(bijna) een jaar met infraroodverwarming

In maart 2019 hebben we de infraroodverwarming van ThermIQ laten installeren. Inmiddels verwarmen we ons huis er op een haar na een jaar mee. Tijd voor een evaluatie en om te kijken wat er van de verwachtingen met betrekking tot energiebesparing terecht is gekomen.

Verwachtingen voor installatie

Om terug te halen: de verwachting op basis van de gegevens van ThermIQ, onze leverancier van infraroodverwarming, was dat we tenminste 1/3 op ons energieverbruik voor verwarming zouden besparen. Op basis van een langjarig gemiddeld energieverbruik voor verwarming van 5.592 kWh per standaard stookjaar met 2.790 graaddagen per jaar betekent dit een besparing van 1.864 kWh per jaar. Waarmee het verwachte elektriciteitsverbruik op 3.728 kWh komt. In november was het verwachte verbruik in een standaardjaar gedaald naar 3.600 kWh. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik bij de eerste berekeningen in 2015 nog uitging van een veel groter besparingspotentieel van infraroodverwarming, waarmee het elektriciteitsverbruik voor verwarming rond de 1.600 kWh zou liggen.

De verwachting op basis van de COP = 1 politie was dat er hooguit 15% besparing zou zijn door aanpassing van stookgedrag, of 24% energiebesparing als ik uitga van CE’s CEGOIA model.

Installatie en investeringskosten

We hebben in totaal 8 infraroodpanelen in ons huis. 6 stuks van 1.100 Watt en 2 van 550 Watt, in totaal 7.700 Watt. Deze vervangen onze Remeha Calenta CW5 met een vermogen van 6.600 tot 31.200 Watt, waarbij het piekvermogen van de cv-ketel vooral voor warm water bedoeld is.

De infraroodpanelen worden aangestuurd via de BeNext app. Daarmee zijn ook de maximale vermogens per infraroodpaneel in te stellen.

De totale kosten voor het plaatsen van 8 infraroodpanelen in ons huis, inclusief installatie en aanpassing van de elektriciteitsmeter bedragen ongeveer Euro 8.700,-

Ervaringen comfort

Tot nu toe zijn de ervaringen met de infraroodverwarming positief. De warmte is aangenaam en de infraroodpanelen weten het huis goed warm te houden. Net als bij een hr-ketel heeft het systeem een halve graad temperatuurschommeling. Bij het uitschakelen van het systeem en het afkoelen valt het wel op dat het comfort sterk daalt als de temperatuur 0,4 graden gedaald is. Een zelfmodulerend systeem dat de stralingssterkte automatisch verlaagd als de gewenste temperatuur is bereikt en een kleinere temperatuurschommeling zouden het comfort sterk kunnen verbeteren. Nu zet ik de panelen handmatig weer aan als de temperatuur met 0,3 tot 0,4 graden gedaald is.

Ervaringen gebruiksgemak

De aansturing van de panelen gebeurd bij ons thuis via BeNext. Een verbetering tegenover de oude klokthermostaat die we in de badkamer gebruikte. Wat ook een verbetering is is dat we de temperatuur met infraroodverwarming per ruimte kunnen regelen. Zeker nu de kinderen wat groter worden en ook op hun kamer willen spelen is dat een vooruitgang.

De infraroodpanelen reageren vlot, wat betekent dat we de basistemperatuur op de slaapkamers laag kunnen houden (15 graden). Door de grote mate van straling in de warmtemix is het binnen 10 tot 15 minuten comfortabel op de kinderkamers. Het verwarmen van de werkkamer op zolder vergt met 15 tot 30 minuten wat meer tijd voordat het comfortabel is.

Het bedienen van BeNext vergt wel wat ontdekken en uitproberen. De panelen worden standaard enkel 100% aangeschakeld op het moment dat een ruimte verwarmd moet worden. Dat is in ons geval, behalve bij stevige vorst, veel te veel straling om comfortabel te zijn. Het is ook veel te veel warmte als het gaat om vorstbeveiliging in een ruimte. Naast het instellen van de klokthermostaat per ruimte met de gewenste temperatuur heb ik daarom ook regels aangemaakt waarmee de verschillende infraroodpanelen een ingestelde stralingssterkte krijgen die varieert per ruimte. ’s nachts gaan ze niet harder dan 20% aan, in de ochtend gaan de keuken en de eethoek op 50% aan en de zithoek in de woonkamer slechts 30%. Bij het avondeten staan alle hoeken op 50%, ’s avonds laat gaat de zithoek wat hoger naar 70% en de keuken en de eethoek naar 40%.

Energieverbruik verwarming

Het energieverbruik voor verwarming (ongecorrigeerd voor de temperatuur) is de afgelopen 12 maanden op 3.000 kWh uitgekomen. Deels wordt dit veroorzaakt door de warme winter, of moet ik zeggen de koude herfst? Het verbruik per graaddag ligt deze winter echter ook aanzienlijk lager dan eerdere jaren. Ons voortschrijdend gemiddeld energieverbruik per graaddag over een periode van 12 maanden toont vanaf het moment van installeren in maart 2019 een duidelijk knik naar beneden, tijdelijk onderbroken door de zomermaanden. Zoals te zien in onderstaande grafiek.

De grafiek laat goed zien dat het energieverbruik per graaddag deze winter aanzienlijk lager ligt dan eerdere jaren. Ons energieverbruik per graaddag is met 44% gedaald ten opzichte van het gemiddelde over de periode 2011-2018. Als ik geen rekening hou met 2013, vanwege het hogere stookgedrag in de eerste helft van dat jaar, is het energieverbruik per graaddag nog steeds met 41% gedaald. Dat is meer dan de 33% die ThermIQ had opgegeven, en beduidend meer dan de 15 tot 24% waar de COP = 1 politie mee rekent.

Waarbij ik ook meteen de illusie kan wegnemen dat ons stookgedrag is gewijzigd: de gemiddelde temperatuur in onze woonkamer is gelijkgebleven na de overstap naar infraroodverwarming. Infraroodverwarming verwarmt objecten, en pas indirect de lucht. Daarmee zou een lagere luchttemperatuur mogelijk moeten zijn bij hetzelfde comfortniveau. Tot op heden is daar bij ons niks van gebleken. Ik heb het een paar keer geprobeerd, maar de dames hebben het meteen door en klagen over gebrek aan comfort bij een lagere luchttemperatuur.

Wanneer ik het energieverbruik voor verwarming omzet naar een standaardjaar met 2.790 graaddagen per jaar ligt het energieverbruik flink lager dan in voorgaande jaren, zoals in bovenstaande grafiek te zien is. Van gemiddeld 6.050 kWh in de periode 2011-2018, of 5.5.92 kWh als ik 2013 niet meereken, is het het energieverbruik in een standaardjaar gedaald naar 3.400 kWh. Een daling van respectievelijk 44% of 39%.

Dat is ook een stuk lager dan CE’s CEGOIA model verwacht. Het CEGOIA model gaat voor een C-label woning uit van 1.360 m3 aardgas (oftewel 12.775 kWh) bij verwarming met een hr-ketel en 9.850 kWh elektriciteit als gekozen wordt voor infraroodverwarming. In de praktijk verbruik ik veel minder aardgas in onze label C woning. Daarom heb ik gekeken naar hoeveel elektriciteit we voor verwarming zouden gebruiken uitgaande van de 24% besparing ten opzichte van de hr-ketel, waar het CEGOIA model mee rekent.

De lijn Cegoia en langjarig gas geeft aan wat het verwachte elektriciteitsverbruik van infraroodverwarming is als ik afga op 24% besparing ten opzichte van ons gasverbruik. De verwachting is dan dat ik 4.600 kWh elektriciteit voor verwarming verbruik. Daar zitten we onder. De lijn verwachting CEGOIA geeft aan hoeveel elektriciteit we verbruiken uitgaande van 24% energiebesparing ten opzichte van het jaarverbruik in de periode maart 2018 tot en met februari 2019. Ook daar zitten we onder.

Stookkosten

Een ander belangrijk punt bij het overstappen naar een andere verwarmingsbron zijn de kosten. Teruggerekend naar een standaardjaar zouden onze stookkosten tegen de huidige gasprijs zo’n 480 Euro bedragen. Verwarmen met infraroodverwarming blijkt, ondanks mijn eerste indruk vorig jaar, met 830 Euro toch 350 Euro duurder. Iets wat nog niet terug te zien is in mijn energierekening van vorig jaar. Dat zou kunnen liggen aan de warmere winter, aan de andere kant was de teruggave energiebelasting vorig jaar lager dan voorgaande jaren.

Screenshot_20200314-234931_Greenchoice

Het grootste deel van de stijging van de verwarmingskosten is overigens goed te maken wanneer de aardgasaansluiting er af kan, dat scheelt 246 Euro per jaar aan netwerkkosten en 70 Euro aan vaste leveringskosten. Een ander deel zal de komende jaren dalen wanneer de gasprijs stijgt, al scheelt dat de komende 6 jaar jaarlijks slechts 5 Euro per jaar. De daling van de energiebelasting op elektriciteit zal het verschil nog wat verder verkleinen.

Thuisbaas heeft vorig jaar een onderzoek gedaan naar het energieverbruik van verschillende woningen die ze met infraroodverwarming hebben uitgerust. Daaruit komt naar voren dat 12 van de 14 bewoners de energierekening hebben weten te verlagen. Het is dus wel degelijk mogelijk om de energierekening te verlagen met infraroodverwarming.

CO2 emissie

Een laatste niet onbelangrijk punt is hoe onze CO2 uitstoot zich ontwikkelt heeft. In de periode 2011-2018 was onze CO2 uitstoot als gevolg van verwarming zo’n 1 ton per jaar. In 2019 zijn we overgestapt op infraroodverwarming. De vraag is natuurlijk of onze CO2 uitstoot daarmee gedaald of gestegen is, want daar doen we het tenslotte toch voor?

Nu kun je grofweg op twee manieren rekenen met CO2 emissies en elektriciteit. Je kan uitgaan van de netgemiddelde CO2 uitstoot per kWh of van de CO2 emissie van de stroom die je afneemt. In ons geval zijn we klant bij GreenChoice, waar we een stroommix afgnemen met 27% biogas.

In 2019 lag onze CO2 uitstoot voor verwarming op 0,5 ton CO2 als je uitgaat van de elektriciteitsmix die we afnemen. Als je uitgaat van de gemiddelde CO2 factor van het Nederlands elektriciteitsnet komen we uit op een CO2 uitstoot van 1,1 ton CO2. Oftewel uitgaande van de mix die we afnemen van het elektriciteitsbedrijf is onze CO2 emissie gehalveerd. Uitgaande van de netgemiddelde CO2 uitstoot per kWh is onze CO2 uitstoot zo’n 10% gestegen.

In 2020 zal onze CO2 uitstoot van verwarming naar verwachting ten opzichte van 2019, doordat ons gasverbruik in 2020 lager zal zijn dan in 2019. Dit wordt namelijk het eerste kalenderjaar waarin we de cv-ketel niet voor verwarming inzetten.

Anders dan bij aardgas wordt het elektriciteitsverbruik de komende jaren verder vergroend, er van uitgaande dat de plannen uit het nationaal klimaatakkoord uitgevoerd worden. Daardoor zal de CO2 emissie van onze infraroodverwarming de komende jaren dalen.

Energieopwekking en energieverbruik juni 2019

Juli is begonnen, dus tijd voor het energieverbruik en de energieopwekking over juni. Niet dat het een spannende maand is, de kachel is uit, de zonnepanelen en zonneboiler pruttelen lekker door. Het is dus eigenlijk een erg saaie maand. Tijd om eens naar wat andere aspecten te gaan kijken. Bijvoorbeeld de voorspelling van de energierekening door het energiebedrijf, want die schommelt tot mijn verbazing door de seizoenen heen.

Wat20182019verschil
Ruimteverwarming (kWh)000%
Warm water (kWh)2022020%
Apparaten (kWh)238214-10%
Verbruik/graaddag (kWh/graaddag)0,000,000%
Elektriciteitsafname (kWh)23841876%
Teruglevering (kWh)204
Elektriciteitsverbruik (kWh)238214-10%
Zonnepanelen (kWh)2832851%
Zonnedelen (kWh)3837-3%
Winddelen (kWh)6744-34%
Zonneboiler (kWh)14318227%
Totaal opwekking (kWh)5325483%
Netto elektriciteitsverbruik (kWh)-150-1521%

Energieverbruik naar bron in juni

Zoals altijd in de zomermaanden is ons gasverbruik erg laag. Het grootste deel van de benodigde warmte voor warm water wordt in de zomer nou eenmaal geleverd door onze zonneboiler. Wat zich in onderstaande grafiek wel aftekent is dat we in maart onze verwarming van cv-ketel op gas naar infrarood op elektriciteit hebben omgezet. Waarmee ons elektriciteitsverbruik van maart tot en met mei een behoorlijke groei laat zien. Aangezien we in juni niet hebben gestookt verwijs ik voor het effect op het energieverbruik terug naar mijn eerdere berichten over het energieverbruik in maart, april en mei. Of naar onze eerste ervaringen met het effect op de energierekening. Vanaf oktober verwacht ik weer nieuwe meetresultaten.

Ook bij het verbruik over 12 maanden is effect te zien op zowel het totale energieverbruik als op het aandeel elektriciteitsverbruik in de totale mix. Vanaf begin dit jaar loopt ons 12 maands energieverbruik terug. Inmiddels zit het op 10.269 kWh aan elektriciteit en aardgas, waarvan 5.371 kWh (554 m3) aardgas. In dezelfde periode vorig jaar was dit 7.119 kWh aardgas (731 m3). In totaal 1.680 kWh minder gasverbruik terwijl het elektriciteitsverbruik met slechts 315 kWh is toegenomen.

Het aandeel elektriciteit is opgelopen van 30% naar 37%. Aardgas voorziet nog steeds voor 53% is onze energiebehoefte, de laatste 10% komt van onze zonneboiler. Op basis van onderstaande grafiek durf ik de stelling wel aan dat we aan het eind van het jaar weer stroom gaan inkopen.

Energieverbruik per m2 en graaddag

Het netto energieverbruik in kWh per m2 vloeroppervlakte is in juni licht gedaald, doordat onze zonnepanelen nu per saldo stroom terugleveren en het gasverbruik zeer laag lag. 2019 blijft op het niveau van de zuinigste jaren sinds we in ons huis wonen.

Ook wanneer gekeken wordt naar het energieverbruik per graaddag, dus gecorrigeerd voor weersinvloeden, dan zit ons energieverbruik in 201 onder het energieverbruik van eerdere jaren. Met een beetje geluk duiken we deze zomer (wanneer er meestal toch ook wel een paar dagen kouder dan 18 graden Celsius zijn) zelfs onder de 2 kWh per graaddag. Iets wat in de zomer van 2015 bijna leek te lukken.

Voorschot GreenChoice

De berekening van het voorschot door Greenchoice blijft ondoorgrondelijk. In eerste instantie werd het elektriciteitsverbruik in de app van Greenchoice extreem hoog ingeschat op 97.350 kWh per jaar. Later daalde dit naar ongeveer 3.700 kWh per jaar, een stuk meer in lijn met ons werkelijke verbruik. Een paar weken goede zon heeft ons geschatte verbruik laten dalen tot 3.240 kWh. Op de website wordt ons elektriciteitsverbruik bij energieverbruik vergelijken op dit moment ingeschat op 1.416 kWh per jaar. Op het tabblad termijnbedrag instellen staat dan weer 3.240 kWh. Sowieso is het tabblad vergelijken een feest van verwarring. Er staat namelijk dat ik mijn termijnbedrag waarschijnlijk te laag is en dat mijn termijnbedrag waarschijnlijk te hoog is. Ook staat er dat mijn verbruik 129% hoger is dan vorig jaar, dus wellicht is het tijd om het voorschotbedrag te verhogen.

Bij gasverbruik is het verschil ook groot. In de app van Greenchoice en op de website bij het instellen van het voorschotbedrag wordt ons jaarverbruik ingeschat op 115 m3 per jaar, op de website bij vergelijken op 717 m3 aardgas per jaar. Nu lijkt 115 m3 per jaar me op basis van ons historisch gasverbruik erg laag. Tenzij ze nu al rekening houden met het feit dat we elektrisch gaan verwarmen. Als daar rekening mee wordt gehouden is het aantal kilowattuur elektriciteit met 3.240 aan de lage kant, tenzij dat gaat om de kWh die ik inkoop bij Greenchoice bovenop de elektriciteitsopwekking van onze winddelen en zonnepanelen. Die zijn samen namelijk goed voor zo’n 3.500 kWh op jaarbasis.

Bij de maandelijkse voorschotbedragen valt me al een paar jaar op dat het geadviseerde voorschotbedrag in de zomer daalt en in de winter stijgt. Alsof het Greenchoice niet lukt om in het algoritme rekening te houden met onze zonnepanelen en zonneboiler. In juni is ons adviesbedrag gedaald van 82 naar 75 Euro. Geen wereldschokkend verschil, ik heb alleen zo’n vermoeden dat het geadviseerde voorschotbedrag vanaf oktober weer stapsgewijs gaat oplopen.

Variabele energiekosten

Onze variabele energiekosten ontwikkelen zich in juni zoals verwacht: een lichte daling als gevolg van weinig gasverbruik en veel elektriciteitsopwekking. De variabele energiekosten liggen nog steeds iets hoger dan met een cv-ketel.

De kosten voor gasverbruik liggen uiteraard lager dan met een hr-ketel, maar nog steeds niet onder het laagste niveau van de afgelopen jaren. Wel is er een duidelijk knik in maart door de overschakeling van verwarming met hr-ketel naar verwarming met infraroodverwarming.

De elektriciteitskosten liggen uiteraard hoger dan voorgaande jaren. In juni zijn de kosten wel gedaald ten opzichte van mei, met dank aan onze zonnepanelen. Al heb ik niet de illusie dat we dit jaar nog een maand hebben waarin de cumulatieve kosten vanaf januari terug naar 0 Euro komen, zoals in 2017.

Energieverbruik en energieopwekking januari 2019

Het is februari. Onze jaarrekening van het energiebedrijf heb ik uitgeplozen, tijd dus voor de vaste routine van het maandelijks energieverbruik en de maandelijkse energieopwekking.

Energieverbruik januari 2019 vergeleken met januari 2018

Wat20182019verschil
Gasverbruik1541550%
Verbruik/graaddag0,370,32-13%
Elektriciteitsverbruik408349-14%
Zonnepanelen444911%
Zonnedelen304-87%
Winddelen1871870%
Totaal opwekking261240-8%
Netto elektriciteitsverbruik147109-26%
Saldo jaarbasis-281-44257%

Ons gasverbruik is nagenoeg onveranderd ten opzichte van vorig jaar. In verbruik per graaddag is het wel met 13% gedaald. Januari 2019 was kouder dan januari 2018 en toch ligt ons gasverbruik nauwelijks hoger. Da’s een leuke opsteker. Ons elektriciteitsverbruik is met 14% gedaald. Hoe we dat precies voor elkaar hebben gekregen weet ik niet, mogelijk dat het vervangen van een aantal halogeen lampen door led doorwerkt.

Bij de energieopwekking hebben we een stijging van de opbrengst van onze zonnepanelen, al klinkt 11% stoerder dan de 5 kWh die ze daadwerkelijk meer hebben weten op te wekken. De opbrengst van onze winddelen is gelijk aan januari 2018 en de opbrengst van onze zonnedelen is fors gedaald. Waar dat door komt weet ik niet, mogelijk dat er een project tijdelijk stil ligt of dat er geen data binnen is gekomen van een van de projecten waar we in hebben geïnvesteerd. Ons netto elektriciteitsverbruik is met 26% afgenomen. Op jaarbasis produceren we met onze eigen zonnepanelen, winddelen en zonnedelen nog steeds 442 kWh meer dan we verbruiken. Waarvan ruim 250 kWh wordt opgewekt met onze zonnedelen.

Energieverbruik

Ons totale energieverbruik uitgedrukt in kilowattuur is in januari weer bijna 1.900 kWh, waarvan zo’n 1.500 kWh aardgas is. Oftewel verwarming is in januari het grootste gedeelte van ons energieverbruik. Al lijkt dat in kubieke meter altijd mee te vallen ten opzichte van het elektriciteitsverbruik.

Ook als ik kijk naar ons voortschrijdend jaarverbruik (het cumulatief energieverbruik van de afgelopen 12 maanden) dan bestaat ons energieverbruik voor het grootste deel uit gasverbruik. Van de 11.700 kWh die op jaarbasis verbruiken is bijna 7.000 kWh aardgasverbruik. Ons energieverbruik op jaarbasis ligt sinds december 2013 wel behoorlijk constant.

Netto energieverbruik

Ons netto energieverbruik lag in januari in dezelfde range als altijd. Alleen 2013 blijft in januari een uitschieter naar boven.

Variabele energiekosten

Bij de variabele energiekosten zijn wel wat opvallende zaken te zien. De heffingen voor gas zijn dit jaar verhoogd en voor elektriciteit is de energiebelasting iets verlaagd.

Bij onze variabele elektriciteitskosten voor januari is niet terug te vinden dat het tarief voor de energiebelasting gedaald is. Op zich niet zo vreemd als je bedenkt dat de daling van de energiebelasting bijna volledig teniet gedaan is door de stijging van de opslag duurzame energie.

Bij de variabele gaskosten is wel te zien dat de energiebelasting op aardgas en de opslag duurzame energie beide gestegen zijn. In januari 2019 waren de gaskosten 12 Euro hoger dan in januari 2018. Dat is een stijging van ruim 10%. Waarmee 2019 voor gasverbruik de duurste januari is sinds 2013.

De stijging van de gasrekening is ook terug te zien in de totale variabele energiekosten voor januari. Ook die zijn opgelopen tot het hoogste niveau sinds 2013.

Stappen naar van gas los

Gelukkig is er voor onze oplopende gaskosten een oplossing in aantocht. Komende maand worden de infraroodpanelen namelijk geleverd en geïnstalleerd. Na installatie van de infraroodpanelen heb ik enkel nog een oplossing nodig voor warm water in de maanden dat onze zonneboiler onvoldoende levert.

Hopelijk is de installatie nog op tijd afgerond om in de cijfers terug te kunnen zien of infraroodpanelen daadwerkelijk 1 op 1 vergelijkbaar zijn met elektrische kachels, zoals Lars Boelen en andere energie-experts me op bierfiltjes hebben voorgerekend. Of dat 35% energiebesparing ten opzichte van het energieverbruik bij een HR ketel op aardgas, zoals Gerard de Leede stelt, meer op zijn plaats is. De installatie biedt in ieder geval kansen om deze oude vergelijkingen tussen infrarood en hr-ketel op te poetsen met eigen cijfers. En mogelijk dan ook maar weer eens de vergelijkingen met warmtepomp en stadsverwarming.

Energieverbruik en energieopwekking december 2018

Het nieuwe jaar is begonnen. Dus tijd om het energieverbruik van december te analyseren en de jaarlijkse energierekening. Om te beginnen met de cijfers van december.

Energieverbruik december 2018 vergeleken met december 2017

Vergeleken met 2017 is ons energieverbruik in december gedaald en de energieopwekking gestegen.

Wat20172018verschil
Gasverbruik130111-15%
Verbruik/graaddag0.30.27-10%
Elektriciteitsverbruik3233436%
Zonnepanelen478479%
Zonnedelen111755%
Winddelen129111-14%
Totaal opwekking18721213%
Netto elektriciteitsverbruik136131-4%
Saldo jaarbasis-249-39860%

Vergeleken met 2017 is ons gasverbruik in december gedaald. Zowel in absolute zin, als per graaddag. Ons totale gasverbruik lag met 111 kubieke meter 15% lager dan in 2017. Het gasverbruik per graaddag (dus gecorrigeerd voor de buitentemperatuur lag 10% lager). Het elektriciteitsverbruik lag 6% hoger dan in december 2017. De energieopwekking lag hoger. De winddelen presteerden 14% minder goed dan in 2017, onze zonnepanelen en zonnedelen leverden veel meer op dan in december 2017. Per saldo hebben we daardoor 131 kilowattuur meer verbruikt dan opgewekt, iets minder dan de 136 kilowattuur van december 2017.

Energieverbruik

Ons gasverbruik schommelt zoals altijd met het seizoen, waarbij in de zomer bijna alle benodigde warmte geleverd wordt door onze zonneboiler. Het gasverbruik in de zomer zou nog iets hoger kunnen zijn als we ’s zomers de cv ketel uitzetten en deze slechts 1 keer per week een uurtje aanzetten om te voorkomen dat de pomp vast gaat zitten. Ons elektriciteitsverbruik ligt redelijk constant.

Ons voortschrijdende gasverbruik per 12 maanden is in 2018 met 8% gestegen ten opzichte van 2017. Met 712 kubieke meter blijft het aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddeld. Ondanks dat vormt warmte de hoofdmoot van ons energieverbruik. Op jaarbasis bestaat 81% van ons energieverbruik uit warmte, dat geleverd wordt door gas en door onze zonneboiler.

Energieopwekking

In december 2018 hebben 212 kilowattuur elektriciteit opgewekt. Daarmee komt het totaal voor 2018 op 3.793 kilowattuur. Meer dan ons jaarverbruik aan elektriciteit. Daarnaast heeft onze zonneboiler naar schatting zo’n 1.330 kilowattuur aan warmte opgeleverd. Het blijft een schatting, omdat ik geen precieze cijfers heb over de warmteproductie van onze zonneboiler en omdat ik geen precieze uitsplitsing heb van ons gasverbruik naar verwarming en warm water.

Het aandeel eigen opwek in ons jaarverbruik is al een paar stabiel rond de 40%. We hebben wel wederom meer elektriciteit opgewekt dan verbruikt, dit jaar bijna 400 kilowattuur tegen 250 kilowattuur in 2017.

Grafiek met energie

Zonneenergie

De kostprijs van onze zonnestroom is inmiddels gedaald naar 32 Eurocent per kilowattuur, nog steeds boven de prijs van een kilowattuur. De panelen liggen er dan ook pas sinds de zomer van 2013.

Winddelen

Onze winddelen hebben afgelopen jaar wederom minder opgewekt per winddeel dan 500 kilowattuur. In totaal hebben de winddelen ons sinds 2013 Euro 507,45 opgeleverd. Dat is 100 Euro minder dan verwacht. De kostprijs van onze windenergie zit daarmee op 13,8 Eurocent, dat is hoger dan de verwachte 11,5 Eurocent. Of dat komt door minder wind of doordat de opbrengstverwachting per winddeel die de Windcentrale heeft voorgeschoteld te optimistisch was in 2012 weet ik niet.

Vanaf 2019 lopen de onderhoudscontracten voor de windmolens waarin we winddelen hebben af, dat betekent dat we vanaf dit jaar onderhoudskosten gaan betalen. Of de onderhoudskosten wel goed ingeschat zijn door de Windcentrale gaan we eind dit jaar ontdekken.

Netto energieverbruik 2018

Ons netto energieverbruik is uitgekomen op 6.554 kilowattuur, dat is inclusief ons gasverbruik en de zonneboiler. Daarmee ligt ons netto energieverbruik in lijn met eerdere jaren. Ten opzichte van 2014 (ons zuinigste jaar) ligt het netto energieverbruik 13% hoger. Ondanks het feit dat we sinds 2014 meer zonnedelen hebben bijgekocht.

Ons netto energieverbruik per vierkante meter verschilt ook weinig met voorgaande jaren, aangezien ons huis nog steeds niet gegroeid is ligt ook het energieverbruik per vierkante meter 13% hoger dan in 2014.

Ons netto energieverbruik per graaddag ligt iets hoger dan vorig jaar. Al is het verschil in de tweede helft van het jaar wel kleiner geworden. Vooral door een hogere opbrengst van onze zonnepanelen en zonnedelen.

Variabele energiekosten

Het laatste deel voor nu is de ontwikkeling van onze variabele energiekosten in 2018.

In 2018 zijn onze variabele elektriciteitskosten iets lager uitgevallen dan in 2017. Met 171 Euro liggen de elektriciteitskosten slechts 1,3% hoger dan ons zuinigste jaar 2014.

Onze variabele gaskosten liggen met Euro 476 zo’n 25% boven ons zuinigste jaar 2014. Deels komt dit door een hoger verbruik, deels door de gestegen gasprijs. Waarbij met name ook de verhoging van de energiebelasting en de opslag duurzame energie meespelen.

Onze totale variabele energiekosten zijn ten opzichte van 2014 met 17% gestegen. Een deel daarvan komt doordat ons energieverbruik hoger ligt (11% t.o.v. 2014). Een belangrijk deel komt echter doordat de opslag duurzame energie gestegen is en doordat de energiebelasting op gas gestegen is.

De verandering in de totale energierekening, inclusief de vaste lasten, bewaar ik voor een volgende keer.

Energieverbruik en opwekking november 2018

November is afgelopen, Sinterklaas is naar Spanje terug aan het lopen, tijd dus om ons energieverbruik weer eens tegen het licht te houden. Te beginnen met de droge cijfers. De mooie plaatjes staan verder naar onder. 

Energieverbruik november 2018 vergeleken met november 2017

In onderstaande tabel is te zien dat ons energieverbruik in 2018 hoger ligt dan in 2017. Zowel het gasverbruik als het elektriciteitsverbruik. Onze zonnepanelen en zonnedelen hebben meer elektriciteit opgewekt dan in 2017, onze winddelen juist minder. Per saldo hebben we 13% meer elektriciteit opgewekt. Nog steeds is ons netto elektriciteitsverbruik in november met bijna 27% gestegen. Mogelijke oorzaken van het hogere elektriciteitsverbruik? In november ben ik wat slordiger geweest met het uitzetten van verlichting en de infraroodverwarming in de badkamer, beide hebben een aantal keer de hele dag aangestaan in plaats van enkel op de uren dat we de badkamer gebruiken of in een ruimte aanwezig zijn. Ook de centrale verwarming in de huiskamer is een paar keer ’s nachts aan blijven staan.

Wat20172018verschil
Gasverbruik (m3)869915%
Verbruik/graaddag (m3/graaddag)0.260.288%
Elektriciteitsverbruik (kWh)29034318%
Zonnepanelen (kWh)478479%
Zonnedelen (kWh)111755%
Winddelen (kWh)129111-14%
Totaal opwekking (kWh)18721213%
Netto elektriciteitsverbruik (kWh)10313127%
Saldo elektriciteitsverbruik – opwekking (kwh/jaar)-357-726103%

Netto energieverbruik

Ons netto energieverbruik tot en met november is 5.165 kWh. Daarmee zijn we 17% onzuiniger dan in 2014, terwijl we meer opwekken door onze zonnedelen. Ondanks kan 2018 nog in de top 3 van zuinigste jaren tot nu komen. Het verschil met 2015 is minder dan 30 kWh, dat is minder dan 1 kubieke meter aardgasverbruik.

Het netto energieverbruik per vierkante meter ligt voor 2018 inmiddels ook op hetzelfde niveau als in 2015. Ook al lag dat deze zomer nog beduidend hoger.

Wanneer ik het energieverbruik corrigeer voor het aantal graaddagen dan valt op dat dit al vijf jaar behoorlijk constant is, alleen in 2016 heeft het energieverbruik hoger gelegen. De variatie tussen de andere jaren bedraagt ongeveer 5% per jaar. Het gaat hier om ons totale energieverbruik, dus zowel gebouwgebonden als onze bewonersbundel. Wellicht dat ik die twee in de toekomst nog een keer uit elkaar ga proberen te knutselen. Aan de andere kant is met enkel ledverlichting en slechts gering gebruik van onze wasdroger de variatie in het gebruiksdeel beperkt.

Netto energieverbruik in kilowattuur per graaddag, 2011-2018

Als je kijkt naar ons voortschrijdend gemiddelde energieverbruik over 12 maanden is goed te zien dat dit sinds 2014 een behoorlijk constante lijn vertoont. Er zitten wel lichte schommelingen in, maar groot is het verschil niet te noemen. Het grootste deel van ons energieverbruik bestaat ook nog steeds uit ons gasverbruik. Waar we dus nog steeds van af willen. De eerste offertes zijn inmiddels binnen. Dus hopelijk binnen nu en 2 maanden meer daarover.

Energiekosten

Belangrijker dan het energieverbruik is de ontwikkeling van onze energiekosten. Deze bestaan deels uit vaste kosten voor de gas- en elektriciteitsaansluiting en deels uit variabele kosten voor stroom en gas. Zodra de jaarrekening binnen is in januari kijk ik weer naar de totale rekening, voor vandaag enkel de variabel kosten. Te beginnen met de kosten voor gas.

De kosten voor gas zijn dit jaar behoorlijk gestegen. In totaal zijn we dit jaar tot nu toe al 70 Euro meer kwijt dan vorig jaar. Dat is een stijging van 20%, waarvan het grootste deel veroorzaakt wordt door een hoger gasverbruik.

Onze elektriciteitskosten liggen dit jaar tot nu toe juist 50 Euro lager dan in 2017. Daarmee dalen onze elektriciteitskosten met 25% ten opzichte van 2017. Nog steeds hoger dan in 2014, toen we tot op heden verreweg de laagste elektriciteitsrekening hebben weten te behalen.

De variabele energiekosten tot en met november zijn nauwelijks gewijzigd ten opzichte van 2017. Deze liggen 16 Euro hoger, wat een stijging is van 3%. Nog steeds jammer en vooral jammer dat we op deze wijze langzaamaan terugkruipen naar de variabele energiekosten van 2011, al zitten we daar nog steeds 35% onder.

Energieverbruik september 2018

De maand september is afgelopen, dus tijd om terug te kijken naar ons energieverbruik over deze maand. September was duidelijk kouder en minder zonnig, wat meteen terug is te zien in ons gasverbruik. Dat steeg naar 10 m3 ten opzichte van 6 in augustus. Het elektriciteitsverbruik lag met 220 kWh wel wat lager dan de 253 kWh in augustus. Mogelijk toch het effect van de kapotte wasdroger? Onze winddelen, zonnedelen en zonnepanelen wekte samen 336 kWh op.

Netto elektriciteitsverbruik

Netto hebben we in september 116 kWh meer elektriciteit opgewekt dan we hebben verbruikt.  Sinds januari hebben we inmiddels 773 kWh meer opgewekt dan we verbruiken. Slechts een deel van deze opwekking vind plaats op ons dak, de rest produceren we op andermans dak via zonnedelen en boven de wei via winddelen. Daarnaast hebben we ook nog financiële participaties in windenergie via Meewind en in zonnepanelen via Greencrowd.

Een deel van ons positieve groene stroom saldo zullen we de komende maanden weer inleveren. Ter vergelijking vorig jaar stonden we eind september op 500 kWh meer opgewekt dan gebruikt, terwijl we over heel 2017 slechts 70 kWh meer hebben opgewekt dan we gebruikt. Toch vind ik het batige saldo reden genoeg om op zoek te gaan naar een manier om dit in te zetten voor het verder verlagen van ons aardgasverbruik. Om daarna weer al onze stroom zelf op te wekken zullen we daarna wel wat extra’s moeten doen. Ons eigen dak ligt inmiddels ook behoorlijk vol, dus dat is waarschijnlijk geen optie. Om de seizoensbalans te bewaren ligt inzet op windenergie het meest voor de hand, al hoop ik ook nog steeds dat Energiek Schiedam op korte termijn nieuwe zonne-energieprojecten weet te realiseren.

Netto energieverbruik september

Ons netto energieverbruik lag in september lager dan vorig jaar. Dat komt doordat we minder energie verbruikt hebben en doordat we meer energie opgewekt hebben dan in september 2017. Daarmee lijkt voor heel 2018 een lager netto energieverbruik dan in 2014 (ons zuinigste jaar tot nu toe) binnen bereik te komen.

September 2018 cumulatief netto energieverbruik

Ook in de grafiek van ons maandelijks energieverbruik is te zien dat we in de zomermaanden energie terugleveren aan Greenchoice.

2018 september energieverbruik en opwekking per maand

Ons gemiddelde energieverbruik over 12 maanden ziet er een stuk stabieler uit. Waarbij opvalt dat we nog niet onder de grens van 10.000 kWh per jaar zitten. Hoe graag ik dat ook zou willen. Ook is zichtbaar dat het grootste deel van ons energieverbruik nog steeds in aardgas zit. Waar ik dit jaar echt wat aan wil doen. Daarover een volgende keer meer.

2018 september 12 maands energieverbruik

Klimaatakkoord en energierekening

Vandaag berichtte De Volkskrant dat er plannen zijn om de energiebelasting op gas fors te verhogen. Uiteraard leidde dat tot verhitte discussies en reacties op social media, waarbij meestal vergeten werd dat tegenover de stijging van de energiebelasting op gas een daling van de energiebelasting op elektriciteit staat.

De Telegraaf stelde dat:

Een gemiddeld huishouden gaat daardoor per jaar honderden euro’s meer betalen. Daar tegenover staat een verlaging van de belasting op elektriciteit van vijftig procent, maar het is zeer de vraag of dit de lastenverhoging compenseert. Hiervoor moeten huizenbezitters peperdure investeringen doen in alternatieve warmtebronnen.

De PVV geeft in een reactie aan dat de energierekening hiermee volstrekt onbetaalbaar wordt. De SP betwijfelt of de prijsprikkel werkt om mensen aan te zetten tot verduurzaming van hun woning. Sandra Beckerman, Tweede Kamerlid voor de SP, stelde op Twitter:

Los van de noodzaak om huishoudens met een laag en gemiddeld inkomen van gas los kunnen is het de vraag of deze groep nog meer gaat betalen door deze maatregel. Ook is vooralsnog onduidelijk welke maatregelen er in het klimaatakkoord zitten om deze groepen te ondersteunen bij de omslag naar gasloos wonen (en dan kan er echt meer dan de digitale optie warmtepomp of warmtenet).

Effect op energierekening

Mijn conclusie op basis van de gemiddelde energieverbruiken die Nibud hanteert is dat met name bewoners van vrijstaande woningen en 2 onder 1 kap woningen een hogere energierekening krijgen. Een gemiddeld gezin in een vrijstaande woning gaat er Euro 348 per jaar op achteruit, een gemiddeld gezin in een 2 onder 1 kap woning Euro 200 per jaar.

Flatbewoners gaan er met Euro 7 per jaar het minst op achteruit, bewoners van tussenwoningen volgen met Euro 92 per jaar. Ik heb geen informatie over de woonsituatie van mensen, maar ik vermoed toch dat mensen met een lager inkomen en middeninkomen vaker in flats wonen dan in een vrijstaande woning of in een 2 onder 1 kap.

Het maakt echter ook uit met hoeveel personen je samenwoont, het elektriciteitsverbruik stijgt namelijk met het aantal personen per huishouden. Huishoudens van 3 of meer personen die in een appartement/flat wonen gaan er in de voorstellen die vandaag naar buiten kwamen op voorruit. Huishoudens van 4 of meer personen in een tussenwoning ook.

Personen per huishouden 1 2 3 4 5 gemiddeld
2 onder 1 kap €284 €199 €152 €109 €92 €200
Flat €91 €6 -€42 -€85 -€102 €7
Gemiddeld alle woningen €204 €119 €72 €29 €12 €240
Hoekwoning €231 €175 €99 €56 €38 €147
Tussenwoning €175 €90 €43 €0 -€17 €92
Vrijstaand €432 €347 €300 €256 €239 €348

Alle bedragen in de tabel hierboven en in dit bericht zijn inclusief 21% BTW.

Effect woninglabel

Nu zegt het gemiddeld energieverbruik per woningtype natuurlijk niet alles, want er zit ook verschil in het energielabel. Uit eerder onderzoek van OTB Delft, onderdeel van de TU Delft, blijkt dat het verband tussen energieverbruik en energielabel in de praktijk minder sterk is dan op basis van het theoretisch energieverbruik te verwachten is. Met name slechtere labels verbruiken minder dan verwacht, waarschijnlijk komt dit deels door gedragsaanpassingen.

Effect op je eigen energierekening

Desondanks is ieders energieverbruik anders. Je kan vrij eenvoudig bepalen of je er op voor- of achteruit gaat door het aantal kilowattuur elektriciteit dat je gebruikt te delen door 3. Als de uitkomst hieruit hoger is dan het aantal kubieke meter aardgas dat je verbruikt dan ga je er op vooruit. Is de uitkomst lager dan het aantal kubieke meter aardgas dat je verbruikt dan ga er op achteruit.

Bij deze berekening heb ik geen rekening gehouden met zonnepanelen. Als je die wel hebt (zoals wij) dan zal de uitkomst van de berekening anders zijn. Daarvoor verwijs ik naar Peter Segaar’s website.

Conclusie

Door de uitgelekte schuif in de energiebelasting van elektriciteit naar gas zullen huishoudens met een hoog gasverbruik in verhouding tot hun elektriciteitsverbruik er de komende 12 jaar stap voor stap financieel op achteruit gaan. Het gaat dan met name om kleinere huishoudens en om bewoners van vrijstaande woningen en 2 onder 1 kap.

De berekeningen hierboven gaan er vanuit dat huishoudens verder geen besparende maatregelen nemen en geen maatregelen nemen om van gas naar elektriciteit (of warmte) over te stappen. Of dat ze dit niet kunnen, bijvoorbeeld doordat ze een woning huren of te weinig geld hebben voor de benodigde investeringen.

Gezien de ook al uitgelekte ambitie die Samsom heeft meegekregen om 2 miljoen woningen aardgasvrij te maken in 2030 lijkt het me waarschijnlijk dat er ook op dat front het nodige aan plannen aan zit te komen. Ook lijkt het me waarschijnlijk dat huishoudens de komende jaren bij de keuze voor bijvoorbeeld een nieuwe keuken of nieuwe keukenapparatuur naar alternatieven voor een gasfornuis gaan kijken.

Uiteraard zullen er huishoudens zijn die er op achteruit gaan, als het uitvoeren van de schuif daadwerkelijk over 12 jaar wordt uitgespreid is er ruim voldoende de tijd om voor die huishoudens maatregelen te treffen. Of om die huishoudens met voorrang van het gas af te helpen.

Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

Energieverbruik 2015, deel 1

Een nieuw jaar de meterstanden zijn inmiddels genoteerd. Tijd dus om eens te kijken naar ons energieverbruik en niet te vergeten naar onze energieopwekking. Die laatste categorie bestaat sinds dit jaar uit een zonneboiler, zonnepanelen op eigen dak, Winddelen en uit zonnepanelen op andermans dak. Een analyse van de energierekening volgt later, want de eindafrekening over 2015 is nog niet binnen.

Totaal energieverbruik

In totaal hebben we in 2015 netto 6.119 kWh verbruikt. Dat is 5,5% meer dan in 2014 toen we 5.805 kWh verbruikten.

201512_energieverbruik_kwh_cumulatief
Cumulatief energieverbruik in kWh.

Het verschil is minder groot dan het tot oktober leek te worden. Dat heeft voor een deel te maken met het zachte weer in november en december en voor een deel met het feit dat onze zonnepanelen en winddelen in 2015 meer elektriciteit hebben opgeleverd dan in 2014. Een preciezere uitsplitsing daarvan volgt nog wel een keer. Voor nu constateer ik dat we nog 6.000 kWh te gaan hebben voordat ons energieverbruik op jaarbasis in evenwicht is met de hoeveelheid energie die we opwekken.

Omgerekend naar kWh bestaat het grootste gedeelte van ons energieverbruik uit gas voor verwarming en warm tapwater. Elektriciteit valt in het niet, doordat we deze bijna volledig zelf opwekken.

201512_netto_energieverbruik_per_benodigdheid
Netto energieverbruik in kWh naar toepassing

Gasverbruik

In 2015 hebben we 636 m3 gas verbruikt, omgerekend is dat 6.213 kWh. Dat is meer dan de 604 m3 in 2014. Omgerekend naar graaddagen is het gasverbruik licht gedaald van 0,200 m3/graaddag in 2014 naar 0,191 m3/graaddag in 2015. Het aantal graaddagen lag volgens Mindergas.nl echter hoger waardoor het totale gasverbruik in 2015 ook hoger uitvalt.

2015_gasverbruik_minder_gas

Elektriciteitsverbruik

Ons elektriciteitsverbuik lag in 2015 met 3.662 kWh 5% hoger dan de 3.477 kWh in 2014. De stijging wordt onder andere veroorzaakt doordat we onze badkamer dit jaar elektrisch verwarmen m.b.v. infraroodverwarming.

Energieopwekking

In 2014 wekten we ongeveer 45% van ons energieverbruik zelf op. In 2015 is dat weinig veranderd en wekken we nog steeds zo’n 45% zelf op. Voor elektriciteit waren we voor het tweede jaar op rij voor meer dan 100% zelf voorzienend en hebben we 94 kWh meer opgewekt dan verbruikt. Tegen 91 kWh in 2014. Tijd dus om de volgende radiatoren te gaan vervangen door infraroodverwarming 🙂

201512_aandeel_zelf_opgewekte_energie_per_bron

Opbrengst zonnepanelen

Onze zonnepanelen hebben in 2015 naar behoren gepresteerd. Ze hebben in 2015 in totaal 2.228 kWh opgewekt. Op basis van gegevens van zonnestroomopbrengst.eu hebben ze het beter gedaan dan andere installaties in Nederland en Zuid-Holland.

Specifieke opbrengst [kWh/kWp]

2013 2014 2015
Thuis panelen 571,29 1022,21 1031,5
Zuid-Holland 879,21 920,88 907,54
Netherlands 887,68 913,21 933,33

Opbrengst Winddelen

De opbrengst van onze Winddelen lag dit jaar voor het eerst sinds we ze hebben boven de 100% van de verwachte opbrengst, zowel bij Windcentrale De Jonge Held als bij Windcentrale Grote Geert. Samen leverden onze 3 winddelen 1.528 kWh op in 2015, tegen 1360 kWh in 2014.

Of ze daarmee financieel ook gaan opleveren wat vooraf voorgespiegeld is weet ik nog niet, maar dat vind ik zelf ook minder interessant. We hebben de winddelen toch vooral gekocht om een deel van ons elektriciteitsverbruik in eigen hand te produceren op een moment dat we ons nog geen zonnepanelen konden veroorloven.

Opbrengst Zonnedelen

We zijn inmiddels in het bezit van 6 zonnedelen in 4 projecten. Waarvan Uit Eigen Stad en Royal Matic inmiddels gerealiseerd zijn. Dat betekent dat ze ook stroom produceren. Nog niet erg veel zo in de donkere maanden, want over de maanden november en december hebben onze zonnedelen in totaal 4 kWh opgewekt.

In de loop van 2016 gaat dit ongetwijfeld oplopen als ook Zonnewijde Breda en Zon op de Benring gerealiseerd zijn en elektriciteit gaan produceren. Daarnaast werk ik binnen het Schiedams Energie Collectief aan het project Zon op Wenneker in Schiedam waar we zelf natuurlijk ook in gaan investeren.

Vooralsnog heb ik de opbrengst van onze zonnedelen niet meegenomen in onze eigen energieoverzichten. Het betreft namelijk leningen, dus de panelen zijn niet in mijn eigendom. Dus ik moet nog eens uitzoeken of ik de zonnestroom kan meetellen als zelf opgewekte stroom, of dat de eigenaar van de zonnepanelen dit al meerekent. Bovendien produceren we al meer stroom dan we verbruiken, dus tijd om meer gas om te ruilen voor elektriciteit.

Verwarmingsbronnen vergeleken: warmtepomp vs infraroodverwarmings

Een paar maanden geleden heb ik het energieverbruik bij verwarming met infrarood vergeleken met de traditionele gasgestookte HR-ketel en heb ik ook een huis bezocht dat volledig met infrarood verwarmd werd. Kort daarop ontving ik een rapport met daarin gegevens over het elektriciteitsverbruik van warmtepompen. De eerste keer dat ik praktijkcijfers van warmtepompen in handen kreeg. Ik het het rapport dan ook met belangstelling gelezen.

Het lastige aan het werken met rapport is dat het geen individuele gegevens bevat per woning, maar enkel voor een groep huizen gemiddeld. Het elektriciteitsverbruik voor warm water en verwarming bedroeg 1240 kWh in het jaar waar ik gegevens voor heb. Als ik 20% reken voor warm water (zoals ik zelf ook doe bij mijn gasverbruik) blijft 992 kWh over. Een standaard ‘rijwoning’ heeft volgens de leverancier een elektriciteitsverbruik van 500-600 kWh voor warm tapwater, dat blijkt ook uit de praktijkcijfers die ik heb mogen inzien. Het elektriciteitsverbruik voor verwarming komt dan uit op 640 kWh. Gecorrigeerd voor graaddagen is dat 622 kWh in 2014.

Kanttekeningen vooraf

Het vergelijken van het energieverbruik van verschillende woningen kent veel haken en ogen. Het energieverbruik hangt niet alleen samen met gebouwschil en techniek, maar ook met gezinssamenstelling en gedrag. Onderstaande berekeningen geven dan ook niet meer dan een grove eerste indruk. Voor een goede vergelijking is een grotere groep van vergelijkbare woningen nodig. Bij voorkeur ook met vergelijkbare gezinssituaties en leefgewoonten.

Het energieverbruik is gecorrigeerd voor het verschil in isolatiewaarde van de woningen. Dit heb ik gedaan op basis van een publicatie uit januari in TVVL magazine, waarbij gekeken werd naar werkelijk energieverbruik per energielabel en werkelijk energieverbruik per EPC waarde.

Kenmerken woning

De woning zijn veel beter geïsoleerd dan mijn eigen woning met een Rc-waarde van de muren van 5 (onze muren zijn 2,5) en een EPC voor de woning van 0,55 (onze woning heeft een EPC van 0,94). Voor de warmtepomp wordt in het onderzoek uitgegaan van een COP-waarde van 5. Dat wil zeggen dat met elke kWh elektrisch 5 kWh warmte wordt opgewekt. Volgens de leverancier is de COP voor verwarming 6 en voor tapwater 3. Al zullen die lager liggen in een slechter geïsoleerde woning. Voor mijn eigen woning is het advies om eerst meer te isoleren, omdat het elektriciteitsverbruik van een warmtepomp anders wel erg hoog wordt.

Ik heb na proberen te zoeken hoe groot de woningen uit het onderzoek zijn en voor zover ik kan nagaan ze variëren tussen de 100 en 125 m2. Voor het gemak ben ik uitgegaan van de grootste woning, die met 125 m2 in omvang vergelijkbaar is met mijn eigen woning (119m2).

Hypothese

Ik heb lang zitten puzzelen op een goede hypothese, omdat de woningen niet goed vergelijkbaar zijn in omvang. Tot dat ik tweets zag langskomen over de concept norm voor nieuwbouw, die uitgedrukt is in kWh/m2/jaar. Ook Nicolaas van Plushuis had dat al een keer de norm van de toekomst genoemd. Hij is bovendien lekker makkelijk te hanteren.

In dit geval verwacht ik op basis van de COP-waarde van de warmtepomp en de betere isolatie van de woningen dat het elektriciteitsverbruik voor verwarming uitgedrukt in kWh/m2/jaar voor een woning die met gas of infrarood (COP = 1) verwarmd wordt een factor 5 hoger ligt. Aangezien de isolatie van mijn eigen woning en van de infrarood woning waar ik gegevens van heb een stuk slechter is moet de verhouding nog schever zijn in het voordeel van de warmtepomp. De COP waarde van de warmtepomp zou bij correctie voor energielabel of EPC waarde rond de 5 uit moeten komen voor ons huis.

Een tweede hypothese is het energieverbruik voor verwarming van de infraroodwoning gelijk zou moeten zijn aan mijn eigen woning of anders aan het energieverbruik van het huis met HR-ketel, want de COP van infraroodverwarming is 1.

Uitwerking

De uitwerking heb ik vrij simpel gehouden. Ik heb het energieverbruik per vierkante meter per jaar van de verschillende warmtebronnen cumulatief berekend m.b.v. het aantal graaddagen per maand. Waarbij ik voor het infrarood huis de omvang gecorrigeerd heb. Dit huis is 250 m2 groot, maar volgens ThermIQ is dat geen eerlijke vergelijking, omdat slechts 3/5 van het huis woonruimte is. De overige 2/5 wordt weinig gebruikt. De omvang van mijn eigen huis heb ik niet gecorrigeerd voor de nauwelijks verwarmde ruimtes.

Het energieverbruk

    Grafiek 1: Energieverbruik van verschillende warmtebronnen vergeleken.
Grafiek 1: Energieverbruik van verschillende warmtebronnen vergeleken.

In bovenstaande grafiek valt meteen op dat de warmtepomp inderdaad het laagste energieverbruik per m2 per jaar heeft. Ook opvallend is dat mijn huis fors zuiniger is dan het buurhuis met HR-ketel van het infrarood huis. Waarschijnlijk is ons huis dus beter geïsoleerd dan dat huis en het infrarood huis. Tegelijkertijd valt op dat het infrarood huis minder energie per m2 per jaar nodig heeft dan wij, zelfs als ik het energieverbruik over 60% van het vloeroppervlak bereken.

De hamvraag is natuurlijk of de hypotheses te toetsen zijn. Te beginnen met de COP van de warmtepomp.

Tabel 1: COP per verwarmingsbron, Beek 2014 als basis.

COP Therm IQ HR-ketel Beek 2014 Warmtepomp
COP 1,4 0,4 1,0 6,2
COP correctie EPC-waarde 1,5 0,5 1,0 5,0
COP correctie energielabel 1,6 0,5 1,0 5,3

In tabel 1 is te zien dat het in geval van gasverwarming vs. de warmtepomp aardig klopt. Ongecorrigeerd voor isolatiewaarde verbruikt een huis met warmtepomp inderdaad een factor 6 minder kWh voor verwarmen dan mijn HR-keteltje. Het matig geïsoleerde huis met hr-ketel verbruikt zelfs 15 keer zoveel energie. Het vreemde is wel dat de COP van de infraroodverwarming niet op 1 uitkomt. In vergelijking met mijn eigen huis is de COP 1,4 als ik niet corrigeer voor isolatie en 1,6 als ik corrigeer op basis van werkelijk energieverbruik per m2 per jaar per energielabel.

Vergelijk ik het met het huis met hr-ketel (identiek huis, vergelijkbare woonsituatie) dan is de COP van infraroodverwarming zelfs 3. Waarbij ik in het nadeel van infrarood heb gerekend door het energieverbruik van de hr-woning te berekenen op basis van 250 m2, terwijl ik het energieverbruik van de infraroodverwarming berekend heb op basis van 150 m2. Als ik het volledig vloeroppervlak van de infraroodwoning reken wordt de COP 5. Dat leek me iets te gortig. Bovendien rekent ThermIQ zelf ook met de verhouding 1 : 3 voor infraroodverwarming versus gasverwarming.

Eigen energieverbruik op basis infrarood en warmtepomp

Als ik ga kijken naar ons eigen energieverbruik over 2014 kom ik op basis van de verhoudingen uit de vorige paragraaf op de volgende energieverbruiken. Waarbij ik ervan uitgegaan ben dat ons tapwater in alle gevallen voor 50% geleverd wordt door onze zonneboiler en in geval van ThermIQ is voor tapwater gerekend met het praktijkverbruik van doorstroomverwarmers in het huis met infraroodverwarming.

Warmtebron Beek 2014 ThermIQ Warmtepomp
Verwarming 3688 1146 592
Tapwater 2207 800 300
Totaal 5895 1946 892

Bovenstaande geeft een grof beeld van wat ik verwacht, want het zijn geen op maat gemaakte offertes of berekeningen. Het geeft wel een lijn aan, die laat zien dat het energieverbruik voor verwarming en tapwater bij zowel warmtepomp als infraroodverwarming fors daalt t.o.v. gas. Bij de doorstroomverwarmers komt daar als voordeel bij dat er geen leidingverliezen zijn.

Het verschil tussen de combinatie van infraroodverwarming en doorstroomverwarmers aan de ene kant en warmtepomp aan de andere kant lijkt met 1.054 kWh groot. Op jaarbasis is dat ongeveer 250 Euro meer aan elektriciteitsverbruik, twee winddelen extra kopen of 4 zonnepanelen extra plaatsen.

Conclusie

Mijn eerste indruk is dat de stelling dat de COP waarde van infrarood 1 is en dat er dus geen energie mee bespaart kan worden te simplistisch. Voor matig geïsoleerde woningen lijkt infraroodverwarming een manier om energie te besparen en van gas af te gaan, zonder dat veel extra isolatie nodig is. Voor goed geïsoleerde woningen kan infrarood ook een alternatief zijn, zeker bij bestaande bouw waar nog geen balansventilatie of lage temperatuurverwarming aanwezig is.

Veel belangrijker is dat zowel infraroodverwarming, doorstroomverwarmers en warmteboilers prima bruikbaar zijn om van gas af te gaan.