Uit de inbox: 16 April uitreiking van de P-NUTS Awards 2013

16 april 2013 huldigen we de inzenders van de P-NUTS Awards 2013 en hun voorgangers. Wie zijn de topscorers en mogen de bokaal namens hun ‘team’ in ontvangst nemen? Wie gaan er met een medaille naar huis? Onze partners zijn er klaar voor, het publiek is nieuwsgierig, nog even – en dan is het zover!

De huldiging vindt plaats in de Sporthallen Zuid Amsterdam, Burgerweeshuispad 54,
1076 EP Amsterdam.

Het programma start om 13:00 (zaal open om 12:00) en eindigt om 17:30 met een borrel.

Zonder fans geen huldiging, dus neem collega’s, relaties, leveranciers, klanten, vrienden, familie en buren mee: iedereen is meer dan welkom! Er zijn 4 tribunes: de groene Greenchoice tribune, de blauwe Energiesprong tribune, de rode ASN Bank tribune en de gele Qurrent tribune. Met echte bobo’s, pers en jury- en ereleden op de tribunes!

Toegang en deelname is gratis. Informatie over aanmelden vind je hier.

Elke inzending kan de Oranje Energie Publieks Award winnen – stem op je favoriete initiatief via de website p-nuts.nu. Hier is ook te zien wie er aan kop gaan door onder aan de lijst te klikken op view results.

De huidige top 5 (per 29 maart):

  1. Schoonschip
  2. Duurzaam Diekendamme
  3. Regionaal Duurzaam, investeer in uw regio
  4. Eemstroom – Energiecoöperatie Amersfoort
  5. DC = DeCent

Van de verbruiker betaalt naar de kleinverbruiker betaalt

Al jaren wordt er hard gelobbied voor het veranderen van het systeem van energiebelasting en terecht laat dat duidelijk zijn. Het blijft tamelijk vreemd dat 30 jaar na invoer van het vervuiler betaalt principe nog gewerkt wordt vanuit de (klein)verbruiker betaald. Dat levert ook vreemde situaties op waarbij burgers naar de meest kapitaalintensieve vormen van duurzame energie worden gedreven. Zoals Peter Segaar voorrekent is vanaf januari het voordeel van zonnepanelen op eigen dak nog hoger dan het in Nederland zo verfoeide Duitse feed-in tarief

Zelflevering als alternatief voor feed-in

Gezien de grote weerstand tegen het feed-in systeem is in Nederland de laatste jaren ingezet op een andere oplossing, namelijk zelflevering. Populair bekent als het ‘kropje sla model’. Het idee daarbij is dat je over zelfgekweekte groente uit je moestuin, die je over de openbare weg naar je huis vervoert geen belasting betaalt, terwijl je wel energiebelasting en btw betaalt over zelfopgewekte energie die je over het openbare elektriciteits- of gasnet vervoert.

Het regeerakkoord van de VVD en de PvdA bevat een maatregel om dit te veranderen:

Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt. Deze wordt lastenneutraal gefinancierd door een generieke verhoging van het reguliere tarief in de eerste schijf van de energiebelasting.

Achter de schermen wordt inmiddels druk onderhandeld over de wijze waarop deze maatregel over de vormgeving van deze maatregel, zoals bv. blijkt uit het weblog van Thijs de la Court. De voorstanders van zelflevering light schilderen het voorstel graag af als eerlijk, omdat het in lijn is met het principe de vervuiler betaalt en beloning van investeerders in duurzame energie. Naar mijn mening valt op die argumenten nogal wat af  te dingen. Sterker zelflevering light kan een hoop extra onbegrip en weerstand tegen duurzame energie opleveren.

Zelflevering light is eerlijk, want de vervuiler betaalt

Een aantal voorstanders van deze maatregel verkondigt dat het een eerlijke maatregel is, omdat de vervuilende burgers en vervuilende bedrijven voor de kosten van de maatregel opdraaien. Dat is flauwekul. In het regeerakkoord wordt gesproken van een voordeel voor kleinverbruikers die stroom afnemen van een locale energiecooperatie, dit voordeel wordt bekostigd door een heffing op kleinverbruikers die geen elektriciteit (kunnen of willen) afnemen) van een locale energiecooperatie. Het maakt daarbij niet uit of ze groene of grijze stroom afnemen van een commercieel bedrijf of een energiecooperatie die niet in de buurt zit. Klanten van commerciele elektriciteitsbedrijven die een primium betalen voor groene stroom uit Nederland (geen sjoememstroom, maar bv. Essent’s Windkracht220 of Eneco Hollandse Wind) worden zo vierdubbel gepakt:

  1. Ze betalen meer dan voor grijze stroom,
  2. Ze betalen energiebelasting betalen voor een energietransitie die ze al jaren niet krijgen,
  3. Ze betalen extra SDE+ heffing om bedrijven te financieren die het toekomstig aanbod van groene stroom vergroten, terwijl er geen enkel budget meer beschikbaar is om hun eigen huis energiezuiniger te maken. Sterker als ze in de sociale huursector zitten mogen ze nog eens 2 miljard extra op gaan hoesten om de staatsfinancien op orde te schoppen.
  4. Ze gaan een extra opslag betalen op hun elektriciteitsprijs omdat ze geen zin of mogelijkheid hebben om duurzame elektriciteit af te nemen uit de buurt.

Bij zelflevering light investeer je meer en vervuil je minder

Ik ben lid van De Windvogel en van De Windcentrale. Om lid te worden van De Windvogel en dus de mogelijkheid te krijgen van elektriciteit via zelflevering betaalde ik eenmalig 50 Euro lidmaatschapskosten. Bij De Windcentrale lag de instapprijs voor lidmaatschap op Euro 351. Drie maal raden: Waar investeer ik meer? Drie maal raden wat er niet onder zelflevering light valt (vanwege de term ‘nabijheid’ en omdat de windmolens nog subsidie ontvangen uit de MEP tijd). Zonnestroom via bv. SolarGreenPoint is nog een maatje duurder Euro 500 voor een paneel met een jaaropbrengst van ongeveer 230 kWh.

Nu valt er natuurlijk veel voor te zeggen om deelname van burgers in lokale duurzame energie initiatieven te bevorderen. Al was het maar omdat betrokkenheid bij en financieel voordeel van duurzame energie leiden tot groter draagvlak. Maar meer investeren? Bij veel lokale duurzame energiebedrijven ben je voor een paar tientjes lid, dat heeft weinig met investeren te maken.

Als het je gaat om maximale investering in duurzame energie, dan gaat er overigens weinig boven zonnepanelen. Zowel op eigen dak als op andermans dak zijn de investeringskosten vele malen hoger dan bij windenergie.

Bij zelflevering light verdubbelt het aandeel duurzame energie

Dat klinkt heel mooi en het betekent volgens voorstanders 7% duurzame, door burgers opgewekte energie in 2020. Voor het gemak ga ik er van uit dat de voorstanders met energie elektriciteit bedoelen. Momenteel zijn huishoudens goed voor ongeveer 17% van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat wil dus zeggen dat ongeveer 1 op de 3 burgers in 2020 voordeel heeft van zelflevering light, de andere 66% mag zo’n 100 Euro per jaar extra betalen (zie Henri Bontenbal). En dat voor nog geen 20% van de doelstelling voor 2020 (14% duurzame energie betekent naar mijn weten ongeveer 35% duurzame elektriciteit).

Wanneer de voorstanders duurzame energie bedoelen dan wordt de rekening voor de resterende kleinverbruikers nog wat hoger. Want huishoudens verbruikte in 2011 ongeveer 12,5% van de totale energie in Nederland (en dient 50% van de energiebelasting op te hoesten…). Bij 7% duurzame energie door zelflevering betekent dat dat 56% van de huishoudens door zelflevering in z’n eigen energievraag kan voorzien (gas, warmte en Elektra). Als de andere 44% van de huishoudens daarvoor de rekening mag betalen betekent dat een stijging van de energieprijs met heel wat meer dan 152 Euro die Henri Bontenbal voor elektriciteit voor recent. Drie keer raden wat dat gaat betekenen voor het draagvlak onder kleinverbruikers…

Cooperatie = duurzaam

Dat lijkt de impliciete boodschap van de decentrale energielobby. Nu weet ik dat de cooperatie een lang bestaande rechtsvorm is in Nederland die mooie bedrijven heeft voortgebracht, maar om nu te stellen dat die allemaal de duurzaamste zijn… Neem de bankensector. Is de Rabobank daar werkelijk de koploper en wegbereider van verduurzaming geweest? Of waren dat commerciele banken als ASN en Triodos?

Of neem Friesland-Campina: is dat nou van oudsher de duurzaamste zuivelleverancier van Nederland? Duurzamer dan Danone of andere zuivelleveranciers?

Tijd voor een paradigmawissel

Met de vervuiler laten betalen heeft de zelfleveringsconstructie light die Rutte & Samson voorstaan naar mijn mening weinig te maken. Zelflevering light is eerder een fopspeen die afleidt van de werkelijke discussie: de vervuiler betaalt niet in Nederland, die bepaalt. Het is de kleinverbruiker die betaalt (meer nog dan in Duitsland met z’n door Nederlandse beleidsmakers verfoeide feedin systeem). De huidige energiebelasting gaat ook niet uit van de vervuiler betaalt, maar van de verbruiker betaalt. Voor de hoogte van de energiebelasting maakt het niet uit of je groene of grijze stroom afneemt.

Tijd dus voor een paradigmawissel in het energiebeleid: van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt zoals ook Pauline Westendorp bepleit. Oftewel maak van de energiebelasting een bronheffing, die afhangt van de mate van vervuiling. In de simpelste versie hou je dan enkel rekening met CO2, als je het wat beter wil doen hou je ook rekening met zaken als luchtvervuiling, effect op waterkwaliteit en hinder voor de directe omgeving.

Overtuig me in de reacties gerust van het tegendeel, maar ik geloof niet dat zelflevering light een vooruitgang is voor het draagvlak voor duurzame energie in Nederland.

Henri Bontenbal over lagere energiebelasting voor duurzame energie

Henri Bontenbal fileert de problemen met de uitvoerbaarheid van de maatregel in het regeerakkoord van de VVD en de PvdA om ΅Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen,” fiscaal te stimuleren door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

Toon eens en te meer aan dat het huidige systeem van de energiebelasting waarbij de verbruiker betaalt niet werkt en dat het tijd is om te gaan werken aan en paradigma shift naar de vervuiler betaalt. Dan kan de SDE+ ook omgebouwd worden tot een innovatiesubsidie en wordt energie een topsector zoals de anderen.

SolarGreenPoint: Caballerofabriek

logo-solar-green-pointEerder schreef ik al over het project van SolarGreenPoint op de geluidswal van de A20 bij het Terbregseplein in Rotterdam. Via het feedbackformulier binnen WordPress (dat ik pas vorige week ontdekte) ontving ik begin deze maand informatie over hun tweede project op de Caballerofabriek in Den Haag.

De investeringskosten bedragen bij de Caballerofabriek Euro 500 per paneel van 250 Wp. De jaarlijkse kosten voor onderhoud, beheer, verzekering en dakhuur bedragen 4,50 Euro per paneel. Dat maakt dat de berekening er anders uit komt te zien dan bij Terbregseplein. Als ik uitga van een jaaropbrengst van 200 kWh (80% van het piekvermogen, ik weet het vloeken in de kerk voor kenners van de materie) dan kom ik uit op een kostprijs van 12 Eurocent per kiloWattuur. Bij het huidige systeem van de energiebelasting (de verbruiker betaalt) komt de kostprijs inclusief energiebelasting dan op 24 Eurocent. Dat is 4 cent duurder dan je bij prijsstunters betaald, maar dan wel 25 jaar voor een vast tarief.

Wanneer je vervolgens uitgaat van de 7% prijsstijging per jaar (die meestal wordt geleentjebuurt bij een bizarre berekening van het CBS waar bergen vaste kosten omgesleuteld naar kWh tarief), dan kom je op een terugverdientijd van 19 jaar onder het huidige regime en 11 jaar als zelflevering ooit mogelijk wordt. Belangrijker is dat de Netto Contante Waarde positief is zowel zonder als met zelflevering.

De situatie verandert wanneer je met een iets voorzichtigere prijsstijging van 3% rekent. Dan is de Netto Contante Waarde onder het huidige systeem negatief. Alleen als zelflevering mogelijk wordt kun je financieel rendement halen.

Behalve financieel resultaat zijn er natuurlijk ook andere motieven om toch zonnepanelen in een collectief project zoals de Caballerofabriek te kopen. Bijvoorbeeld omdat je niet afhankelijk wil zijn van de grillen van de energiemarkt, waar zelfs de prijs van duurzame energie meeslingert met de prijs van olie.

SolarGreenPoint Caballerofabriek
Aanschaf 500
Elektriciteitsopbrengst (gem/jaar) 200
Levensduur 25
Verandering energieprijs 7% stijging 3% stijging
Verandering onderhoudskosten 0% 0%
Uitkomsten
Kostprijs / kWh exclusief energiebelasting € 0.12 € 0.12
Kostprijs / kWh inclusief energiebelasting € 0.26 € 0.26
Gemiddelde elektriciteitsprijs energiebedrijf € 0.21 € 0.12
Gemiddelde energiebelasting / kWh € 0.14 € 0.14
Gemiddelde kostprijs elektriciteit energiebedrijf € 0.35 € 0.26
Terugverdientijd zonder zelflevering 19 >25 jaar
Netto Contante Waarde zonder zelflevering € 452.05 -€ 21.79
Terugverdientijd met zelflevering 11 12
Netto Contante Waarde met zelflevering € 1,141.75 € 667.91
ROI zonder zelflevering 3.60% -0.17%
ROI met zelflevering 9.10% 5.34%

De berekeningen nazien kan hier.

Conclusie

Mijn conclusie is dat het SolarGreenPoint met het project op de Caballerofabriek bijna lijkt te lukken om een financieel gezonde propositie te doen voor collectieve zonne energie. In ieder geval een stuk goed gezonder en aantrekkelijker dan de eerdere collectieve zonne energie projecten die ik heb langs zien komen.

Tegelijkertijd blijft de kostprijs van collectieve zonne energie nog hoger dan die van windenergie. Al kan ik me best voorstellen dat er voorstanders van duurzame energie en tegenstanders van windenergie zijn die bereid die meerprijs te betalen. Mocht er een zonne-energie project langskomen in de buurt van Schiedam dat samenwerkt met GreenChoice dan sluit ik niet uit  dat we daar in de toekomst ook aan mee gaan doen. Zoals we nu al lid zijn van De Windvogel en 3 Winddelen bezitten, waarmee we vanaf januari ongeveer 33% van onze elektriciteit zelf gaan opwekken.

Update 27 december 2012:

Met een beetje zoeken op internet kwam ik een persbericht van Eneco tegen waarin ze aangeven partner te zijn van SolarGreenPoint. In het persbericht geven ze ook aan al gebruik te gaan maken van de verruimde mogelijkheden die het regeerakkoord biedt voor zelflevering (ook al zijn daar naar mijn weten nog geen details over bekend). Dat betekent dat bovenstaande sommetjes er wat anders uit gaan zien, afhankelijk van de hoogte van de korting op het energiebelastingtarief dat de rijksoverheid aan decentraal opgewekte elektriciteit gaat geven.

Uit het persbericht wordt ook duidelijk dat de 4,50 per paneel voor onderhoud en dakhuur enkel voor klanten van Eneco geldt. Niet klanten betalen 12,50 per jaar per paneel aan onderhoud en lidmaatschap.

Impressie evenement HIER opgewekt

Op 15 november had ik een dagje vrij genomen om bij het eerste evenement van HIER opgewekt te zijn. Tot nu toe was het niet gelukt om mijn bericht daarover af te ronden, maar hierbij dan toch een korte impressie van een evenement wat aan alle kanten zinderde en bruiste van de decentrale energie. Een volledige terugblik met foto’s, filmpjes, presentaties en nog veel meer vind je bij HIER opgewekt.

Oude bekenden en nieuwe gezichten

Rondlopen op een bijeenkomst over duurzame energie levert een hoop bekende gezichten op, zowel oud-collega’s van het ministerie van Economische Zaken, Agentschap NL en I&M, als verstokte milieuactivisten, duurzame energie profeten en duurzame ondernemers. Daarnaast liep ik uiteraard ook nog een aantal oud-Wageningers tegen het lijf, zoals (wethouder) Sebastiaan van ’t Erve. En eindelijk, (vlag uit 😉 Henri Bontenbal.

Op de bijeenkomst liepen duidelijk ook nieuwe gezichten rond, deels strak in pak en met aansprekende proposities. Al wilden de meesten daar niet al te veel over vertellen. Het meest intrigerend blijft de persoon die vertelde bezig te zijn met grootschalige zonne energie projecten die zonder SDE+ toch concurrerend zijn met  de Nederlandse wholesale prijs voor elektriciteit. Ik kan niet wachten tot de eerste van die projecten gerealiseerd is, want daarna kan het hard gaan met zon in Nederland.

De praktijk wijst tenslotte uit dat Nederlanders bereidt zijn een premium te betalen voor duurzame energie in combinatie met de langdurige zekerheid van een vaste elektriciteitsprijs in combinatie. Zie bv. de kostprijzen van de eerste pilots van SolarGreenPoint (binnenkort meer over hun Haagse project, nog niet aan toegekomen om de mail die ik daarover ontvangen heb goed te lezen) en Zonnepark Nijmegen.

Ook in het bedrijfsleven groeit de belangstelling voor duurzame in Nederland opgewekte energie, bv. doordat het een relatief makkelijke maatregel voor het behalen van CO2 reductie i.k.v. de CO2 prestatieladder is. En juist het bedrijfsleven bezit vele platte daken waarop grootschalig zon toegepast kan worden, alleen is de kostprijs daar vooralsnog de bottleneck (in Nederland betaalt de verbruiker van energie i.p.v. de opwekker van vervuilende energie).

Algemene indruk

Mijn algemene indruk was dat er veel leuke initiatieven voor lokale energiebedrijven rondliepen. Wat veelal onduidelijk bleef was wat de business case is. Wanneer het gaat om white label doorverkopen van groene stroom van een ander bedrijf is de marge marginaal. Ook de collectieve inkoop van zonnepanelen zet financieel niet echt zoden aan de dijk. De marges in de installatiebranche voor zonne-energie zijn klein, dus de mogelijkheden om daar als collectief lucht uit de keten te drukken zijn ook klein.

Van een heel andere orde was het voorbeeld van Energiedorp Feldheim in Duitsland. Daar hebben ze de boel grootschalig aangepakt met 43 windmolens met een vermogen van 74 MW, biovergisters, een lokaal warmtenet en inmiddels ook een eigen smartgrid voor warmte en elektriciteit. Dat zet zoden aan de dijk: per jaar importeren ze 160.000 liter stookolie minder en ze produceren meer elektriciteit dan ze zelf nodig hebben. Ook hebben ze 25 banen geschapen in een dorp met 130 inwoners.

Workshops

Doordat ik me al wat langer in de mogelijkheden van duurzame energie verdiep had ik besloten niet al te veel aandacht te besteden aan de collectieve zonne-energie projecten. In de eerste ronde heb ik een presentatie van Lochem Energie en Bosch & Van Rijn over windenergie bijgewoond. Een van de belangrijke leerpunten voor mij was de bevestiging van het feit dat je zo snel mogelijk met gemeente en omwonenden om tafel moet zien te komen als je iets met windenergie wil. In het staatje met grootste weerstanden stonden de houding van lokale politiek en ambtenaren met stip bovenaan, met op de achtergrond angst voor lokale opstand.

Bosch & Van Rijn stelde de aanwezigen voor de uitdaging om door te blijven zoeken naar de achterliggende belangen van met name tegenstanders. Als je weet wat de belangen zijn kun je namelijk zoeken naar manieren om daaraan tegemoet te komen, of de aantasting daarvan te compenseren of voorkomen.

Lochem Energie beschreef een interessant model waarin je de mogelijkheid hebt om de baten van windenergie op verschillende wijze toe te delen aan verschillende belanghebbenden. Een nuttig model, zeker voor kustprovincies als Zuid-Holland waar wind inmiddels in kostprijs kan concurreren met fossiel. Helaas is het model niet beschikbaar voor anderen onder verwijzing naar mogelijke juridisch claims als er een fout in het model zou zitten. Naar mijn mening niet zo’n sterk arugument, aangezien je daar altijd een disclaimer aan kan hangen. Ik wens je althans veel succes als je gaat proberen mij aan te pakken als de berekeningen die ik met regelmaat hier heb gepresenteerd over de kosten van collectieve projecten niet kloppen.

De tweede workshop die ik heb gevolgd ging over braaf en stout salderen. Dus toch nog een stukje zonne energie. Dat ging dus over manieren waarop je collectieve zonne-energie interessant kunt maken voor mensen zonder voldoende eigen dakruimte. De modellen die beschreven werden door Wij Krijgen Kippen varieerde van Boer zoekt Buur en Bedrijf zoekt Buur, tot slimme oplossingen voor verenigingen van eigenaren. In de laatste categorie heb je sinds kort Herman de stroomverdeler. Minder technisch, maar even aantrekkelijk voor kleine VvE’s is de optie waarbij de opgewekte zonne energie door het zolderappartement wordt afgenomen. Deze bewoner betaalt het reguliere tarief voor de opgewekte elektriciteit aan de VvE. Daarmee wordt de investering terugbetaald en nadat dat gebeurd is kan de VvE bijdrage omlaag of kan het extra geld gebruikt worden voor onderhoud of investeringen die de VvE ten goede komen.

Discussies in de wandelgangen

In de wandelgangen had ik minstens zo interessante discussies. Die aan de ene kant aantoonde dat er veel gebeurd, zoals bij Qurrent. Een energiebedrijf waar je klant kunt worden zonder gas of elektriciteit van ze te kopen… Aan de andere kant dat er vanuit de rijksoverheid nog veel onbegrip is. Om dat laatste te illustreren een korte samenvatting van de discussie die ik met een rijksambtenaar had naar aanleiding van een van de zaken waar wij thuis naar kijken: zonnepanelen op ons dak.

Situatieschets: we wonen in een rijtjeshuis met 12 huizen waarop plaats is voor 6 tot 9 panelen per dak. De daken zijn geschakeld.

Momenteel zijn we aan het kijken naar losse installaties per dak, de Nederlandse energiebelasting is nu eenmaal georganiseerd dat zon pv voor kleinverbruikers met eigen dak zeer aantrekkelijk begint te worden. Zolang je saldeert achter de meter.

Omdat de daken in onze straat zijn geschakeld is het plaatsen van een omvormer per huis enkel nodig om te voorkomen dat we energiebelasting moeten gaan betalen als we de stroom via een centrale omvormer invoeren op het net via één aansluiting en vervolgens weer afnemen. Daarmee daalt het benodigde investeringsbedrag (en de kostprijs per kWh) waarmee geld overblijft om aan andere zaken te besteden.

De ambtenaar gaf aan dat ik daar toch ook gewoon een SDE+ subsidie voor aan kon vragen. Waarop ik hem vriendelijk en beslist duidelijk heb gemaakt dat ik na ruim anderhalf jaar procederen over de SDE warmte voor onze zonneboiler niet zo veel trek had daarin. Laat staan dat ik mijn buren ooit zal adviseren zo’n lijdensweg te starten.

Liever dan zaken structureel te regelen door het principe van de energiebelasting te veranderen van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt wordt doorverwezen naar het SDE+ subsidieloket. Tot zover het ondersteunen van de energieke samenleving.

En laat ik wel wezen, wanneer zonnepanelen externe kosten veroorzaken dan ben ik bereid daarvoor te betalen. Alleen die externe kosten zitten niet bij de rijksoverheid, maar bij mijn netbeheerder en mijn programmaverantwoordelijke. In casu Stedin en Greenchoice. Die verreken je dus niet via de energiebelasting, maar via de vaste aansluitkosten, het transporttarief of het teruglevertarief.

Slotconclusie

Al met al heb ik 15 november veel leuke en nieuwe initiatieven gezien en gehoord. Wat me wel opviel was het grote verschil tussen praktijk en landelijk opererende ambtenaren. Daar zit werkelijk een wereld van verschil in beleving en ideeën. Vroeg of laat gaat dat een keer botsen. Momenteel lijkt dat voor de buitenwereld nog redelijk gemoedelijk te gaan met een nationaal energieakkoord in de pijplijn. Op de achtergrond broeit echter al jaren een veenbrand, het is wachten tot die een keer aan de oppervlakte komt. Wanneer dat gebeurt denk ik dat het er hard aan toe zal gaan, net als het CO2 opslag dossier dat bij hetzelfde deel van de rijksoverheid was belegd.

Overzicht collectieve inkoopacties zonnepanelen in Nederland

Eerder dit jaar heb ik zelf een aantal collectieve inkoopacties van zonnepanelen met elkaar vergeleken. Inmiddels zou het bijhouden er van een volledige dagtaak zijn. Iets waar mij zelf de tijd voor ontbreekt. Gelukkig hebben Peter Segaar van Polder PV en Henri Bontenbal een uitgebreid overzicht staan van verschillende initiatieven. Wie wil weten wat er momenteel te doen is op gebied van collectieve inkoop van zonnepanelen verwijs ik met alle plezier door naar de website van Peter Segaar. Daar staat een veel actuelere en uitgebreidere lijst van aanbieders, dan de 4 a 5 die ik vergeleken heb.

Peter Segaar heeft een forse lijst met collectieve inkoopacties voor zonnepanelen en nuttige tips voor wie overweegt om aan een dergelijke actie deel te nemen. Er staan geen prijzen bij, maar die kan je zelf nagaan bij de betreffende aanbieders. De prijzen staan over het algemeen in Euro per Wattpiek vermeldt. Vergeet niet om ze te vergelijken met ‘normale’ zon pv installateurs, want het opzetten van een collectief kost ook tijd en niet alle collectieve aanbieders doen dat om niet in de vrije avonduren. In de lijst staan ook projecten die zich rond rekenen met de sla uit de volkstuin methodiek (ook wel bekend als salderen voor de meter). Zolang de belastingdienst van mening is dat over zelf opgewekte stroom voor de meter energiebelasting verschuldigd is zul je dat niet moeten doen om geld te besparen t.o.v. je huidige energierekening.

Verder heeft Peter Segaar een behoorlijke lijst met bedrijven en initiatieven die solar lease constructies aanbieden, al dan niet in de vorm van solar as a service / prestatiecontracten (alleen betalen voor werkelijk opgewekte kWh).

Henri Bontenbal heeft eerder dit jaar een hele lijst van lokale en coöperatieve duurzame energie initiatieven gemaakt. Soortgelijke lijsten vind je ook bij Hieropgewekt.nl en bij Groenestroomjagraag.nl. Wie meer wil lezen over de opkomst van deze lokale energie initiatieven kan terecht bij het rapport de Energie Bottomup in Lage Landen van Anne Marie Schwenke.

Power to the People heeft effect: winddeel bijgekocht

Tijdens het pre event van het Future Leader Event was de tip bij de casus energie om VPRO’s Tegenlicht aflevering Power to the People te bekijken. Dat was er deze week alleen nog niet van gekomen. Vandaag wel tijdens het strijken, wat natuurlijk weer een elektriciteit kost. De aflevering is zeker de moeite waard en niet alleen voor deelnemers aan het Future Leader Event. De aflevering biedt mooie inspirerende voorbeelden van wat je in klein verband kunt bereiken, zowel op energiegebied als op gebied van voedsel en vervanging van de snelle jongens op de zuid-as.

Onze eigen energievoorziening

Zelf zijn we samen met een aantal buren ook aan het kijken naar zonnepanelen voor op het dak, dat gaat alleen wat langzamer dan aanvankelijk gedacht. Een zonneboiler hebben we al en dat bevalt goed. Eerder dit jaar hadden we ook al 2 winddelen van Windcentrale Grote Geert gekocht. Na het zien van Power to the People heb ik meteen een winddeel in Windcentrale De Grote Held bij gekocht. In totaal hebben we straks dus 3 winddelen, goed voor zo’n 1.500 kWh per jaar. Dat is bijna 50% van ons elektriciteitsverbruik. Wanneer er volgend jaar ook zonnepanelen op ons dak liggen naderen we de 90% eigen elektriciteitsvoorziening. Helaas komt niet alle elektriciteit uit de regio. Wie weet leiden het Convenant realisatie windenergie Stadsregio Rotterdam tot Windcentrales in de buurt van Schiedam?

Wat dan nog rest is tussen de 700 en 900 m3 aardgas om te verlagen, te vervangen door biogas of te vervangen door lokaal geproduceerde warmte. Zodra dat lukt zijn we volledig van fossiel af voor onze gebouwgebonden energievraag, dan resteren enkel de auto’s.

De vervuiler betaalt? Tijd voor differentiatie van energiebelasting

Wat natuurlijk bizar is en blijft is dat we straks even veel energiebelasting betalen als nu, wat bizar genoeg weer evenveel is als bij afname van kolenstroom. Echt lekker stimuleren wil dus nog niet lukken vanuit Den Haag, want beetje slim spelen met de energiebelastingtarieven voor particulier en hij stapt massaal over op duurzaam. En nou niet zeggen dat je die belasting gebruikt voor investeringen in duurzame energie, want binnen de EU lopen we hopeloos achter. Geef me m’n energiebelasting terug, maak  het uitwisselen van energie met de buren (zonder een bezoek van de fiscus) mogelijk en ik investeer het bedrag zonder subsidies en fiscale voordeeltjes in duurzame energieopwekking. Heeft Nederland nog een kansje op het halen van de 14% doelstelling van 2020, wat de belastingbetaler weer een Brusselse boete scheelt.

Rekentooltje decentrale energieprojecten met vergoeding in natura versie 0.2

Vorige week heb ik een eerste versie van mijn rekentooltje voor het doorrekenen van collectieve decentrale energieprojecten met levering in natura online gezet. Na wat feedback via de mail, onder andere van Pauline Westendorp, heb ik deze wat aangepast. De belangrijkste aanpassingen zijn:

  • Inbouw van effect van geld lenen op je rendement. Rente wordt berekend zodra je een rentepercentage invult. Uitgangspunt is daarbij een lineaire aflossing van de lening gedurende de levensduur van het collectieve energieproject. Eerder aflossen bespaart rente en is heeft dus een gunstig effect op je rendement.
  • Formules ingebouwd om automatisch terugverdienjaar in overzicht bovenaan de spreadsheet te laten zien. Klein aandachtspunt is nog dat een terugverdientijd van 0 jaar kan duiden op heel snel of helemaal niet.
  •  Formules ingebouwd om de gemiddelde Return On Investment te berekenen gedurende de levensduur.
  • Je kan nu kiezen voor investering in meer dan 1 deel van een windpark, zonnepark.

Daarnaast ter verduidelijking de uitgangspunten:

  • inflatie kan je zelf meenemen/instellen
  • prijsstijging elektra idem
  • prijsstijging jaarlijkse onderhoudsbijdrage idem
  • rentevoet: nog niet meegenomen
  • btw 21%, maar aan te passen
  • opbrengstvermindering panelen: niet meegenomen. Uitgangspunt is gemiddelde opbrengst volgens opgaaf aanbieders
  • afschrijvingstermijn = levensduur

Wensenlijst voor volgende versies:

  • Afschrijvingstermijn los kunnen koppelen van levensduur
  • Onderhoudskosten: optie toevoegen om onderhoudskosten per jaar in te voeren i.p.v. gemiddeld per jaar.
  • Indicatie van energierekening per jaar toevoegen voor zelfinvesteren versus energiebedrijf.
  • Toevoegen totaal aantal kWh zelf opgewekt
  • Uitbreiden met groen gas
  • En niet te vergeten: het GroenLinks Amsterdam plan voor burger windparken doorrekenen.
  • Toevoegen optie gemeenschapsbijdrage.
  • Toevoegen duurzame energiebaten en differentiatie energiebelasting grijs-groen
  • Mogelijkheid om vanuit totale investering voor wind/zonne-energiepark te werken toevoegen

Meebouwen? Fouten ontdekt? Laat maar weten in de comments of stuur een mailtje.

Uit de inbox: SolarGreenPoint Terbregseplein uitverkocht

Deze week ontving ik een email van SolarGreenPoint, waarin stond dat hun eerste project bij het Terbregseplein volledig uitverkocht is. Het is nog wachten op de bouwvergunningen, maar zodra dat geregeld is kan het project van start. Een mooi moment om te zien hoe deze coöperatieve zonnecentrale zich verhoudt tot bv. Zonnepark Nijmegen.

De kengetallen

Investering/stuk € 500,00
Jaarlijkse onderhoudskosten € 12,50
Elektriciteitsopbrengst in kWh/jaar 197
Levensduur 25 jaar
Verwachte prijsstijging elektriciteit 7%
Verwachte stijging onderhoudskosten 2%

Mijn berekeningen

Ik heb de getallen maar eens door mijn spreadsheetje heen gegooid. Waarbij ik een scenario heb gemaakt met de 7% prijsstijging voor elektriciteit en 2% indexatie op onderhoudskosten. De prijsstijging voor elektriciteit vind ik vrij hoog, dus ik heb ook een scenario doorgerekend met 3% prijsstijging (waar De Windcentrale mee rekent) en 0% indexatie op onderhoudskosten. De uitkomsten zie je in onderstaande tabel.

SolarGreenPoint
Verandering energieprijs 7% stijging 3% stijging
Kostprijs / kWh exclusief energiebelasting € 0,18 € 0,16
Kostprijs / kWh inclusief energiebelasting € 0,32 € 0,30
Gemiddelde elektriciteitsprijs energiebedrijf € 0,35 € 0,26
Gemiddelde energiebelasting / kWh € 0,14 € 0,14
Gemiddelde kostprijs elektriciteit energiebedrijf € 0,21 € 0,12
Terugverdientijd zonder zelflevering 23 >30 jaar
Netto Contante Waarde zonder zelflevering € 140,45 € 230,65-
Terugverdientijd met zelflevering 13 15
Netto Contante Waarde met zelflevering € 819,80 € 448,70

Mijn conclusies

De belangrijkste vind ik dat het fenomeen terugverdientijd, wat een terugkerend thema is bij iedere duurzame investering geen rol lijkt te spelen bij de keuze voor een paneel in een collectief zonne-energie park. Of het nu gaat om Zonnepark Nijmgen of SolarGreenPoint in het meest gunstige scenario (zelflevering wordt toegestaan en de elektriciteitsprijs stijgt met 7% per jaar) is de terugverdientijd van een paneel 13 jaar. Zonne-energie heeft blijkbaar een meerwaarde voor mensen, waardoor ze niet meer alleen naar de kostprijs kijken. Wat te prijzen is.

De keerzijde van de medaille is dat het me tot het mailtje van afgelopen week niet gelukt was om een fatsoenlijke berekening te maken van SolarGreenPoint. Simpelweg omdat de daarvoor benodigde informatie niet op de site te vinden was (of heel goed verstopt). Dat vind ik een groot verschil met Zonnepark Nijmegen, waar de informatie en de berekeningen wel te vinden zijn.

Een laatste conclusie is en blijft dat windenergie financieel interessanter is dan zon (zie ook mijn eerdere berichten over zonne-energie versus windenergie). Zonder zelflevering verdient een  winddeel zich in 11 jaar terug (bij een prijsstijging van 3%), met zelflevering is dat zelfs in 4 jaar tijd. Wat niet wegneemt dat er goede redenen kunnen zijn om liever wat meer te betalen voor deelname aan een zonne-energie coöperatie, zoals je ook meer betaalt als je een hippe smartphone wil. Bijvoorbeeld als je windmolens niet mooi vind.

Visie e-Decentraal en partners op decentrale energie

Deze week rolde de timeline van twitter en de rss-lezer vol met berichten over de reactie van een brede coalitie op de discussienotitie ‘DECENTRALE ENERGIESYSTEMEN: Wat is de visie van EL&I?’ van juni 2012. De discussienotitie van EL&I is onder een select gezelschap verspreid en niet openbaar. Ik heb de discussienotitie inmiddels onderhands wel in bezit, maar meer dan een eerste ruwe aanzet tot een visie kan ik het niet noemen. Tenzij de ideeën armoede werkelijk heeft toegeslagen. Het persbericht en de bijbehorende brief kun je vinden op de website van e-Decentraal.

Vormen van duurzame energie productie

e-Decentraal onderscheid 3 vormen van duurzame energie productie:

  1. Eigen productie en gebruik van duurzame energie achter de aansluiting op de openbare gas- elektriciteits- en warmtenetten, zonder levering aan deze netten. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik achter de aansluiting op de openbare netten en levert geen energie terug aan deze netten. Het effect op de energiehuishouding is hetzelfde als met energiebesparing: de vraag neemt af. Daarover is nu geen belasting verschuldigd en dat moet zo blijven.
  2. Eigen productie van duurzame energie voor eigen gebruik, met gebruikmaking van het openbare net. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik, levert als de productie hoger dan de vraag is aan het openbare net en neemt af van het openbare net als de vraag hoger is dan het aanbod.
  3. Productie van duurzame energie, bedoeld voor derden. De situatie betreft partijen die duurzaam opwekken en aan derden leveren via de openbare netten. Hier is salderen niet aan de orde.

Gewenste aanpassingen

e-Decentraal pleit voor uitbreiding van de bestaande regelingen op de volgende punten:

  1. Uitbreiding van het bestaande systeem voor saldering achter de meter naar groen gas;
  2. Vormen van saldering ook mogelijk maken voor productie die niet achter de eigen aansluiting op het openbare net, maar in de buurt. Bij buurt wordt daarbij gedacht aan het regionale gasnet of het 20 kV-net.
    Op die manier kunnen bijvoorbeeld ook bewoners waarvan de woning niet op het zonnige zuiden is gericht en bewoners van flats en appartementen hun eigen energie zelf gaan opwekken. Individueel of in collectief verband. Iedereen moet kunnen investeren in de verduurzaming van zijn energievoorziening. Het moet voor kleinverbruikers ook mogelijk zijn om dit in collectief verband te doen. Of door verhuurders van woningen voor hun huurders of Verenigingen van Eigenaren voor hun leden.
  3. Als een collectief ook de rol van energiebedrijf gaat vervullen, dan is de nu verplichte leveringsvergunning disproportioneel zwaar. E-Decentraal pleit voor een lichtere vorm, op den duur wellicht te vervangen door (uitsluitend) een meldingsplicht bij de NMA en/of de netbeheerder. De programmaverantwoordelijkheid moet dan wel bij een door TenneT erkende partij zijn ondergebracht.
  4. Voor de aansluiting op en het gebruik van de openbare netten kunnen de kosten doorberekend worden aan de betreffende kleinverbruiker of collectief van kleinverbruikers. Daarbij gaat e-decentraal er wel vanuit dat de eventuele diepere investeringen in netverzwaring gesocialiseerd worden, net als dat nu gebeurt voor grootschalige centrale aansluitingen.

Randvoorwaarden

E-Decentraal stelt de volgende randvoorwaarden voor haar voorstellen:

  • Het gelijkheidsbeginsel. Dat betekent ondermeer salderen voor eigen gebruik niet beperken tot een selectieve groep energiegebruikers en/of –opwekkers. Daarnaast bij de toegang en het gebruik van de openbare energie infrastructuur dezelfde regels hanteren voor warmte/koude, groen gas en duurzame elektriciteit.
  • De elektriciteits-, gas- en warmtewet en het toezicht daarop moeten een eerlijk speelveld voor decentraal duurzaam opgewekte energie gaan bieden. De energie-wetten zijn ontworpen op basis van een centraal energiesysteem en daardoor op veel punten strijdig met de belangen van decentrale systemen.
  • De energiebelasting moet meer gaan reguleren en daardoor energiebesparing en duurzame opwekking stimuleren. Dat is ook in lijn met het Lenteakkoord (opheffing vrijstelling kolenbelasting, verhoging Energiebelasting op grijs gas) en de ontwikkeling van de nieuwe EU richtlijn (grondslag voor energiebelasting grotendeels baseren op de koolstofinhoud en bij de bron heffen).
  • Uitbreiding en vereenvoudiging van de mogelijkheden van financiering van decentrale duurzame initiatieven. Ondermeer door versoepeling van de (toepassing van de) Wet op het financieel toezicht door De Nederlandsche Bank en de AFM, zodat crowdfunding voor decentrale duurzame initiatieven mogelijk wordt.
  • Het huidige systeem van saldering is laagdrempelig en eenvoudig. Bij een verdere uitbouw en verbreding van het systeem van teruglevering moeten deze voordelen behouden blijven.

Mijn mening over het verhaal

Wat ik goed vind in het inleidende verhaal is dat de opstellers geen onderscheid maken in type duurzame energie (warmte, koude, elektriciteit, groen gas) of toegepaste technologie. Daarmee voorkom je dat investeringen in bepaalde technieken gedaan worden enkel voor een fiscaal voordeel. Ook de brede ondersteuning vanuit verschillende organisaties vind ik goed geregeld. Daarmee is het een krachtig verhaal.

De randvoorwaarde dat energiebelasting ingezet moet worden om energiebesparing en duurzame opwekking te stimuleren is goed. Het is alleen jammer dat dat zo weinig is uitgewerkt en zo weinig aandacht krijgt in het persbericht. Al vind ik de reacties die ik op internet tegen kom als gevolg van dit ondergeschoven kindje wat overtrokken. Zelf vraag ik me nog steeds af waarom EL&I en Financien geen lering trekken uit de succesvolle verduurzaming van het zakelijke wagenpark. De combinatie van lagere bijtelling, BPM en wegenbelasting voor zuinige auto’s heeft die markt behoorlijk op z’n kop gezet. Internationaal vent Nederland het uit als een best practice op beleidsgebied, maar nationaal zijn we niet in staat om hetzelfde mechanisme te gebruiken op andere beleidsterreinen…

Wat ik persoonlijk (als investeerder in De Windcentrale en lid van Windvogel) spijtig vind is de definitie van buurt. Volgens mij is er geen windmolen van De Windcentrale of De Windvogel die me van elektriciteit kan voorzien zonder over het hoogspanningsnet te gaan.

Ik kan me voorstellen dat TenneT graag haar hoogspanningsnetwerk wil ontzien en dus productie en afname in de buurt wil stimuleren. Dat moet je m.i. echter niet doen via de energiebelasting, maar via een verschil in transportkosten. Dan is het daarna aan mij om minder transportkosten te betalen en een windmolen in de buurt te accepteren, of meer transportkosten te betalen en m’n wind van zee of uit Delfzijl te halen. En ja, ik weet dat grootschalige windmolens op land een lagere kostprijs hebben dan kleinschalige windparken en wind op zee. Maar juist vanuit andere waarden zijn er legio mensen die niet de goedkoopste optie kiezen, waaronder ik mijzelf ook reken.

Discussienotitie EL&I

Wat betreft de discussienotitie van EL&I wil ik slechts 1 ding kwijt: in de notitie wordt gesteld dat (de rest mag je WOBBEN,):

Belastingvrijstelling vaak (zoals bij windenergie) een forse ‘overstimulering’ zou betekenen.

Dat kan natuurlijk waar zijn, alleen vraag ik me dan af hoe die overstimulering er uit ziet bij fossiele energie, gezien de ondersteuning d.m.v. fiscale voordelen, subsidies en andere reguleringen. Denk aan:

  • 40% investering van staatsgeld voor proefboringen en exploitatie (in ruil voor 40% opbrengsten, maar de energiebelasting op windenergie laat zien dat je ‘rent’ ook op een heel andere wijze kunt innen als overheid)
  • kleine gasveldenbeleid: fiscale voordelen voor exploitanten die kleine gasvelden ontginnen. Ooit ingesteld bij een veel lagere olie- en gasprijs, maar naar mijn weten nog steeds van kracht. Wordt weinig gebruik van gemaakt, maar is wel lekkere achtervang.

En zo is er nog een heel scala aan regelingen die de winning van fossiele brandstoffen bevorderen. Gelet op de winstgevendheid van oliebedrijven is dat nou echt overstimulering.