De wereldwijde strijd om de onderkant van de energiemarkt

sunfunder_installationDe winstgevendheid van energiecentrales op kolen en gas in Europa, de VS en Australië staat in toenemende mate onder druk door de opkomst van hernieuwbare energie. Net als de tabaksindustrie verleggen mijnbouw- en oliebedrijven hun focus naar ontwikkelingslanden. Zowel Peabody Energy Inc. (een van de grootste kolenbedrijven van de  VS) als Exxon Mobile verklaarde recent dat fossiele energiebronnen belangrijk zijn voor een betaalbare energievoorziening voor de armen.

Het enige probleem voor bedrijven in olie, kolen en gas is dat de marktontwikkeling ze niet meezit. Een recente studie van Kepler Chevreux laat zien dat deze bedrijven zelfs onder het business as usual-scenario van het Internationaal Energie Agentschap, dat wil zeggen zonder klimaatbeleid, forse verliezen kunnen verwachten. Paradoxaal genoeg worden die verliezen alleen maar hoger als de prijs van fossiele brandstoffen stijgt. Dus hoe hoger de olieprijs, hoe hoger het verlies volgens Kepler Chevreux wordt.

De oorzaak daarvan heeft alles te maken met de opkomst van duurzame energiebronnen. De geest is uit de fles en in een toenemend aantal gebieden in de wereld is elektriciteit van zon- en wind, eventueel aangevuld met een micro-grid, goedkoper dan het traditionele elektriciteitsmodel van grote kolen-, gas- en oliecentrales met een groot elektriciteitsnetwerk. Met als bijkomende uitdaging: de kostprijs van zon- en windenergie daalt, terwijl de kostprijs van kolen, olie en gas stijgt door een combinatie van regelgeving en het opraken van makkelijk winbare voorraden.

De problemen ontstaan niet alleen in landen die duurzame energie goed gezind zijn, zoals Duitsland. Ook in Australië, waar de huidige regering weinig opheeft met klimaatbeleid of duurzame energie, beginnen energiebedrijven het te voelen. Zo zeer zelfs dat een van de netwerkbeheerders bezig is naar een omslag naar energieopslag in plats van netwerkuitbreiding.

Ontwikkelingen  aan de onderkant van de energiemarkt

Aan de echte onderkant van de markt, in Afrika, Zuid-Amerika en Azië, zijn grote gebieden nog niet aangesloten op elektriciteitsnetwerken. Met de dalende kosten van duurzame energie en energieopslag is het de vraag of deze gebieden ooit aangesloten gaan worden op een centraal elektriciteitsnetwerk. Of dat deze gebieden gebruik  gaan maken van offgrid oplossingen en mini-grids. In Nederland zijn dergelijke oplossingen vooral bekend vanWakaWaka, dat in 2012 en 2013 via crowdfundingacties op Symbid enOnePlanetCrowd ruim €300.000 ophaalde. In de VS pakken ze het nog een maatje groter aan en haalde D.Light recent $11 miljoen op aan durfkapitaal om de verdere groei te financieren.

logo_sunfunderAmerika kent met Sunfunder zelfs een crowdfunding platform dat zich specifiek richt op het financieren van offgrid zonne-energie. Sinds hun start 2 jaar geleden hebben ze ruim $600.000 opgehaald voor 21 projecten via crowdfunding en private investeerders.

Sunfunder is naar mijn mening om drie redenen interessant: ten eerste kijken ze verder dan lampen en telefoonopladers op zonne-energie, ze kijken ook steeds vaker naar micro-grids. Bijvoorbeeld bij hun huidige project Switch On Ntungamo. Ten tweede gebruiken ze crowdfunding om offgrid solar toegang te geven tot financiering door grote private investeerders en uiteindelijk ook banken. Tot nu toe is 100% van de leningen terugbetaald.

Impact_land_a_hand_for_Rafiki-500x259
Impact berekening offgrid solar project in Tanzania.

Een derde belangrijke reden dat Sunfunder interessant is is omdat ze laten zien hoeveel een familie kan besparen door over te schakelen van fossiele energie op zonne-energie. Traditioneel gebruiken veel families en Afrika en India kerosene voor verlichting. Dat is slecht voor hun gezondheid (luchtkwaliteit binnenshuis) en gevaarlijk (brand). Bovendien kost kerosine iedere maand geld, terwijl een zonne-lamp enkel een start investering vergt. Daarna is de elektriciteit gratis. De terugverdientijden zijn daarbij erg kort. Vaak minder dan een jaar, terwijl de besparing op kan lopen tot 15% van het huishoudinkomen.

IMG_6454Een bijkomend probleem voor de olie-industrie is dat de Afrikaanse markt een afzetmarkt vormt voor kwalitatief laagwaardige producten. Hoogwaardige kerosine gaat naar de luchtvaart, laagwaardige naar Afrika voor verlichting. Iedere verkochte zonne-lamp vreet dus ook aan de afzetmarkt van de olie-industrie. Ieder micro-grid vreet aan de potentiële markt voor centrale energieopwekking met grote elektriciteitsnetwerken. Ik vraag me dan ook af of een bottom of the pyramid strategie daadwerkelijk gaat werken voor de olie- en kolenindustrie.

Disclosure: Ik heb zelf deelgenomen aan de crowdfunding acties van WakaWaka en investeer in offgrid solar via Sunfunder.

Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso en Oneworld.

Fotocredits: Sunfunder.

Ons crowdfunding portfolio

De afgelopen jaren heb ik meerdere keren aandacht besteed aan zogenaamde crowdfunding initiatieven. De ontwikkeling van de markt gaat langzaam en er buiten ABN Amro houden Nederlandse banken zich nog niet bezig met crowdfunding of peer to peer banking. Toch heb ik zelf inmiddels een behoorlijk portfolio opgebouwd aan investeringen via crowdfunding in ondernemers, stichtingen en coöperaties. Hieronder een overzicht met een korte beschrijving per gesteund initatief. In 2013 kun je updates verwachten over de behaalde rendementen.

MyC4

Via MyC4 kun je investeren in Afrikaanse ondernemers. Na behoorlijk wat problemen in de eerste jaren hebben ze de boel inmiddels goed onder controle en vallen er ook aardige rendementen te halen (waarover in januari meer). Tot nu toe heb ik in 2012 in 110 Afrikaanse ondernemers geïnvesteerd en dat kunnen er nog bijna 10 meer worden, als de terugbetalingen binnen komen. Mijn dochter heeft dit jaar in ruim 50 ondernemers geïnvesteerd.

Zoals ieder jaar heb ik ook het in Afrika geïnvesteerde bedrag weer wat opgehoogd. Nog steeds gaat dat ten kosten van het budget dat ik vroeger voor ontwikkelingshulp beschikbaar had.

Meewind: Zeewind 1

Meewind biedt particulieren, gemeenten en provincies de mogelijkheid te beleggen in duurzame energieproductie. Meewind streeft naar projecten met een laag risico en een goed rendement. De belegging in Zeewind 1 realiseert de productie van duurzame energie door middel van windenergie.

De Windvogel

We zijn lid van de Windvogel en hebben ook een bedrag uitgeleend. De Windvogel is een coöperatieve vereniging van mensen die gezamenlijk duurzame (wind)energie produceren. De Windvogel heeft meer dan 2700 leden. Leden van De Windvogel wekken hun eigen stroom op. Niet met zonnepanelen op hun dak of een windmolen op hun erf, maar door te participeren in de (momenteel zes) molens die De Windvogel bezit. Leden van De Windvogel kunnen de opgewekte stroom zelf gebruiken.
Samen groene stroom produceren? Doe mee met De Windvogel!

Windcentrale

Via de Windcentrale kunnen mensen gezamenlijk eigenaar worden van een windturbine. De daarmee opgewekte stroom wordt verdeeld onder de eigenaren. Deze ontvangen hiermee gedurende 15 jaar lang stroom tegen een vaste lage prijs. De Windcentrale verdeelt de windmolen daartoe in stukjes die ieder ongeveer 500 kWh elektriciteit per jaar opleveren.

Treemagotchi@Work

Treemagotchi was een website waarmee je je levensstijl kan verduurzamen vanachter de computer. Treemagotchi is een website om op grote schaal je collega’s mee te krijgen voor duurzaamheid en verantwoord ondernemen. Hebben bestaande HR programma’s een zetje nodig? Treemagotchi@Work maakt het concreet, persoonlijk, sociaal en simpel. Een social e-learning traject van vier tot acht weken in vorm van een vriendelijke competitie tussen afdelingen met concrete meetbare resultaten. Jij kiest de thema’s, Treemagotchi@Work geeft het vliegwiel en je collega’s hun ideeën en mening.

Via Symbid:

Enviu Participations

Enviu start bedrijven die de wereld veranderen. Deze bedrijven zijn erop gericht op sociale en ecologische problemen op te lossen. Hun producten en diensten verbeteren de kwaliteit van leven van vele mensen op een duurzame manier.

De community van Enviu bestaat uit ruim 8,000 leden vanuit de hele wereld en helpt om ideeën op te doen. Om start-ups daadwerkelijk te realiseren, werkt Enviu samen met ondernemers, bedrijven, investeerders en (overheids)instellingen.

In Enviu Participations zijn de Sustainable Dance ClubThree Wheels United, en YUNO ondergebracht. En de komende twee jaar komen daar nog nieuwe bedrijven bij.

Uit je eigen stad

Uit je eigen stad wil de productie van eten weer verbinden met de stadsbewoner. Dit doet zij in de eerste plaats door een beleving voor de stadsbewoner te maken door plekken te creëren waar mensen weer kunnen ervaren hoe eten wordt geproduceerd, waar mensen zelf kunnen leren hoe ze met eten aan de slag kunnen en waar mensen kunnen genieten van dat eten.

Off-Grid Solutions: WakaWaka

Off-Grid Solutions is een Nederlands zonne-energiebedrijf, dat onder andere de WakaWaka lamp ontwikkelt. WakaWaka is een super efficiënte solar LED lamp, voorzien van Nederlandse technologie van Intivation. Momenteel wordt er hard gewerkt om de aanvragers uit meer dan 40 landen te bedienen en te voorzien van WakaWaka’s. Momenteel zijn ze bezig met een nieuwe crowdfunding campagne t.b.v. Haïti.

Krijg de kleertjes

Zijn de broeken van je kind te klein en ligt zijn speelgoed onaangeraakt in de hoek? Tijd voor KrijgdeKleertjes!

Ruil je kleertjes en speelgoed voor een pakket spullen dat bij jouw kind past. Gewoon via internet, op een moment dat het jou uitkomt. Duurzaam én voordelig!

Slotsom

Dit jaar heb ik dus behoorlijk uitgebreid in het portfolio aan crowdfunding projecten. Waarbij ik aan de ene kant eigen vermogen beschikbaar heb gesteld aan ondernemers, aan de andere kant leningen heb verstrekt. Maar daarnaast ook nog ouderwets geld heb geschonken initiatieven van de grond te krijgen. In alle gevallen is het minder anoniem aan het worden. Ik merk dat ik wil zien naar welk initiatief of welke ondernemer mijn geld heen gaat. Het betekent ook dat het spaarsaldo bij de bank nauwelijks gegroeid is afgelopen jaar. Crowdfunding wordt zo steeds meer mijn alternatief voor een spaarrekening bij de bank.

En wat heb jij dit jaar gedaan om verandering op gang te krijgen?