Februari is bijna ten einde, dus tijd om te kijken naar ons energieverbruik in januari 2016. De jaarrekening van Greenchoice over 2015 is nog niet binnen, die volgt ergens in maart. Dus verdere analyse daarvan bewaar ik voor een volgende keer.
Gasverbruik
De belangrijkste variabele kostenpost op onze energierekening is het gasverbruik. Dit jaar is een stuk warmer begonnen dan 2015, dat is meteen te merken aan ons gasverbruik. Dit jaar hebben we 23 m3 minder aardgas verbruikt dan in 2015, dat is bijna 16% minder. Gecorrigeerd voor de lagere temperatuur blijft daar volgens Mindergas 9,8% van over.
Ons elektriciteitsverbruik lag deze maand ook 10% lager dan in 2015, daarvan hebben we 57% zelf op weten te wekken. Onze zonnepanelen en winddelen hebben 20% minder elektriciteit geproduceerd dan in januari 2015, waardoor ons netto elektriciteitsverbruik toch met 10% is gestegen t.o.v. 2015. In totaal hebben was ons netto elektriciteitsverbruik 165 kWh.
Een kleine hoeveelheid vergeleken bij de 1200 kWh aan gas die we nodig hadden voor de verwarming van ons huis, waardoor we deze maand slechts 14% van ons totale energieverbruik zelf hebben opgewekt. We hebben dus nog werk te doen om op jaarbasis naar nul-op-de-meter te komen 🙂
Consumptie van duurzame elektriciteit bestaat uit een combinatie van fysieke consumptie van elektriciteit en het afboeken van zogenaamde Garanties van Oorsprong. Met deze garanties van oorsprong wordt de elektriciteit vergroend. Er zijn 2 manieren om duurzame elektriciteit in te kopen:
Fysieke elektriciteit en garanties van oorsprong bij dezelfde leverancier kopen. Bij voorkeur bij een leverancier die ook elektriciteit uit hernieuwbare bronnen produceert. De afnemer koopt in dat geval de duurzame elektriciteit; de leverancier zorgt voor de levering van elektriciteit en voor het afboeken van de garanties van oorsprong.
Het is ook mogelijk om als afnemer de garanties van oorsprong apart van de elektriciteit in te kopen. Een afnemer moet dan zelf een garantie van oorsprong rekening openen bij de uitgevende instantie (of dit door een derde partij laten doen) en vervolgens zelf garanties van oorsprong kopen bij de ingekochte elektriciteit. Deze garanties laten bijboeken op de eigen garanties van oorsprong rekening en afboeken.
Inkoop elektriciteit rijksoverheid
De rijksoverheid kiest al jaren voor het apart aanbesteden van de fysieke elektriciteit en de garanties van oorsprong.
De rijksoverheid heeft de fysieke elektriciteit tot en met 2017 ingekocht bij E.On en Delta. Het gaat in totaal om ongeveer 1 miljoen Megawatt uur, gelijk aan het elektriciteitsverbruik van ongeveer 285 duizend huishoudens. Ongeveer driekwart van de ingekochte stroom komt van E.On en een kwart van Delta.
De contracten voor fysieke elektriciteit lopen over meerdere jaren, terwijl de bijbehorende garanties van oorsprong jaarlijks worden ingekocht. Op die manier kan de hoeveelheid garanties van oorsprong worden afgestemd op het werkelijk elektriciteitsverbruik. Een raar argument, want het elektriciteitsverbruik schommelt niet heel sterk per jaar, dus de overheid zou er ook voor kunnen kiezen om een groot deel van de benodigde garanties van oorsprong meerjarig in te kopen. Bijvoorbeeld 75% van het jaarlijks elektriciteitsverbruik en enkel het resterende deel jaarlijks bij te kopen op basis van het werkelijk elektriciteitsverbruik. Op die manier krijgen eigenaren van hernieuwbare energiebronnen net als E.On en Delta langjarige zekerheid over hun inkomsten.
Reactie rijksoverheid
De rijksoverheid houdt vol dat ze zich keurig aan de wet houden en dat er nu eenmaal een overschot is aan garanties van oorsprong voor duurzame elektriciteit in Europa. Vanwege Europese aanbestedingsregels zou de rijksoverheid niet specifiek voor Nederlandse groene stroom kunnen kiezen. Het vreemde is dan natuurlijk dat de Provincie Utrecht wel gebruik maakt van Nederlandse garanties van oorsprong voor windenergie en dat de NS een aantal jaar geleden al liet zien dat je binnen Europese aanbestedingsregels wel degelijk kunt kiezen voor een aanbieder die extra duurzame opwekkingscapaciteit belooft te realiseren. Het rijk voert het NS contract zelfs als showcase op bij haar expertisecentrum inkopen. En het allervreemdste: het rijk koopt nu zelf al een klein deel van haar garanties van oorsprong wel exclusief in bij Nederlandse duurzame energieprojecten.
Bij aanbestedingen van de rijksoverheid (Prorail en Rijkswaterstaat) worden bedrijven onder andere beoordeelt op hun positie op de CO2-prestatieladder. De inkoop van hoogwaardige garanties van oorsprong maakt onderdeel uit van deze beoordeling (zie pagina 33 van handboek 3.0), terwijl de rijksoverheid zelf nog steeds voor jokkebrok stroom kiest. Dit verhoogt de geloofwaardigheid van de overheid niet.
Een ander argument dat de overheid hanteert is dat er onvoldoende hoogwaardige garanties van oorsprong beschikbaar zijn. Aan de ene kant laat dat mogelijk het succes van bewustwordingscampagnes van WISE en HIER Klimaatbureau zien, aan de andere kant zou dat juist de reden moeten zijn om de eigen inkoopmacht in te zetten om te komen tot meer duurzame energieopwekking. Dat kan ook in stappen, zoals de NS heeft gedaan.
Een laatste excuus van de overheid is dat het grote volume aan duurzame elektriciteit dat de rijksoverheid nodig heeft de prijs van hoogwaardige garanties van oorsprong beïnvloed, het rijk zou namelijk zo´n 10% van de Nederlandse duurzame elektriciteit op moeten kopen als voor Nederlandse garanties van oorsprong wordt gekozen.
Het CBS concludeerde in 2014 na onderzoek echter dat prijswaarneming van Nederlandse garanties van oorsprong niet mogelijk was. Volgens WISE bedragen de extra kosten van hoogwaardige garanties van oorsprong voor de rijksoverheid ongeveer EUR 2,2 miljoen. Als daarmee de prijs van hoogwaardige garanties van oorsprong omhoog gaat is dat toch de gewenste marktwerking? Een hogere prijs zorgt voor meer aanbod en voor lagere subsidies, want prijs van garanties van oorsprong kan namelijk meegenomen worden in de bepaling van het uit te keren subsidiebedrag. En door zelf hoogwaardige garanties van oorsprong in te kopen kan de rijksoverheid meteen inzicht in de prijsontwikkeling van garanties van oorsprong geven aan het CBS.
Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.
Onderstaand artikel is eind december als open waanlink geplaatst op Sargasso. Inmiddels zijn in verschillende steden, provincies en Tweede Kamerfracties vragen gesteld over de inkoop van elektriciteit.
Terwijl lokale overheden in een convenant beloofden hun stroom vanaf dit jaar duurzaam in te kopen, kiezen ze in praktijk slechts op het criterium ‘laagste prijs’. Dat blijkt uit een groteinventarisatie van gemeentelijke energieaanbestedingen door het Algemeen Dagblad. De nadruk op laagste prijs is zo groot dat Eneco en Pure Energie inmiddels niet meer inschrijven op aanbestedingen van gemeenten.
Gemeenten en provincies bevinden zich met de inkoop van jokkebrok stroom in gezelschap van de rijksoverheid, die na herhaaldelijk vragen door Sargasso ook voornamelijk goedkope buitenlandse garanaties van oorsprong bleek in te kopen. Een type garanties van oorsprong waarvan Minister Kamp onlangs aangaf dat de inkoop daarvan van slechts op papier leidt tot meer duurzame elektriciteit. Zie zijn reactie op het amendement volle transparantie voor elektriciteit.
Volgens gezamenlijk onderzoek van WISE, Natuur&Milieu, Greenpeace, Hivos, WNF en de Consumentenbond is Pure Energie, samen met Qurrent en De Unie, het duurzaamste energiebedrijf van Nederland. Eneco is volgens datzelfde onderzoek met een achtste plaats het hoogst genoteerde grote energiebedrijf.
Er zijn momenten dat oude vrienden het nieuws halen op een manier die je niemand gunt. Kort voor de jaarwisseling ontving ik het trieste bericht dat dr. ir. JeroenEnsink (bestuur 1996-1997) is overleden. Hij is op dinsdag 29 december 2015 op klaarlichte dag voor de deur van zijn huis neergestoken. Jeroen woonde en werkte in Londen. Mijn gedachten gaan uit naar zijn vrouw Nadja, hun pasgeboren dochter Fleur, zijn familie, vrienden en collega’s.
Jeroen was mijn voorganger in het bestuur van Jongeren Vereniging Unitas Wageningen. Tijdens mijn bestuurstijd en daarna heb ik veel steun aan hem gehad. Ik heb tijdens mijn studietijd een aantal jaar intensief met hem opgetrokken. Een periode waarin ik hem heb leren kennen als een opgewekte persoonlijkheid, altijd in voor een goede grap en een avondje klaverjassen. Ik bewaar warme en goede herinneringen aan Jeroen uit deze periode.
Toen hij na zijn studie naar het buitenland vertrok is het contact verwaterd, al bleef ik via-via wel op de hoogte van hoe het met hem ging en wat hij deed. Inmiddels was Jeroen getrouwd en kersvers vader geworden. Dat leek me een mooi moment om de banden aan te halen, helaas heeft het niet zo mogen zijn.
Jeroen was werkzaam als Senior Lecturer in Public Health Engineering aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM), was daar geliefd bij studenten en collega’s, en heeft meer dan 50 wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan
De LSHTM heeft het Jeroen Ensink Memorial Fund opgericht. Het fonds zal beurzen verlenen aan studenten uit Zuidoost-Azië en Afrika bezuiden de Sahara om een masteropleiding te kunnen volgen. Doneren aan het Jeroen Ensink Memorial Fund kan hier. Zelf heb ik ook een bijdrage gegeven aan het fonds dat Jeroens vrienden en collega’s voor zijn dochter hebben opgericht.
Een nieuw jaar de meterstanden zijn inmiddels genoteerd. Tijd dus om eens te kijken naar ons energieverbruik en niet te vergeten naar onze energieopwekking. Die laatste categorie bestaat sinds dit jaar uit een zonneboiler, zonnepanelen op eigen dak, Winddelen en uit zonnepanelen op andermans dak. Een analyse van de energierekening volgt later, want de eindafrekening over 2015 is nog niet binnen.
Totaal energieverbruik
In totaal hebben we in 2015 netto 6.119 kWh verbruikt. Dat is 5,5% meer dan in 2014 toen we 5.805 kWh verbruikten.
Cumulatief energieverbruik in kWh.
Het verschil is minder groot dan het tot oktober leek te worden. Dat heeft voor een deel te maken met het zachte weer in november en december en voor een deel met het feit dat onze zonnepanelen en winddelen in 2015 meer elektriciteit hebben opgeleverd dan in 2014. Een preciezere uitsplitsing daarvan volgt nog wel een keer. Voor nu constateer ik dat we nog 6.000 kWh te gaan hebben voordat ons energieverbruik op jaarbasis in evenwicht is met de hoeveelheid energie die we opwekken.
Omgerekend naar kWh bestaat het grootste gedeelte van ons energieverbruik uit gas voor verwarming en warm tapwater. Elektriciteit valt in het niet, doordat we deze bijna volledig zelf opwekken.
Netto energieverbruik in kWh naar toepassing
Gasverbruik
In 2015 hebben we 636 m3 gas verbruikt, omgerekend is dat 6.213 kWh. Dat is meer dan de 604 m3 in 2014. Omgerekend naar graaddagen is het gasverbruik licht gedaald van 0,200 m3/graaddag in 2014 naar 0,191 m3/graaddag in 2015. Het aantal graaddagen lag volgens Mindergas.nl echter hoger waardoor het totale gasverbruik in 2015 ook hoger uitvalt.
Elektriciteitsverbruik
Ons elektriciteitsverbuik lag in 2015 met 3.662 kWh 5% hoger dan de 3.477 kWh in 2014. De stijging wordt onder andere veroorzaakt doordat we onze badkamer dit jaar elektrisch verwarmen m.b.v. infraroodverwarming.
Energieopwekking
In 2014 wekten we ongeveer 45% van ons energieverbruik zelf op. In 2015 is dat weinig veranderd en wekken we nog steeds zo’n 45% zelf op. Voor elektriciteit waren we voor het tweede jaar op rij voor meer dan 100% zelf voorzienend en hebben we 94 kWh meer opgewekt dan verbruikt. Tegen 91 kWh in 2014. Tijd dus om de volgende radiatoren te gaan vervangen door infraroodverwarming 🙂
Opbrengst zonnepanelen
Onze zonnepanelen hebben in 2015 naar behoren gepresteerd. Ze hebben in 2015 in totaal 2.228 kWh opgewekt. Op basis van gegevens van zonnestroomopbrengst.eu hebben ze het beter gedaan dan andere installaties in Nederland en Zuid-Holland.
Specifieke opbrengst [kWh/kWp]
2013
2014
2015
Thuis panelen
571,29
1022,21
1031,5
Zuid-Holland
879,21
920,88
907,54
Netherlands
887,68
913,21
933,33
Opbrengst Winddelen
De opbrengst van onze Winddelen lag dit jaar voor het eerst sinds we ze hebben boven de 100% van de verwachte opbrengst, zowel bij Windcentrale De Jonge Held als bij Windcentrale Grote Geert. Samen leverden onze 3 winddelen 1.528 kWh op in 2015, tegen 1360 kWh in 2014.
Of ze daarmee financieel ook gaan opleveren wat vooraf voorgespiegeld is weet ik nog niet, maar dat vind ik zelf ook minder interessant. We hebben de winddelen toch vooral gekocht om een deel van ons elektriciteitsverbruik in eigen hand te produceren op een moment dat we ons nog geen zonnepanelen konden veroorloven.
Opbrengst Zonnedelen
We zijn inmiddels in het bezit van 6 zonnedelen in 4 projecten. Waarvan Uit Eigen Stad en Royal Matic inmiddels gerealiseerd zijn. Dat betekent dat ze ook stroom produceren. Nog niet erg veel zo in de donkere maanden, want over de maanden november en december hebben onze zonnedelen in totaal 4 kWh opgewekt.
Vooralsnog heb ik de opbrengst van onze zonnedelen niet meegenomen in onze eigen energieoverzichten. Het betreft namelijk leningen, dus de panelen zijn niet in mijn eigendom. Dus ik moet nog eens uitzoeken of ik de zonnestroom kan meetellen als zelf opgewekte stroom, of dat de eigenaar van de zonnepanelen dit al meerekent. Bovendien produceren we al meer stroom dan we verbruiken, dus tijd om meer gas om te ruilen voor elektriciteit.
De statistieken hulpaapjes van krispijnbeek.nl/ hebben het jaarlijks rapport van 2015 voor mijn blog voorbereid. Lijkt me een mooie positieve manier om het jaar af te sluiten.
Hier is een fragment:
In de concertzaal in het Sydney Opera House passen 2.700 mensen. Deze blog werd in 2015 ongeveer 33.000 keer bekeken. Als je blog een concert zou zijn in het Sydney Opera House, zou het ongeveer 12 uitverkochte optredens nodig hebben voordat zoveel mensen het zouden zien.
Afgelopen weekend sloten 195 landen een klimaatakkoord met als doel om de gemiddelde temperatuurstijging op aarde te beperken tot ver onder de twee graden. Landen moeten zelfs nastreven om het onder de anderhalve graad te houden. Een mooi moment. Zeker als Bas Eickhout, toch niet de meest kritiekloze volger van de onderhandelingen, spreekt van het einde van het tijdperk van fossiele energie.
CO2 compensatie
Om de totstandkoming van het verdrag te vieren en zelf een kleine bijdrage te leveren aan het verwezenlijken van de ambities uit het klimaatakkoord heb ik dit weekend de CO2 uitstoot van ons gasverbruik gecompenseerd door CO2-rechten uit de markt te laten nemen via Sandbag. Het gaat om ons gasverbruik in de periode november 2010 t/m december 2015. De bijbehorende CO2-emissie heb ik uitgerekend m.b.v. de zogenaamde well-to-wheel emissiefactoren van de website CO2emissiefactoren.nl. Daarmee heb ik meteen een kleine bijdrage geleverd aan een van de paradepaardjes van VNO-NCW: het repareren van het Europees emissiehandelsysteem.
Klimaatfinanciering
Een van de belangrijke onderdelen van het verdrag is klimaatfinanciering. Hoe zorgen we dat ontwikkelingslanden voldoende geld hebben voor investeringen in o.a. mitigatie (verlagen van de broeikasgassen) en adaptatie (dijken bouwen). Om daar een steentje aan bij te dragen heb ik een extra bedrag geïnvesteerd in offgrid zonne-energie via Sunfunder. Het project waarin ik heb geïnvesteerd is nog niet volledig gefinancierd, dus doe gerust mee.
Dat levert ook naast CO2-besparing ook meer mensen met veilig licht op. Volgens Sunfunder hebben mijn investeringen van de afgelopen 3 jaar al bijgedragen aan het vermijden van 3.250 ton CO2-uitstoot en impact op bijna 80.000 mensen. Of dat enkel op mijn deel slaat of op de totale vermeden CO2-uitstoot en totale impact op mensen van de projecten waarin ik heb geïnvesteerd weet ik niet.
November, dus tijd voor een update van ons energieverbruik. Ons netto energieverbruik ligt voor de eerste 10 maanden van 2015 op iets meer dan 4.000 kWh, dat is inclusief ons gasverbruik. Daarmee blijven we dicht in de buurt van het energieverbruik in 2014. Waarbij ik niet heb gecorrigeerd voor weersinvloeden.
Energieverbruik 2011-2015, cumulatief per maand.
Ook de variabele energiekosten blijven redelijk gelijk. Inmiddels zitten we iets boven de 400 Euro, vooral door een hoger energieverbruik in april.
Het voortschrijdend gemiddelde energieverbruik over de laatste 12 maanden ligt redelijk constant op zo’n 11.000 kWh, waarvan 600 tot 700 m3 aardgas is. Dat blijft het eerste dat ik verder wil verlagen. Ons elektriciteitsverbruik dekken we nog steeds volledig af met eigen opwekking van onze winddelen en onze zonnepanelen. Dus we hebben ook geen last van de heisa over het kopen van groene stroom die soms niet zo groen blijkt. Wat dat betreft is opwekking in eigen bezit of via een (lokale) energiecoöperatie een aanrader. Al ben ik als bestuurslid van het Schiedams Energie Collectief bevooroordeeld.
Als ik het energieverbruik corrigeer voor weeromstandigheden en voor het aantal vierkante meter dat ons huis groot is blijkt dat 2013 toch niet zo’n grote uitschieter was als de totale energieverbruiksgrafiek laat zien. De werkelijke trendbreuk in ons energieverbruik vind in 2013 plaats, ondanks dat de energierekening en het totale energieverbruik toen meer op 2011 en 2012 leken. Ons energieverbruik is nog steeds hoog als je het vergelijkt met nul-op-de-meter woningen, maar goed je houdt altijd baas boven baas.
Begin oktober schreef ik op Sargasso dat de Provincie Zuid-Holland het ontgassen van benzeen houdende stoffen per 1 januari 2016 verbiedt. Inmiddels is het nieuwsbericht waarop mijn stuk gebaseerd was wegens ‘fouten’ van de site van de provincie verwijderd. Onduidelijk is nog wat de aard van de fouten is, zelfs is niet duidelijk of de fout de uitbreiding betreft van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295). Update 26 oktober 2015: Nathalie Harder, Bestuursadviseur gedeputeerde Rik Janssen, geeft in een reactie aan dat uitbreiding van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295) per 1 januari 2016 doorgaat.
Voor het ontgassen van benzeen (en benzeen houdende stoffen) bestonden volgens het oorspronkelijke bericht van de provincie de volgende alternatieven:
Verantwoorde verwerking met een ontgassingsinstallatie
Het schip voorzien van dezelfde lading; ontgassen is dan niet nodig (deductievaart)
Het schip voorzien van een compatibele lading (dit houdt in dat de achter gebleven restdampen niet negatief werken); ontgassen is dan ook niet nodig.
Stil liggend ontgassen is al verboden en alleen toegestaan in de Geulhaven van de Botlek in Rotterdam met een daarvoor bestemde voorziening.
Na de uitspraak in de klimaatzaak van Urgenda tegen de staat is er een nieuwe rechterlijke uitspraak. Dit keer van een rechter in Pakistan. Daar moet de overheid niet alleen beter klimaatbeleid gaan voeren, maar ook een commissie benoemen met personen die de uitvoer daarvan gaan controleren. Zeg maar een deltacommissaris voor klimaatbeleid.
A feisty Pakistani judge recently directed the government to enforce its climate change policy and establish a climate change commission to oversee the process. He also ordered government representatives to appear before the court to explain what was being done to meet the country’s climate challenges.
And he wasn’t done; in a second ruling, the judge named 21 people to the commission. He raised issues such as adaptation measures in the water and agricultural sectors, changes in how rivers flow, land degradation and extreme weather events.
