen?

    De onderzoekers van het World Weather Attribution onderzoek zijn namelijk helder over de belangrijkste oplossing: een snelle daling van de CO2-uitstoot ten gevolge van het verbranden van fossiele brandstoffen (olie, gas en kolen).

    Dit bericht is een bewerking van een eerder bericht op Sargasso.

  • Energiekosten december 2024

    2024 was wereldwijd het warmste jaar ooit. Al is het vooralsnog een mysterie wat de oorzaken daarvan waren, twee staan als een paal boven water: door mensen veroorzaakte klimaatverandering en El Niño. Ondanks dat 2024 het warmte jaar ooit was hebben we in december behoorlijk moeten stoken om ons huis warm te houden. Ook lieten zowel de zon als de wind het een deel van de maand afweten. Dat betekent dat we behoorlijk wat elektriciteit gebruikt hebben voor verwarming van ons huis.

    Energiekosten

    Tijd om te kijken met welk type energiecontract we het voordeligst uit waren geweest. Let wel: we hebben een vast contract (1 jaar) en wekken een groot deel van ons elektriciteitsgebruik op jaarbasis zelf op via onze winddelen en zonnepanelen.

    2024 December Kosten

    Ondanks dat de productie van onze winddelen en zonnepanelen in december tegenviel laat bovenstaande grafiek zien dat we goedkoper uit waren met een vast contract in combinatie met onze winddelen en zonnepanelen dan met een dynamisch tarief. Zonder zonnepanelen en winddelen was de situatie anders geweest, dan was een dynamisch contract gunstiger geweest.

    2024 December Kosten Tm December

    Op jaarbasis zou een dynamisch contract 10% goedkoper zijn geweest dan onze huidige strategie met een vast contract i.c.m. zonnepanelen en winddelen. Onze energiekosten bedroegen in 2024 Euro 1.696. Langzaam naderen we zo weer het niveau van onze energiekosten in 2021, toen we in totaal Euro 1.927 aan energiekosten hadden. Daarvan was ongeveer Euro 1.780 variabele kosten voor gas en elektriciteit en Euro 150 vaste kosten voor energie (inclusief de vaste teruggave energiebelasting). In 2024 waren onze variabele kosten aan elektriciteit Euro 1.250 en onze vaste energiekosten Euro 440.

    2024 Energiekosten Cumulatief Wd Zp

    Onze winddelen hebben ons op jaarbasis Euro 290 bespaard, onze zonnepanelen Euro 375.

    2024 Energiekosten Cumulatief

    Ten opzicht van 2023 is onze energierekening gestegen. Dit komt met name door de stijging van de vaste kosten. De netwerkkosten en de vaste aansluitkosten van het energiebedrijf zijn samen met Euro 110 gestegen naar Euro 550. Ook de vaste kosten voor onze winddelen zijn gestegen van Euro 280 naar Euro 520. Terwijl de opbrengsten van onze winddelen gedaald zijn van Euro 1.500 naar Euro 810.

    Energiegebruik

    Ons energiegebruik is in december net boven de 1.500 kWh uitgekomen. Daarmee is het energiegebruik in de maand december sinds 2019 gestaag gestegen. Deels doordat we dit jaar door griep minder weg zijn geweest met de kerstdagen.

    2024 December Energievraag

    In december lag ons energiegebruik hoger dan in eerdere jaren. Vooral voor apparaten en verwarming hebben we meer energie gebruikt. Voor warm water lag het energiegebruik juist lager.

    2024 December Energievraag Tm December

    Op jaarbasis lag onze energievraag in 2024 op 9.937 kWh. Dat is 3% minder dan in 2023. Waarvan 29% voor warm water, 39% voor apparaten en 32% voor verwarming. Gemiddeld genomen ligt onze energiegebruik sinds de overstap van aardgas naar infraroodverwarming 19% lager.

    Warm water

    Voor warm water zijn we nu bijna 3 jaar volledig van het gas af. We hebben vanaf 2011 een zonneboiler. Drie jaar geleden hebben we ook een HeatCyle van DeWarmte laten installeren en vanaf de eerste dag van de Russische invasie in Oekraïne hebben we het gas dichtgedraaid en de cv-ketel uitgezet. Inmiddels is de gasaansluiting ook al weer een tijdje verwijderd.

    Schermafdruk Van 2025 01 30 22 02 20

    De HeatCycle heeft ons in december voor het eerst in lange tijd weer kopzorgen bezorgd. De week voor kerst hadden we een aardlekprobleem, dat uiteindelijk terug bleek te leiden op de aansluiting van de HeatCycle op het elektrisch element dat de legionella-run verzorgd. Met hulp van DeWarmte heb ik het probleem zelf kunnen verhelpen en het element weer veilig aan weten te sluiten. Daarna werkte het systeem weer en bleek ook het elektrische element nog te werken.

    De COP van het systeem is inmiddels wel behoorlijk teruggezakt tot 1,1 in december. Wat betekent dat het systeem veel elektriciteit verbruikt om warmte terug te winnen.

    Schermafdruk Van 2025 01 30 22 00 30

    In heel 2024 valt op dat de COP vanaf maart aanzienlijk gedaald is en na een korte opleving in mei eigenlijk het hele jaar maar net boven de 1,0 heeft gelegen. Op jaarbasis bedraag onze COP 1,6. Oftewel: met iedere kWh elektriciteit weten we 1,6 kWh warmte terug te winnen. Niet echt een hele goede prestatie.

    Schermafdruk Van 2025 01 30 22 12 24

    Over de afgelopen jaren lag de COP van onze HeatCycle gemiddeld op 2,4. In 2022 en 2023 heeft het systeem beduidend beter gepresteerd met een COP van respectievelijk 3,4 en 3,2. Uit reacties via de mail en bij nalezen op Tweakers blijk ik niet de enige die te maken heeft met een dalende prestatie van het systeem. Op de website van DeWarmte wordt de HeatCycle ook niet meer aangeboden.

    Verwarming

    In december hebben we behoorlijk wat elektriciteit verbruikt voor verwarming. Deels komt dit doordat ik met de instellingen heb lopen spelen om te kijken of een minder grote nachtverlaging tot een lager energiegebruik en een lagere piek in het gebruik zou leiden. Conclusie: experiment niet geslaagd. Het energiegebruik is met 2,3 kWh/gewogen graaddag het hoogste sinds de overstap naar infraroodverwarming. De instellingen heb ik daarom weer teruggedraaid. Ook in de elektriciteitspiek in de ochtend maakt het niet noemenswaardig uit.

    2024 December Verwarming Per Graaddag

    Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming door mijn experiment (en doordat we met de feestdagen meer thuis zijn geweest) weer boven de 3.000 kWh per jaar. Ons energiegebruik ligt nog wel 40% lager dan met een cv-ketel. Het energiegebruik lag in 2024 wel 3% hoger dan het langjarig gemiddelde met infraroodverwarming. Terwijl we in november nog 3% minder gebruikt hadden dan het langjarig gemiddelde. Nogmaals: mislukt experiment.

    2024 December Verwarming

    Energieaanbod

    In december hebben we een stuk meer elektriciteit in moeten kopen dan vorig jaar. Deels doordat onze warmtepomp het veel minder goed heeft gedaan dan in voorgaande jaren, deze produceerde 80% minder warmte. Hierdoor hebben we meer stroom nodig gehad voor warm water. Een andere reden is dat onze winddelen 20% minder stroom opleverden dan in 2023. Tot slot hebben we ook meer elektriciteit voor verwarming gebruikt.

    2024 December Energieaanbod

    Op jaarbasis hebben we in 2024 3% minder energie gebruikt dan in 2023. We hebben wel 67% meer elektriciteit ingekocht dan in 2023. De totale hoeveelheid ingekochte elektriciteit komt daarmee op 2.211 kWh. Dat komt doordat onze zonneboiler en warmtepomp 28% minder warmte hebben geproduceerd, door 9% minder elektriciteitsproductie van onze zonnepanelen en door 7% minder opbrengst van onze winddelen.

    De hogere inkoop van elektriciteit verklaart ook onze hogere energierekening. De daling van de elektriciteitsprijs kan niet op tegen zo’n grote stijging in onze afname.

    2024 December Energieaanbod Jaar

    CO2-uitstoot

    Behalve een betaalbare energierekening, energiebesparen en van het aardgas af is ook CO2-reductie een belangrijk doel. Er zijn verschillende manieren om de CO2-uitstoot van energiegebruik te berekenen. Vooral als het om het elektriciteitsgebruik gaat. Ga je uit van de mix op moment van gebruiken? Ga je uit van de uitstoot van de marginale elektriciteitscentrale (de laatste die nog net aan moet om voldoende stroom op het net te zetten)? Of toch van het stroometiket van je leverancier?

    JaarIntegraalReferentieGrijsOnbekendStroom-etiket
    20112.6903.0192.7302.3852.730
    20123.1323.5553.0822.7123.082
    20132.9303.0932.9012.7632.901
    20141.5101.5781.4861.4261.486
    20151.6261.7091.5851.5201.359
    20161.8101.9021.7831.6991.495
    20171.6361.7181.6391.5681.384
    20181.7381.8181.7551.6831.484
    20191.4831.7271.6561.420767
    20201.1941.5981.6931.330316
    20211.7122.6782.4291.882332
    20229651.5731.4171.07296
    20236871.1691.0457720
    20248671.4741.3189740
    Totaal23.98028.61126.52023.20617.433

    Welke berekeningsmethode je ook wil hanteren, bovenstaande tabel laat duidelijk zien dat onze CO2-uitstoot in de loop van de jaren fors gedaald is. De daling verschilt per methode en sommige methodes laten in 2021 en 2024 een stijging zien ten opzichte van het jaar ervoor, doordat we in 2021 en 2024 meer elektriciteit in hebben gekocht dan de jaren ervoor. De trend is echter duidelijk.

    Schermafdruk Van 2025 01 31 22 32 09

    Wat ook duidelijk is is dat alle methoden een daling van de CO2-emissie laten zien na de overstap voor verwarming met aardgas naar verwarming via infraroodverwarming. Wat in bovenstaande tabel ook goed te zien is is het effect van vergroening van de elektriciteitsvoorziening. Voor alle berekeningsmethoden is de CO2-reductie in 2024 groter dan de gemiddelde CO2-reductie t.o.v. aardgas. Dat komt doordat het aandeel hernieuwbare elektriciteit stijgt, waardoor de CO2-emissie per kilowattuur elektriciteit daalt.

    Zelf aan de slag?

    Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

    Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

  • Stand van zaken duurzame elektriciteit Nederland

    Eind vorig jaar werd bekend dat 2024 te boek staat als een van de warmste jaren sinds de metingen zijn begonnen. Ook maakte het World Weather Attribution (WWA) project bekend dat grote schade door klimaatverandering  geen dreiging is, maar al dagelijkse realiteit bij de huidige 1,3 graad opwarming. Tijd dus om vaart te zetten achter duurzame energie, want verbranden van fossiele energie is een van de belangrijkste oorzaken van klimaatverandering.

    Sinds het ondertekenen van het nationale klimaatakkoord heeft de landelijke overheid zich in Brussel hard gemaakt voor ambitieuzere doelstellingen voor 2030. Deze hogere doelstelling (55% in 2030) is ook vastgelegd in de de landelijk Klimaatwet. Dat komt mooi uit, want het Klimaatakkoord bevatte al een optie om de doelstelling op te hogen van 49% CO2-reductie naar 55% CO2-reductie. In het hoofdstuk over elektriciteit zijn hier ook cijfers voor opgenomen:

    Bron (in TWh)49% basispakket55,00%
    Wind op zee49
    Hernieuwbaar op land (> 15 kW)35
    Overige hernieuwbare opties (incl. CO2 vrij regelbaar vermogen)pm127
    Klein zon (< 15 kW)7
    Totaal91127

    De getallen in bovenstaande tabel zijn 7 TWh (Terawattuur) hoger dan in het hoofdstuk uit het klimaatakkoord, omdat ik er voor gekozen heb ook kleine zonnestroominstallaties mee te rekenen in de totale opgave. Het goede nieuws is dat het doel voor kleine zonnestroominstallaties (7 TWh) in beeld is, zodat ook kleine zonnestroominstallaties mee gaan tellen voor het behalen van de RES-biedingen.

    Voorgeschiedenis

    Bij het klimaatakkoord werd afgesproken dat gemeenten, waterschappen en provincies zich zouden organiseren in regionale energiestrategieën (RES’en). Nederland werd daarmee opgedeeld in 30 RES’en, sommige zo groot als één gemeente, andere bestaande uit 15 tot 20 gemeenten. De logica van de indeling? Da’s voer voor promotieonderzoek. In 2020 bleken de losse RES’en bij elkaar opgeteld ambitieuzer dan het minimum bod van tenminste 35 TWh. Uiteindelijk hebben de RES’en gezamenlijk 55 TWh hernieuwbare elektriciteit op te wekken. Deze biedingen zijn vastgesteld door bijna alle gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Al in 2019 en 2020 berichtte Sargasso dat het doel om tenminste 35 TWh hernieuwbare elektriciteit op land op te wekken in beeld was. Da’s geen reden om achterover te leunen, want inmiddels heeft het kabinet de ambitie opgehoogd naar 55% CO2-reductie in 2030, terwijl voormalig minister Jetten de Kamer informeerde dat in 2024 besluitvorming over wind op zee plaats moest vinden om de doelstelling voor 2030 en 2035 te kunnen halen. Het Kabinet heeft dat besluit niet genomen, waarmee de druk om lokale elektriciteitsproductie te realiseren groeit.

    Stand van zaken duurzame elektriciteit

    Het goede nieuws is dat de productie van duurzame elektriciteit in Nederland nog steeds in de lift zit, dat blijkt uit de Klimaat en Energieverkenning 2024 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het slechte nieuws is dat volgens het PBL de pijplijn aan nieuwe projecten ook in 2024 verder is opgedroogd. Oftewel projecten waar al aan gewerkt wordt worden langzaam maar zeker gerealiseerd, maar het aantal nieuwe projecten is gering. Zo gering dat verschillende internationale projectontwikkelaars zich inmiddels terugtrekken van de Nederlandse markt, op zoek naar meer veelbelovende markten.

    2030Monitor RES
    Bron (in TWh)K.A. 55%RES 1.0KEV 2024NPE20232024
    Wind op zee656548954848
    Hernieuwbaar op land (> 15 kW)555546673941
    Klein zon771211
    Kernenergie444444
    Totaal13113198166103104

    Het opdrogen van de pijplijn aan nieuwe projecten betekent ook dat het lastiger gaat worden om de streefcijfers voor 2035 uit het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) te gaan halen. Het gat tussen streefcijfers uit het NPE en de cijfers uit de Klimaat en Energieverkenning en Monitor RES 2024 is voor 2030 al groot, voor 2035 loopt dit alleen maar verder op. Dat is slecht nieuws voor huishoudens, bedrijfsleven en industrie, die zitten te springen om betaalbare elektriciteit. Een kleiner aanbod zal namelijk een hogere prijs betekenen.

    20352050
    Bron (in TWh)KEVNPENPE
    Wind op zee91158315
    Hernieuwbaar op land (> 15 kW)5899185
    Klein zon
    Kernenergie01656
    Totaal149273556

    Een grote blokkade voor hernieuwbare elektriciteit op land zijn zorgen over de (vermeende) impact op menselijke gezondheid. Aanvankelijk ging dat vooral om geluid en trillingen van windturbines, inmiddels ook om Bisfenol A en pfas emissies. En begrijp me goed, ik ben groot voorstander van het serieus nemen van de gezondheid en hinderbeleving van omwonenden (ik heb bij een van mijn werkgevers succesvol geadviseerd een lokale geluidsnorm voor warmtepompen en airco’s op te nemen, zodat ook bestaande installaties aan de geluidsnormen moesten voldoen). Tegelijkertijd blijkt er uit RIVM meta-analyse van de beschikbare studies niet dat er sprake is van gezondheidsschade. Provincie Flevoland heeft onderzoek gedaan naar fijnstof, microplastics en bisfenol A in het oppervlaktewater en de bodem rond windmolens. Conclusie van dit onderzoek is dat het volgens Gedeputeerde Staten niet aan te tonen is dat windmolens de bron zijn van deze stoffen. De provincie heeft eind 2023 onderzoek laten doen door ingenieursbureau RoyalHaskoningDHV. Daaruit is gebleken dat de hoeveelheden bisfenol A die vrijkomen van windmolens bijna niet te meten zijn. De hoeveelheden zijn zelfs marginaal vergeleken met wat er vrijkomt door het verkeer, de industrie en de landbouw. Ook verspreidt BPA zich over een groot gebied en is er van een concentratie rond windmolens geen sprake. Ik bemoei me zelf al 15 jaar met het bisfenol A dossier, o.a. door bij de geboorte van mijn kinderen te kiezen voor BPA vrije flessen. Gelet op de zorgen bij Forum voor Democratie ben ik benieuwd naar de vervolgvragen over vervuiling van verkeer, industrie en landbouw.

    Duurzame elektriciteit projecten hebben ook te maken met van een stapeling van ambities: natuurinclusief, lokaal eigendom, ‘draagvlak’ (hoorde je bij de nieuwe kolencentrales en gascentrales begin deze eeuw geen politicus over…), landschappelijke inpassing etc. Terwijl de subsidie vanuit het Rijk tot en met 2024 vooral gericht was op kilowattknallen: wie het meeste kilowatturen hernieuwbare elektriciteit weet te produceren tegen de laagste prijs krijgt de subsidie toegewezen. Pas vanaf 2025 komt er ruimte in de subsidieregeling om kwaliteitsaspecten mee te wegen en te waarderen in de vorm van een hogere subsidie.

    Stand van zaken per RES

    Onderstaande tabel laat de ontwikkelingen per RES zien. Waarbij goed te zien is dat er grote verschillen zijn in de resultaten per RES. Dat hangt echter ook samen met hoe ambitieus het RES-bod was ten opzichte van wat er daadwerkelijk gerealiseerd was in 2018. Over het algemeen doen RES’en waar in 2018 al een aanzienlijke hoeveelheid hernieuwbare elektriciteit werd geproduceerd het beter, dan RES’en die in RES 1.0 een hoge ambitie hebben neergelegd zonder dat er al productie plaatsvond. Waarbij Friesland en Groningen de uitzonderingen zijn die de regel bevestigen.

    RES-regioBod RES 1.02018202120232024%
    Achterhoek1.3503016237541231%
    Alblasserwaard320104272268%
    Amersfoort5002055010721%
    Arnhem/Nijmegen1.6203017822970043%
    Drechtsteden370204131320956%
    Drenthe3.49910560911.83853%
    Flevoland5.810805811.9095.62897%
    Foodvalley750903684.81226936%
    Friesland3.000304501582.51584%
    Fruitdelta Rivierenland1.2001003362.32543937%
    Goeree-Overflakkee85320281427934109%
    Groningen5.7001101.8819084.09372%
    Hart van Brabant1.0004034044149449%
    Hoeksche Waard38608532534389%
    Holland Rijnland1.1403063835321219%
    Metropoolregio Eindhoven2.0008026014264132%
    Midden-Holland4351087486368%
    Noord- en Midden-Limburg1.200702528895980%
    Noord-Holland Noord3.600809002472.04857%
    Noord-Holland Zuid2.700801.3772.47280030%
    Noord-Veluwe53010951.0305110%
    Noordoost-Brabant1.6007014411456135%
    Rotterdam/Den Haag2.800304763781.83566%
    Stedendriehoek1.070703211.56238736%
    Twente1.5005027037053436%
    U161.8005027036947326%
    West-Brabant2.200806821.2611.67176%
    West-Overijssel1.8265040252679744%
    Zeeland3.055801.6802.2862.45380%
    Zuid-Limburg1.330209314222117%
    Totaal55.1441.45013.30728.18031.68657%

    Kernenergie

    Wie goed op heeft gelet heeft gezien dat kernenergie in het NPE een behoorlijke rol speelt. De productie moet groeien van 4 TWh nu naar ruim 56 TWh in 2050. De eerste nieuwe kerncentrales zouden rond 2035 online moeten komen, maar lopen tegen vertragingen op, doordat er nog te veel onzekerheden zijn over de mogelijke locaties. Die zullen dus eerder rond 2040 operationeel worden. Als dat niet nog later wordt, wat gezien de ervaringen met kernenergie in de EU, VS en China niet onverwacht zou zijn. Want ook China, vaak aangehaald als voorbeeld van een land met een succesvolle nucleaire strategie, loopt achter bij het halen van zijn doelstellingen voor kernenergie: 58 GW in 2020, 70 GW in 2025 en 120 tot 130 GW in 2030. Met de kerncentrales in voorbereiding komt China uit op 88 GW in 2030. Eind 2024 heeft China volgens de World Nuclear Association 56,9 GW geïnstalleerd vermogen. Wat betekent dat China minstens 5 jaar achterloopt bij het behalen van z’n doelen voor kernenergie.

    Voor de voorstanders van kleine modulaire kerncentrales (SMR’s) is er ook minder goed nieuws. Nadat het eerste project van Nuscale werd afgeblazen, omdat de investeringskosten opgelopen waren naar $20.000 per kilowatt, wordt inmiddels ook duidelijk dat de bouwkosten van de BWRX-300 van GE-Hitachi een factor drie hoger ligt dan de oorspronkelijk begroot $2.250 per kilowattuur. Het goede nieuws voor GE-Hitachi is dat Ontario vooralsnog wel doorzet om de de SMR te realiseren. Het slechte nieuws is dat andere potentiële kopers voorlopig de kat uit de boom lijken te kijken om te zien of GE-Hitachi de kostprijs omlaag weet te krijgen.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Energiekosten november 2024

    November is al lang en breed voorbij, tijd dus om te kijken naar onze energiekosten, energiegebruik en energieproductie van november 2024.

    Energiekosten

    Onze energiekosten lagen in november hoger dan in november 2023. Wat wel opvallend is is dat het verschil tussen onze strategie van inzetten op langjarig stabiele kosten (zonnepanelen en winddelen) en een dynamisch contract nagenoeg nihil is. Het verschil is minder dan 1%.

    2024 November Energiekosten 1

    Met een Local4Local contract hadden we (naar mijn inschatting) zo’n 10% kunnen besparen. Het voordeel van onze winddelen is fors gedaald, doordat de onbalans, profiel en onderhoudskosten per winddeel gestegen zijn. Daardoor hebben we in november per saldo slechts 13 Euro voordeel van onze winddelen. Ook onze zonnepanelen leverde in november (begrijpelijkerwijs) slechts zo’n 20 Euro op.

    2024 November Energiekosten Cumulatief Tm November

    Nu het jaar bijna op z’n einde loopt is in bovenstaande grafiek goed zichtbaar dat onze zonnepanelen de energierekening meer drukken dan onze winddelen. Dat komt deels doordat we een relatief kleine zonnestroominstallatie hebben (9 panelen van 240 Wattpiek per stuk). Hierdoor verbruiken we relatief veel van onze zonnestroom zelf (> 50% t/m november). In 2024 hebben we tot nu toe zo’n 900 Euro bespaard door onze zonnepanelen. Onze winddelen hebben ons bijna 250 Euro bespaard dit jaar.

    Vorige maand schreef ik over het voorstel om de structuur van de netwerkkosten aan te passen. November zou voor een kostbare maand zijn geweest met Euro 86 aan netwerkkosten, vergelijken met de huidige energiekosten van Euro 29. Op zich niet erg, geeft een goede stimulans om verder door te pakken met energiebesparen en om op zoek te gaan naar manieren om het netwerk te ontlasten.

    Energiegebruik

    In november lag onze totale energievraag op 1.067 kilowattuur. Waarvan het 44% voor verwarming, 35% voor apparaten en 21% voor warm water.

    2024 November Energievraag 1

    In de eerste 11 maanden van het jaar hebben we in totaal 8.411 kilowattuur gebruikt, waarvan 6.580 kilowattuur aan elektriciteit. De overige 22% is warmte van onze warmtepomp en zonneboiler.

    2024 November Bruto Energievraag Cumulatief

    In de eerste 11 maanden hebben we zelf in 85% van onze energie kunnen voorzien via onze zonnepanelen, zonneboiler, warmtepomp en winddelen. In de praktijk gebruiken we delen van het jaar meer en delen van het jaar minder energie dan we produceren. Dat betekent dat we een deel van de elektriciteit terug leveren en een deel meteen zelf gebruiken om later in te kopen. Voor zonne-energie ligt het aandeel dat we meteen gebruiken op ongeveer 50%.

    Voor windenergie is het lastiger inschatten, omdat de uurdata van de winddelen niet meer via de api toegankelijk zijn. Inmiddels weet ik het wel bij benadering te bepalen, door de productie per dag evenredig te verdelen over de uren van de dag. Op basis daarvan kwam de gelijktijdigheid in november uit op 81%. Wat waarschijnlijk aan de hoge kant is.

    2024 November Energieaanbod Cumulatief

    Verwarming

    In november was het aantal gewogen graaddagen 342, dat is 9% meer dan vorig jaar. Ons energiegebruik voor verwarming lag ook 14% hoger dan vorig jaar. Daarvan is 9% toe te schrijven aan het koudere weer, de overige 5% ligt aan meer stoken.

    2024 November Verwarming Graaddag

    Op jaarbasis is ons werkelijk energiegebruik voor verwarming 2.861 kilowattuur. Dat is ruim 1.000 kilowattuur minder dan in een standaardjaar begin vorige eeuw en 41% minder dan toen we met aardgas verwarmden.

    2024 November Verwarming Jaarbasis

    Zelf aan de slag?

    Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

    Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

  • Energiekosten oktober 2024

    Oktober is al weer even afgelopen, dus tijd om in de ontwikkeling van ons energiegebruik, productie en vooral ook energiekosten te duiken. Vanuit de netwerkbedrijven werd vorige maand een voorstel gelanceerd om de berekening van de netwerkkosten te moderniseren. Het verwachte effect daarvan op onze energierekening zal ik vanaf deze maand ook meenemen.

    Voorstel nieuwe netwerktarieven

    De netbeheerders hebben vorige maand een voorstel gelanceerd voor nieuwe netwerktarieven. Ze stellen om 0,3 kWh tegen een vast netwerktarief te belasten en het resterende deel van de netwerkkosten afhankelijk te maken van de hoeveelheid stroom die gebruikt wordt en het tijdstip van gebruik van de elektriciteit. Uren met veel afname of weinig aanbod zijn duur, uren met weinig afname of veel aanbod van achter de meter (zonnepanelen) zijn goedkoop.

    Het voorstel maakt onderscheid in twee jaarhelften: de zonnige maanden, waarin een er oplopend overschot aan zonnestroom is, en het stookseizoen, waarin windenergie een andere energiecentrales een grotere rol hebben.

    Afbeelding

    De voorgestelde tijdsgebonden uurtarieven laten goed het effect van zonne-energie zien. In de zomermaanden zijn de variabele netwerktarieven van ’s ochtends 9u tot ’s middag 16u nihil. Een mooi moment om de (vaat)was te doen, de elektrische auto te laden of een warmwaterboiler op te warmen. In de winter zijn juist de avonduren, waarin veel centrales bij moeten springen en waarin het netwerk lokaal erg vol kan zitten door de vraag naar stroom voor koken en verwarmen, duur. De prikkel om de elektrische auto pas na middernacht op te laden i.p.v. meteen bij thuiskomst is ook duidelijk zichtbaar in de tariefstructuur.

    Ons huidige netwerktarief is Euro 35,34 per maand. Onder het nieuwe voorstel zouden onze netwerkkosten in oktober Euro 42,02 zijn geweest (Euro 15,50 vast en Euro 26,53 variabel). Dat betekent dat de netwerkkosten in het nieuwe voorstel stijgen. Te vroeg om te beweren dat het ook op jaarbasis een stijging oplevert, maar wel logisch en terecht gelet op onze keuze voor infraroodverwarming en warmtepomp.

    Energiegebruik oktober 2024

    In oktober hebben we 639 kWh gebruikt. Het cumulatieve bruto energiegebruik voor 2024 komt daarmee op 7.344 kWh voor warm water, elektrische apparaten en verwarming. Dat is 6,7% lager dan in 2023.

    2024 Oktober Bruto Energiegebruik

    Ten opzichte van de jaren met cv-ketel besparen we sinds de overstap van gas naar elektriciteit gemiddeld 17%.

    Verwarming

    Het stookseizoen is in oktober zeker weer begonnen. Met 168,5 lag het aantal gewogen graaddagen 26% hoger dan in oktober vorig jaar. Waarmee het aantal gewogen graaddagen op jaarbasis nog steeds 28% lager ligt dan begin vorige eeuw. Één koudere maand maakt nou eenmaal geen Elfstedentocht.

    2024 Oktober Verwarming Graaddag

    Het energiegebruik voor verwarming lag in oktober op 0,78 kWh per gewogen graaddag. Het langjarig gemiddeld energiegebruik voor verwarming loopt sinds 2019, het jaar dat we over zijn gestapt op infraroodverwarming, nog steeds langzaam maar gestaag terug. Enig bewijs dat het gasverbruik bij verwarmen met infraroodverwarming één op één vervangen wordt door elektriciteit is niet terug te vinden in ons energiegebruik voor verwarming.

    Sterker, in de praktijk blijkt 40% energiebesparing door over te schakelen op infraroodverwarming haalbaar. En dat is dan nog zonder veel aanpassingen in het stookschema, want dat was tot afgelopen september hetzelfde als voor de overstap. Pas sinds de verbouwing van de huiskamer heb ik de keuken en woonkamer gescheiden en elk hun eigen thermostaat gegeven. Ook extra energiebesparende maatregelen (beter geïsoleerde kozijnen en ramen in de woonkamer) zijn pas deze zomer afgerond. Het effect daarvan verwacht ik op z’n vroegst deze winter terug te zien in ons energiegebruik.

    2024 Oktober Verwarming

    Op jaarbasis verbruiken we momenteel zo’n 2.700 kWh voor verwarming. Dat is zo’n 1.000 kWh minder dan we een eeuw geleden nodig zouden hebben gehad. Een voordeel van klimaatverandering, al betwijfel ik of dat voordeel opweegt tegen de nadelen. Ik zou met alle liefde 1.000 kWh meer verstoken in ruil voor een Elfstedentocht en met meer zekerheid van behoud van de warme golfstroom (of accurater de AMOC):

    Warm water & elektrische apparaten

    In oktober hebben we 223 kilowattuur warm water gebruikt. Dat heeft 72 kilowattuur elektriciteit gekost, daarmee heeft onze warmtepomp 103,1 kilowattuur warm water gemaakt, het restant is geproduceerd door onze zonneboiler.

    Onze elektrische apparaten hebben in oktober 283 kilowattuur elektriciteit gebruikt. In totaal hebben we daarmee in oktober 639 kilowattuur energie gebruikt, dat is 6% minder dan in oktober vorig jaar.

    2024 Oktober Energievraag

    Energieproductie

    In oktober hebben we 136 kilowattuur elektriciteit ingekocht. De eerste maand sinds april dat we op maandbasis minder elektriciteit geproduceerd dan gebruikt hebben.

    2024 Oktober Energieaanbod

    In oktober hebben onze zonnepanelen 126 kilowattuur geproduceerd, waarvan we 69 kilowattuur zelf hebben gebruikt. Onze winddelen hebben 226 kilowattuur geproduceerd, bijna de helft minder dan de 436 kilowattuur van oktober 2024. Onze zonneboiler en warmtepomp hebben samen 151 kilowattuur geproduceerd.

    2024 Oktober Energieaanbod Tm Oktober

    In de eerste 10 maanden hebben onze zonnepanelen 1820 kilowattuur geproduceerd, waarvan we 911 kilowattuur (iets meer dan 50%) zelf hebben gebruikt. Onze winddelen hebben 3.111 kilowattuur geproduceerd. Iets meer dan in de eerste 10 maanden van 2024. Aan warmte hebben we 1.736 kilowattuur geproduceerd. Daarmee hebben we 91% van onze eigen energiegebruik zelf geproduceerd. De rest, 674 kilowattuur, hebben we ingekocht.

    2024 Oktober Netto Energiegebruik

    Ons netto energiegebruik ligt daarmee bijna gelijk aan het netto energiegebruik in 2023.

    Energiekosten

    Hoe interessant alle getallen over energiegebruik en productie ook zijn, de meeste Nederlanders willen vooral weten wat kost dat dan? En heb je wel het meest voordelige energiecontract te pakken?

    2024 Oktober Energiekosten Oktober

    In oktober bedroegen onze energiekosten Euro 110. Met een dynamisch energiecontract zouden we Euro 93 hebben moeten betalen, een mogelijk besparing van 15%. Begin oktober is de jaarrekening op de mat gevallen. Daaruit kwam een tegenvaller voor de vaste kosten van onze winddelen, die met 43 Euro per maand hoger lagen dan mijn eerdere inschatting. Dat betekent dat we in oktober Euro 9 beter af zijn geweest zonder winddelen. Onze zonnepanelen renderen nog wel en hebben ons Euro 22 bespaart, ondanks de terugleverkosten.

    2024 Oktober Energiekosten Tm Oktober

    In de eerste 10 maanden van 2024 waren onze energiekosten Euro 1.041, dat is bijna Euro 300 hoger dan in 2023. De lagere kosten in 2023 werden echter veroorzaakt door het ingestelde prijsplafond, zonder het prijsplafond zouden onze energiekosten in 2023 Euro 226 hoger zijn geweest dan dit jaar. Onze winddelen hebben over de eerste 10 maanden nog steeds nut gehad. We hebben er Euro 230 mee bespaard. Dat is Euro 26 per winddeel. Onze zonnepanelen hebben ons in de eerste 10 maanden van dit jaar Euro 750 bespaart.

    2024 Oktober Energiekosten Oktober Cumulatief Zp Wd

    In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat onze zonnepanelen en winddelen zorgen voor demping van onze energiekosten. Ze zorgen er niet voor dat we geen energiekosten meer hebben, maar wel dat onze energierekening ongeveer halveert. En dat is ondanks de ingevoerde terugleverkosten voor zonnepanelen en ondanks de opgelopen onbalans, profiel en onderhoudskosten voor onze winddelen.

    2024 Oktober Energiekosten Oktober Cumulatief

    Bovenstaande grafiek laat zien dat onze besparing nog wat hoger zou kunnen zijn als we overstappen op een dynamisch tarief. Daarmee hadden we t.o.v. onze huidige strategie 17% kunnen besparen. Niet echt heel veel en in ruil voor de besparing zouden we een hoger risico lopen. Een verzekeringspremie van 17% voor rust in de tent vind ik alleszins acceptabel, al zal die afweging voor iedereen anders. Het meest interessant vind ik dat mijn inschatting is en blijft dat deelname aan een energiegemeenschap een nog groter voordeel oplevert, terwijl het tegelijkertijd de kans biedt om meer te profiteren van dynamische tarieven. Het is nog even wachten tot het lukt om er in Schiedam mee aan de slag te gaan. Elders in Nederland starten er binnenkort 26 extra pilots, waarmee Local4Local de opschalingsfase in gaat.

    CO2-uitstoot

    Tot slot hou je natuurlijk de kniesoren van de COP=1 politie die volhouden dat met infraroodverwarming geen CO2-uitstoot te besparen is. In onderstaande tabel is op 5 manieren de CO2-uitstoot berekend voor de jaren dat we ons huis verwarmde met aardgas en voor de jaren dat we ons huis verwarmen met infraroodverwarming. Veel plezier en succes met aantonen dat er geen sprake is van een daling van de CO2-uitstoot.

    Afbeelding 1

    Zelf aan de slag?

    Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

    Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

  • Het is weer voorbij, die natte zomer

    Het is oktober en de zomer is inmiddels wel echt voorbij. In september hebben we voor het eerst weer gestookt, of beter gezegd verwarmd. Want gas gebruiken we niet meer sinds de inval van Rusland in Oekraïne. Met de onderzoeken naar de grote klimaateffecten van LNG, waar een groeiend deel van onze gasimport uit bestaat, is dat een dubbele bonus. Zeker nu wetenschappers van het World Weather Attribution initiatief steeds vaker laten het verband tussen extreem weer (regenval, storm, droogte) en klimaatverandering aantonen.

    Energiekosten

    In september waren onze energiekosten 60 Euro. Dat is fors hoger dan de 15 Euro van vorig jaar. Dat komt door een lagere opbrengst van onze zonnepanelen, en doordat de vaste lasten van Greenchoice en De Windcentrale gestegen zijn. De vaste lasten van De Windcentrale bestaan uit onderhoudskosten en profiel/onbalanskosten. Met name die laatste post is de laatste paar jaar fors gestegen.

    2024 September Energiekosten September

    Ondanks de gedaalde elektriciteitsprijzen zijn onze energiekosten in de eerste 9 maanden van het jaar met Euro 220 gestegen t.o.v. 2023. Dat komt vooral door het wegvallen van het prijsplafond uit 2023 en door de gestegen vaste kosten van Greenchoice (Euro 80) en onze winddelen (Euro 180).

    De kosten van elektriciteit liggen in 2024 bijna Euro 1.300 lager. De opbrengst van onze zonnepanelen en winddelen daalt echter navenant mee met Euro 750.

    2024 September Energiekosten Jan Tm September

    Ondanks de stijging van de vaste lasten leveren onze winddelen ons in de eerste 9 maanden van het jaar een besparing op van Euro 230. Onze zonnepanelen hebben ons Euro 340 bespaart in de eerste 9 maanden van het jaar.

    Wanneer we in plaats van voor een vast contract en winddelen gekozen hadden voor een dynamisch energietarief had onze energierekening Euro 160 lager kunnen zijn.

    Energiegebruik

    Ons energiegebruik lag in september hoger dan in voorgaande jaren. Da komt vooral door ons stookgedrag. In tegenstelling tot eerdere jaren hebben we in september wel gestookt. Ook het energiegebruik van apparaten loopt gestaag weer op. Waarschijnlijk veroorzaakt door onze Quooker en andere keukenapparatuur. Hoewel de nieuwe apparatuur zuiniger is dan de oude, betekent het weer hebben van vier pitten (i.p.v. 3) en een magnetron dat we zo ook gebruiken.

    2024 September Energiegebruik September

    Ons totale energiegebruik over de eerste 9 maanden van het jaar ligt nog wel iets lager dan in 2023 en ligt keurig op het gemiddelde sinds onze overstap op infraroodverwarming.

    2024 September Energiegebruik Tm September

    Onze winddelen hebben in september 65 kWh meer geproduceerd dan in dezelfde maand vorig jaar. Onze zonnepanelen hebben juist 20 kWh minder geproduceerd. Doordat we ook wat meer elektriciteit hebben gebruikt in 2024 is de hoeveelheid stroom die we op maandbasis teruggeleverd hebben aan het energiebedrijf gelijk gebleven.

    In de eerste 9 maanden hebben we 89% van onze elektriciteit en 92% van onze energie zelf opgewekt. Waarbij we 50% van onze zonnestroom zelf hebben gebruikt en de rest terugleveren. Vorig jaar was dat 47%. Er is dus nog geen sprake van 100% gelijktijdigheid tussen moment van productie van energie en moment van gebruik.

    2024 September Netto Energieaanbod September

    Doordat we een groot deel van onze energie zelf produceren is ons cumulatief netto energiegebruik over de eerste maanden 538 kilowattuur. Ruim 90 kWh (14%) lager dan vorig jaar. We zitten dus nog op koers om het laagste netto energiegebruik sinds we hier wonen te bereiken.

    2024 September Netto Energiegebruik Tm September Cumulatief

    Verwarming

    September was de eerste maand na de zomer waarin we onze infraroodverwarming weer gebruikt hebben. Dat vergde nog wel wat inregelen na de aanpassingen die de verbouwing van onze huiskamer met zich mee heeft gebracht. De huiskamer is nu opgesplitst in keuken en woonkamer, met elk hun eigen thermostaat. Ook is het infraroodpaneel in de keuken vervangen door twee kleinere infraroodpanelen.

    Energieverbruik in kilowattuur per gewogen graaddag van 2011 t/m heden.

    In september lag ons energiegebruik voor verwarming op 0,86 kilowattuur/gewogen graaddag. Dat is hoger dan vorig jaar, want toen is de verwarming pas in oktober aangegaan. Op jaarbasis ligt het energiegebruik voor verwarming op 1,21 kilowattuur per gewogen graaddag, dat is 6% minder dan het langjarig gemiddelde met infraroodverwarming. De besparing in energiegebruik van infraroodverwarming t.o.v. aardgas ligt op 41% per gewogen graaddag.

    2024 September Verwarming Jaarbasis

    Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming nu op 2.715 kilowattuur. In een standaardjaar van begin vorige eeuw zouden we 3.825 kWh hebben gebruikt. 400 kWh wordt verklaard door het verschil in gewogen graaddagen in de eerste 30 jaar van de vorige eeuw en van de laatste 30 jaar. De resterende 710 kilowattuur komen door het warmere weer van het afgelopen jaar ten opzichte van het klimaatgemiddelde van de afgelopen 30 jaar.

    Zelf aan de slag?

    Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

    Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

  • Bouwt China snel nieuwe kerncentrales vanwege klimaatdoelen?

    China zet al ruim tien jaar sterk in op CO2-arme technieken voor elektriciteitsproductie. Het gaat daarbij om waterkracht, windenergie, zonne-energie en kernenergie. De grote groei zit hem daarbij al 13 jaar in waterkracht, wind- en zonne-energie. De elektriciteitsproductie van waterkracht, wind- en zonne-energie is exponentieel, terwijl kernenergie al 13 jaar een lineaire lijn omhoog vertoont. Ook de recente aankondiging van 10 nieuwe kerncentrales gaat daaraan weinig veranderen.

    De Canadese klimaat futuroloog, strateeg en schrijver Michael Barnard volgt de ontwikkelingen in China al jaren (2014, 2019, 2021, 2022, 2024). Op basis van de trends uit het verleden en de aangekondigde 10 nieuwe kerncentrales is zijn verwachting dat water, wind en zon het zware werk zullen blijven doen, terwijl kernenergie hooguit 6% van de elektriciteitsmix in China zal uitmaken in 2030 (een stijging van 20% t.ov. de huidige 5%). Ter vergelijking het aandeel water, wind en zon stijgt van 20% naar meer dan 40% en het aandeel kolen zal dalen van bijna 60% naar 34%.

    Nu zijn er bij het maken van scenario’s en verwachtingen veel variabele en kan het goed zijn dat de werkelijkheid anders uitpakt. Op basis van de grote projecten database van Flyvbjerg is de kans op tijd- of budgetoverschrijdingen bij kerncentrales echter groter dan bij wind- en zonprojecten.

    Tabel met kostenoverschrijding van grote projecten o.b.v. de database van Flyvbjerg

    De aankondiging van 10 nieuwe kerncentrales klinkt weliswaar spectaculair, in werkelijkheid is dat wat nodig is om het aandeel kernenergie lineair te laten stijgen in de mix en zeker niet wat nodig is om de Chinese klimaatdoelen te halen.

    De werkelijke klimaatimpact in China komt van waterkracht, windturbines en zonnepanelen. Dezelfde technieken die in Nederland de afgelopen jaren voor verlaging van de CO2 uitstoot van de elektriciteitssector hebben gezorgd. En die in 2035 voor een CO2-vrij elektriciteitssysteem moeten zorgen. De eerste twee nieuwe kerncentrales zijn namelijk al minstens 2 jaar vertraagd tot 2037.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Mooie woorden over AI

    Grote techbedrijven, zoals Microsoft, geven hoog op over de kansen die artificiële intelligentie biedt om verduurzaming van de samenleving te versnellen. Los van het feit dat de benodigde datacenters behoorlijke energieslurpers zijn blijkt er ook een andere milieuonvriendelijke kant aan de medaille te zitten. In The Atlantic staat een uitgebreid verhaal, onderbouwd met gegevens uit interne bedrijfspresentaties en interne bronnen, over hoe Microsoft het gebruik van AI pitched bij olie- en gasbedrijven. Daarbij focust het bedrijf zich op de mogelijkheden die AI biedt voor het optimaliseren van het boorproces en bij het modelleren van olie- en gasreservoirs.

    Interne documenten spreken van een markt van $35-65 miljard. De klimaatwinst van de inzet van AI bij de winning van bv aardgas valt in het niet bij de totale emissies van olie- en gasbedrijven. Shell schat bv in dat ze jaarlijks 340.000 ton CO2 bespaart op een locatie door de inzet van AI, de totale CO2-emissie van Shell bedraagt echter 1,2 miljard ton CO2 per jaar. De besparing bedraagt daarmee 0,03% per jaar. Andere documenten laten zien dat de verwachting is dat ExxonMobil $1,2 miljard extra opbrengsten kan behalen door de inzet van AI tools van Microsoft. Ondertussen lukt het Microsoft zelf al jaren niet om haar klimaatemissies omlaag te brengen. Deze zijn, mede door AI met ruim 25% gestegen sinds 2020.

    Microsoft’s belofte om enkel zaken te doen met olie- en gasbedrijven die een net-zero doel hebben blijkt ondertussen ook van weinig waarde, omdat vorig jaar uit onderzoek van Net Zero Tracker bleek dat de meeste van deze doelstellingen een wassen neus zijn.

    Voor overheden en bedrijven die duurzaamheid nog wel serieus nemen een goede reden om zich achter de oren te krabben bij de afhankelijkheid van Microsoft. Waarbij het raadzaam is niet meteen in de armen van een van de andere techgiganten, zoals Google, Meta of Amazon te wandelen, omdat zij soortgelijke banden hebben.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Energiekosten, gebruik en productie augustus 2024

    Augustus zit er op, de zonneboiler werkt weer en het huis is op orde. Tijd om te kijken naar de ontwikkeling van onze energiekosten, het energiegebruik en de energieproductie. Waar energiegebruik staat kan je elektriciteit lezen, want sinds de hernieuwde invasie van Rusland in Oekraïne hebben we geen aardgas meer gebruikt in huis. Onze elektriciteit komt op jaarbasis voor 25% van onze zonnepanelen, voor 59% van onze winddelen en 16% kopen we in als groene elektriciteit.

    Energiekosten t/m augustus

    Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van onze energiekosten tot en met augustus zien. In geel de ontwikkeling van de kosten met zonnepanelen en winddelen. In groen de ontwikkeling als we enkel zonnepanelen zouden hebben en in grijs de ontwikkeling van onze energiekosten zonder zonnepanelen en winddelen.

    2024 Augustus Energiekosten

    De grafiek laat goed zien dat onze energiekosten in augustus nagenoeg nul euro bedroegen en dat de energiekosten rond de 800 Euro blijven schommelen (Euro 100 per maand). Met zonnepanelen, en zonder winddelen, waren onze energiekosten zo’n Euro 1.100 (Euro 300 hoger) geweest. Door onze winddelen besparen we dus ongeveer 300 Euro. Zonder zonnepanelen en winddelen waren onze energiekosten bijna Euro 1.800 geweest. Door onze zonnepanelen besparen we dus zo’n 700 Euro. Ze blijven dus een goede investering.

    2024 Juli Energiekosten Dynamisch Tm Juli

    Bovenstaande grafiek laat zien dat het verschil tussen onze constructie met winddelen en zonnepanelen en een dynamisch energiecontract verwaarloosbaar is. In 8 maanden tijd hadden we met een dynamisch energiecontract zo’n 36 Euro kunnen besparen t.o.v. onze keuze voor winddelen. Met de inzet op lange termijn afspraken via onze winddelen bereiken we dus hetzelfde als door voor dynamische energieprijzen te kiezen, maar dan wel met een stuk meer zekerheid.

    Energiegebruik

    Ons bruto energiegebruik lag in augustus op 482 kilowattuur. Waarvan 260 kilowattuur voor apparatuur en 223 kilowattuur voor warm water. Dat is een stijging van 9% ten opzichte van 2023.

    2024 Augustus Brute Energiebruik Incl Warmte

    Het bruto energiegebruik (inclusief warmte) over de eerste 8 maanden van 2024 ligt met 6114 kWh 8% lager dan in 2023 en 2% lager dan het gemiddelde over de periode sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Het bruto energiegebruik over de eerste 8 maanden is nog steeds ruim 600 kWh hoger dan in 2020.

    2024 Augustus Verdeling Energiegebruik

    Bovenstaande grafiek laat zien dat het aandeel verwarming in onze energievraag de afgelopen 13 jaar gedaald is van 50-60% naar 30-40%. Het aandeel warm water en elektrische apparaten is in de loop der jaren juist gestegen.

    2024 Augustus Bruto Energiegebruik Excl Warmte

    Ons bruto energiegebruik exclusief warmte ligt over de eerste 8 maanden op 4.718 kilowattuur, dat is 3% lager dan in 2023 en minder dan 300 kWh hoger dan 2020 (ons zuinigste jaar).

    2024 Augustus Netto Energiegebruik

    Ons netto energiegebruik over de eerste 8 maanden van 2024 ligt op 583 kilowatuur. Dat is 15% lager dan 2023, het jaar waarin we tot nu het laagste netto energiegebruik hebben gehad. Dat laat gelijk een voordeel van elektrificatie zien: het is, in tegenstelling tot bij aardgas, mogelijk om zelf in je energievoorziening te voorzien. Al is er nog geen sprake van volledige gelijktijdigheid tussen productie en vraag naar elektriciteit.

    Berekend op basis van onze maandverbruiken betrof het tekort afgelopen winter 1.948 kilowattuur en het overschot in de zomermaanden ligt tot nu toe op 626 kilowattuur.

    Energieproductie

    In augustus hebben we in totaal 680 kWh geproduceerd, waarvan 211 kilowattuur warmte. Onze zonnepanelen produceerden 258 kilowattuur, waarvan we 40% zelf hebben gebruikt. De overige 60% hebben we teruggeleverd aan onze energieleverancier. Onze winddelen hebben 210 kilowattuur geproduceerd, waarmee augustus ook voor windenergie een goede maand was.

    2024 Augustus Energieproductie Tm Augustus

    In de eerste 8 maanden hebben we ruim 6.000 kWh duurzame energie geproduceerd, waarvan ruim 4.000 kWh elektriciteit met onze zonnepanelen en winddelen. Daarnaast hebben onze zonneboiler en warmtepomp een kleine 1.400 kWh warmte geproduceerd.

    In bovenstaande grafiek is daarnaast goed zichtbaar dat we het gebruik van aardgas in 10 jaar tijd volledig hebben afgebouwd in ons huis.

    Zelf aan de slag?

    Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

    Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

  • Energiegebruik en energieproductie juli 2024

    Het is augustus, dus tijd om de balans op te maken voor ons energiegebruik, onze energieproductie en onze energiekosten in juli. De verbouwing van onze woonkamer en keuken is inmiddels nagenoeg afgerond, dus ook tijd om te vertellen welke extra maatregelen we als onderdeel daarvan hebben genomen voor verduurzaming van ons huis.

    Verwarming

    Een beetje een onzinnig onderwerp in juli. Door prutsen met de instellingen na afronding van de verbouwing hebben we vorige maand toch een kilowattuur verbruikt. Volledig onnodig, maar vergissen is menselijk.

    Wie verwarmen zegt, komt echter ook al snel bij klimaatverandering uit. Juli is de maand dat de reeks van 12 maanden die allemaal warmer waren dan ooit gemeten tot een einde kwam. Erg geruststellend vind ik dat persoonlijk niet, want de temperatuur ligt nip onder het record van 2024…. En ook de dodelijke hittegolf in juli in de landen rond de Middellandse Zee was, volgens wetenschappers, onmogelijk geweest zonder menselijke klimaatverandering.

    Weer Juli 2024

    Nu begrijp ik ook wel dat zo’n wereldwijde temperatuurstijging erg abstract is. Zelf reken ik al jaren mijn energiegebruik voor verwarming terug naar een standaard jaar met behulp van gewogen graaddagen. In de periode 1901-1930 bevatte een standaardjaar gemiddeld 3.172 gewogen graaddagen. De afgelopen 30 jaar is dat gedaald tot 2.839 gewogen graaddagen, dat is een daling van 10,5%. Over de afgelopen 12 maanden ligt het aantal gewogen graaddagen op 2.234, dat is een daling van 30% ten opzichte van de periode 1901-1930. De afwijking van het 30 jarig gemidddelde t.o.v.de periode 1901-1930 was tot 2000 nog niet zo heel groot, maar inmiddels is de dalende trend toch echt goed zichtbaar. Het aantal gewogen graaddagen van de laatste 2 jaar maakt een erg grote vrije val.

    2024 Juli Gewogen Graaddagen

    Verbouwing woonkamer & keuken

    In mei en juni zijn onze woonkamer en keuken verbouwd. Onze ruim 30 jaar oude keuken, waarvan onze makelaar 11 jaar geleden al zei ‘kijk door de keuken heen, die moet je meteen vervangen, is eindelijk vervangen. Vanuit energie oogpunt belangrijker is dat we het kozijn in de voorgevel, waar dubbel glas in zat, hebben vervangen door triple glas. De voorkant van ons huis is daarmee een stuk beter geïsoleerd.

    Vanaf nu koken we op inductie i.p.v. keramisch, en is alle keukenapparatuur vervangen door energiezuinigere nieuwe apparatuur (oven, vaatwasmachine en koelkast). De keuken is ook voorzien van een Quooker, wat ons zo’n 10 liter water per keer warm water gebruik scheelt. Voorheen kwam onze warme water van zolder, waarbij we ongeveer een emmer water door moesten spoelen voordat het water warm werd.

    Tot slot hebben we het plafond in de keuken verlaagd, waardoor de infraroodpanelen in de keuken nu in het plafond verzonken zijn. De keuken is ook voorzien van led-inbouwspots.

    Warm water

    Juli is ook de maand waarin onze zonneboiler eindelijk weer fatsoenlijk begon te werken. Na een half jaar vergeefse pogingen om een monteur langs te laten komen om het systeem te controleren en bij te vullen heb ik vijf liter glycolmengsel en een handpomp besteld bij Zonneboilermagazijn. Paar trechtertjes erbij van de Gamma en bijvullen maar. Na het bijvullen de pomp een minuutje of 5 laten lopen, ontluchten, nog een keer bijvullen tot het systeem op druk staat. En hij doet het weer als een zonnetje. Wat goed zichtbaar is aan de oplopende gemiddelde temperatuur in het vat.

    Gemiddelde temperatuur in boilervat, juli 2024.

    Het is ook te zien aan het elektriciteitsgebruik voor warm water. Op 18 juli loopt de temperatuur op, terwijl de warmtepomp niet gedraaid heeft. Lang leve de zonneboiler.

    Elektriciteitsgebruik van warmtepomp voor warm water per dag in juli 2024

    De COP van onze warmtepomp was in juli met 1,7 niet al te best. Aan de andere kant: de wamtepomp heeft niet heel veel warmte hoeven leveren en de temperatuur van het boilervat ligt, door onze zonneboiler, hoog in de zomermaanden.

    Elektrische apparaten

    In juli lag ons energiegebruik voor apparaten gelukkig weer lager dan in juni. Met 292 kilowattuur lag het elektriciteitsgebruik 18 kilowattuur hoger dan in 2023. Een kleinere stijging dan ik had verwacht, aangezien onze Quooker meetelt in de elektrische apparaten. De overige nieuwe keukenapparatuur is zuiniger zijn dan de oude. Zo’n 25 kWh is gebruikt door onze nieuwe vaatwasser, waarbij 256 liter water is gebruikt.

    Want ergens onzinnig, maar toch wel handig is onze vaatwasser met wifi verbonden en houdt de app dit soort statistieken bij. Een andere leuke optie die de verbinding via wifi biedt is slimme start, waarbij de vaatwasser aangaat op het gunstigste moment op basis van de dynamische energieprijzen op de day ahead markt. Over het algemeen zijn dat momenten met een groot aandeel wind- en zonne-energie in de mix. In de zomermaanden gaat ie dan bijna automatisch aan als onze zonnepanelen maximaal produceren.

    Een andere kleine besparing is dat onze Speed Dryer is bezorgd, het is een elektrische aangedreven draaiend wasrek. Ik heb hem al een aantal keer geprobeerd en hij werkt wonderwel. De was is ook op regenachtige dagen in 2 à 3 uur droog en de Speed Dryer is een stuk zuiniger dan onze warmtepomp wasdroger. De handdoeken worden niet zo zacht als in de droger, maar de was droogt een stuk sneller dan bij gewoon ophangen.

    Bruto energiegebruik

    In totaal hebben we in juli 516 kilowattuur gebruik. Dat is 4% meer dan in juli 2023. Een stijging die volledig voor rekening komt van het energiegebruik van apparaten.

    2024 Juli Energievraag Juli

    In de eerste 7 maanden van dit jaar hebben we 10% minder energie gebruikt, bijna 600 kilowattuur. Waarbij we 100 kilowatuur minder hebben gebruikt voor onze apparaten, 120 kilowattuur minder voor warm water en bijna 400 kilowattuur minder voor verwarming (19%). Die warmere dagen zijn dus ook echt terug te zien in ons gebruik. Ons verbruik per gewogen graaddag is gedaald met 8%, de overige 11% komt doordat de afgelopen 12 maanden 9% minder graaddagen had dan de 12 maanden daarvoor.

    2024 Juli Energievraag Tm Juli

    Ons bruto energiegebruik tot en met juli ligt 3% lager dan gemiddeld sinds onze overstap op infraroodverwarming. Zolang de warme golfstroom geen abrupte dingen doet verwacht ik dat we dit jaar onder ons gemiddelde bruto energiegebruik blijven.

    2024 Juli Bruto Energie

    Energieproductie

    In juli hebben we bijna 700 kilowattuur geproduceerd. Waarvan 203 kilowatuur warmte. Onze zonnepanelen produceerde met 256 kilowattuur de meeste energie, waarvan we 113 kilowattuur zelf hebben gebruikt. Dat is 44% zelfconsumptie, niet slecht voor een zomerse maand. Tot slot hebben onze winddelen 238 kilowattuur geproduceerd. Doordat we minder elektriciteit hebben gebruikt dan geproduceerd hebben we per saldo 197 kilowattuur terug geleverd aan het energiebedrijf.

    2024 Juli Energieproductie

    In de eerste zeven maanden van 2024 hebben we 4.851 kilowattuur energie geproduceerd. Daarmee hebben we 86% van onze eigen energie geproduceerd. De resterende 14% (784 kilowattuur) kopen we in bij het energiebedrijf.

    2024 Juli Energieproductie Tm Juli

    Ons netto energiegebruik tot en met juli is weer wat gedaald. Het ligt nog een 16% lager dan in dezelfde periode in 2023.

    2024 Juli Netto Energie

    Energiekosten

    Onze energiekosten in juli bedroegen minus 3 Euro. De ontwikkeling van onze energiekosten laat dan ook een stabilisatie zien. Zoals meestal blijven de kosten ook dit jaar vanaf april nagenoeg gelijk. Onderstaande grafiek laat goed zien dat dit komt door onze zonnepanelen en onze winddelen. Zonder deze had onze energierekening over de eerste 7 maanden ruim 1.600 Euro bedragen. Met enkel zonnepanelen was onze rekening ongeveer 1.150 Euro geweest. In werkelijkheid zitten we over de eerste zeven maanden net onder de 800 Euro.

    2024 Juli Energiekosten Tm Juli

    Zelf aan de slag?

    In deze warmte zelf aan de slag om je klaar te maken voor een energiezuinigere woning? Plant een boom in je tuin en zonwering voor je ramen in plaats van een airco op je dak.

    Maak je woning klaar voor de herfst en de winter, bijvoorbeeld door kieren te dichten. Zorg dat je bij groter onderhoud ook verduurzamingsmaatregelen meeneemt. Nieuwe ramen? Dan ook meteen beter geïsoleerd. Nieuwe deur? Zorg dat de deur kierdicht wordt gemonteerd. Nieuwe keuken? Kies voor zuinige apparatuur, die bij voorkeur ook om kan gaan met dynamische tarieven. En ondanks alle ophef blijven zonnepanelen een goede keus. Zorg wel dat ze voorbereid zijn door bij je keuze voor de omvormer niet te kiezen voor de goedkoopste, maar voor een omvormer die om kan gaan met dynamisch tarief, waar een accu bij aan te sluiten is of die zo ingesteld kan worden dat je zonnepanelen niet terugleveren.