Blog

Automobilisten kunnen weer lunchen in Den Haag

Extinction Rebellion (XR) stopt tot aan het kerstreces met de blokkades van de Utrechtse Baan. Dat betekent dat de toegang tot Den Haag rond lunchtijd weer ongestoord mogelijk is voor automobilisten. Al hadden de blokkades volgens de ANWB weinig verstoring voor automobilisten tot gevolg. XR heeft het besluit genomen omdat de Tweede Kamer een motie van GroenLinks en D66 heeft aangenomen waarin het demissionaire kabinet wordt gevraagd om scenario’s op te stellen voor de afbouw van de “fossiele subsidies”. De scenario’s zouden voor Kerst door het demissionaire kabinet moeten worden uitgewerkt.

Daarmee is niet alleen het doel van Extinction Rebellion maar ook het doel van de ondertekenaars van de zogenaamde Brandbrief over het stoppen met fossiele subsidies dichterbij gekomen. De motie roept het Kabinet op om scenario’s te onderzoeken voor het afbouwen van de verschillende fossiele subsidies (op de termijn van twee, vijf en zeven jaar). Waarbij per regeling wordt aangegeven op welke manier eventuele negatieve effecten kunnen worden tegengegaan. Ook wordt gevraagd om eventuele nationale maatregelen te schetsten voor fossiele subsidies die in Europees verband vastliggen. De motie neemt ook de sociale gevolgen voor b.v. lagere inkomens mee én de positieve effecten voor circulaire en andere duurzame bedrijven. Deze bedrijven hebben nu namelijk last van concurrenten die profiteren van fossiele subsidie.

Al met al een evenwichtige motie, die XR aangrijpt als exit voor de dagelijkse blokkade van de Utrechtse Baan. Die zijn dus voorlopig van de baan. Je kan stellen dat XR geluisterd heeft naar de kritiek van mensen als Jan Paul van Soest, je kan ook stellen dat XR strategischer opereert dan mensen vanaf de zijlijn waarnemen. In een maand tijd een onderwerp breed op de agenda krijgen, plus een meerderheid van de Nederlanders die het met je eens is (al is een groot deel het oneens met de methode) en een Kamermeerderheid voor een motie die tegemoet komt aan je wensen. Er zijn betaalde lobbyisten die minder voor elkaar krijgen…

Het maken van keuzes over de afbouw van de verschillende fossiele subsidies is aan het nieuwe Kabinet en de nieuwe Tweede Kamer. Wat de samenstelling daarvan gaat zijn beslissen we samen op 22 november.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

oktober 24, 2023
Wereldwijde CO2-emissies van elektriciteitssector naderen piek

Deze week werden de nieuwe KNMI klimaatscenario’s aan demissionair minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat overhandigd. Die geven de bandbreedte aan waarbinnen het Nederlandse klimaat zich waarschijnlijk zal ontwikkelen, o.a. afhankelijk van de mondiale uitstoot van broeikasgassen. Ruwweg is de uitkomst: winters worden natter en zomers worden droger. De mate waarin hangt af van de hoogte van de wereldwijde CO2-uitstoot. Een meer gedegen stuk hierover vind je bij het weblog klimaatverandering.

Het is niet alleen treurnis, gelukkig blijkt dat de combinatie van klimaatbeleid en marktinitiatieven wel degelijk werkt. De piek in de wereldwijde emissies van de elektriciteitssector is volgens Ember namelijk nabij. Ook ligt de groei van wind- en zonne-energie bijna op het niveau dat volgens de net zero roadmap van het Internationaal Energie Agentschap nodig is om op schema te blijven voor 1,5 graden Celsius. Daarvoor zou de gecombineerde aandeel van wind- en zonne-energie moeten groeien van 12% in 2022 naar 40% in 2030. Daarvoor is een jaarlijkse groei van 26% in zonne-energie nodig en een jaarlijkse groei van 16% voor windenergie. In 2022 was de jaar-op-jaar groei 25% voor zonne-energie en 14% voor windenergie. Om op koers te blijven voor het 1,5 graden scenario moeten landen wel zorgen dat de groei van wind- en zonne-energie de komende jaren doorzet.

Ontwikkeling wereldwijde elektriciteitsproductie

Nederland

Op Prinsjesdag publiceerde PBL het eerste deel van de Klimaat en Energieverkenning 2023. Daaruit bleek dat het demissionaire-kabinet met de plannen in de Voorjaarsnota Klimaat een belangrijke stap vooruit zet op weg naar realisatie van 55 procent minder broeikasgasuitstoot in 2030, vergeleken met 1990. Volgens PBL is een reductie van 46 tot 57 procent mogelijk. Maar om de bovenkant van deze bandbreedte aan te tikken en dus het doel te halen moet alles meezitten, ook niet-stuurbare factoren zoals weer en elektriciteitsimport. De cijfers voor energiebesparing en hernieuwbare energie publiceert PBL op 26 oktober.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

oktober 23, 2023
Energiegebruik & productie september 2023

Een uitzonderlijk warme maand september in Nederland eindigde in de VS met ondergelopen straten in New York. Na de bosbranden, hittegolven en overstromingen in andere delen van de wereld dit jaar een zoveelste teken dat klimaatverandering hier is. Wetenschappers leggen ook steeds vaker de connectie tussen de kans op dit soort weersextremen en de huidige klimaatverandering. Ook in het Nederlandse weer is het merkbaar, de toch der tochten kan na een kwart eeuw eindelijk beleefd worden. In musicalversie wel te verstaan, want de kans dat het culturele erfgoed de Elfstedentocht in binnenkort werkelijk geschaatst gaat worden is klein. Het aantal gewogen graaddagen is in een eeuw tijd dan ook gedaald met 9%. Afgelopen twee jaar was de daling meer dan 20% op jaarbasis.

NegaWatts

Ons totale bruto energiegebruik ligt in de eerste 3 kwartaal van 2023 7% hoger dan het gemiddelde sinds de overstap op infraroodverwarming. Toch ligt het energiegebruik nog steeds 17% lager dan het gemiddelde voor de overstap op infraroodverwarming. We scoren dan ook nog steeds zo’n 1.380 NegaWatt.

Aardgasvrij verwarmen

September was warm, waardoor de kachel nog niet aan is geweest. September telde slechts 23 gewogen graaddagen, tegen 76 in september 2022. Door klimaatverandering ligt het aantal gewogen graaddagen 9% lager, maar afgelopen 12 maanden lag het aantal gewogen graaddagen 24% lager dan het klimaatgemiddelde in de periode 1901-1930. De combinatie klimaatverandering en warm weer zorgen daarmee voor een besparing op ons energiegebruik voor verwarming. Al blijft de besparing door overschakeling op infraroodverwarming met 40% groter. Per gewogen graaddag is ons energiegebruik voor verwarming gedaald van 2,17 kWh/gewogen graaddag naar 1,30 kWh/gewogen graaddag.

Ons langjarig gemiddelde voor verwarming met aardgas was 6.878 kWh/jaar voor verwarming in een standaard klimaatjaar voor de periode 1901-1930. Door gebruik van infraroodverwarming is dit gedaald tot 4.161 kWh en door klimaatverandering is het werkelijke gebruik met 3.158 kWh op jaarbasis nog lager. Dat is een besparing door klimaatverandering van 992 kWh.

Aardgasvrij warm water

In september heeft onze hybride warmtepomp 39,4 kWh elektriciteit gebruikt en daarmee 121,2 kWh aan warmte geleverd. Een COP van 3,1. Over het hele jaar is de COP nu gemiddeld 4,4.

Energiegebruik

Ons energiegebruik in september lag op 519 kWh. Dat is 4% hoger dan het gemiddelde sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Ook deze maand valt op dat het energiegebruik van apparaten met 50 kWh gestegen is.

In de eerste 3 kwartalen lag ons energiegebruik op 7.191 kWh. Dat is 6% meer dan wat we gemiddeld gebruiken sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Vooral het gebruik van onze apparaten is met 400 kWh gestegen behoorlijk gestegen. Hoog tijd om deze winter wat tijd te besteden aan het tegengaan van sluipgebruik.

Energie produceren

De hoeveelheid energie die we hebben geproduceerd ligt deze maand iets hoger dan vorig jaar. De hoeveelheid elektriciteit ligt wel lager dan vorig jaar. Toch hebben we ook dit jaar in september 66 kWh meer elektriciteit geproduceerd dan dat we hebben gebruikt. Daardoor hebben we elektriciteit teruggeleverd aan het energiebedrijf. De hoeveelheid elektriciteit van zon en wind is wel mooi in evenwicht deze maand.

In de eerste drie kwartalen hebben we meer energie geproduceerd dan in 2022. De hoeveelheid elektriciteit is licht gestegen, maar de hoeveelheid gas en elektriciteit die we inkopen bij het energiebedrijf is gedaald van 1.200 kWh in 2022 naar 554 kWh in de eerste drie kwartaal van 2023. In de eerste 9 maanden van 2021 kochten we nog 3.522 kWh gas en elektriciteit in.

Dat ons energiegebruik en energieproductie gedurende het jaar nog niet helemaal lekker in evenwicht zijn is te zien in onderstaande grafiek. Van oktober tot en met april komen we energie te kort (stijgende deel van de curve). In de maanden mei tot en met september produceren we meer dan we op maandbasis verbruiken, ondanks de combinatie van zonneboiler, zonnepanelen, winddelen en warmtepomp.

Het aandeel eigen opwek ligt op jaarbasis op 77%, we besparen op jaarbasis 9% door klimaatverandering en 14% van onze energie kopen we in bij het Greenchoice.

Energiekosten

Onze energiekosten waren in september ongeveer 10 Euro. We verbruikten een behoorlijk deel van de zonne-energie die we produceerden zelf. Voor een deel zijn we wel afhankelijk van salderen. De winddelen worden gesaldeerd tegen leveringstarief. Daarnaast betalen we maandelijks een vergoeding per winddeel voor de onbalans kosten.

In de eerste 3 kwartalen van het jaar bedragen onze energiekosten Euro 660. Dat is 21% meer dan over de eerste 9 maanden van 2022. De gestegen kosten per kWh worden grotendeels gecompenseerd door de hogere opbrengsten van de stroom van onze zonnepanelen en met name onze winddelen. Deze laatste hebben de eerste 9 maanden ruim 100% meer opgeleverd. De teruggaaf energiebelasting ligt dit jaar wel 25% lager dan over de eerste 9 maanden van 2022.

In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van onze energiekosten gedurende het jaar te zien. Het is goed te zien dat we in de periode vanaf mei meer elektriciteit produceren dan we gebruiken. Daarmee dalen onze energiekosten. Ook is goed zichtbaar dat de energiecrisis van de afgelopen 2 jaar er goed inhakt. Onze energierekening ligt namelijk hoger dan in de periode 2011-2018.

En de CO2-uitstoot dan?

Een standaard tegenwerping tegen infraroodverwarming is hoe zit het met de CO2-uitstoot. Daarom hieronder de CO2-uitstoot over de eerste 3 kwartalen van het jaar berekend op 5 verschillende manieren. Zoals je kan zien is de uitstoot sinds de overstap op infraroodverwarming volgens alle 5 methoden gedaald. In 2023 is de daling nog veel forser, doordat we een groter deel van ons elektriciteitsgebruik produceren met wind- en zonne-energie, waardoor we minder elektriciteit van het net gebruiken. En doordat we geen aardgas meer gebruiken.

oktober 3, 2023
Gezocht: dekking voor behoud accijnsverlaging benzine
Een meerderheid van de Tweede Kamer lijkt zich volgens RTL Nieuws te keren tegen de ophoging van de accijns op benzine, die per 1 januari ingevoerd wordt. Of eigenlijk tegen het afschaffen van de tijdelijke korting, die na de tweede invasie van Rusland in Oekraïne is ingesteld. Het behouden van de korting vergt 1,2 miljard Euro. Een behoorlijk bedrag om dekking voor te zoeken. Gelukkig is er een fraai rapport van SOMO over fossiele subsidies beschikbaar. Daarin staat per regeling hoeveel geld er mee gemoeid is. Daarom hieronder een aantal ideeën voor de Tweede Kamerleden om dekking te zoeken en meteen de demonstranten op de A12 tegemoet te komen (niet uitputtend, daarvoor verwijs ik je naar het rapport van SOMO):
- De BTW vrijstelling op niet-zakelijke vliegtickets afschaffen. Gederfde inkomsten voor de staat 1,2 miljard Euro in 2022. Nadeel: vergt Europese instemming. Dus niet regelbaar bij behandeling belastingplan.
- Afschaffen van de vrijstelling gasbelasting voor niet-energetisch gebruik. Gederfde inkomsten voor de staat 79 miljoen Euro in 2022, een druppel op de gloeiende plaat.
- Doorwerking van de degressieve structuur voor niet-energetisch gebruik gas. Gederfde inkomsten voor de staat: 892 miljoen Euro, dat klinkt al beter. Daar valt samen met afschaffen van de vrijstelling gasbelasting zeker 10% tot 25% van de dekking te halen. Bevordert meteen het beleidsdoel circulaire economie, waar we fors mee achterlopen volgens PBL.
- Afbouwen van de regelingen voor de glastuinbouw, samen goed voor 1 miljard Euro in 2022. Afschaffen van het verlaagd tarief voor de glastuinbouw en de inputvrijstelling WKK voor gas levert samen 229 miljoen Euro op. Maakt de tabellen voor energiebelasting ook simpeler. Deel van de doorwerking degressieve structuur gas afschaffen levert nog wat meer op. Deelname aan ETS kan geen argument meer zijn, want daar zijn de meeste tuinders met behulp van het Rijk uitgestapt.
- Afbouwen van de regelingen voor staal en andere energie-intensieve processen: 148 miljoen Euro gederfde inkomsten in 2022. Maak je alleen geen vrienden mee bij de basismetaal en Tata, maar wel op de A12.
- Afbouwen van de regelingen voor de olieverwerkende industrie. Deze zijn samen goed voor 2,4 miljard Euro gederfde inkomsten in 2022. Maak een afbouwplan in 4 jaar en voor 2024 haal je zo’n 600 miljoen Euro op, de helft van de benodigde dekking.
- Afbouwen van de vrijstelling verbruik eigen gas bij olie- en gaswinning levert op basis van 2022 zo’n 171 miljoen Euro extra overheidsopbrengsten op. Voordeel is dat dat vooral ten koste van de winstgevendheid zal gaan (niet iets waar olie- en gasbedrijven de afgelopen jaren over te klagen hebben gehad), omdat het een wereldmarkt is waar de winners van olie en gas prijsvolgers zijn. De subsidie voor gasopslag zou ik nog een jaartje laten staan, eerst even kijken hoe we de winter doorkomen.
- Regelingen rondom emissierechten. Tegenover een opbrengst van 1,1 miljard Euro staat nog steeds de verstrekking van 3,3 miljard Euro aan gratis rechten. In de top 10 van grootste ontvangers van gratis rechten staan olie- en gasbedrijven als Shell, ExxonMobil, BP en Total Energies. Geen van hen heeft te klagen over slechte winstcijfers, dus gewoon betalen voor de rechten vanaf 2024. Verwachte opbrengst op basis van 60/Euro per ton (huidige prijs 80 Euro/ton) bedraagt zo’n 500 miljoen Euro.
- Afbouw van regelingen voor fossiele elektriciteitsopwekking levert 4,7 miljard Euro op. Ruim de helft van wat er dit jaar aan SDE++ subsidie beschikbaar is… Afschaffing van de vrijstellingen op kolen-, olie- en gasbelasting voor elektriciteitsopwekking levert 450 miljoen Euro op. Dat maakt de stroomprijs duurder, waarmee de uitgaven aan SDE++ in 2024 lager uit zullen vallen. Wanneer ook nog een hapje uit de degressieve structuur van de energiebelasting op gas wordt aangepakt kan het bedrag verder oplopen, waarmee de benodigde SDE++ subsidies dalen.
- De degressieve tariefstructuur aardgas kost de staat 2,1 miljard Euro. Het dubbele van wat nodig is om de verlaging van de benzineaccijns in stand te houden. Bouw de structuur in 4 jaar af en je hebt volgend jaar zo’n 500 miljoen Euro extra opbrengsten. Natuurlijk zullen bedrijven op zoek gaan naar alternatieven en besparingsopties, waardoor de opbrengsten op termijn dalen. Voor de echte fijnproevers zou je nog een uitzondering kunnen maken voor aardgasgebruik bij bedrijven die onder ETS vallen. Dat heeft wel effect op de opbrengsten van de afbouwmaatregel.
- Rechttrekken van het lage tarief van aardgas t.o.v. elektriciteit kan 5,3 miljard opleveren en de overstap van aardgas naar alternatieven een boost geven. Het lastige is wel dat het netwerk niet overal gereed is om een dergelijke overstap aan te kunnen en dat er groepen mensen, organisaties en bedrijven zijn die de investeringscapaciteit niet hebben om een snelle overstap te maken. Het is dan ook logischer om hier een meerjarig plan voor te maken van 7 tot 10 jaar, met ondersteuning voor wie de investeringscapaciteit voor een alternatief mist.
De maatregel waar het meest over gesproken wordt (degressieve structuur elektriciteit) heb ik bewust niet genoemd. Die kan best nog even blijven bestaan als extra prikkel voor elektrificatie bij grootverbruikers, al vraag ik me af of mensen zitten te wachten op alle extra zonnevelden, windparken en kerncentrales die nodig zijn om die stroom te leveren. Het gaat ook om een forse post van 4,2 miljard Euro in 2022.

Ik wens de politieke partijen veel wijsheid in het zoeken naar dekking voor het behoud van de accijnskorting op benzine op zo’n manier dat de demonstranten op de A12 het gevoel krijgen dat er werk wordt gemaakt van hun acties. Ook wel zo fijn voor politie, automobilisten en niet te vergeten voor het klimaat. Het afbouwen van fossiele subsidies sluit ook aan bij de oproep van een groep prominente economen in het Financieel Dagblad. Onderzoek van het CPB laat zien dat de effecten op de economie beperkt zijn. Er vind wel verplaatsing naar buiten de EU plaats, maar het Carbon Border Adjustment Mechanism zal het effect daarvan beperken. Als het al niet beperkt wordt door klimaatbeleid in andere landen.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.
september 26, 2023
Internetconsultatie nationaal verbod varend ontgassen

Een stapje naar het landelijk verbod op varend ontgassen: het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft een internetconsultatie geopend over een wijziging voor van het Scheepsafvalstoffenbesluit Rijn- en binnenvaart waarmee het verbod op varend ontgassen wordt uitgebreid. Of beter gezegd eindelijk ingevoerd, nu hopen dat handhaving beter gaat dan van het verbod op varend ontgassen van benzine en diesel…

Met deze stap komt het door Minister Harbers aangekondigde landelijke verbod op varend ontgassen van zeer zorgwekkende stoffen, zoals benzeen, weer een stapje dichterbij. De vlag gaat nog niet uit, want de daadwerkelijk invoer is aan het huidige demissionaire of een volgend Kabinet.

Door de uitbreiding geldt het verbod vanaf 1 juli 2024 of “zo snel mogelijk daarna” niet alleen voor de stoffen bedoeld in fase I van het verbod uit het CDNI-verdrag, maar ook voor de stoffen bedoeld in fase II.

Het doel van de regeling is zo snel mogelijk tot een geldend verbod op varend ontgassen te komen voor meer stoffen dan op grond van de huidige regelgeving het geval is. Als wordt gewacht op de inwerkingtreding van het verbod op de stoffen die zijn opgenomen in het CDNI-verdrag, dan gaat het varend ontgassen van die stoffen langer door dan gewenst.

Een reactie geven op de aanpassingen kan tot 16 oktober 2023.

A trip down memory lane: aangekondigde (nationale) verboden

Bij de woorden ‘zo snel als mogelijk’ gaan mijn nekharen overeind staan. Het is tenslotte al 10 jaar geleden dat staatssecretaris Mansveld toezegde te gaan werken aan een internationaal verbod op varend ontgassen. Deze toezegging deed ze naar aanleiding van Kamervragen over Sargasso’s eerste publicatie (samenvatting) over varend ontgassen. Negen jaar geleden kondigde staatssecretaris Mansveld een regiodeal varend ontgassen. Waar het Rijk vervolgens de stekker uit trok op basis van een vertrouwelijk verklaard advies van de Landsadvocaat (die een top track-record hebben in milieuzaken, zie Urgenda, PAS, winningsbesluit Groningen, algemene normen voor windturbines).

Het is ook al weer vijf jaar geleden dat Minister van Nieuwenhuizen een landelijk verbod op varend ontgassen per 2020 aankondigde. Dat SP en CDA snel een landelijk verbod wilde en dat Minister van Nieuwenhuizen op verzoek van de Partij voor de Dieren ging uitzoeken of een landelijk verbod op varend ontgassen eerder dan in 2020 kon worden ingevoerd. Waarna minister Visser 2 jaar geleden aankondigde dat het verbod op varend ontgassen vanaf 2024 in zou gaan.

Voorlopig duim ik dat 2024 blijft staan als invoerdatum voor het landelijk verbod op varend ontgassen fase 1 en 2.

Mijn reactie op het voorstel

Hieronder mijn integrale reactie op het voorstel. Volgens het beleidskompas behoor ik niet tot een van de groepen met relevante kennis over en ervaring met het vraagstuk. Daar denk ik zelf anders over, dus ik heb gereageerd en daarbij uiteraard aantal uitstapjes naar eerdere artikelen op Sargasso gemaakt.

Gebrek aan aandacht voor omwonenden en innovatief ondernemerschap

Ruim 13 jaar geleden heb ik samen met inwoners van Schiedam en Rotterdam een voorstel gelanceerd om samen met verladers, binnenvaartschippers, bedrijven met oplossingen en overheden tot oplossingen te komen. Inwonerparticipatie blijkt echter geen Haagse vinding, want geen enkele keer zijn we uitgenodigd voor de overleggen die georganiseerd werden over de regiodeal varend ontgassen. Sterker, we werden ambtelijk weggezet als snelle jongens die goud geld roken. Uiteindelijk heb ik de publiciteit gezocht en staat de teller op ruim 60 artikelen over varend ontgassen.

In de afgelopen 10 jaar heb ik ook diverse ondernemers met oplossingen voor varend ontgassen failliet zien gaan door gebrek aan actie vanuit het Rijk en vanuit politieke partijen. De typisch Haagse formulering is dat vergunningverlening aan gemeenten en provincies is. Dat die vergunning verleend moet worden op basis van landelijke normen, wordt slim verzwegen. Juist daar zit de angel, want de landelijke norm eist dat meer dan 99% van de vluchtige organische stoffen worden teruggewonnen. Met als gevolg dat het voor bedrijven bijkans onmogelijk is om een vergunning van gemeente of provincie te krijgen. Waar een gemeente of provincie toch ruimte ziet wordt desnoods druk uitgeoefend om dit te voorkomen (ja, ik heb de originele mail in mijn bezit). De Rijksoverheid laat daarmee liever 100% van de zeer zorgwekkende stoffen de lucht in vliegen, omdat de installaties die 90% af kunnen vangen niet voldoen aan de gestelde norm van 99,5%. Engelsen noemen dat penny wise and pound foulish.

De Rijksoverheid heeft zijn mond vol van innovatie als oplossing voor milieuproblemen, maar is niet in staat om een markt voor oplossingen te creëren. De overheid maakt daarmee de gezondheid van omwonenden en bemanningsleden van binnenvaarttankers al jaren ondergeschikt aan het mantra van zelfregulering (of moreel appel) en verzonnen hobbels in het internationaal recht.

Belang van goede monitoring

Bijna alle havens hebben inmiddels e-noses of andere elektronische snuffelpalen. Schippers weten echter prima hoe ze daar aan kunnen ontkomen. Met de daling in kosten van industriële sensoren voor vluchtige organische stoffen is het tijd dat elk schip wordt uitgerust met sensoren, die waarnemen of er vluchtige organische stoffen vrijkomen uit de tanks of via het manifold.

Handhaving

Met IVS Next is goed bij te houden welke schepen een lading vervoeren die valt onder het landelijke ontgasverbod. Wanneer deze schepen de ‘kegel’ verwijderen behoren zij aan te kunnen tonen dat ze bij een installatie die verantwoord kan ontgassen zijn geweest. Zo niet, dan worden verlader van de lading en de schipper beboet. De verlader is aanspreekbaar op basis van ketenverantwoordelijkheid, deze wil zich blijkbaar ontdoen van de ladingsdampen. Waarmee hij opdracht geeft tot het dumpen van chemisch afval.

Overigens is het ten zeerste te hopen dat de Inspectie Leefomgeving en Transport beter toegerust wordt op haar handhavingstaak voor varend ontgassen dan tot op heden. Dat de grootste benzinehaven ter wereld geen ontgasinstallaties bezit, terwijl er al sinds 2006 een verbod op het varend ontgassen van benzine geldt… Voor geloofwaardige handhaving is meer nodig dan 2 inspecteurs, een drone en een auto.

Afval of restproduct

De ladingdampen die retour gewonnen worden worden geclassificeerd als afvalstof. Dat roept de vraag op waarom het ministerie al die jaren zoveel ton chemisch afval heeft laten dumpen in Natura2000 gebieden? Waarom heeft het Rijk nooit gekozen voor het strafrechtelijk vervolgen van verladers wegens het aanzetten tot dumping van chemisch afval, waaronder zeer zorgwekkende stoffen zoals benzeen, door binnenvaartschippers?

De classificatie tot afval maakt verwerking ook een stuk ingewikkelder en is onnodig. Zoals een Rijksambtenaar me ooit uitlegde kan de teruggewonnen ladingdamp in de haven van Antwerpen via een destillatieproces omgezet worden in product. Wat in België kan onder EU-recht kan ook in Nederland. Het is dus een Nederlands verzinsel om de teruggewonnen ladingdampen als afval te bestempelen. Een stempel die het nodeloos ingewikkeld maakt om vergunningen voor terugwinning af te geven.

Bestaande terminals kunnen op deze wijze geen schepen verantwoord ontgassen op momenten dat ze ruimte hebben op de terminal. Daar hebben ze een aanvullende afvalverwerkingsvergunning (of hoe dat kreng tegenwoordig ook heet) voor nodig, met alle bijkomende restricties. Terwijl het precies dezelfde stof is die ze terugwinnen als dat als lading uit het schip wordt gehaald.

Opbouw netwerk van alternatieven

Onder het kopje ‘gebrek aan aandacht voor omwonenden en innovatief ondernemerschap’ heb ik betoogd dat het huidige beleid waarbij ieder alternatief meteen moet voldoen aan de huidige norm voor bestaande installaties idioot is. Het werpt een onnodig hoge drempel voor nieuwe toetreders op, terwijl de uitstoot van vluchtige organische stoffen door varend ontgassen met 90% of meer verminderd kan worden zonder die drempel. Geef installaties 5 jaar experimenteerruimte, voldoen ze daarna nog niet aan de eisen uit het Activiteitenbesluit dan zijn ze hun vergunning kwijt. Zet liever in op nuttig hergebruik van de teruggewonnen stof in plaats van verbranding. Dat sluit veel beter aan de beleidsdoelen voor circulaire economie en grondstoffen.

Om tot vergunningen te komen is het na zoveel jaar traineren vanuit het Rijk ook tijd om actief mee te helpen bij het tot stand komen van vergunningen en locaties.

Beleidskompas

Het valt op dat het beleidskompas erg karig is ingevuld. De omvang van het probleem is leeg gelaten. Op z’n minst had daar verwezen kunnen worden naar de omvang van het probleem volgens de cijfers van Emissieregistratie.nl: 1 kiloton uitstoot, wat waarschijnlijk nog steeds een zeer grove onderschatting is (en zolang jullie niet meten, zul je dat niet weten).

Bij de kansrijke beleidsopties (3b) mis ik de mogelijkheid om actief mee te werken aan vergunningverlening voor ontgasinstallaties of het inzetten van de experimenteerruimte om vergunningverlening makkelijker te maken.

De gedacht dat enkel het invoeren van een verbod leidt tot daling van de emissies is gevaarlijk naïef, zoals blijkt uit het feit dat bijna 20 jaar na de invoer van het verbod op varend ontgassen van benzine er nog steeds geen infrastructuur voor verantwoord ontgassen van benzine is. Of vind u het een geloofwaardig verhaal dat binnenvaarttankers al bijna 20 jaar vanuit Amsterdam naar Moerdijk varen om daar verantwoord te ontgassen?

Bij monitoring en evaluatie had ik een stevigere paragraaf verwacht, waarbij we nu eindelijk eens van gissen en missen naar meten is weten gaan bij de uitstoot van transport, op- en overslag van vluchtige organische stoffen. Helaas lijkt zelfs dat te hoog gegrepen.

Zelf een reactie geven op de aanpassingen kan tot 16 oktober 2023.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

september 24, 2023
Winddelen brengen al €10.000 op voor Energiebank Schiedam

De 34 winddelen die een aantal GroenLinks-kandidaten tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen doneerden aan de Energiebank Schiedam hebben tot nu toe al 10.000 euro opgebracht. Initiatiefnemer Krispijn Beek: “In de eerste 8 maanden van dit jaar werd er 12.789 kWh opgewekt, het jaarverbruik van 4 huishoudens volgens Nibud. Dat leverde een bedrag van 6.000 euro op, dat wordt overgemaakt aan de Energiebank Schiedam.”

“In totaal is er nu 22.437 kWh opgewekt, die goed zijn voor 10.000 euro. De Energiebank kan met dat geld energiecoaches opleiden, die hun diensten aanbieden aan Schiedamse huishoudens. Nog steeds zijn er veel mensen die hulp nodig hebben om hun energieverbruik te verminderen en daarmee de energierekening omlaag te krijgen. Zeker nu de energietoeslag voor 2023 nog steeds niet is uitgekeerd,” zegt Krispijn.

Oorspronkelijk bericht.

De donatie is mogelijk dankzij de medewerking van Windcentrale & Greenchoice.

september 19, 2023
Energierekening, gebruik en productie augustus 2023

De maand augustus zit er weer op, tijd om de balans op te maken over augustus. Een maand met veel zon en veel wind, waardoor we 240 kWh meer hebben geproduceerd dan gebruikt. Waarmee we in augustus bijna 60 Euro terug hebben gekregen in plaats van betaald.

Energiekosten

Zoals gezegd hebben we in augustus geld teruggekregen. Voor het grootste deel komt dit door de jaarlijkse teruggaaf energiebelasting, hoewel deze ongeveer wegvalt tegen de vaste aansluitkosten en de vaste kosten van onze winddelen. De elektriciteitskosten van deze maand worden meer dan goedgemaakt door de stroom die we met onze zonnepanelen en winddellen hebben geproduceerd. Ook krijgen we een klein beetje energiebelasting terug (salderen). Het afschaffen van salderen zou ons zo’n Euro 42 schelen op de energierekening van augustus.

Tot en met augustus bedraagt de energierekening Euro 1.036. Zonder onze zonnepanelen en winddelen was dat ruim Euro 2.500 geweest. Afschaffen van salderen zou onze rekening ruim Euro 300 verhogen. Hoewel ik me daar niet heel druk over maak, want onze zonnepanelen hebben zichzelf al lang terugverdiend. Onze winddelen vallen niet onder de regels voor salderen, dus daar betalen we al energiebelasting en onbalanskosten over.

Onze energierekening tot en met augustus is gestegen ten opzichte van 2022, ondanks dat we minder stroom inkopen van het elektriciteitsbedrijf. Dat komt door de hogere elektriciteitstarieven begin dit jaar, terwijl onze winddelen en zonnepanelen op dat moment minder opwekten dan we verbruikten.

Bruto energiegebruik

Ons bruto energiegebruik in augustus was 442 kWh, waarvan 50% voor warm water en 50% voor apparaten.

In totaal is ons bruto energiegebruik tot en met augustus 6.672 kWh. Waarvan zo’n 40% voor apparaten, 30% voor verwarming en 30% voor warm water. Vooral het energiegebruik voor apparaten is dit jaar gestegen. Een duidelijke reden hiervoor heb ik (nog) niet, maar ik vermoed dat het deels te maken heeft met de anti-legionella cyclus van onze warmtepomp en de problemen die we dit jaar hebben gehad met onze zonneboiler. Daardoor is onze zonneboiler dit jaar nauwelijks boven de 60 graden uitgekomen en heeft de warmtepomp dus vaker dan vorig jaar z’n anti-legionella programma moeten draaien.

De ontwikkeling van ons bruto energiegebruik ligt in 2023 7% boven het gemiddelde voor de jaren met infraroodverwarming, maar nog steeds 18% onder het gemiddelde bruto energiegebruik in de jaren dat we aardgas gebruikte voor verwarming.

Verwarming

Augustus was een suffe maand voor de infraroodverwarming van ThermIQ, want hij is niet aan geweest.

Warm water

Onze HeatCycle van DeWarmte heeft het in augustus uitstekend gedaan. Ondanks de hoge temperaturen van het vat (gemiddeld 51,6 graden Celsius) heeft ie een COP van 5,0 behaald. Onze zonneboiler is in de loop van augustus gerepareerd, waardoor alle vacuümbuizen weer functioneren. Er zit nog wel wat lucht in het systeem, waardoor de zonneboiler (nog) niet optimaal werkt. Door veel te ontluchten en de pomp geforceerd te laten draaien is de meeste lucht er inmiddels uit.

Energieproductie

In augustus hebben we meer energie geproduceerd dan we hebben gebruikt. Het teveel aan warmte zit grotendeels in onze boiler en een kleiner deel is verloren gegaan door afkoeling van het boilervat.

Het teveel aan elektriciteit hebben we ze teruggeleverd aan het elektriciteitsnetwerk. Het gaat daarbij zowel op stroom van onze zonnepanelen als om stroom van onze winddelen. Per saldo hebben we meer dan 200 kWh teruggeleverd in augustus.

Tot en met augustus hebben we 4.840 kWh elektriciteit gebruikt, daarvan hebben we een groot deel zelf opgewekt met onze zonnepanelen en winddelen. Per saldo hebben we tot en met augustus 619 kWh elektriciteit ingekocht. Een daling van bijna 500 kWh vergeleken met dezelfde periode in 2022. En, ik verval in herhaling, het blijft leuk om te zien hoe ons aardgasgebruik de afgelopen jaren stapsgewijs naar 0 kWh is gedaald.

Energievraag en aanbod op jaarbasis

Op jaarbasis ligt ons energiegebruik momenteel op 11.341 kWh. Daarvan wordt 8% ‘geleverd’ door klimaatverandering. De opwarmende aarde zorgt namelijk voor minder gewogen graaddagen en dus voor minder stoken. Wederom is zichtbaar dat aardgas als energiebron uitgefaseerd is en dat de hoeveel elektriciteit die we inkopen dalende is. De hoeveelheid energie voor warm water en apparaten loopt langzaam wat op.

Op jaarbasis is het aandeel inkoop in onze energiemix nog steeds langzaam aan het dalen. Inmiddels naar 14%. Klimaat is goed voor 8% en onze eigen opwek voor 78% van de benodigde energie.

CO2 uitstoot

De CO2 uitstoot over augustus kan je op verschillende manieren berekenen. Ik hanteer er vijf, die ieder een eigen oorsprong hebben. Welke manier ik ook gebruik, onze uitstoot in augustus was 0 kg.

Als ik de uitstoot over januari tot en met augustus bereken dan is op elke berekende manier de CO2 uitstoot gedaald ten opzichte van onze jaren met een hr-ketel. De daling varieert van 1% volgens de referentiemethode tot 75% als ik de systematiek van het stroometiket gebruik. Dus ja, ook met infraroodverwarming kan je je CO2-uitstoot verminderen.

september 2, 2023
Energiegebruik en productie juli 2023: meer wind- dan zonne-energie

Het is augustus en het warme zomerweer is teruggekeerd, tijd om de energiebalans op te maken over een winderig juli. Wat direct opvalt is dat we in juli meer opbrengst van onze winddelen hebben dan van onze zonnepanelen. Wat verrassend is voor een zomermaand. Onze winddelen hebben in juli 108% meer stroom geproduceerd dan in juli 2022 (met evenveel winddelen), onze zonnepanelen hebben juist 41% minder stroom geproduceerd. In totaal hebben we in juli 356 kWh teruggeleverd aan het net, dat is 38% meer dan in juli 2022. De gegevens voor warmte zijn deze maand op basis van de gegevens van 2022, want de website van DeWarmte geeft een server error.

Energierekening

Onze energiekosten in juli waren 80 Euro negatief, tegen 81 Euro negatief in juli 2022. We hebben in juli dus wat geld verdiend. Dat komt niet zozeer door onze zonnepanelen, maar vooral door onze winddelen. Daardoor betalen we dit jaar wat meer energiebelasting dan vorig jaar.

Over het hele jaar liggen onze energiekosten inmiddels op Euro 1.093. De stijging komt met name door hogere energiebelasting. Deze steeg van Euro 218 naar Euro 483. De netto elektriciteitskosten (elektriciteitskosten, minus de opbrengsten van onze zonnepanelen en winddelen) over de eerste zeven maanden stegen ook van Euro 424 naar Euro 591. De opbrengst van onze winddelen is wel fors gestegen. Van Euro 413 in de eerste zeven maanden van 2022 naar Euro 1.037 in de eerste zeven maanden van 2023.

De teruggave energiebelasting is lager dan vorig jaar, wat ook ruim 100 Euro extra kosten oplevert. Onze vaste lasten (netwerkaansluiting, vaste levertarief en kosten winddelen) zijn wel met Euro 100 gedaald, doordat we geen gasaansluiting meer hebben.

Energiegebruik & energieproductie

Dit jaar zijn we wat minder zuinig met energie dan gemiddeld. Ons bruto energiegebruik ligt 7% hoger dan het gemiddelde sinds onze overstap op infraroodverwarming. Het ligt nog wel aanzienlijk lager dan toen we onze verwarming met een cv ketel regelde.

De stijging van het bruto energiegebruik komt voor een klein deel door extra elektriciteit, voor het grootste deel komt het doordat de warmteproductie is gestegen. Dat komt doordat we nu beter kunnen meten hoeveel warmte onze warmtepomp produceert. De gemiddelde temperatuur van het warmtebuffer ligt rond de 38 graden Celsius, daarmee houden we constant zo’n 200 liter water op een hogere temperatuur dan de CV ketel deed. Die hield namelijk nauwelijks een warme voorraad aan. Het totale bruto energiegebruik ligt over de eerste maanden op 6.227 kWh.

Onze energievraag in juli bestaat al jaren heel saai uit enkel warm water en apparaten. De energievraag van apparaten is in juli 23 gestegen t.o.v. vorig jaar. De energievraag voor warm water is niet veranderd.

In de totale energievraag is de verdeling tussen warm water, verwarming en apparaten tot en met juli ongeveer gelijk. We zijn weer terug op het niveau van 2021.

Doordat onze winddelen en zonnepanelen in juli weer behoorlijk meer elektriciteit hebben geproduceerd dan we hebben gebruikt is ons netto energiegebruik onder de 1.000 kWh gekomen. Hoewel we het net nog steeds nodig hebben als buffer is goed zichtbaar dat er een dalende trend is.

We weten op maandbasis ons energiegebruik dus beter in lijn te brengen met het energieaanbod van onze warmtepomp, zonnepanelen en winddelen. Vooral het eerste kwartaal en december hebben we nog een tekort. In de maanden april en mei en in de maanden september t/m november liggen gebruik en productie redelijk in elkaars buurt. In de maanden juni, juli en augustus hebben we een duidelijk overschot.

Energiegebruik en productie op jaarbasis

Op jaarbasis ligt ons energiegebruik op 11.367 kWh, daarvan produceren we inmiddels 8.811 kWh zelf. Onderstaande grafiek laat goed zien dat we sinds 2011 de hoeveelheid ingekochte stroom en aardgas in verschillende stappen verlaagd hebben. Vanaf 2013 eerst de hoeveelheid stroom die we inkopen en vanaf 2019 is de hoeveelheid aardgas fors gedaald.

Verbruikten we tussen 2011 en 2019 zo’n 10.000 kWh per jaar aan aardgas en elektriciteit, inmiddels is dat gedaald naar zo’n 7.600 kWh elektriciteit.

De bovenstaande grafiek laat ook het effect van klimaatverandering zien op onze energievraag. Ten opzichte van de periode 1901-1930 (vroegste tijd waarvoor de dagtemperatuur beschikbaar is) is het aantal gewogen graaddagen verminderd. Alleen in 2013 was de temperatuur dusdanig laag dat er nauwelijks een klimaateffect was. In alle andere perioden werd een deel van de verwarming geleverd door een opwarmend klimaat. Gemiddeld besparen we zo’n 8% op onze energiebehoefte door de warmere winters.

Van de totale energie die we gebruiken produceren we daarnaast 78% zelf. De resterende 15% kopen we als elektriciteit in bij Greenchoice.

De CO2 uitstoot

Een vaste tegenwerping is dat het vervangen van aardgas door elektriciteit geen CO2 winst oplevert. Spijtig genoeg voor de voorstanders van die theorie geven de praktijkcijfers een ander beeld:

Zoals te zien is de CO2 uitstoot over de eerste zeven maanden alle vijf gehanteerde methoden gedaald. Zelfs de referentiemethode, waarbij elke kWh extra aan de smerigste bron op het net wordt toegewezen, levert een daling op over de eerste zeven maanden van het jaar van 12 kg t.o.v. 2014 (het jaar met de laagste CO2 uitstoot en gasverwarming).

Zoals hierboven te zien is er ook maar één berekeningsmethode die geen vermindering van de gemiddelde CO2-uitstoot laat zien over de eerste 7 maanden van het jaar t.o.v. de periode met aardgas. Die geeft maar liefst een stijging van 1 kilogram.

Conclusie

We zijn nog steeds goed op weg om dit jaar meer dan 80% van onze energie zelf op te wekken. De hoeveelheid energie die we gebruiken is wel weer gestegen t.o.v. 2022, maar we produceren een veel groter deel zelf. Daarmee hebben we ook meer controle over de energierekening. Als zit een energierekening van nul Euro er bij de huidige tarieven niet in. Toch leveren onze zonneboiler, hybride warmtepomp, zonnepanelen en winddelen leveren ruim voldoende op. Bij de winddelen zijn de opbrengsten ook hoog genoeg om de onbalansvergoeding aan Greenchoice ruimschoots te compenseren.

augustus 18, 2023
Klimaatverkiezingen 2023

Hoewel ik zelf een van de aanstichters ben van het zomerthema Zonnige Zomerse Vergezichten, lukt het me niet om een positief Zonnig Zomers Vergezicht te schetsen. Het weer in Nederland is ouderwets Hollands, maar bij het horen van het nieuws over de hittegolven op drie continenten spoken telkens de beelden van Zelfs als alles eindigt door m’n hoofd. Toch zal ik proberen mijn Zonnige Zomerse Vergezicht positief te eindigen.

Zelfs als alles eindigt (het boek)

Ik las het boek van Jens Liljestrand vorig jaar op een warme, stoffige camping in Frankrijk, waar het waterpeil in het stuwmeertje fors lager lag dan toen we er een jaar of vijf geleden waren. Het boek speelt zich af in Zweden. In de tijd dat het verhaal speelt is Zweden stevig in de ban van klimaatverandering en daaruit voort komende bosbranden. Als het vuur oprukt moeten de hoofdpersonen hals over de kop hun vakantiewoning verlaten en op zoek naar een veilig heenkomen. Wat volgt is een opeenschakeling van problemen, maar vooral ook van reacties van andere mensen die ze tegenkomen en die koste wat kost hun vakantie willen voortzetten. Want dat is waarvoor ze naar Zweden zijn gekomen. De lokale inwoners doen hun best om de stroom vluchtelingen zo goed en zo kwaad als het gaat op te vangen, en van eten, drinken en een slaapplaats te voorzien.

Zelfs als alles eindigt (de werkelijkheid)

Uit onderzoek van World Weather Attribution initiative blijkt dat de extreme hitte in Europa, Amerika en Azië veel waarschijnlijker is door klimaatverandering. Dat wil niet zeggen dat hittegolven vroeger niet voorkwamen, wel dat ze vaker voorkomen en dat de maximum temperatuur tijdens hittegolven hoger ligt. Precies zoals de rapporten van het IPCC al jaren laten zien.

Met door mensen veroorzaakte klimaatverandering is de kans op dit soort hittegolven eens in de 15 jaar in de VS en Mexico, eens in de 10 jaar in Zuid-Europa en eens in de vijf jaar voor China. De hittegolf in China dit jaar zou eens in de 250 jaar voor kunnen komen zonder menselijke klimaatverandering.

De hittegolven zouden ook beduidend koeler zijn geweest zonder menselijke klimaatverandering. In China liggen de temperaturen tijdens hittegolven 1°C hoger dan zonder door mensen veroorzaakte klimaatverandering. In Noord-Amerika zijn de hittegolven 2°C warmer en in Zuid-Europa 2,5°C.

Hittegolven zullen in de toekomst vaker voorkomen en langer duren, tenzij de verbranding van fossiele brandstoffen snel wordt afgebouwd. Bij een stijging van de wereldwijde temperatuur van 2°C zou een hitgolf zoals de huidige eens in de 2 tot 5 jaar voor kunnen komen.

Dat maakt het urgent dat overheden hitteplannen maken en klimaatadaptieve maatregelen nemen. Vooral steden kunnen grote impact behalen met maatregelen om het urban heat island effect tegen te gaan. Dat is extra belangrijk met de toenemende verstedelijking, vergrijzing en klimaatverandering. Hittegolven zijn namelijk dodelijke natuurrampen.

Klimaatverandering leidt niet alleen tot hittegolven, maar de hitte vergroot op zijn beurt ook de kans op bosbranden. Dat geeft apocalyptische beelden van hotelgasten die naar het strand vluchten in Griekenland. Ook in het noorden van Afrika (uit zicht van veel westerse media) woeden forse bosbranden. Net als de bosbranden in Australië in 2019-2020 worden bosbranden niet veroorzaakt door klimaatverandering, maar de kans op bosbranden wordt wel groter door de hitte en doordat de grond en vegetatie uitgedroogd zijn kunnen bosbranden steviger om zich heen grijpen.

Ondertussen doen hittegolven zich niet alleen boven de zeespiegel voor, maar ook er onder. In de Atlantische Oceaan is sprake van een ‘onmogelijke hittegolf’. Statistisch zijn de huidige temperaturen onmogelijk, maar de werkelijkheid laat zich niet altijd vangen in een model. Een hogere watertemperatuur betekent ook kans op stevigere stormen en meer neerslag.

Zonnig Zomer Vooruitzicht

Ondanks alles ga ik afsluiten met het Zonnige Zomer Vooruitzicht dat een deel van de Nederlandse na terugkeer van vakantie een migratieles heeft geleerd. Met hopelijk een grijntje meer menselijkheid als gevolg. Daarnaast ligt het zeer voor de hand ligt dat klimaatverandering een groot thema wordt bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023.

Het inmiddels demissionaire kabinet heeft de afgelopen maanden een stortvloed aan klimaat- en energieplannen geproduceerd: het concept Nationaal plan energiesysteem, het Programma energie hoofdinfrastructuur, de zonnnebrief, het Nationaal programma verduurzaming industrie, de routekaart verduurzaming industrie, het wetsvoorstel energiewet, het wetsvoorstel Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie en dan vergeet ik er vast nog een stel.

Daarnaast hebben alle regionale energiestrategieën voor de zomer hun voortgangsdocument in moeten leveren en komt PBL in aanloop naar de verkiezingen met een analyse van de RES voortgangsdocumenten en met de Klimaat en Energieverkenning 2023.

Belangrijker nog dan alle inhoudelijke beleidsontwikkelingen is dat de mogelijke lijsttrekkers van D66 (Rob Jette), GroenLinksPvdA (Frans Timmermans) en CDA (Henri Bontenbal) een uitgesproken klimaat profiel hebben.

Frans Timmermans zich heeft gemeld als kandidaat lijsttrekker voor de lijstcombinatie GroenLinksPvdA. Timmermans heeft de afgelopen jaren een aantal zeer zware inhoudelijke klimaatdossiers succesvol tot besluitvorming weten te brengen. Waaronder de Europese Green Deal, het Just Transition Fund Mechanism (dat zich richt op overheden, regio’s en werknemers die geraakt worden door klimaatbeleid) en recent de natuurherstelwet. Deze laatste is zeker niet zo sterk als dat ie had kunnen zijn, maar er worden wel stappen voorwaarts gezet. Ook acht ik Timmermans sterk genoeg als debater om de standaard anti-migratieriedel van rechts te draaien richting steviger klimaatbeleid en richting meer steun voor ontwikkelingssamenwerking.

Tot slot de link naar een lezenswaardig interview (betaalmuur) met Frans Timmermans bij De Correspondent.

Full disclosure: ik ben lid van GroenLinks en heb voor de gezamenlijke lijst gestemd. De laatste Tweede Kamerverkiezingen heb ik niet op GroenLinks of PvdA gestemd.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

augustus 12, 2023
Ruimtelijke ordeningsverkiezingen 2023

De afgelopen 13 jaar was visie de olifant die het zicht belemmerde. Waar het eerste kabinet Rutte zo’n 10 jaar geleden verklaarde dat Nederland af is kondigde het laatste Kabinet Rutte de ‘grootste verbouwing van Nederland’ aan. Hoewel veel mensen dan denken aan het energiesysteem, gaat de verbouwing op veel meer terreinen spelen en veel meer aspecten van de leefomgeving raken. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde vier scenario’s voor de inrichting van Nederland in 2050.

In deze vier scenario’s schetst het PBL wat de effecten zijn van verschillende keuzes voor de inrichting van Nederland. Het PBL heeft een scenario ontwikkeld waarin grote bedrijven de lead hebben, een scenario met nog verdere digitalisering waardoor afstanden verdwijnen, een scenario met veel ruimte voor de natuur en een scenario waarin burgers het initiatief nemen in hun eigen leefomgeving. De uitkomsten van de scenario’s laten zien dat er wat te kiezen valt en laat dat nou net zijn wat in november 2023 mag doen: kiezen.

Het belang van visie

Investeringen die nu gedaan worden in nieuwe woonwijken, (energie)infrastructuur of waterhuishouding gaan zeker 50 jaar mee. Het is daarom van belang om vooruit te kijken naar het land waar we over 30 tot 50 jaar in willen wonen. Hoe ziet het er uit? Hoe en waar verdienen we er ons brood? Hoe en waar wonen we? Hoe ziet onze energievoorziening er uit? Waar bufferen we water voor droge tijden? Hoe ziet onze zorg er uit? Hoe verplaatsen we ons binnen de stad, maar misschien juist wel in de gebieden buiten de stad? Zetten we landelijk nog steeds in op de auto, terwijl steden die stapsgewijs weg lijken te plaatsen?

En controversiëler wie verdienen hier hun brood? Als een kabinet al valt over een paar duizend gezinsherenigers, waarom zijn de honderdduizenden arbeidsmigranten dan geen onderwerp van discussie? Of is dat de onbenoemde olifant in de kamer? Hoe zorgen we voor voldoende arbeidskrachten voor onze economie? Willen we dat arbeidsmigranten weer terugkeren na gedane arbeid i.p.v. hier te blijven en zo ja, hoe zorgen we daar dan voor? Blijven we inzetten op arbeidsintensieve sectoren met lage lonen (bv. distributiehallen en kassen vol arbeidsmigranten die druk leggen op de woningmarkt en op schaarse ruimte)? Gaan we verplegend personeel uit het buitenland halen voor onze ouderenzorg of gaan we mee in het VVD verhaal dat de ouderenzorg digitaal wordt? Blijven we inzetten op meer werken en meer mantelzorg leveren i.p.v. op kwaliteit van leven?

Ook wat controversiëler: Hoe ziet de landbouw er uit? Welke plek is er nog voor de intensieve, niet grondgebonden veeteelt? Hoe gaan we bodemdaling en de methaan en CO2 uitstoot van onze veenweidegebieden aanpakken? Maken we bodem en water sturend en gaan we weer CO2 vastleggen in onze veenweidegebieden? En wat betekent dat voor het verdienmodel van de boeren in deze gebieden en voor bv de energietransitie in het Groene Hart (pdf)?

En hoe gaan we alle veranderingen organiseren. Is het initiatief aan het grote bedrijfsleven, is het aan inwoners, neemt de overheid weer de lead?

Wie het antwoord weet mag het zeggen. Dat het komende kabinet de komende jaren op deze punten voor belangrijke keuzes staat is zeker. Want nationale ruimtelijke ordening is dan wel terug, maar de nationale keuzes zijn nog lang niet allemaal gemaakt.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

augustus 5, 2023