Grote techbedrijven, zoals Microsoft, geven hoog op over de kansen die artificiële intelligentie biedt om verduurzaming van de samenleving te versnellen. Los van het feit dat de benodigde datacenters behoorlijke energieslurpers zijn blijkt er ook een andere milieuonvriendelijke kant aan de medaille te zitten. In The Atlantic staat een uitgebreid verhaal, onderbouwd met gegevens uit interne bedrijfspresentaties en interne bronnen, over hoe Microsoft het gebruik van AI pitched bij olie- en gasbedrijven. Daarbij focust het bedrijf zich op de mogelijkheden die AI biedt voor het optimaliseren van het boorproces en bij het modelleren van olie- en gasreservoirs.
Interne documenten spreken van een markt van $35-65 miljard. De klimaatwinst van de inzet van AI bij de winning van bv aardgas valt in het niet bij de totale emissies van olie- en gasbedrijven. Shell schat bv in dat ze jaarlijks 340.000 ton CO2 bespaart op een locatie door de inzet van AI, de totale CO2-emissie van Shell bedraagt echter 1,2 miljard ton CO2 per jaar. De besparing bedraagt daarmee 0,03% per jaar. Andere documenten laten zien dat de verwachting is dat ExxonMobil $1,2 miljard extra opbrengsten kan behalen door de inzet van AI tools van Microsoft. Ondertussen lukt het Microsoft zelf al jaren niet om haar klimaatemissies omlaag te brengen. Deze zijn, mede door AI met ruim 25% gestegen sinds 2020.
Microsoft’s belofte om enkel zaken te doen met olie- en gasbedrijven die een net-zero doel hebben blijkt ondertussen ook van weinig waarde, omdat vorig jaar uit onderzoek van Net Zero Tracker bleek dat de meeste van deze doelstellingen een wassen neus zijn.
Voor overheden en bedrijven die duurzaamheid nog wel serieus nemen een goede reden om zich achter de oren te krabben bij de afhankelijkheid van Microsoft. Waarbij het raadzaam is niet meteen in de armen van een van de andere techgiganten, zoals Google, Meta of Amazon te wandelen, omdat zij soortgelijke banden hebben.
Augustus zit er op, de zonneboiler werkt weer en het huis is op orde. Tijd om te kijken naar de ontwikkeling van onze energiekosten, het energiegebruik en de energieproductie. Waar energiegebruik staat kan je elektriciteit lezen, want sinds de hernieuwde invasie van Rusland in Oekraïne hebben we geen aardgas meer gebruikt in huis. Onze elektriciteit komt op jaarbasis voor 25% van onze zonnepanelen, voor 59% van onze winddelen en 16% kopen we in als groene elektriciteit.
Energiekosten t/m augustus
Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van onze energiekosten tot en met augustus zien. In geel de ontwikkeling van de kosten met zonnepanelen en winddelen. In groen de ontwikkeling als we enkel zonnepanelen zouden hebben en in grijs de ontwikkeling van onze energiekosten zonder zonnepanelen en winddelen.
De grafiek laat goed zien dat onze energiekosten in augustus nagenoeg nul euro bedroegen en dat de energiekosten rond de 800 Euro blijven schommelen (Euro 100 per maand). Met zonnepanelen, en zonder winddelen, waren onze energiekosten zo’n Euro 1.100 (Euro 300 hoger) geweest. Door onze winddelen besparen we dus ongeveer 300 Euro. Zonder zonnepanelen en winddelen waren onze energiekosten bijna Euro 1.800 geweest. Door onze zonnepanelen besparen we dus zo’n 700 Euro. Ze blijven dus een goede investering.
Bovenstaande grafiek laat zien dat het verschil tussen onze constructie met winddelen en zonnepanelen en een dynamisch energiecontract verwaarloosbaar is. In 8 maanden tijd hadden we met een dynamisch energiecontract zo’n 36 Euro kunnen besparen t.o.v. onze keuze voor winddelen. Met de inzet op lange termijn afspraken via onze winddelen bereiken we dus hetzelfde als door voor dynamische energieprijzen te kiezen, maar dan wel met een stuk meer zekerheid.
Energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in augustus op 482 kilowattuur. Waarvan 260 kilowattuur voor apparatuur en 223 kilowattuur voor warm water. Dat is een stijging van 9% ten opzichte van 2023.
Het bruto energiegebruik (inclusief warmte) over de eerste 8 maanden van 2024 ligt met 6114 kWh 8% lager dan in 2023 en 2% lager dan het gemiddelde over de periode sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Het bruto energiegebruik over de eerste 8 maanden is nog steeds ruim 600 kWh hoger dan in 2020.
Bovenstaande grafiek laat zien dat het aandeel verwarming in onze energievraag de afgelopen 13 jaar gedaald is van 50-60% naar 30-40%. Het aandeel warm water en elektrische apparaten is in de loop der jaren juist gestegen.
Ons bruto energiegebruik exclusief warmte ligt over de eerste 8 maanden op 4.718 kilowattuur, dat is 3% lager dan in 2023 en minder dan 300 kWh hoger dan 2020 (ons zuinigste jaar).
Ons netto energiegebruik over de eerste 8 maanden van 2024 ligt op 583 kilowatuur. Dat is 15% lager dan 2023, het jaar waarin we tot nu het laagste netto energiegebruik hebben gehad. Dat laat gelijk een voordeel van elektrificatie zien: het is, in tegenstelling tot bij aardgas, mogelijk om zelf in je energievoorziening te voorzien. Al is er nog geen sprake van volledige gelijktijdigheid tussen productie en vraag naar elektriciteit.
Berekend op basis van onze maandverbruiken betrof het tekort afgelopen winter 1.948 kilowattuur en het overschot in de zomermaanden ligt tot nu toe op 626 kilowattuur.
Energieproductie
In augustus hebben we in totaal 680 kWh geproduceerd, waarvan 211 kilowattuur warmte. Onze zonnepanelen produceerden 258 kilowattuur, waarvan we 40% zelf hebben gebruikt. De overige 60% hebben we teruggeleverd aan onze energieleverancier. Onze winddelen hebben 210 kilowattuur geproduceerd, waarmee augustus ook voor windenergie een goede maand was.
In de eerste 8 maanden hebben we ruim 6.000 kWh duurzame energie geproduceerd, waarvan ruim 4.000 kWh elektriciteit met onze zonnepanelen en winddelen. Daarnaast hebben onze zonneboiler en warmtepomp een kleine 1.400 kWh warmte geproduceerd.
In bovenstaande grafiek is daarnaast goed zichtbaar dat we het gebruik van aardgas in 10 jaar tijd volledig hebben afgebouwd in ons huis.
Zelf aan de slag?
Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.
Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.
Het is augustus, dus tijd om de balans op te maken voor ons energiegebruik, onze energieproductie en onze energiekosten in juli. De verbouwing van onze woonkamer en keuken is inmiddels nagenoeg afgerond, dus ook tijd om te vertellen welke extra maatregelen we als onderdeel daarvan hebben genomen voor verduurzaming van ons huis.
Verwarming
Een beetje een onzinnig onderwerp in juli. Door prutsen met de instellingen na afronding van de verbouwing hebben we vorige maand toch een kilowattuur verbruikt. Volledig onnodig, maar vergissen is menselijk.
Nu begrijp ik ook wel dat zo’n wereldwijde temperatuurstijging erg abstract is. Zelf reken ik al jaren mijn energiegebruik voor verwarming terug naar een standaard jaar met behulp van gewogen graaddagen. In de periode 1901-1930 bevatte een standaardjaar gemiddeld 3.172 gewogen graaddagen. De afgelopen 30 jaar is dat gedaald tot 2.839 gewogen graaddagen, dat is een daling van 10,5%. Over de afgelopen 12 maanden ligt het aantal gewogen graaddagen op 2.234, dat is een daling van 30% ten opzichte van de periode 1901-1930. De afwijking van het 30 jarig gemidddelde t.o.v.de periode 1901-1930 was tot 2000 nog niet zo heel groot, maar inmiddels is de dalende trend toch echt goed zichtbaar. Het aantal gewogen graaddagen van de laatste 2 jaar maakt een erg grote vrije val.
Verbouwing woonkamer & keuken
In mei en juni zijn onze woonkamer en keuken verbouwd. Onze ruim 30 jaar oude keuken, waarvan onze makelaar 11 jaar geleden al zei ‘kijk door de keuken heen, die moet je meteen vervangen, is eindelijk vervangen. Vanuit energie oogpunt belangrijker is dat we het kozijn in de voorgevel, waar dubbel glas in zat, hebben vervangen door triple glas. De voorkant van ons huis is daarmee een stuk beter geïsoleerd.
Vanaf nu koken we op inductie i.p.v. keramisch, en is alle keukenapparatuur vervangen door energiezuinigere nieuwe apparatuur (oven, vaatwasmachine en koelkast). De keuken is ook voorzien van een Quooker, wat ons zo’n 10 liter water per keer warm water gebruik scheelt. Voorheen kwam onze warme water van zolder, waarbij we ongeveer een emmer water door moesten spoelen voordat het water warm werd.
Tot slot hebben we het plafond in de keuken verlaagd, waardoor de infraroodpanelen in de keuken nu in het plafond verzonken zijn. De keuken is ook voorzien van led-inbouwspots.
Warm water
Juli is ook de maand waarin onze zonneboiler eindelijk weer fatsoenlijk begon te werken. Na een half jaar vergeefse pogingen om een monteur langs te laten komen om het systeem te controleren en bij te vullen heb ik vijf liter glycolmengsel en een handpomp besteld bij Zonneboilermagazijn. Paar trechtertjes erbij van de Gamma en bijvullen maar. Na het bijvullen de pomp een minuutje of 5 laten lopen, ontluchten, nog een keer bijvullen tot het systeem op druk staat. En hij doet het weer als een zonnetje. Wat goed zichtbaar is aan de oplopende gemiddelde temperatuur in het vat.
Het is ook te zien aan het elektriciteitsgebruik voor warm water. Op 18 juli loopt de temperatuur op, terwijl de warmtepomp niet gedraaid heeft. Lang leve de zonneboiler.
De COP van onze warmtepomp was in juli met 1,7 niet al te best. Aan de andere kant: de wamtepomp heeft niet heel veel warmte hoeven leveren en de temperatuur van het boilervat ligt, door onze zonneboiler, hoog in de zomermaanden.
Elektrische apparaten
In juli lag ons energiegebruik voor apparaten gelukkig weer lager dan in juni. Met 292 kilowattuur lag het elektriciteitsgebruik 18 kilowattuur hoger dan in 2023. Een kleinere stijging dan ik had verwacht, aangezien onze Quooker meetelt in de elektrische apparaten. De overige nieuwe keukenapparatuur is zuiniger zijn dan de oude. Zo’n 25 kWh is gebruikt door onze nieuwe vaatwasser, waarbij 256 liter water is gebruikt.
Want ergens onzinnig, maar toch wel handig is onze vaatwasser met wifi verbonden en houdt de app dit soort statistieken bij. Een andere leuke optie die de verbinding via wifi biedt is slimme start, waarbij de vaatwasser aangaat op het gunstigste moment op basis van de dynamische energieprijzen op de day ahead markt. Over het algemeen zijn dat momenten met een groot aandeel wind- en zonne-energie in de mix. In de zomermaanden gaat ie dan bijna automatisch aan als onze zonnepanelen maximaal produceren.
Een andere kleine besparing is dat onze Speed Dryer is bezorgd, het is een elektrische aangedreven draaiend wasrek. Ik heb hem al een aantal keer geprobeerd en hij werkt wonderwel. De was is ook op regenachtige dagen in 2 à 3 uur droog en de Speed Dryer is een stuk zuiniger dan onze warmtepomp wasdroger. De handdoeken worden niet zo zacht als in de droger, maar de was droogt een stuk sneller dan bij gewoon ophangen.
Bruto energiegebruik
In totaal hebben we in juli 516 kilowattuur gebruik. Dat is 4% meer dan in juli 2023. Een stijging die volledig voor rekening komt van het energiegebruik van apparaten.
In de eerste 7 maanden van dit jaar hebben we 10% minder energie gebruikt, bijna 600 kilowattuur. Waarbij we 100 kilowatuur minder hebben gebruikt voor onze apparaten, 120 kilowattuur minder voor warm water en bijna 400 kilowattuur minder voor verwarming (19%). Die warmere dagen zijn dus ook echt terug te zien in ons gebruik. Ons verbruik per gewogen graaddag is gedaald met 8%, de overige 11% komt doordat de afgelopen 12 maanden 9% minder graaddagen had dan de 12 maanden daarvoor.
Ons bruto energiegebruik tot en met juli ligt 3% lager dan gemiddeld sinds onze overstap op infraroodverwarming. Zolang de warme golfstroom geen abrupte dingen doet verwacht ik dat we dit jaar onder ons gemiddelde bruto energiegebruik blijven.
Energieproductie
In juli hebben we bijna 700 kilowattuur geproduceerd. Waarvan 203 kilowatuur warmte. Onze zonnepanelen produceerde met 256 kilowattuur de meeste energie, waarvan we 113 kilowattuur zelf hebben gebruikt. Dat is 44% zelfconsumptie, niet slecht voor een zomerse maand. Tot slot hebben onze winddelen 238 kilowattuur geproduceerd. Doordat we minder elektriciteit hebben gebruikt dan geproduceerd hebben we per saldo 197 kilowattuur terug geleverd aan het energiebedrijf.
In de eerste zeven maanden van 2024 hebben we 4.851 kilowattuur energie geproduceerd. Daarmee hebben we 86% van onze eigen energie geproduceerd. De resterende 14% (784 kilowattuur) kopen we in bij het energiebedrijf.
Ons netto energiegebruik tot en met juli is weer wat gedaald. Het ligt nog een 16% lager dan in dezelfde periode in 2023.
Energiekosten
Onze energiekosten in juli bedroegen minus 3 Euro. De ontwikkeling van onze energiekosten laat dan ook een stabilisatie zien. Zoals meestal blijven de kosten ook dit jaar vanaf april nagenoeg gelijk. Onderstaande grafiek laat goed zien dat dit komt door onze zonnepanelen en onze winddelen. Zonder deze had onze energierekening over de eerste 7 maanden ruim 1.600 Euro bedragen. Met enkel zonnepanelen was onze rekening ongeveer 1.150 Euro geweest. In werkelijkheid zitten we over de eerste zeven maanden net onder de 800 Euro.
Zelf aan de slag?
In deze warmte zelf aan de slag om je klaar te maken voor een energiezuinigere woning? Plant een boom in je tuin en zonwering voor je ramen in plaats van een airco op je dak.
Maak je woning klaar voor de herfst en de winter, bijvoorbeeld door kieren te dichten. Zorg dat je bij groter onderhoud ook verduurzamingsmaatregelen meeneemt. Nieuwe ramen? Dan ook meteen beter geïsoleerd. Nieuwe deur? Zorg dat de deur kierdicht wordt gemonteerd. Nieuwe keuken? Kies voor zuinige apparatuur, die bij voorkeur ook om kan gaan met dynamische tarieven. En ondanks alle ophef blijven zonnepanelen een goede keus. Zorg wel dat ze voorbereid zijn door bij je keuze voor de omvormer niet te kiezen voor de goedkoopste, maar voor een omvormer die om kan gaan met dynamisch tarief, waar een accu bij aan te sluiten is of die zo ingesteld kan worden dat je zonnepanelen niet terugleveren.
Het laatste jaar is er veel te doen geweest over zonnepanelen. Eerst over de plannen van het Kabinet Rutte IV om de salderingsregeling geleidelijk af te schaffen. Een voorstel dat verworpen werd door de Eerste Kamer. Vervolgens doordat de nieuwe coalitie van PVV, BBB, NSC en VVD in het hoofdlijnenakkoord van plan is de salderingsregeling in 2027 in een klap af te schaffen. Tegelijkertijd wil de politiek voorkomen dat bezitters van zonnepanelen negatieve prijzen doorgerekend krijgen. Zelfs bij een overschot aan stroom moet het energiebedrijf een ‘redelijke vergoeding’ betalen. Mij lijkt het (als bezitter van zonnepanelen) alleszins redelijk dat het energiebedrijf me een euro per kilowattuur in rekening brengt als dat de kosten zijn die ze moeten maken om van de stroom af te komen…
Ondertussen zitten energiebedrijven niet stil en brengen de meesten kosten in rekening bij klanten met zonnepanelen, dat gebeurt in de vorm van hoger vastrecht, een vast bedrag per maand, een gestaffeld vast bedrag per maand (hoger naarmate je op jaarbasis meer kilowattuur saldeert) of een vergoeding per teruggeleverde kilowattuur. Of een combinatie hiervan. Het wordt er in ieder geval niet overzichtelijker van.
Terugleververgoeding zonnepanelen
Dat energiebedrijven kosten in rekening brengen bij klanten met zonnepanelen is echter begrijpelijk. De sterke groei in het aantal zonnepanelen en de salderingsregeling zorgt er namelijk voor dat het verschil tussen de vergoeding die ze klanten moeten geven voor op zonnige dagen teruggeleverde stroom en de kosten voor het leveren van stroom op niet zonnige dagen sterk stijgen.
Van oudsher wordt de moestuin of volkstuin vaak gebruikt als analogie om duidelijk te maken dat belasting heffen of geld betalen voor zelf geproduceerde stroom oneerlijk zou zijn. Je betaalt toch ook geen belasting over groenten uit je eigen moestuin? Of voor het vervoer van je verse groenten over de weg?
Vanuit de energiesector staat daar inmiddels een andere analogie tegenover. Daar wordt salderen vergeleken met het in de zomer inleveren van je overschot aan verse groenten en fruit bij de supermarkt om in de winter, zonder bijbetalen, dezelfde hoeveelheid verse groenten en fruit op te mogen halen. Die analogie gaat prima op, omdat elektriciteit slecht te bewaren is. Vraag en aanbod op het elektriciteitsnetwerk moeten voortdurend in evenwicht zijn. Er zijn denk ik ook weinig lezers die verwachten dat in de zomer een kilo aardbeien in kunnen leveren bij de supermarkt om vervolgens in de winter gratis een kilo aardbeien op te kunnen halen bij dezelfde supermarkt.
Elektriciteit kan, net als fruit en groente, opgeslagen worden, maar dat is niet gratis. Je kan er voor kiezen om elektriciteit zelf op te slaan in een thuisbatterij, zoals je groenten en fruit uit je moestuin ook thuis kan invriezen. Je kan er ook voor kiezen het elders op te slaan, maar dan zal je voor de opslag moeten betalen.
Los van de gekozen analogie zijn de huidige tariefvormen vrij dom. De slimste is misschien nog wel de dynamische contractvorm, waarbij je een dag van te voren te horen krijgt wat de prijs per uur wordt voor de dag erna. Vervolgens kan je je gebruik en productie aanpassen aan de prijs. Gevolg: bij lage prijzen een hoger gebruik dan gedacht en een lagere productie. Om maar niet te spreken van momenten dat een onverwachte wolk of windstilte voorbijkomt. Dan gaan de prijzen op markten met een nog kortere looptijd (vaak als onbalansmarkt betiteld) sky high. Waar het eindigt met inzetten op marktwerking en steeds verdere verfijning daarvan weten we uit de aandelen- en valutamarkt: flitshandel op (milli)seconden met ultrasnelle computers en glasvezelverbindingen. Leuk voor speculanten en investeringsfondsen, maar van weinig toegevoegde maatschappelijke waarde en al helemaal niet geschikt voor de gemiddelde bezitter van zonnepanelen…
Begrijpelijke tarieven
Op dit moment is er bijna geen chocola te maken van de verschillende tarieven en tariefstructuren voor energieklanten. Het zou mijns inziens helpen als alle energiebedrijven verplicht zouden zijn een aantal begrijpelijke opties aan te bieden aan eigenaren van zonnepanelen. Hieronder een viertal opties daarvoor, waarvan er veel al in gebruik zijn in een of meer andere landen.
Maximaal produceren
De simpelste vorm is maximaal produceren. Eigenlijk een voortzetting van de huidige praktijk, waarbij de zonnepanelen stroom produceren ongeacht de vraag naar stroom of je eigen gebruik. Dit brengt kosten met zich mee voor het energiebedrijf, omdat er uren zijn waarin ze de stroom enkel kwijt kunnen tegen een lager tarief dan waarvoor ze stroom leveren, en omdat er kosten die wel ingebakken zitten in het elektriciteitstarief dat de consument betaalt, maar die niet in het groothandelstarief zitten.
In het eenvoudigste contract krijg je bij maximaal produceren een vergoeding gebaseerd op de uurprijs van de day ahead markt. Als er een overschot aan elektriciteitsaanbod is kan dit betekenen dat je bij moet betalen. Dit profiel is vooral interessant voor klanten die een goed gevoel krijgen bij maximaal vergroenen van de stroommix, ook als dat kosten voor henzelf met zich meebrengt.
Minimaliseer de energierekening
In deze contractvorm is de vergoeding voor zonnestroom gebaseerd op de day aheadmarkt. Bij negatieve uurprijzen schakelt de omvormer af. Dat laatste gebeurt liefst niet 100% in een keer en klokslag het hele uur, maar stapsgewijs. Op die manier krijgen het energiebedrijf en het netwerkbedrijf de tijd om bij te sturen bij onverwachte en ongewenste bijeffecten. Een individuele zonnestroominstallatie heeft namelijk weinig impact op het netwerk, een heleboel individuele installaties hebben dat echter wel degelijk.
Voor de eigenaar van de zonnepanelen vermindert deze contractvorm de kosten, terwijl de volledige regie bij de eigenaar van de zonnepanelen blijft. Het voordeel van deze contractvorm voor het energiebedrijf is dat ze op basis van de day ahead markt weten welke installaties in welke uren niet zullen produceren. Nadeel is dat een onverwacht doorbrekende zon nog steeds zorgt voor hoge onbalanskosten, de kans daarop zal verwerkt worden in de kosten van deze contractvorm.
Enkel eigen gebruik
Een derde contractvorm is dat de installatie zo wordt ingesteld dat er geen sprake meer is van teruglevering. De installatie levert enkel zonnestroom als er vraag is in huis. Zeker in combinatie met een thuisaccu of elektrische auto kan nog een redelijke hoeveelheid stroom geproduceerd worden.
Het nadeel van deze contractvorm is dat een relatief groot deel van de potentiële productie verloren gaat. Ook in uren dat het energiebedrijf zou betalen voor teruggeleverde stroom wordt de productie teruggeschroefd tot het niveau van de lokale vraag. Dat maakt de zonnepanelen relatief duur.
Optimale productie
Een vierde optie is dat de eigenaar van de zonnepanelen het energiebedrijf toegang geeft tot de omvormer. Deze optie kan bestaan naast bovengenoemde drie opties.
Door de toegang tot de omvormers kan het energiebedrijf sturen hoeveel stroom de zonnepanelen produceren. Het energiebedrijf betaalt hiervoor een vergoeding aan de eigenaar van de zonnepanelen. Het voordeel voor het energiebedrijf is dat zij de productie kan aanpassen, ook hier weer bij voorkeur stapsgewijs en niet in één keer. Daardoor kan het energiebedrijf maximaal inspelen op marktontwikkelingen, bv door omvormers van klanten die gekozen hebben voor enkel eigen gebruik toch meer te laten produceren op het moment dat er een wolk voor de zon schuift, of door omvormers terug te regelen als de zon onverwacht doorbreekt en zorgt voor een overschot aan elektriciteit.
Conclusie
In plaats van te reageren op de huidige terugleververgoeding, die energiebedrijven momenteel in rekening brengen, en op ‘redelijke vergoedingen’ (waarbij redelijk vooral lijkt te betekenen dat je altijd geld vangt voor je zonnestroom) zou het goed zijn als de Tweede Kamerleden en kabinet weer gaan doen waar ze voor aangesteld zijn: vooruitzien. Want dat is regeren. Dat betekent nu werk maken van een tariefstructuur voor bezitters van zonnepanelen, waar je wijs uit kunt worden (ook zonder gepromoveerd te zijn op de elektriciteitsmarkt).
Een simpele opdeling biedt daartoe aanknopingspunten. Eenvoudige profielen met per profiel componenten, waar energiebedrijven kosten aan kunnen hangen. Klanten kunnen vervolgens bezien welk profiel het best bij hen past en welk energiebedrijf daarbij het beste aanbod doet.
Het is juli, de eerste helft van 2024 zit er op. Tijd om te kijken naar onze energierekening van het eerste half jaar. En naar ons energiegebruik en onze energieproductie.
Energierekening
Onze energiekosten over het eerste half jaar van 2024 bedragen Euro 777.
Zonder zonnepanelen en winddelen waren de energiekosten Euro 1.527 geweest. Onze zonnepanelen hebben ons ongeveer 450 Euro bespaard. De resterende 300 Euro besparing komt van onze winddelen. Het voordeel van onze zonnepanelen wordt ongetwijfeld minder groot door de invoer van terugleveringskosten, desalniettemin blijft de besparing aanzienlijk en blijven zonnepanelen de moeite waard.
De energiekosten voor juni waren hoger dan eerdere jaren. Dat komt doordat we behoorlijk wat meer energie hebben gebruikt i.v.m. een verbouwing van onze huiskamer en keuken. In 2022 en 2023 was onze energierekening in juni 60 tot 70 Euro negatief (we kregen geld toe), dit jaar bedroegen onze energiekosten in juni Euro 56. Het verschil komt vooral doordat we dit jaar in juli op maandbasis ongeveer evenveel elektriciteit hebben gebruikt als geproduceerd. Terwijl we eerdere jaren per saldo elektriciteit terug leverden aan het net.
Onze energiekosten voor het eerste half jaar zijn nagenoeg gelijk aan de energiekosten over de eerste helft van 2023. Afgerond bedroegen de energiekosten in de eerste helft van 2023 ook Euro 777. Met een dynamisch tarief hadden we 7% kunnen besparen, met een local4local constructie naar verwachting zo’n 20%. Hoewel het de werkelijke tarieven voor local4local nog wel een beetje gissen blijft.
Bruto energiegebruik
In juni hebben we onze huiskamer en keuken verbouwd. Aan het bruto energiegebruik over het eerste half jaar valt het bijna niet te merken. Het bruto energiegebruik over de eerste 6 maanden ligt 10% lager dan in 2023 en 3% lager dan het gemiddelde met infraroodverwarming.
Energievraag
Het effect van verbouwen is het best te zien in de energievraag van juni. Vooral de energievraag van apparaten lag in juni fors hoger dan voorgaande jaren. Op termijn hoop ik dat de energievraag juist daalt.
Aan de voorzijde is het kozijn met dubbelglas in de keuken vervangen door een kozijn met triple glas (HR++), ook het deel onder het kozijn is beter geïsoleerd. In de winter zal dit behoorlijk gaan schelen in comfort, en hopelijk ook in energiegebruik voor verwarming. Daarnaast hebben we nieuwe keukenapparatuur (zuiniger dan de oude), een inductiefornuis i.p.v. keramisch en een Quooker voor warm water in de keuken. Dat laatste gaat vooral water besparen, want het warme water kwam van zolder. Dat kostte telkens een volle 10 liter emmer voordat we warm water hadden. Tot slot heb ik zelf de zonneboiler bijgevuld, waardoor deze ook een stuk beter werkt. Wat weer scheelt in het energiegebruik van onze warmtepomp.
Dat is ook te merken aan het elektriciteitsgebruik. Dat in juni 2024 beduidend hoger lag dan in voorgaande jaren. Bij het energieaanbod is goed zichtbaar dat we daarmee wel beter in balans zijn dan voorgaande jaren. Sinds 2013 leveren we in juni zo’n 100 tot 200 kilowattuur terug, dit jaar hebben we 9 kWh afgenomen in juni. Wat betekent dat we op maandbasis 99% van onze energie (en 98% van onze elektriciteit) zelf hebben geproduceerd.
Dat we minder een klein hoeveelheid stroom hebben afgenomen komt deels doordat we zo’n 200 kWh meer elektriciteit hebben gebruikt. Het komt echter ook doordat onze zonnepanelen 70 kWh minder hebben geproduceerd, terwijl onze winddelen juist 45 kWh meer hebben geproduceerd.
Over het eerste half jaar gemeten is ons energiegebruik gedaald ten opzichte van 2023. Dit komt vooral doordat we bijna 300 kWh minder energie voor verwarming nodig hebben gehad. Een gevolg van de uitzonderlijk zachte winter, klein voordeeltje van klimaatverandering. Of dat opweegt tegen de nadelen waag ik echter te betwijfelen, zeker voor wat betreft de nadelen voor West-Europa (en Nederland) op de wat langere termijn.
Ook de hoeveelheid elektriciteit die we hebben ingekocht is gedaald ten opzichte van de eerste helft van 2023. De eerste helft van 2024 hebben we 977 kWh ingekocht, dat is een daling met 20% ten opzichte van de eerste helft van 2023.
Zelf aan de slag?
Als je zelf aan de slag wil met het verlagen van je energierekening, dan is het verstandig te beginnen met kleine stappen: kieren dichten en ventilatie op orde brengen, investeren in energiezuinige apparatuur, de cv-ketel en radiatoren ontluchten etc. Voor de langere termijn is het verstandig om maatregelen op te nemen in je reguliere plannen voor onderhoud van je huis. Ga je verbouwen? Neem verduurzaming mee: nieuwe kozijnen of ramen? Kies voor HR++. Nieuwe cv-ketel? Overweeg een hybridewarmtepomp of zonneboiler ter ondersteuning van de de cv. Nieuwe keuken? Kies voor energiezuinige apparatuur.
En ondanks alle verhalen in de media: zonnepanelen blijven een no-brainer, mits je er plek voor hebt op je dak. Steek daarbij liever wat meer geld in een goede installatie, die voorbereid is op de toekomst zonder salderen. Bijvoorbeeld in een omvormer die kan reageren op dynamische tarieven, zodat je minder of geen stroom produceert bij negatieve stroomprijzen. Of een omvormer waarbij je in kan stellen dat er geen stroom wordt teruggeleverd aan het net, die bestaan al in het buitenland waar dezelfde merken omvormers verkocht worden. Het is dus een kwestie van tijd en moeite om de software ook geschikt te maken voor de Nederlandse markt.
Mei was een erg natte maand, toch was zonne-energie in mei de grootste duurzame energiebron in Nederland. Bij ons produceerden onze zonnepanelen 247 kWh, waarvan we 41,7% zelf gebruikte. Het restant hebben we teruggeleverd. Onze winddelen leverden 170 kWh op en onze warmtepomp en zonneboiler produceerde samen 190 kWh aan warmte. Per saldo produceerden we in mei 113 kWh meer elektriciteit dan we gebruikt hebben. Conclusie: ook bij ons was zonne-energie de grootste energiebron in mei.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik, inclusief warmte, over de eerste vijf maanden lag met 4.457 kWh 7% lager dan gemiddeld.
Netto lag ons energiegebruik in de eerste vijf maanden op 968 kWh. Waarmee ons seizoenstekort in het hele stookseizoen 2023-2024 uitkomt op 1.948 kWh. Oftewel: in de winter produceren onze winddelen, zonnepanelen, zonneboiler en warmtepomp 1.948 kWh te weinig om in onze seizoensvraag naar energie te voldoen. Deze energie kopen we in bij het energiebedrijf in de vorm van elektriciteit.
Het energiebedrijf zorgt er op jaarbasis voor dat er voldoende groene stroom wordt geproduceerd. Een groeiend aantal critici pleit er voor om toe te gaan naar matching op uurbasis, en ook EU regelgeving beweegt die kant op. Vooralsnog heb ik enkel cijfers die laten zien dat we in de eerste vijf maanden van dit jaar 55% van de stroom van onze zonnepanelen zelf hebben gebruikt. Voor de stroom van onze winddelen heb ik geen uurgegevens meer voorhanden.
Verwarming
In mei hebben we nog 13 kWh verbruikt, voordat we onze infraroodpanelen hebben uitgedaan. Waarmee we 0,19 kWh per gewogen graaddag hebben verbruikt, minder dan de 0,21 kWh per gewogen graaddag in mei 2023. Het aantal gewogen graaddagen was 11% lager dan in mei 2023.
Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming op 2.662 kWh. Deels komt dit door de warmere winter. Deels doordat we met infraroodverwarming 40% besparen ten opzichte van verwarmen met aardgas. Daarmee is infraroodverwarming zuiniger dan een gewone elektrische kachel. Reden waarom producenten en leveranciers al een tijd proberen om de bouwregels aangepast te krijgen, zodat deze rekening houden met de besparing die stralingswarmte geeft t.o.v. convectiewarmte
Energieproductie
Mei was een natte en bewolkte maand, dat was te merken aan de hoeveelheid stroom die onze zonnepanelen hebben geproduceerd. In mei hebben onze zonnepanelen 247 kWh geproduceerd. Bijna 20% minder dan de 302 kWh in mei vorig jaar. Daarvan hebben we er 104 zelf gebruikt, de overige 144 hebben we teruggeleverd. Onze winddelen hebben in mei 170 kWh geproduceerd, zo’n 10% minder dan in mei vorig jaar.
Samen hebben onze winddelen en zonnepanelen in mei toch meer stroom geproduceerd dan we gebruikt hebben. Op maandbasis hebben we in mei 113 kWh teruggeleverd.
CO2-uitstoot
Een heet hangijzer bij overstappen op infraroodverwarming is de CO2-uitstoot. Het idee is dat deze omhoog gaat. De cijfers laten inmiddels voor alle vijf de berekeningsmethoden die ik gebruik een ander beeld zien. Dat geldt voor de vergelijking met de gemiddelde CO2-uitstoot in de jaren met hr-ketel (vanaf installatie van onze zonnepanelen) versus de jaren met infraroodverwarming, en nog meer voor 2024.
Energiekosten in mei
Dankzij onze zonnepanelen en winddelen hebben we in mei 1 Euro aan energiekosten.
Bovenstaande grafiek laat zien dat onze energierekening zonder zonnepanelen en winddelen in de eerste vijf maanden Euro 1.350 zou zijn geweest. Dankzij onze zonnepanelen hebben we ruim Euro 300 bespaard in 5 maanden en door de winddelen hebben we nogmaals ruim Euro 300 bespaard. Waardoor onze energiekosten op Euro 720 over de eerste vijf maanden uitkomen.
In de besparing van onze zonnepanelen zit nog geen terugleververgoeding verwerkt, die gaat bij ons pas in bij het nieuwe contract vanaf juni. De teruglevergoeding die we gaan betalen ligt echter ruim onder de Euro 300, waarmee zonnepanelen een zinvolle investering zijn en blijven.
Mei was wel een bijzondere maand, want het is de eerste maand waarin onze huidige constructie van een vast tarief i.c.m. zonnepanelen en winddelen goedkoper was dan een dynamisch contract of een local4local constructie. In beide laatste gevallen zouden we zo’n 13,50 Euro aan energiekosten hebben gehad in mei i.p.v. 1 Euro. Met curtailment bij negatieve stroomprijzen (het afschakelen van onze zonnepanelen) hadden de kosten van een dynamisch contract 2,50 lager kunnen liggen.
Over de eerste vijf maanden is onze huidige constructie 13% duurder dan een dynamisch tarief. Maar die 13% extra schelen me wel een hoop kopzorgen.
We hebben een warme maart achter de rug, tijd om te kijken naar de ontwikkeling van onze energiekosten, energiegebruik en energieproductie. Wat in maart opviel was dat het veel minder koud was dan in maart vorig jaar, wat ook duidelijk terug te zien is in ons energiegebruik.
Energiekosten
Onze energiekosten bedroegen in maart Euro 128. Zo’n 50 Euro minder dan zonder onze winddelen en 25 Euro duurder dan met een dynamisch contract. Dat verschil had 16 Eurocent groter kunnen zijn ten bate van het dynamisch contract als we onze zonnepanelen bij negatieve prijzen uit hadden geschakeld.
Met de combinatie winddelen en een Local4Local constructie waren we nog een paar euro goedkoper uit geweest. Met als extra voordeel langjarige zekerheid over een groot deel van onze energiekosten, terwijl we minder onbalans en profielkosten hoeven te betalen.
Voor de berekening van de kosten ben ik ervan uit gegaan dat we de kosten voor winddelen halveren t.o.v. een vast contract. Dit om te compenseren voor het feit dat ik al een tijdje geen uurgegevens van De Windcentrale meer weet in te lezen in Home Assistant en ik dus niet precies tegen welke uurtarieven ik de productie van de winddelen weg kan strepen. Waarschijnlijk is dat er hoge uurprijzen zijn bij weinig wind.
In het eerste kwartaal bedroegen onze energiekosten 691 Euro. Dat is 12% lager dan in het eerste kwartaal van 2023. Zonder winddelen waren onze energiekosten 37% hoger geweest dan nu. Met een dynamisch contract hadden we 19% (Euro 130) kunnen besparen ten opzichte van ons huidige vaste contract. Met de L4L constructie i.c.m. winddelen zou dit oplopen tot 28% t.o.v. ons huidige vaste contract.
Energiegebruik
In maart hebben we 760 kWh energie gebruikt. Dat is een daling van 36% t.o.v. maart 2023. Deze daling zit hem deels in minder elektriciteitsgebruik van apparatuur en warm water, maar vooral in minder energiegebruik voor verwarming.
Verwarming
Maart 2024 was uitzonderlijk zacht met 51% minder gewogen graaddagen dan in 2023. Dat was terug te zien in ons stookgedrag, we hebben namelijk 41% minder energie gebruikt voor verwarming. Per gewogen graaddag lag ons elektriciteitsgebruik op 0,85 kWh. Daarmee ligt het elektriciteitsgebruik nog lager dan de 0,93 kWh/gewogen graaddag van 2022.
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik voor verwarming op 1,23 kWh/gewogen graaddag. Dat is 6% lager dan gemiddeld met infraroodverwarming.
Op jaarbasis ligt ons huidige energiegebruik voor verwarming op 2.972 kWh. Dat is 28% lager dan in een standaardjaar in de periode 1901-1930 (oudst bekende 30 jarige meetreeks met dagtemperaturen van het KNMI). Onderstaande grafiek laat ook goed zien hoe het gemiddeld jaarverbruik voor verwarming daalt sinds we over zijn gestapt op onze COP=1 infraroodverwarming. Met infraroodverwarming besparen we gemiddelde 40% ten opzichte van het langjarig gemiddelde met aardgas. Een wonderbaarlijk gegeven als je bedenkt dat er tussen de jaren met infraroodverwarming toch echt twee coronawinters met volop tCOP=1 thuiswerken en leren zitten. Het zou natuurlijk ook zo kunnen zijn dat het praktijkonderzoek van W/E over infraroodverwarming meer hout snijdt dan de theoretische verhalen van de COP=1 politie…
Warm water
Voor warm water hebben we in maart 113 kWh gebruikt om m.b.v. onze warmtepomp 157 kWh warm water te produceren. Daarnaast heeft onze zonneboiler nog 66 kWh aan warmte geproduceerd.
Energieproductie
In maart hebben onze zonnepanelen en winddelen het goed gedaan. Onze zonnepanelen produceerde op maandbasis 151 kWh, waarvan we de helft zelf hebben gebruikt en de rest terug hebben geleverd. Onze winddelen hebben 323 kWh geproduceerd en onze warmtepomp en zonneboiler 110 kWh. De resterende 172 kWh hebben we ingekocht bij het elektriciteitsbedrijf. Dat betekent dat we in maart 77% van ons energiegebruik zelf hebben geproduceerd.
Netto energiegebruik
Ons netto energiegebruik is in het eerste kwartaal uitgekomen op 1.209 kWh. Dat is 300 kWh lager dan in 2023. Voor een belangrijk deel ligt dit aan minder energiegebruik voor verwarming, doordat het eerste kwartaal van 2024 warmer was dan het eerste kwartaal van 2023. Het seizoenstekort is dit stookseizoen opgelopen tot 1.984 kWh. Ook dat is een stuk lager dan eerdere jaren, hoewel april daar gemiddeld nog zo’n 110 kWh aan toevoegt.
CO2-uitstoot
De CO2-uitstoot van ons energiegebruik in maart ligt volgens alle 5 methoden lager dan de uitstoot in de periode toen we aardgas gebruikte voor verwarming. Ook gemiddeld genomen hebben we onze CO2-uitstoot volgens alle methoden verminderd sinds we over zijn gestapt op infraroodverwarming.
Onze CO2-uitstoot in het eerste kwartaal is ook gedaald ten opzichte van de CO2-uitstoot in de periode dat we met aardgas verwarmden. De mate waarin verschilt per methode, maar alle vijf de methoden laten nu een daling zien.
De maand februari is voorbij, tijd om terug te kijken op de ontwikkeling van onze energiekosten, het energiegebruik en onze energieproductie. Een maand waarin we 100 kWh minder stroom gebruikt hebben voor verwarming dan in 2023, ook al was de maand door schrikkeljaar een dag langer. Februari 2024 staat voor het KNMI dan ook te boek als de zachtste februari sinds het begin van de metingen in 1901. De maande telde slechts 305 gewogen graaddagen.
Energiekosten
Onze energiekosten lagen met Euro 210 in februari Euro 20 lager dan in februari vorig jaar. Dat komt door de gedaalde elektriciteitsprijs en doordat we minder elektriciteit in hebben gekocht. Door onze winddelen hebben we Euro 90 bespaard op onze energierekening. Met een dynamisch contract hadden we Euro 40 extra kunnen besparen. Wanneer we gebruik hadden gemaakt van een Local4Local constructie, dan waren we naar verwachting het goedkoopst uit geweest met Euro 132 aan energiekosten. In dat geval hadden we het voordeel gehad van de vaste tarieven van de opbrengst van onze winddelen en zonnepanelen, en minder profielkosten hoeven betalen. De energiekosten bij het Local4Local concept zijn echter niet exact te bepalen, omdat de uurdata van de windcentrales al een tijd niet toegankelijk is op een voor deze analyse bruikbare manier.
In de eerste twee maanden van het jaar liggen onze energiekosten Euro 45 lager dan in de eerste twee maanden van vorig jaar. Ze liggen nog wel iets boven de gemiddelde energiekosten sinds 2019. Waarbij de kosten vooral sinds 2022 fors gestegen zijn.
Bruto energiegebruik
In februari hebben we, ongecorrigeerd voor klimaateffecten, 1.057 kWh energie gebruikt. Dat is 8% minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Vooral het energiegebruik voor verwarming lag lager.
In de eerste twee maanden lag ons bruto energiegebruik inclusief warmte op 2.575 kWh. Dat is 4% minder dan gemiddeld sinds de overstap naar infraroodverwarming. Ons bruto energiegebruik over de eerste twee maanden loopt daarmee keurig in de pas met vorig jaar.
Verwarming
De grootste vraag naar energie kwam logischerwijs van verwarming. Het aantal gewogen graaddagen was 18% lager dan in februari 2023. Het energiegebruik per gewogen graaddag verschilde nauwelijks t.o.v. februari 2023, het lag slechts 1% lager. Het totale elektriciteitsgebruik voor verwarming was 18% lager dan in februari 2023.
Op jaarbasis is daardoor het elektriciteitsgebruik gedaald naar 3.031 kWh. Het gemiddelde energiegebruik voor verwarming ligt op 3.074 kWh sinds we over zijn gestapt op infraroodverwarming. Als ik dat corrigeer voor de opwarming sinds de periode 1901-1930 bedraagt ons energiegebruik voor verwarming 4.100 kWh. Dat betekent dat we ruim 1.000 kWh minder verstoken door klimaatverandering. Dat is 27%.
Energieproductie
Zoals altijd hebben onze zonnepanelen in februari maar weinig elektriciteit geproduceerd. In totaal slechts 61 kWh, oftewel 6% van ons energiegebruik in februari. Wel met een enorm hoog percentage eigen gebruik van 85%, we leverden slechts 9 kWh terug aan het net. Onze winddelen hebben met 503 kWh bijna 50% van ons energiegebruik geleverd, en 56% van de elektriciteit. Warmte was met 163 kWh goed voor 15% van de energieproductie. De resterende 31% hebben we als elektriciteit ingekocht.
Vandaag is ons eerste pakket van No Waste Army gearriveerd. Keurig op tijd en met eetbare en verrassende producten. De smaak? Dat volgt later, want ons avondeten stond al klaar. En de producten zijn allemaal nog wel even houdbaar.
Op 1 juli 2024 wordt het landelijk verbod op varend ontgassen (van een beperkt aantal stoffen) eindelijk van kracht. Op zaterdag 24 februari wist de NRC te melden dat uit een rondgang samen met Omroep Flevoland naar voren komt dat de sector nog niet klaar is voor een verbod. De grootste hobbel is het gebrek aan ontgassingsinstallaties, waarvan er momenteel slechts 2 klaar voor gebruik zijn. Terwijl er volgens minister Harbers minstens 8 nodig zijn. De PVV pleitte vorige maand al voor het gedogen van varend ontgassen, zolang schippers geen alternatief hebben. Daarmee toont de PVV zich onderdeel van het systeem, ze beschermt een al ruim 10 jaarmeestribbelend ministerie en de chemische industrie. De PVV laat schippers (die al tijden om een ontgasverbod vragen), bemanning en omwonenden stikken (of de kanker krijgen, al naar gelang de stof die wordt geloosd). Het stuk van NRC bevat nog meer interessante punten, waar we hier op Sargasso al jaren geleden voor waarschuwden of op gewezen hebben. Tijd dus voor een tripje langs memory lane.
NRC en Omroep Flevoland als veroorzaker nationaal verbod?
Een eerste opvallende claim in het stuk is dat het nationaal verbod op varend ontgassen het gevolg zou zijn van berichtgeving in NRC en Omroep Flevoland:
Over vier maanden moet het afgelopen zijn met een deel van deze ontgassingspraktijken: op 1 juli wordt een landelijk verbod op het ontgassen van binnenvaartschepen van kracht. Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) besloot het verbod in te voeren nadat NRC en Omroep Flevoland vorig jaar over ontgassen berichtten. Binnenvaartschepen mogen vanaf deze zomer geen dampen van benzeen, benzine en aardoliedestillaten meer laten ontsnappen uit hun schepen.
Nou gun ik iedere krant z’n eigen veer in z’n achterste, maar dit is zacht gezegd luie journalistiek en bezijden de waarheid. Hoe het echt zit?
Nederland zet zich al jaren in voor een internationaal verbod op varend ontgassen door aanpassing van het CDNI- en ADN-verdrag. Dat is wat staatssecretaris Mansveld in 2014 antwoordde op Kamervragen, die GroenLinks en SP stelden naar aanleiding van berichtgeving op Sargasso (die o.a. vroegen om een nationale meldplicht voor varend ontgassen, die er nog steeds niet is). Verschillende bewindspersonen hebben daarna volgehouden dat een landelijk verbod pas kan als de aanpassing van het CDNI-verdrag door alle lidstaten geratificeerd is. Sargasso schreef in 2021 op basis van informatie van schipper Ton Quist al dat de redenering van het ministerie niet klopte en in 2022 publiceerde Sargasso een antwoord van het ministerie waaruit blijkt dat ze dat zelf ook wisten. In 2023 hebben Omroep Flevoland en NRC met behulp van een professor internationaal recht verder gehakt gemaakt van de argumentatie van het ministerie.
Het gebrek aan ontgassingsinstallaties speelde al voordat ik op Sargaso begon te publiceren over varend ontgassen. In de presentatie, die ik samen met mijn toenmalige compagnon, bij het ministerie van EZ gaf ergens tussen 2011 en 2013 probeerde we hier al een oplossing voor te bieden. Helaas hebben we hier nooit reactie op ontvangen, anders dan dat de prijs van de stoffen waar we mee rekenden onjuist zouden zijn. Op Sargasso vroeg ik me in 2018 al af wat de alternatieven voor schippers zouden zijn als er een nationaal verbod op varend ontgassen komt.
In 2013 was er 1 ontgassingsinstallatie, het goede nieuws is dat het aantal sindsdien verdubbeld is. Het slechte nieuws is dat er nog steeds maar twee zijn. Het ministerie van I&W legt al sinds jaar en dag de verantwoordelijkheid hiervoor bij de markt, en bij gemeenten en provincies, die de vergunningen af moeten geven. Wat de ministers en staatssecretarissen er al die jaren niet bij vertellen is dat gemeenten en provincies de vergunning verlenen op basis van landelijke regelgeving en normstelling. En juist daar zit een probleem, zoals we hier op Sargasso al vaker hebben aangehaald. Zolang het ministerie de norm op 99,9% afvang legt gaat er 100% de lucht in, simpelweg omdat bijna enkele installatie dat momenteel red. Zoals een GroenLinks gedeputeerde van Groningen ooit niet anders kon dan een kolencentrale vergunnen, simpelweg omdat het ding voldeed aan de vergunningeisen, zo kunnen provincies en gemeenten momenteel niet anders dan vergunningen afwijzen, omdat de installaties niet voldoen aan de landelijke eisen. Mocht een gemeente of provincie anders (willen) besluiten, dan is er altijd nog de optie van ingrijpen vanuit de Inspectie Leefomgeving en Transport. Dat er in 12 jaar tijd 1 extra installatie vergund is maakt nog geen zomer.
Brandstoffen omkatten
NRC maakt in het artikel melding van de praktijk van omkatten van lading. Dat is de praktijk waarbij lading waar een ontgassingsverbod voor gaat gelden, zoals UN 1268 (aardoliedestillaat) wordt omgekat naar een stof, bv UN 1993 (brandbare vloeistof) of UN 3295 (koolwaterstoffen). Een praktijk waar ik in mijn allereerste bericht over varend ontgassen al aandacht aan besteedde en aandacht voor vroeg. Want het ontgassen van benzine is al sinds 1997 verboden en gebeurd nog volop, ook in Amsterdam, de grootste benzinehaven ter wereld…
Ministerie heeft handhaving niet op orde
Ondanks het feit dat er in 2016 al een consultatie liep over de aanpassing van het CDNI verdrag, waarmee varend ontgassen verboden wordt, is de de Inspectie Leefomgeving en Transport nog niet voorbereid op handhaving.. Volgens NRC is de benodigde apparatuur om het verbod te handhaven, zoals drones, radarsystemen en meetapparatuur op 1 juli nog ‘nauwelijks geregeld’. Ik kan het niet anders dan als moedwillige obstructie vanuit het ministerie beschouwen. Al in 2019 was er een taskforce belast met invoer van het CDNI in Nederland. Vijf jaar later is de benodigde apparatuur voor handhaving niet voorhanden… Hoe anders is dat met vliegveld Lelystad, dat in 2020 al ruim 200 miljoen Euro had gekost, waarvan 5 miljoen aan personeelskosten voor luchtverkeersleiders, zonder dat er een vliegtuig was opgestegen.
E-Noses zijn onvoldoende bewijs
Ook juridisch is er nog een horde te nemen. De overheid, chemiesector en havenbedrijven leggen voor detectie van varend ontgassen veel nadruk op het gebruik van eNoses. De rechtbank vind de metingen van de eNoses echter onvoldoende bewijs. Wat degene die het dossier volgt niet hoeft te verbazen, want al in 2021 schreven we op basis van informatie van de Omgevingsdienst Noordzeekanaal uit 2018:
dat niet in alle gevallen duidelijk is of het ontgassen plaats vind door een binnenvaartschip of een zeeschip.
ILT geeft in NRC aan in hoger beroep te gaan en de metingen van eNoses in de toekomst te willen combineren met aanvullend bewijs.
Dedicatie vaart en compatibel varen
Een andere praktijk, waar ik in mijn eerste bericht voor dit dossier al op in ging, waren dedicated varen en compatibel varen. De vragen die die praktijk toen opriep heb ik nog steeds, de antwoorden nog steeds niet. De belangrijkste is of ladingeigenaren (bevrachters, en grote olie- en chemiebedrijven) dit inmiddels toestaan. Of dat er nog steeds te grote zorgen zijn over mogelijk vervuiling van de lading met resten van de vorige lading.
Conclusie
Ik zou graag wat hoopvoller zijn, maar ik vermoed dat het nog heel wat jaren gaat duren voordat er daadwerkelijk een einde komt aan varend ontgassen.
