2019: het jaar van worstelen met de impact van klimaatverandering

In 2019 publiceerde Jelmer Mommers zijn boek Hoe gaan we dit uitleggen? en kreeg Urgenda gelijk van de Hoge Raad in de zaak over de minimaal te behalen CO2 reductie door de Nederlandse overheid. Er waren vorig jaar echter veel meer goede en lezenswaardige publicaties van klimaatwetenschappers, activisten en mensen die worstelen met het onder ogen zien van de gevolgen van klimaatverandering. Hieronder een selectie, vul gerust aan in de commentaren.

Het goede nieuws

In een publicatie in december 2019 stellen klimaatwetenschappers Zeke Hausfather en Justin Ritchie dat het business as usual scenario nu leidt tot 3 graden opwarming in 2100 ten opzichte van pre-industriële temperaturen. Nog steeds ver boven de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs, maar beduidend lager dan de 4 tot 5 graden opwarming uit veel oudere business as usual scenario’s.

Zekerheid is er niet te geven, omdat er nog veel variabelen zijn die kunnen veranderen. Zoals de kosten van duurzame energie, energieopslag en de ontwikkeling van zero-emission vervoer. De positieve kant van het verhaal van Hausfather en Ritchie is dat klimaatbeleid dus wel degelijk werkt. Het gaat niet snel genoeg, maar de verwachte opwarming voor het jaar 2100 kan met 1 tot 2 graden naar beneden bijgesteld worden met dank aan het gevoerde beleid in verschillende landen in de afgelopen decennia.

Het belang van hoop en de vijf stappen om optimistisch te blijven over klimaat worden mooi beschreven in deze bijdrage van Climate Reality. In een bijdrage voor Harvard Business Review vragen Alice Chen en Vivek Murthy zich af of we niet optimistischer zouden moeten zijn over de aanpak van klimaatverandering.

Volgens klimaatwetenschapper Katharine Hayhoe hebben we een visie voor een betere toekomst nodig. Een visie die Chris Turner leverde in een opiniebijdrage, waarin hij stelde dat de toekomst groener is dan dan de meeste mensen denken. Ook de jaarlijkse vooruitblik van Michael Liebreich, topman bij Bloomberg New Energy Finance, biedt zicht op een betere toekomst. Hij voorspelt een snellere daling van de CO2-emissies dan veel mensen verwachten. Liebreich verwacht niet dat de daling genoeg is om binnen de bandbreedte te blijven die volgens het IPCC nodig is om onder de 2 graden Celsius opwarming te blijven (20% wereldwijd). Wel verwacht hij komend decennium een daling van de wereldwijde emissies met 5%. Eerder vorig jaar beredeneerde hij al dat de doorbraak van hernieuwbare energie wel eens veel eerder kan komen dan oliemaatschappijen denken. Ook David Roberts, milieujournalist bij Vox, brak vorig jaar een lans voor voorwaardelijk positivisme over het aanpakken van klimaatverandering. Voor Nederland kwam de WUR recent met een hoopvolle publicatie over hoeveel groener Nederland er in 2120 uit zou kunnen zien.

De zorgen

Al deze positieve denkers daar gelaten zijn de gevolgen van de al ingebakken klimaatverandering nog steeds enorm. De bosbranden in Australië zijn het meest recente voorbeeld van een van de verwachte effecten van klimaatverandering die waarheid wordt. Voor de toekomst van Nederland zijn de bijgestelde projecties voor de toekomstige zeespiegelstijging van groter belang. Vrij Nederland stelde vorig jaar dan ook dat de zeespiegelstijging voor Nederland een groter probleem is dan we beseffen. Deltares bracht in 2018 een rapport uit waarin onderzocht is wat de gevolgen zouden zijn van een versnelde zeespiegelstijging na 2050. In 2018 stelde Peter Kuipers Munnike al in NRC dat het niet meer de vraag is of, maar vooral wanneer Nederland onder de zeespiegel verdwijnt. Geen prettig vooruitzicht en het laten doorwerken van die kennis kan leiden tot psychische problemen. Om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden is dan ook vooral moed nodig, zo schrijft klimaatwetenschapper Kate Marvel.

Psycholoog Renee Lerzman beschrijft in dit artikel hoe praten over onze angsten kan helpen bij communicatie over klimaatverandering. Terwijl Meg Ruttan Walker in dit lezenswaardige artikel stelt dat actie de enige remedie tegen dit soort klimaatangsten en klimaatdepressie. Waarbij we volgens Mary Heglar moeten stoppen om elkaar de maat te nemen met betrekking tot onze individuele acties, maar ons moeten richten op het grotere plaatje. Het merendeel van de CO2 emissies wordt veroorzaakt door een handjevol bedrijven. Onze focus zou veel meer op deze bedrijven gericht moeten zijn in plaats van op het ons aanpraten van een schuldgevoel omdat we direct of indirect producten of diensten van deze bedrijven afnemen.

Ondanks de zorgelijke vooruitzichten en het feit dat wereldwijd het beleid nog steeds niet in lijn is met het klimaatakkoord van Parijs breekt Bina Venkataraman in de Washington Post een lans voor klimaatoptimisme. Juist nu een kleine maar groeiende groep stelt dat klimaatverandering niet meer te stoppen is en we ons maar beter bij de komende veranderingen kunnen neerleggen. Naast de vaak genoemde standaardreacties vluchten, bevriezen of vechten is er volgens wetenschapper Susanne Moser een vierde mogelijkheid: bevrienden.

Wie uiteraard niet mag ontbreken is Michael Mann, die in zijn bijdrage voor Time Magazine terugkijkt vanuit 2050 en ziet dat we de ergste gevolgen van klimaatverandering hebben weten te voorkomen.

Afsluitend

Ik sluit af met hetzelfde artikel van Diego Arguedas Ortiz uit 2020 waar Katharine Hayhoe haar twitterdraad waar dit artikel op gebaseerd is mee afsluit. In zijn artikel vraagt Ortiz zich af of het verkeerd is om optimistisch te zijn over klimaatverandering. Volgens hem niet, zolang het realistisch, rationeel en actief is.

Dit bericht is gebaseerd op een twitterdraad van Katharine Hayhoe, waar ook meer leesvoer over dit onderwerp te vinden is.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Twee goede voornemens voor 2020

Op twitter kwam ik een tweet van Kaharine Hayhoe, een Amerikaanse klimaatwetenschapper tegen, waarin ze aangeeft dat ze jaarlijks twee persoonlijke keuzes maakt om haar CO2 footprint te verkleinen. En hoe ze de drie belangrijkste dingen doet die bij die keuzes horen: er over praten, lid worden van een organisatie die haar stem kan versterken en zich inzetten voor verandering in leiderschap op alle niveaus, inclusief stemmen.

Nu volg ik dat advies onbewust al een aantal jaren op. Tijd om het dit jaar wat actiever onder de aandacht te brengen. Voor komend jaar heb ik twee maatregelen op het oog.

Land van Ons

De eerste stap heb ik deze week genomen door me aan te sluiten bij Land van Ons. Dat heeft weinig rechtstreeks te maken met klimaatverandering, maar wel alles met de benodigde omslag in de landbouwsector in Nederland.

De missie van Land van Ons is een kentering te bewerkstelligen in het uitputten van grond en verdwijnen van plantaardig en dierlijk leven uit ons landschap. Dit doet Land van Ons vanuit het besef dat ons land en onze grond letterlijk de bodem is onder ons bestaan. En daarmee een tegenwicht en rustpunt is in ons hectische en op economische groei gerichte bestaan.

De visie van Land van Ons is dat het verwerven en daarna behouden van het juridische eigenaarschap van (landbouw) grond een langjarige en daarmee duurzame aanpak is om deze missie te realiseren.

Van Gas Los

De tweede actie die ik voor dit jaar op het programma heb staan is het volledig afsluiten van de gasaansluiting. Dat betekent dat er een oplossing moet komen voor warm water in het stookseizoen. Met nog 3 maanden stookseizoen te gaan durf ik de voorspelling wel aan dat infraroodverwarming ook door de rest van mijn gezin als volwaardig alternatief voor de hr-ketel wordt gezien.

Aanvulling: Groasis

Na het publiceren van dit artikel werd ik door een van mijn twittervolgers gewezen op Groasis, een mooi bedrijf dat waterbesparende technieken ontwikkeld. Met name gericht op het planten van bomen in droge gebieden. De Groasis Ecologische Waterbesparende Technologie is ontzettend efficiënt met water en zorgt ervoor dat je kan planten in gebieden waar water schaars of duur is. De Groasis Ecologische Waterbesparende Technologie helpt je om kosten te besparen wanneer je bomen plant voor ecosysteemherstel projecten of geld te verdienen wanneer je bomen plant voor bosbouw of persoonlijk gebruik. Inmiddels heb ik dus een kleine investering in Groasis gedaan.

Eerder genomen maatregelen

De afgelopen jaren hebben we al veel in huis verandert: een zonneboiler, zonnepanelen, beter geïsoleerde ramen op zolder en in de badkamer. Maar ook hebben we onze gewoontes aangepast minstens 4 dagen in de week vegetarisch eten, woon-werk verkeer met fiets en openbaar vervoer (waardoor we nu nog maar 1 auto in plaats van 2 hebben). We investeren jaarlijks in wind- en zonne-energie in Nederland en in het buitenland.

Ook hebben we twee jaar geleden een eerste zonnekoker aangeschaft voor gasloos koken tijden het kamperen. De verbeterde versie daarvan hebben we vorig jaar aangeschaft, dus die gaat komend jaar mee op vakantie.

Wat betreft lidmaatschappen van organisaties ben ik al jaren lid van GroenLinks, daarnaast ben ik ook lid van de energiecoöperaties De Windvogel en Energiek Schiedam. En vanaf dit jaar dus ook van de coöperatie Land van Ons.

Over de effecten van onze maatregelen in huis schrijf ik regelmatig, over de effecten van de overige keuzes die we maken eigenlijk nauwelijks. Het derde voornemen is dan ook om daar op mijn blog met grotere regelmaat aandacht aan te gaan besteden. In de hoop dat deze keuzes navolging vinden.

Nieuw onderzoek: klimaatmodellen voorspellen klimaatverandering al decennia correct

Een van de vele standaard stokpaardjes van de twijfelbrigade is de stelling dat de door klimaatmodellen voorspelde veranderingen onjuist zouden zijn. Een nieuw onderzoek van Hausfather et al veegt de vloer aan met dit stokpaardje. De onderzoekers komen tot de conclusie dat de modellen de wereldwijde temperatuurstijging accuraat voorspellen, zeker als rekening wordt gehouden met de werkelijke ontwikkeling van CO2 emissies en andere oorzaken van klimaatverandering.

Klimaatmodellen vormen een belangrijke manier om toekomstige veranderingen in het klimaat op aarde te begrijpen. In het artikel hebben Hausfather et al een grondige evaluatie uitgevoerd van de prestaties van verschillende klimaatmodellen die zijn gepubliceerd tussen 1970 en 2010. Ze hebben specifiek gekeken naar hoe goed modellen de opwarming van de aarde in de jaren nadat ze werden gepubliceerd projecteren door ze te vergelijken met waargenomen temperatuurveranderingen. Modelprojecties vertrouwen op twee dingen om waarnemingen nauwkeurig te matchen: nauwkeurige modellering van klimaatfysica en nauwkeurige veronderstellingen over toekomstige CO2-emissies en andere factoren die het klimaat beïnvloeden. Het beste op fysica gebaseerde model zal nog steeds onnauwkeurig zijn als het wordt aangedreven door toekomstige veranderingen in emissies die verschillen van de realiteit.

Emissies komen namelijk voort uit menselijke beslissingen, niet uit fysieke processen, en zijn in veel opzichten veel moeilijker te voorspellen. De onderzoekers wilden klimaatmodellen evalueren op basis van hoe goed hun klimaatfysica presteerde, niet op basis van de kwaliteit van hun toekomstige kristallen bol. Daarom hebben ze gezocht naar oude klimaatmodellen waarvan de aannames over toekomstige opwarming, toekomstige CO2-concentraties en andere factoren die klimaatverandering veroorzaken ook gepubliceerd zijn. Ze identificeerden 14 modellen met 17 verschillende projecties (sommige modellen werkten met meerdere scenario’s).

Ontwikkeling CO2 concentratie zoals aangenomen in klimaatmodellen versus geobserveerde CO2 emissies. Bron: Evaluating the performance of past climate model projections, 2019

Een aantal klimaatmodellen uit de jaren zeventig en tachtig schatten dat de huidige CO2-niveaus rond de 450 ppm zouden liggen, in plaats van de huidige 410 ppm. Logischerwijs wijkt de voorspelde temperatuurstijging daarmee ook af. Wanneer met dit soort afwijkingen rekening gehouden wordt blijkt dat de klimaatmodellen die in de afgelopen vijf decennia zijn gepubliceerd, over het algemeen vrij nauwkeurig waren in het voorspellen van de opwarming van de aarde in de jaren na publicatie.

De onderzoekers hopen dat hun onderzoek de verwarring bij het publiek over de prestaties van eerdere inspanningen op het gebied van klimaatmodellering helpt op te lossen en het vertrouwen vergroot dat modellen de opwarming van de aarde nauwkeurig voorspellen.

Op Real Climate is een uitgebreidere uitleg over het onderzoek te lezen. Op twitter heeft klimaatwetenschapper en auteur Zeke Hausfather ook een handzame toelichting op het onderzoek gegeven.

Burgers laten Nederlandse bewindspersonen CO2-neutraal naar Madrid vliegen

Momenteel vindt de 25e klimaatconferentie plaats in Madrid. De Nederlandse bewindspersonen reizen per vliegtuig heen en terug. De afstand Schiphol-Madrid vv. bedraagt 2925 kilometer. Een vlucht tussen de 700-2500 kilometer stoot 200 gram CO2 per reizigerskilometer uit. Dat maakt 585 kilogram CO2 per kilometer. Premier Rutte en de Nederlandse overheid lijken niet in staat om deze CO2 uitstoot te compenseren, of doen dat alleen via aankoop van CO2-credits.

Op initiatief van Andy van den Dobbelsteen, Hoogleraar Climate Design & Sustainability aan de TU Delft, heeft een gelegenheidscoalitie van 7 twitteraars 7 ton CO2 gecompenseerd via Carbon Killer.

De compensatie via Carbon Killer zorgt ervoor dat er 7 ton CO2 uit het Europees Emissiehandelsysteem afgeboekt is. Waarmee de beschikbare emissieruimte voor de industrie is gedaald. Ondergetekende heeft nog een ton CO2 extra mogen compenseren via Carbon Killer ter compensatie van domme rekenfouten over de hoeveelheid CO2 compensatie die Klaas Dijkhoff van zijn wachtgeld zou kunnen betalen.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

2019: Kolen omlaag, CO2 omhoog

De productie van elektriciteit in kolencentrales daalt dit jaar met zo’n 300 TWh. Tegelijkertijd is er volgens de  World Meteorological Organization nog geen zicht op stabiliserende, laat staan dalende, wereldwijde CO2 emissies.

Daling kolen

Eerder schreef ik al over de wereldwijde terugval in de kolensector. In een nieuwe analyse van de elektriciteitsproductie van de eerste 6 tot 9 maanden van 2019 komt Carbon Brief tot de conclusie dat de productie van kolenstroom dit jaar met 3% daalt. Dat is 300 TWh, oftewel zo’n 230 keer de hoeveelheid stroom die de NS in 2018 verbruikte.  De daling van kolenstroom wordt veroorzaakt door een daling van de hoeveelheid kolenstroom in ontwikkelde landen, zoals de Zuid-Korea, de EU (inclusief Duitsland). De daling is het grootst in de VS, waar weinig terecht komt van Trump’s belofte om de kolensector te redden. Dit jaar sloot wederom 14GW aan Amerikaanse kolencentrales (5,8% van de totale capaciteit) Een tweede belangrijke reden is de scherpe koerswijziging in India. In China stabiliseert de vraag naar elektriciteit.

In China wordt nog steeds iedere twee weken een kolencentrale opgeleverd. De vraag stijgt echter niet mee, waardoor de capaciteitsfactor (hoeveel % van de tijd een centrale stroom produceert) van Chinese kolencentrales daalt. Dit jaar ligt de capaciteitsfactor voor het vierde jaar op rij onder de 50%. Een andere zorgwekkende ontwikkeling voor de kolensector is dat in China volgend jaar de eerste wind- en zonneparken in gebruik worden genomen die tegen dezelfde kosten als kolencentrales stroom gaan leveren. Waarmee de sector op weg is naar subsidievrije productie. In India ligt de capaciteitsfactor van de kolencentrales momenteel op 58%. De kolensector heeft last van de economische terugval, terwijl de elektriciteitsproductie van wind- en zonne-energie blijft groeien.

Stijging CO2 emissies

De daling in kolenstroom heeft vooralsnog geen grote effecten op de wereldwijde CO2 emissie. Sterker Petteri Taalas, the WMO secretary-general, zei bij de recente publicatie van een nieuw rapport over de CO2 concentratie:

There is no sign of a slowdown, let alone a decline, despite all the commitments under the Paris agreement on climate change. We need to increase the level of ambition for the sake of the future welfare of mankind.

It is worth recalling that the last time the Earth experienced a comparable concentration of carbon dioxide was 3-5m years ago. Back then, the temperature was 2-3C warmer and sea level was 10-20 metres higher than now.

Daarbij is driekwart van de reductiedoelstellingen die landen hebben ingediend voor het klimaatakkoord van Parijs volstrekt onvoldoende is om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. Ook de hoeveelheid olie, gas en kolen die landen nog willen winnen is te hoog om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. De winning van olie, kolen en gas wordt door veel overheden nog steeds stevig ondersteund in alle fases van het proces. Van opsporing tot daadwerkelijk winning.

Conclusie

Dat de wereldwijde stroomproductie m.b.v. kolen daalt is goed nieuws, al is het nog even wachten of de trend in 2020 en verder doorzet (wat ik zelf wel verwacht). Voor het halen van de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs zijn we er daarmee nog niet. Dat vergt zowel verdergaande maatregelen om de CO2 te verminderen als maatregelen om de winning van olie, kolen en gas aan banden te leggen. Tot nu toe is er slechts een handvol landen dat de winning van fossiele brandstoffen aan banden legt. Nederland heeft daarin slechts een zeer klein stapje genomen door geen nieuwe opsporingsvergunningen voor aardgas meer af te geven buiten bestaande opsporingsconcessies.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Laat je horen over duurzame energie!

Ben je tussen de 16 en 26 jaar en woon je in Woerden? Of heb je een dochter/zoon/buurmeisje/buurjongen/nichtje/neefje in die leeftijd uit Woerden? En wil jij, of hij of zij, echt meepraten over hoe we in Woerden omgaan met duurzame energie? Samen met andere jongeren gaan we op 22 november ideeën uitwisselen en bespreken hoe we in Woerden om kunnen gaan met duurzame energie. Meld je nu aan en laat je horen op 22 november! Aanmelden kan via een mailtje aan swipocratie@nmu.nl met naam, woonplaats, leeftijd en liefst ook telefoonnummer. Let op, vol = vol!

Klaar voor een leuke avond over duurzame energie?
Een trui aantrekken of de verwarming hoger zetten? Met het OV in plaats van de auto? Zonnepanelen in een weiland of op daken van huizen? Windmolens op een bedrijventerrein of in een weiland? Dilemma’s rond klimaat en duurzame energie kunnen complex zijn! Ga samen met andere jongeren echt aan de slag met energiebesparing en duurzame energie in Woerden. Weet je nog niet veel over energie? Geen probleem! Wij zorgen voor de nodige uitleg. Ben jij erbij? Meld je dan aan via een mail aan swipocratie@nmu.nl met naam, woonplaats, leeftijd en liefst ook telefoonnummer.

Jongeren maken zich zorgen om het klimaat
Misschien heb je de online Swipocratie al langs zien komen. Daar kon je jouw mening geven over opties om te verduurzamen. 75% van de jongeren in gemeente Woerden gaf aan zich zorgen te maken om klimaatverandering. En 73% zou zelf best wat meer willen doen om die tegen te gaan. Nu is het tijd voor de volgende stap: hoe kunnen we dat in Woerden gaan doen? Hoe kunnen we energie besparen en meer energie duurzaam opwekken. En onder welke voorwaarden? Praat hierover mee op 22 november samen met andere jongeren. In klein gezelschap, met digitale kaarten en tools om jullie ideeën te visualiseren.

Wat: Echt meepraten over duurzame energie in Woerden! Wij zorgen voor de nodige uitleg en drinken en snacks. En de nieuwe tools om jullie ideeën te visualiseren.

Voor wie: Jongeren (16 t/m 25 jaar)

Wanneer: Vrijdag 22 november

Hoe laat: 19.00 – 22.00 uur. Inloop vanaf 18.45 uur

Waar: Gemeentehuis Woerden, Blekerijlaan 14

Aanmeldenkan via deze link of via een mail aan swipocratie@nmu.nl met naam, woonplaats, leeftijd en liefst ook telefoonnummer. Let op: vol = vol!

Heb je nog vragen of opmerkingen? Mail naar swipocratie@nmu.nl

Watt Nou
Deze avond is onderdeel van de campagne ‘Watt nou! Jongeren over energie’. Dit is een initiatief van 12 Utrechtse gemeenten, de provincie Utrecht en de NMU om jongeren, in de leeftijd van 16 tot 25 jaar, te betrekken bij de overgang naar duurzame energie.

Verhinderd, maar toch meepraten?
Ben je verhinderd op de 22e, maar wil je toch graag betrokken blijven bij het thema ‘klimaat & energie’ in jouw gemeente? Mail je contactgegevens naar swipocratie@nmu.nl, dan  benadert de gemeente Woerden je met meer informatie over hoe het verder gaat.

Google doneert aan twijfelbrigade

Google heeft de afgelopen jaren grote sommen geld gedoneerd aan organisaties die actief twijfel zaaien over klimaatwetenschap. Op de lijst van organisaties die het bedrijf steunt staan organisaties als Competitive Enterprise Institute (CEI), die actief hebben gelobbied om te zorgen dat de VS zich terugtrekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Google zegt teleurgesteld te zijn over het klimaatstandpunt van CEI, maar blijft wel geld doneren.

Naast het CEI heeft Google ook geld gedoneerd aan conservatieve denktanks en lobbyclubs als American Conservative Union (waarvan de voorzitter jarenlang voor Koch Industries heeft gewerkt), American Enterprise Institute, Americans for Tax Reform, Cato Institute (een door Koch opgerichte conservatieve denktank), Mercatus Center (een door Koch gefinacierde denktank), Heritage Foundation en Heritage Action (een pressiegroep die het klimaatakkoord van Parijs als een kosmopolitisch speeltje beschouwt).

Bronnen die The Guardian heeft gesproken stellen dat het bedrijf deze groepen vooral steunt om conservatieve beleidsmakers te beïnvloeden en om de dereguleringsagenda van het bedrijf te ondersteunen. het bedrijf zegt de klimaatstandpunten van de betreffende organisaties niet te steunen. Een woordvoerder van Google zegt hierover:

We’ve been extremely clear that Google’s sponsorship doesn’t mean that we endorse that organisation’s entire agenda – we may disagree strongly on some issues.

BillMcKibben, een van de prominente actievoerders voor klimaatbeleid in de VS, stelt daartegenover dat Google en andere techgiganten zelden hun eigen lobbyisten inzetten om te pleiten voor meer klimaatbeleid. Verder dan hun eigen bedrijfsvoering wensen ze niet te kijken.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

De existentiële dreiging van klimaatzaken voor olie, kolen en gas

Een lang lezenswaardig stuk van Michael Liebreich, Bloomberg New Energy Finance, over het toenemend aantal klimaatzaken tegen olie-, kolen- en gasbedrijven. Waarvan vooral de zaak van de Conservation Law Foundation tegen ExxonMobil interessant wordt. De Conservation Law Foundation klaagt ExxonMobil aan omdat ze onvoldoende gedaan zouden hebben om de laagliggende terminal langs de Mystic River in Massachusetts voldoende tegen klimaatgerelateerde risico’s te beschermen. ExxonMobil lijkt klem te zitten tussen stellen dat het niet over informatie beschikt over toenemende overstromingsrisico’s van zijn Mystic River terminal, met het risico op beschuldigingen van nalatigheid (of erger als later blijkt dat Exxon wel over informatie beschikte). Het alternatief voor Exxon is toegeven dat ze wel over informatie over toenemende overstromingsrisico’s beschikt. Dan heeft ExxonMobil haar zorgen voor werknemers, investeerders en lokale bewoners verzaakt door niet naar die informatie te handelen. Ook geen prettige situatie met de aanklacht van de New Yorkse aanklager over het onjuist informeren van investeerders over de klimaatrisico’s die ExxonMobil loopt in gedachte.

Deze zorgen vallen echter in het niet bij de risico’s die opdoemen als de olie-, kolen- en gasindustrie ooit veroordeelt wordt tot het betalen van zijn aandeel in de schade ten gevolge van klimaatverandering:

a recent Tyndall Centre briefing note for the IPCC, which claims that the damage from 1.5°C of warming by the end of the century would be $54 trillion in today’s money, for a 2.0°C increase it would be $69 trillion, and a 3.7°C increase a stunning $551 trillion – more than all the wealth and assets in existence today.

What we do know, from a 2017 report based on CDP’s Carbon Majors Database is that the 25 largest corporations and state entities have been responsible for over half of global emissions since 1988. The top 100 accounted for 71%.  Leading the list of publicly-quoted emitters were ExxonMobil, Shell, BP, Chevron, Peabody, Total, and BHP Billiton – along with about-to-be-quoted Saudi Aramco. The market capitalization of all quoted fossil fuel companies is just around $2.5 trillion, less than even fairly conservative estimates of expected economy-wide climate damage in a 1.5°C warming scenario.

So if fossil fuel companies are ever found liable for the full extent of climate damage that could be caused by their products, and expected to make reparations, they would immediately be insolvent.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

VN-rapport United in Science: laatste 5 jaar warmste ooit gemeten

De periode 2015-2019 is volgens wetenschappers de warmste periode ooit gemeten met een temperatuur 1,1 graden Celsius boven pre-industrieel niveau. De hoeveelheid ijs neemt ook nog steeds af, de zeespiegel stijgt, oceanen verzuren en de concentratie van belangrijke broeikasgassen als koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) bevind zich op record hoogte voor de periode met menselijke beschaving. Het rapport United in Science is het product van een samenwerking tussen verscheidene belangrijke wetenschappelijke instituten zoals de Wereld Meteorologische Organisatie en het klimaatpanel IPCC. In het rapport stellen de wetenschappers ook dat de wereld nog steeds te weinig doet om klimaatverandering en de gevolgen ervan tegen te gaan. Het rapport United in Science is gisteravond aan de vooravond van de VN-klimaattop in New Yorkgepubliceerd. De hoop en verwachting is dat landen hier hun inzet om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen zullen verhogen. De afgelopen dagen gingen wereldwijd al miljoenen jongerende straat op om daartoe op te roepen. Deze acties gaan door tot en met vrijdag.

Belangrijkste punten uit United in Science

Dat de afgelopen 5 jaar de warmte periode is kan geen verrassing zijn voor degene die de maandelijkse update van de wereldtemperatuur van Steeph op Sargasso volgen. Dat het ijs op de polen smelt kan ook weinigen ontgaan. De minimale hoeveelheid ijs in de zomer is in de periode 19792-2018 met ongeveer 12% per decennium geslonken. De vier laagste hoeveelheden winterijs traden op in de periode 2015-2019, in deze periode verloren gletsjers recordhoeveelheden ijs. Op de zuidpool is het verlies aan ijs verzesvoudigd tussen 1979 en 2017.

De waargenomen stijging van de gemiddelde zeespiegel is toegenomen van 3,04 millimeter per jaar in de periode 1997-2006 naar ongeveer 4 millimeter per jaar in de periode 2007-2016. Dit komt door opwarming van de oceanen (daardoor zet water uit) en door het smelten van ijs op Groenland en West Antarctica. De verzuring van de oceaan is met 26% gestegen sinds het begin van het industriële tijdperk (voor 1750).

De niveau’s van de langjarige broeikasgassen koolstofdioxide (CO2)), methaan (CH4)) en lachgas (N2O) heeft nieuwe hoogtes bereikt. De laatste keer dat de aarde een concentratie van meer dan 400 ppm (parts per million) CO2 kende was 3-5 miljoen jaar geleden. De temperatuur lag toen 2-3°C hoger dan nu. Het ijs van Groenland en West Antarctica was gesmolten, net al een deel van Oost Antarctica. Hierdoor lag de zeespiegel 10-20 meter boven het huidige niveau.

In 2017 lag de wereldwijde gemiddelde concentratievan CO2 op 405,6 ppm, 146% boven het niveau van voor 1750. De concentratie CH4 lag op 1859 parts per billion (ppb), 257% boven het niveau van voor 1750. De concentratie van N2O was in 2017 329.9 ppb, 122% boven het pre-industriële niveau. De snelheid waarmee de CO2 concentratie stijgt neemt nog steeds toe. In de periode 1985-1995 steeg de concentratie met 1,42 ppm/jaar, in 2005-2015 was dit toegenomen tot 1,86 ppm/jaar.

De CO2 emissies zijn in 2018 met 2% gestegen naar een nieuw record van 37 miljard ton. Het VN rapport ziet nog steeds geen piek in de wereldwijde emissies, ook al stijgen de CO2 emissies inmiddels langzamer dan de wereldwijde economische groei. De huidige verwachting is dat de emissies in 2019 minstens net zo hoog worden als in 2018.

De wereldwijde energievoorziening wordt nog steeds gedomineerd door fossiele energie, ondanks een enorme groei in hernieuwbare energie in het laatste decennium. De jaarlijkse groei van het wereldwijde energieverbruik is groter dan de jaarlijkse groei van hernieuwbare energie. Wat betekent dat het gebruik van fossiele energie nog steeds groeit. Deze groei moet onmiddellijk stoppen aldus de opstellers van het rapport.

De werking van natuurlijke CO2 opslag, zoals vegetatie en oceanen, die ongeveer de helft van de uitstoot van menselijke activiteiten absorberen worden minder efficiënt. Dat vergroot de noodzaak om bodems te herstellen en nieuwe bossen aan te planten.

Emissions gap

In november komt het nieuwe UNEP Emissons Gap Rapport uit. Dit rapport vergelijkt de werkelijke emissies van broeikasgassen met het niveau waarop we zouden moeten zitten als we het meest kostenefficiënte pad om de doelstellingen uit het klimaatakkoord van Parijs willen volgen. Het verschil hiertussen is de ‘emissions gap’.

De UNEP verwacht niet dat de wereldwijde emissies voor 2030 zullen dalen. Uitgaande van de huidige toegezegde bijdragen van landen (Nationally Determined Contribution, NDC’s) is het gat in 2030 13 tot 15 Gigaton CO2e om de 2 graden doelstelling te halen. De huidige NDC’s verlagen de wereldwijde broeikasgasemissies tot 2030 met 6 GtCO2e in vergelijking met het huidige beleid. Deze ambitie moet grofweg verdrievoudigen voor de 2 graden doelstelling en vervijfvoudigen voor de 1,5 graden doelstelling. Met de huidige NDC’s komt de wereldwijde temperatuurstijging in 2100 op 2,9 tot 3,4 graden Celsius ten opzichte van de pre-industriële temperatuur.

Als de ambities uit de huidge NDC’s en de bijbehorende daden nu niet worden bijgesteld raakt de doelstelling om onder de 1,5 graden te blijven buiten beeld. Als de emissions gap niet wordt gedicht voor 2030 is het zeer waarschijnlijk dat ook de doelstelling om ruim onder (well-below) de 2 graden te blijven buiten bereik raakt. Een groot deel van het gat kan gedicht worden met bewezen beleid en technieken, zoals duurzame energie en herbebossing. Beleid en technieken die ook bij kunnen dragen aan andere sutainable development goals.

Klimaatverandering: sneller dan gedacht

Er is volgens de wetenschappers duidelijk en geconsolideerd bewijs dat menselijke invloed de dominante oorzaak van veranderingen op aarde, in een nieuw geologisch tijdperk, het antropoceen. De groeiende klimaatimpact vergroot het risico om kritische tipping points te passeren. Het gaat dan om punten die verrijkende, soms zelfs abrupte of onomkeerbare veranderingen op gang brengen. Er is een groeiend besef dat klimaatverandering sneller en harder toeslaat dan een decennium geleden werd gedacht.

PS vergeet niet uw favoriete ontkenner van klimaatwetenschap te nomineren voor de Gouden Hockeystick.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.


Advies aan Hoge Raad: Urgenda vonnis in klimaatzaak kan in stand blijven

De uitspraak van het gerechtshof Den Haag dat de Nederlandse Staat de uitstoot van broeikasgassen vóór het einde van 2020 met tenminste 25 procent moet verminderen ten opzichte van 1990, kan in stand blijven. Dat adviseren plv. procureur-generaal Langemeijer en advocaat-generaal Wissink de Hoge Raad in hun conclusie van vandaag.

Ook zijn de plv. procureur-generaal Langemeijer en advocaat-generaal Wissink het niet eens met het standpunt van de Staat dat het klimaatbeleid typisch een vraagstuk is, waarover beter door de politiek (de wetgever) dan door de burgerlijke rechter kan worden beslist. Het onderwerp heeft dan wel de aandacht van de politiek, toch onderschrijven Langemeijer en Wissink het uitgangspunt van het hof dat de rechter kan bepalen hoe ver de mensenrechtelijke verplichtingen van de Staat reiken. De rechter moet rechtsbescherming bieden, ook in zaken tegen de overheid, en moet daarbij rechtstreeks werkende bepalingen van verdragen waarbij Nederland partij is, toepassen. In het advies aan de Hoge Raad staat dat de beleidsvrijheid van de overheid

overheden niet bevrijdt van hun verplichting “to act in good time, in an appropriate and, above all, consistent manner” (zie alinea 2.64 hiervoor). De klachten berusten op een onjuiste rechtsopvatting, voor zover zij inhouden dat de margin of appreciation-doctrine een (indringende) toetsing door de rechter van het tijdstip en het tempo van de reductiemaatregelen verhindert

Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, reageert via Twitter:

Dankbaar en ontroerd. Uitspraak Hoge Raad: 20 december 🙏🏻

De conclusie van de procureur-generaal is een onafhankelijk advies aan de Hoge Raad, die vrij is dat advies al dan niet te volgen. De definitieve uitspraak van de Hoge Raad volgt op 20 december 2019.

Dit bericht is op 13 september 2019 gepubliceerd op Sargasso.