Wanneer ga jij van het gas af?

De afgelopen maanden heb ik me regelmatig afgevraagd wat ik zelf kan doen om te zorgen dat er minder gas gewonnen gaat worden in Groningen. Na een discussie over klimaat en energie bij GroenLinks vorige week en een groot aantal bezoekers aan een stukje over wonen zonder gasaansluiting op mijn persoonlijke blog weet ik het zeker: ik ga zo snel als financieel haalbaar gasloos. En ik hoop dat velen mijn voorbeeld volgen, zodat Nederland ‘warm houden in de winter’ geen argument meer kan zijn om de gaskraan open te houden.

Waarom gasloos wonen?

Gas is al lang niet meer nodig om je huis te verwarmen of om tapwater te verwarmen, laat staan om mee te koken. De politiek maakt helaas al decennia weinig haast met het dichtdraaien van de vraag naar gas, terwijl Groningers terecht willen dat de gaskraan veel verder dicht gaat. Tijd dus om het heft in eigen hand te nemen. Want zoals Jan Willem van de Groep al eerder schreef op Sargassso: als je van het gas af wil schiet je weinig op met zonnepanelen, dan moet je je warmtevraag aanpakken. De mogelijkheden daartoe zijn groter dan je denkt en het comfort effect vele malen kleiner dan je denkt.

De overgang naar gasloos

Een Nederlandse huishouden dat van het gas af wil moet voor 3 zaken een gasloze oplossing vinden: koken, warm tapwater en de verwarming. Hieronder de mogelijkheden die ik ken om van het gas af te komen. Het zijn er genoeg, dus wat is jouw excuus om Groningen te laten beven voor jouw behoefte aan een warm huis?

Gasloos: de mogelijkheden voor koken en tapwater

Het simpelste om mee te beginnen is koken. Meestal is dat niet een hele grote gasverbruiker en al vanaf een paar honderd euro kan je overschakelen op keramisch, inductie of elektrisch koken. Het is wellicht even wennen t.o.v. koken op gas, maar het heeft ook zo zijn voordelen. Bijvoorbeeld in luchtvochtigheid, want een van de bijproducten van het verbranden van gas is water. Zelf koken we keramisch en ik mis het gas niet.

Het wordt al wat lastiger als je ook voor je warmte tapwater van het gas af wil. Grofweg heb je twee mogelijkheden: met opslag en zonder opslag. Bij systemen met opslag kan je denken aan zonneboilers, al moet je er dan nog wel wat bij verzinnen voor de wintermaanden als de zonneboiler te weinig warm water levert. Bijvoorbeeld door de zonneboiler te combineren met andere opties zoals een warmtepompboiler. Systemen zonder opslag zijn in Nederland onbekend, in Duitsland is echter een keur aan doorstroomverwarmers te verkrijgen. Niet meteen denken dat je dan obscure merken krijgt, ook grote namen als Siemens leveren ze. Er zijn voldoende Nederlandse webwinkels te vinden die ze kunnen leveren, maar je kan ze ook rechtstreeks in Duitsland bestellen.

Gasloos verwarmen

De grootste uitdaging is de ruimteverwarming. Een oplossing die in Nederland populair is, zeker onder de nul-op-de-meter concept aanbieders, is de warmtepomp. Te verkrijgen in veel verschillende uitvoeringen, waarbij de belangrijkste vraag is of je voor een grond- of luchtgebonden warmtepomp gaat. Bij de lucht warmtepomp kan je kiezen voor balansventilatie (centraal of decentraal) of voor een lucht-water warmtepomp. Bij dit laatste type neemt de warmtepomp de functie en plaats van de HR-ketel over.

Er zijn echter ook andere mogelijkheden, bv. een pelletkachel, pelletketel, serververwarming of infraroodverwarming. Open haarden of allesbranders kan je beter links laten liggen, tenzij je behoefte hebt aan astma of burengerucht. Een pelletketel kan de plaats innemen van de cv-ketel en vergt dus weinig aanpassingen aan bestaande centrale verwarmingssystemen. Pellet-kachels en pellet-ketels kunnen vaak ook warm tapwater leveren en sommige modellen kunnen zelfs elektriciteit opwekken, net als de HRe-ketel.

Infraroodverwarming is zeker voor ruimtes die je weinig gebruikt de moeite van het overwegen waard. De investeringskosten zijn relatief laag en infraroodverwarming reageert snel. Moderne systemen zijn in staat om met klokthermostaten te werken of kun je via je smartphone of tablet bedienen. Zelf heb ik nu infraroodverwarming in de badkamer. De volgende stap is infraroodverwarming in alle slaapkamers en in de werkkamer op zolder. Voor de huiskamer en voor tapwater blijf ik dan nog even afhankelijk van gas, maar ik schat dat er toch weer een 100 tot 150 m3 van ons toch al lage gasverbruik (0,20 m3/gewogen graaddag volgens Mindergas.nl) af kan.

Een wat nerdige oplossing, die niet onderschat moet worden, is het gebruik van de warmte van een server. In het buitenland zijn er al diverse bedrijven mee bezig en recent kondigde Eneco aan eenminderheidsbelang te nemen in Nerdalize. Nerdalize is een Yes!Delft-startup die serverwarmte inzet om huishoudens te verwarmen. De eerste gezinnen hebben al proefgedraaid met computers als kachel enEneco en Nerdalize gaan de komende maanden 5 pilots uitvoeren. De aanwezige rekenkracht in het eRadiator-systeem wordt via internet aan een clouddienst gekoppeld. Nerdalize verkoopt deze decentraal verdeelde rekenkracht aan bedrijven en onderzoeksinstituten. De start-up stelt dat het met deze opzet de kosten voor omvangrijke rekenprojecten met 30 tot 55% kan worden verlaagd. Huishoudens kunnen naar verwachting zo’n 400 Euro per jaar op hun gasrekening besparen. De eRadiator moet nog wel aan een buitenmuur worden bevestigd om de warmte in de zomer kwijt te kunnen.

Totaal concepten

Wie niet zelf wil nadenken over lossen stapjes om van het gas af te gaan kan ook fysiek op steeds meer plaatsen aankloppen voor een nul-op-de-meter woningconcept. Met als bijkomende voordelen dat energiebesparing/isolatie, woongenot en gebruiksgemak een belangrijke rol spelen in deze concepten. Bijvoorbeeld door zaken als meerjarige energieprestatieafspraken voor het te leveren concept. Ook kijken creatieve installateurs steeds beter naar mogelijke combinaties van verschillende opties, zoals het verlagen van de totale kosten over de gehele levensduur door na te denken over combinaties van warmtepomp en infraroodverwarming of serververwarming.

En stadsverwarming dan?

Nou, da’s voor mij gewoon geen optie. Eerder dit jaar ben ik de uitdaging uitgegaan om te berekenen wat stadsverwarming zou betekenen voor onze energierekening. Mijn conclusie: stadsverwarming is te duur en ik zie geen enkel nut van het inruilen voor de ene vastrechtpost voor de andere.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Energieverbruik en opwekking januari 2015

De eerste maand energieverbruik van 2015 zit er inmiddels op. Ons energieverbruik is 9% hoger dan in januari 2014. Mijn eerste reactie: komt door de infraroodverwarming. Hoog tijd dus om door te rekenen of dit klopt of dat de nieuwe sluipverbruiker in de vorm van een Samsung Multiroom Player schuldig is. Waarbij gas omgerekend is naar kWh uitgaande van 35,17 GJ per m3 aardgas en 3,6 GJ per kWh.

Energieverbruik januari

Ons netto energieverbruik lag in januari 137 kWh hoger dan vorig jaar (9%). Het gaat dan om het gasverbruik, elektriciteitsverbruik, warmteopwekking met de zonneboiler, elektriciteitsopwekking van de zonnepanelen en onze Winddelen. Daarbij heb ik geen rekening gehouden met verandering in aantal graaddagen per jaar, maar simpel gekeken naar wat we daadwerkelijk verbruiken. Tijd om de stijging uit te splitsen naar mogelijke oorzaken.

Netto energieverbruik (gas en elektra) in kWh. Cumulatief per jaar.
Netto energieverbruik (gas, elektra en eigen energie opwekking) in kWh. Cumulatief per jaar.

De stijging lijkt op het eerste gezicht te komen door een stijging van het elektriciteitsverbruik met 89 kWh (27%) t.o.v. 2014. Doorrekenen laat zien dat het toch wat anders ligt. Het gasverbruik per graaddag lag 7,5% lager dan in 2013, goed voor zo’n 79 kWh (8 m3) minder gasverbruik, terwijl het aantal graaddagen met 466 hoger lag dan in 2014. Dit zorgde voor 153 kWh (16 m3) extra gasverbruik. De zonnepanelen en winddelen samen wekte 26 kWh meer op. Dat telt op tot 137 kWh extra energieverbruik en laat zien dat het hogere energieverbruik vooral ligt aan het hogere aantal graaddagen. Oftewel januari 2015 was kouder dan januari 2014.

De variabele energiekosten van januari liggen Euro 176 ruim 40 Euro hoger dan in 2014. Dat komt met name door het hogere elektriciteitsverbruik. In de loop van het jaar hoop ik dat weer goed te maken door onze zelf opgewekte elektriciteit.

Variabele energiekosten per maand. 2011-2015 vergeleken.
Variabele energiekosten per maand. 2011-2015 vergeleken.

Elektriciteit

Ons elektriciteitsverbruik is sinds de installatie van de infraroodverwarming in de badkamer aanzienlijk gestegen, al kan een deel daarvan ook liggen aan sluipverbruik van de nieuwe Samsung Multiroom player. Er is dan ook een duidelijk trendbreuk in het elektriciteitsverbruik te zien, het verbruik van december en januari ligt beduidend hoger. In kWh gaat het om 89 kWh, als je dat omrekent in m3 aardgas valt het wel weer mee en gaat het om 9 m3. En laat dat nou keurig overeenkomen met de daling van ons gasverbruik per graaddag. Oftewel: zonder thermostaat heeft de infraroodverwarming bijna 1 op 1 het gasverbruik voor verwarmen van de badkamer vervangen (als ik de Samsung buiten beschouwing laat). Dat is nog niet het effect waar ik op uit kwam op basis van de vergelijking van energieverbruiksgegevens van een huis met CV vs. een huis met ThermIQ panelen.

2015_januari_elektriciteitsverbruik_en_opwekking
Elektriciteitsverbruik en -opwekking per maand. 2011-2015
2015_januari_elektriciteitsverbruik_en_opwekking_12_maanden
Elektriciteitsverbruik en -opwekking per 12 maanden. 2011-2015

De hoeveelheid elektriciteit die we in januari hebben opgewekt was 11% hoger dan in januari 2014. Vooral de winddelen deden het beter. Met 219 kWh wekten ze 16% meer op dan in januari 2014. Onze zonnepanelen leverde 5 kWh minder op, aangezien januari niet veel opbrengsten heeft is dat procentueel gezien een daling van 9%.

Gasverbruik

Het totale gasverbruik lag in januari 8 m3 (6%) hoger dan in 2014, maar per graaddag is er daling van 7,5%. We zijn gedaald van 0,27 m3 naar 0,25 m3 aardgas per graaddag. Dat is exclusief het gasverbruik voor tapwater. Een klein mooi stapje, waarbij ik hoop dat het de komende maanden doorzet.

Gasverbruik per maand en gasverbruik per graaddag. 2011-2015
Gasverbruik per maand en gasverbruik per graaddag. 2011-2015

Waterverbruik

Ons waterverbruik in januari was 11 m3. Zoals altijd niet zo spannend dus, al is het wat hoger dan in 2014. Op jaarbasis zitten we nu op 116 m3. Niet verkeerd voor een vierpersoonshuishouden, aangezien het Nibud hiervoor 169 m3 rekent. Dat betekent dat we nog altijd ruim 30% onder de Nibud norm zitten.

Energieverbruik 2014. Deel 2: energierekening en Winddelen

In het eerste deel van de beschrijving van onze energiekosten ben ik ingegaan op de variabele kosten voor gas en elektriciteit. In dit deel de jaarrekening en de prestaties van onze Winddelen. De bedragen voor de variabele kosten voor gas en elektriciteit wijken licht af van de getallen in het eerste deel. Dat komt doordat ik dit keer de kosten niet op maandbasis, maar op jaarbasis heb berekend. Doordat de jaarrekening meestal net niet samenvalt met het kalenderjaar, heb ik aannames gedaan over het gemiddelde tarief dat we per jaar hebben betaald. Het gaat om een paar tientjes verschil op jaarbasis, op een rekening van ruim €600,-

Totale & opbouw jaarrekening

energierekening_totaal
Hoogte van de energierekening per jaar. * Cijfers MilieuCentraal en Nibud op basis van huishouden van 4 personen in tussenwoning met bouwjaar 1991. ** Cijfers Nul op de meter op basis van eigen schatting van kosten bij een netto energieverbruik van 0 kWh elektriciteit en 0 m3 aardgas. Dat wil zeggen: de woning voorziet op jaarbasis in eigen energie.

In de grafiek rechts is goed te zien dat onze energierekening fors lager is dan op basis van de gemiddelde energieverbruiken van het Nibud en MilieuCentraal verwacht mag worden bij een huishouden met gelijke samenstelling in een soorgelijk type woning. Dat komt zowel door energiebesparende maatregelen als doordat we een fors deel van onze energie zelf opwekken. Zoals ik in het eerste deel heb laten zien zitten we inmiddels op ruim 45% eigen energieopwekking. Onze totale energierekening was in 2014 € 606. Tegen ruim €2.000 volgens het Nibud en ruim €1.800 volgens MilieuCentraal.

In mijn vorige stuk over de jaarrekening van 2014 heb ik al laten zien dat onze variabele kosten in 2014 €545 bedroegen. Dat betekent dat de vaste kosten minder dan € 100 per jaar zijn, waarbij opgemerkt dat ik dan de teruggaaf energiebelasting van €318,62 per jaar als korting op de vaste lasten reken. Als ik deze post buiten beschouwing laat bedroegen de vaste kosten voor energie in 2014 €413,- (inclusief BTW).

In onderstaande grafiek is te zien uit welke kostenposten een gemiddelde energierekening is opgebouwd en hoe dat zich bij onze energierekening heeft ontwikkeld. Het is niet zo’n duidelijke grafiek (vind ik), aangezien de energierekening uit een behoorlijk aantal posten bestaat. Wat wel zichtbaar is is dat de leveringskosten van elektriciteit sinds 2013 fors lager zijn en in 2014 nihil zijn. Wie de verschillende posten op de energierekening beter wil doorgronden verwijs ik naar Hier.nu die eind december een hele reeks aan de uitleg van de energierekening heeft gewijd.

Opbouw energierekening naar kostenpost. * Cijfers MilieuCentraal en Nibud op basis van huishouden van 4 personen in tussenwoning met bouwjaar 1991. ** Cijfers Nul op de meter op basis van eigen schatting van kosten bij een netto energieverbruik van 0 kWh elektriciteit en 0 m3 aardgas. Dat wil zeggen: de woning voorziet op jaarbasis in eigen energie.
Opbouw energierekening naar kostenpost. * Cijfers MilieuCentraal en Nibud op basis van huishouden van 4 personen in tussenwoning met bouwjaar 1991. ** Cijfers Nul op de meter op basis van eigen schatting van kosten bij een netto energieverbruik van 0 kWh elektriciteit en 0 m3 aardgas. Dat wil zeggen: de woning voorziet op jaarbasis in eigen energie.

Wie ontvangt mijn geld?

Zelf heb ik de afgelopen weken vooral zitten nadenken over hoe ik deze veelheid aan posten het simpelst kan samenvatten. Naar mijn mening kan dat het best door te kijken naar wie welk deel van de rekening gaat, oftewel wie ontvangt uiteindelijk mijn geld. Dat zijn:

  • procentuele_verdeling_energierekening_naar_ontvanger
    Aandeel van de energierekening dat per jaar naar energiebedrijf, netwerkbedrijf en overheid gaat.

    De energieleverancier;

  • Het netwerkbedrijf;
  • De overheid.

De grafieken in dit deel zijn dan ook opgebouwd volgens deze indeling. Dat geeft leuke resultaten. Bijvoorbeeld dat het grootste deel van de energierekening van een gemiddeld gezin naar de overheid gaat, op de tweede plaats staat de energieleverancier en op de derde plaats het netwerkbedrijf. Bij nul op de meter lijkt het alsof de overheid veel geld krijgt, maar daar komt het grote aandeel juist door de heffingskorting energiebelasting, of hoe dat ding ook mag heten.

wie_krijgt_wat_van_mijn_energierekening
Hoogte van het bedrag dat overheid, energiebedrijf en netwerkbedrijf jaarlijks ontvangen.

Bij ons lag het aandeel van het energiebedrijf t/m 2013 in lijn met het gemiddelde, aan het geringe aandeel voor de overheid in 2011 t/m 2013 kun je al zien dat ons energieverbruik lager ligt dan het gemiddelde waar MilieuCentraal en Nibud mee rekenen. In 2014 is het aandeel van de overheid helemaal fors gedaald, dit komt door onze zonnepalen en doordat het een warm jaar is geweest. Dat laatste heeft tot effect dat we minder gas hebben verstookt en dus ook minder energiebelasting en BTW over ons gasverbruik hoeven te betalen.

Bovenstaande grafiek maakt meteen duidelijk waarom mensen als Jan Willem van de Groep en Jan Rotmans geregeld stellen dat de bouw- en installatiesector de grootste concurrent van het energiebedrijf is. Bij een nul op de meter woning blijft er bij de huidige regelgeving namelijk weinig anders over dan de vaste aansluitkosten voor het energiebedrijf. Die ik hier nog wat overschat heb, doordat ik uit ben gegaan van zowel een gas als een elektriciteitsaansluiting. Bij nul m3 aardgasverbruik ligt afkoppeling van het aardgasnet echter meer voor de hand.

De grafiek laat ook zien dat bouwers en installateurs die nu nog een gemiddelde woning opleveren geld laten liggen. Volgens MilieuCentraal zo’n €1.500 per jaar, een bedrag dat dankbaar geïncasseerd wordt door rijksoverheid en energiebedrijf. Henk & Ingrid kunnen zich m.i. dan ook beter druk gaan maken over het opvoeren van het tempo van energiebesparing en energieopwekking in hun eigen woning dan over de kosten van wind op zee. Met als bijkomend voordeel dat een lager energieverbruik ook leidt tot een lagere afdracht aan energiebelasting en SDE+ heffing en bij gelijkblijvende energieproductie tot een hoger aandeel duurzame energie (noemer effect).

Tot slot laat de grafiek natuurlijk ook zien waarom ik me niet heel druk maak om de verhoging van de SDE+ heffing en energiebelasting. Zolang ik een groter deel zelf weet op te wekken, of nog meer energie weet te besparen gaan deze posten voorlopig namelijk niet uitstijgen boven de bedragen uit voorgaande jaren. Tenzij de Ministeries van Financiën en Economische Zaken de korting op de energiebelasting voor kleinverbruikers verder gaan beperken (of zelfs afschaffen) en energiebelasting gaan heffen over de elektriciteit en warmte die mijn zonnepanelen en zonneboiler opwekken.

Prestaties Windcentrale

Zoal2014_windcentrale_de_jonge_helds ik al vaker2014_windcentrale_grote_geert heb geschreven hebben we een paar jaar geleden geïnvesteerd in 3 Winddelen, 2 in De Grote Geert (mooie kwinkslag naar de windmolenliefhebbers bij de PVV) en 1 in De Jonge Held. De afgelopen twee jaar hebben ze beide minder goed gepresteerd dan vooraf verwacht. Nu kan het natuurlijk zijn dat het slechte windjaren zijn geweest, het kan echter ook zijn dat bij de eerste Windcentrales de opbrengst te hoog is ingeschat en het aantal Winddelen dat er te verkopen viel dus ook.

Een uitgebreide analyse heb ik er nog niet van gemaakt, net als dat ik nog niet in de jaarrekening van 2013 ben gedoken om eens goed te kijken waar de opbrengsten van de MEP subsidie naartoe gaan. Want als Winddeler zie ik enkel een kilowattuur vergoeding terug die zo hoog is als mijn leveringstarief. Dat is beduidend lager dan de bedrage aan MEP-subsidie, wat me dan weer nieuwsgierig maakt of dat in Amsterdam blijft hangen of op een andere manier gebruikt wordt om de kosten van onderhoud, beheer en administratie te dekken. Dat is echter stof voor een andere keer.

Badkamerverbouwing

Een paar maanden geleden hebben we de knoop doorgehakt om onze badkamer te laten verbouwen. Ondanks een aantal onzekerheden rond werk en inkomen. Na twee weken verbouwen zijn we super tevreden met het resultaat. Nu in januari nog het nieuwe HR++ kozijn er in en dan is het echt helemaal af.

Oude badkamer

Onze oude badkamer begon behoorlijke kuren te vertonen. De wastafel wiebelde en hing los in een muur van gipsbeton. Met twee kleine kinderen die het leuk vinden om te gaan hangen aan de wastafel bracht dit soms wat stress mee. We hebben vorig jaar al een keer de afvoer moeten laten repareren, omdat deze afgebroken was. Schade was dus niet geheel denkbeeldig. Ook de douchebak vertrouwden we niet helemaal meer. Met regelmaat kwam er water uit de zijnaden of tussen de schuifdeuren door. Bovendien waren de talloze richels in de schuifdeuren slecht schoon te houden. De badkuip had op een behoorlijk aantal punten schade en de wc was oud en op. Op zich niet gek dat de originele badkamer sinds de bouw van het huis na 23 jaar aan vervanging toe is, dus tijd voor een nieuwe.

20141208_11204120141208_11214720141208_11210820141208_112137

Nieuwe badkamer

Nelleke heeft het meeste werk verricht in uitzoeken van de benodigde materialen. Het ontwerp en de kleurstelling zijn van haar hand. De enige twee zaken waar ik wat meer bij betrokken ben geweest zijn de keuze voor infrarood verwarming van ThermIQ en de keuze van de verlichting. Al gebied de eerlijkheid te zeggen dat Nelleke al geen ander licht dan led wilde voor de badkamer en een voorselectie had gemaakt voor Mosa tegels voorzien van een Cradle 2 Cradle certificaat. Ik had daar zelf eigenlijk niet op gelet of over nagedacht bij de keuze van de tegels, maar Nelleke wel.

De werkzaamheden zijn uitgevoerd door BISbouw, (die ook onze zolderramen hebben vervangen, en waarvan het zusterbedrijf BeSolar onze zonnepanelen heeft geplaatst.  Het resultaat ziet er weer superstrak uit!

17920141219_19425218420141219_194105

Infraroodverwarming: ThermIQ

182De infraroodverwarming bevalt goed. In tegenstelling tot een verhaal op Olinio, waar reageerder Gerard naar verwees komt de ruimte goed op temperatuur en voelt de ruimte behaagelijk aan. Over het stroomverbruik kan ik nog niet zoveel zeggen, daarvoor hangt het paneel er te kort.

Het is nog wel even wennen met het inregelen van de thermostaat die we bij de ThermIQ hebben gekocht. Dat is namelijk niet de meest gebruiksvriendelijke, maar wel een van de goedkoopste draadloze. Inmiddels hebben we ons bij ThermIQ aangemeld als proefpersoon voor de nieuwe draadloze aansturing die ze aan het ontwikkelen zijn. De eerste proefserie daarvan komt pas tegen het einde van dit stookseizoen. Dus voorlopig behelpen we ons.  Wie iets meer budget heeft zou ik aanraden om meteen een andere thermostaat te kiezen.

Vervanging mechanische ventilatie

20141220_114613Via reacties op Twitter was ik er eerder dit jaar achter gekomen dat onze mechanische ventilatie nog een wisselspanningsmotor had. Daardoor was deze onzuiniger dan moderne mechanische ventilaties met een gelijkspanningsmotor. De verbouwing van de badkamer was een mooie gelegenheid om de mechanische ventilatie meteen te vervangen. We hebben nu een Orcaon MVS-15RHBP met vochtsensor en afstandsbediening. De CO2-meter hebben we voorlopig achterwege gelaten.

De verwachting is dat we hier weer wat elektriciteit mee gaan besparen. Hoeveel dat gaan we komend jaar ontdekken. Al zal het lastig worden het effect van de infraroodverwarming en de mechanische ventilator van elkaar te scheiden.

Alle tijdens de verbouwing gemaakte foto’s kun je hier zien. Binnenkort zal ik ook de pagina met energiebesparende & -opwekkende maatregelen in huis updaten, net als onze profielpagina’s bij Duurzame Buren, Huis Vol Energie en de Nationale Duurzame Huizenroute.

Energieverbruik en energieopwekking november 2014

Het is al weer half december, hoogste tijd dus voor een terugblik op ons gas, water en elektriciteitsverbruik in november. Het jaar is inmiddels ook ver genoeg gevorderd om met redelijke zekerheid in te kunnen schatten of we meer of minder water en energie hebben verbruikt dan in 2013. Ons waterverbruik lag in november fors hoger dan normaal, met 13 m3. Daarmee zitten we nu op 114 m3 op jaarbasis.

Kosten elektriciteitsverbruik

Cumulatieve kosten elektriciteitsverbruik per maand.
Cumulatieve kosten elektriciteitsverbruik per maand.

Ons elektriciteitsverbruik lag in november fors hoger dan vorig jaar. We hebben bijna 90 kWh meer verbruikt, dat is een stijging van ruim 30%. Op zich niet erg, want we wekken op jaarbasis nog steeds meer stroom op dan we verbruiken en zijn dan ook bewust aan het spelen met het verminderen van gasverbruik en ophogen van elektriciteitsverbruik. Bijvoorbeeld door vaker warm water te maken met de waterkoker i.p.v. warm tapwater.

Zoals je ziet in de grafiek hiernaast is de impact van onze 9 zonnepanelen op onze elektriciteitskosten aanzienlijk. Tot nu toe zitten we € 200 lager dan in 2013 (toen de panelen in juni geplaatst zijn) en ruim € 400 lager dan in 2011 en 2012, toen we nog geen zonnepanelen hadden.

De opbrengst van onze winddelen begint zich onderhand ook duidelijk af te tekenen. Liep de opbrengst in de eerste maanden van het jaar nog voor op verwachting, inmiddels stevenen ze net als in 2013 af op minder kilowattuur dan de 500 / kwh waarvoor ze door De Windcentrale aangeprijsd worden. Op zich geen ramp, want we hebben de winddelen minder voor financieel gewin aangeschaft dan voor de lol van zelf ons jaarverbruik aan stroom opwekken.

Kosten gasverbruik

Kosten gasverbruik cumulatief per maand.
Kosten gasverbruik cumulatief per maand.

In november hebben we 79 m3 aardgas verbruikt. Daarmee ligt ons gasverbruik veel lager dan in 2013. Ook per graaddag scheelt het veel in 2013 verstookte we 0,35 m3/graaddag. In 2014 was dit 0,25 m3/graaddag. Het verschil is ook goed terug te zien in de gaskosten, al was 2013 wel een uitschieter door het koude voorjaar en door ons forse stookgedrag in de eerste helft van 2013. De gaskosten zijn dit jaar nog steeds een fractie lager dan de kosten in ons goedkoopste jaar tot nu toe, 2011. Dus als december mee zit zetten we een nieuw diepterecord voor onze gasnota.

De afgelopen 12 maanden hebben we 619 m3 aardgas verbruikt, ook dat is weer een stukje omlaag. Als we onder de 100 m3 aardgas blijven in december komen we onder de 600 m3 aardgas uit 🙂

Kosten energierekening

Variabele kosten energierekening (gas en elektriciteit) cumulatief per maand.
Variabele kosten energierekening (gas en elektriciteit) cumulatief per maand.

Onze totale energierekening valt dit jaar nog al uit de toon met eerdere jaren, vooral door de zonnepanelen. De trendbreuk is duidelijk te zien vanaf juni 2013, toen de zonnepanelen geïnstalleerd werden. In de grafiek is te zien dat installatie een forse verhoging van de energierekening in 2013 heeft voorkomen. Dit jaar komen we dankzij de zonnepanelen fors lager uit. We zitten momenteel op € 400 aan variabele kosten voor gas en elektriciteit voor de eerste 11 maanden van het jaar. Ik verwacht dat daar nog ongeveer € 100 bijkomt in december. Hierbij heb ik nog geen rekening gehouden met de vaste lasten, zoals netwerkkosten, vastrecht van GreenChoice en de teruggaaf energiebelasting.

Werkzaamheden aan huis

In december wordt onze badkamer verbouwd. Waarbij we een infrarood paneel van ThermIQ installeren als vervanging van de radiator. Bij het slopen van de oude badkamer bleek ook dat de muur achter het bad niet goed dicht was gekit, waardoor het vanuit de spouwmuur de badkamer in tochtte. Het dichten van dit gat zal hopenlijk een beetje schelen in de stookkosten, net als het vervangen van het kozijn in de badkamer door HR++. Dat laatste gebeurd pas in januari volgend jaar.

Energieverbruik en -opwekking oktober 2014

Oktober is voorbij en de eerste warme weken van november inmiddels ook. Tijd dus om eens te kijken naar ons energieverbruik. Tijdens de week van de energierekening heb ik wat zitten stoeien met de grafiekjes en gegevens die ik heb over ons energieverbruik. Deze maand dus een nieuwe manier van presenteren, waarbij ik even de nadruk leg op onze variabele energiekosten. In normaal Nederlands: het geld dat we kwijt zijn aan gas en elektriciteit, zonder rekening te houden met netwerkkosten, transportrecht en vastrecht van het energiebedrijf.

Energiekosten

2014-10 Variabele kosten energierekening
Verloop variabele kosten energierekening per jaar. Cumulatief op maandbasis.

In bovenstaande grafiek is goed te zien hoe we onze energierekening de afgelopen jaren verlaagd hebben. Vooral het effect van onze zonnepanelen vanaf 2013 is redelijk spectaculair, het effect van onze zonneboiler valt in deze gecombineerde grafiek minder op. Al met al hebben we onze variabele energiekosten met ruim 50% verlaagd. Bedroegen deze in 2011 nog 750 Euro t/m oktober, in 2014 hebben we tot nu toe 300 Euro kosten aan gas en elektriciteit. Nogmaals: dit zijn enkel verbruikskosten, dus zonder vaste lasten.

De werkelijke besparing ligt nog hoger, maar heeft ook te maken met gedragsverandering van onze kant. We gaan nu eenmaal anders met energie om dan de vorige bewoners, we stoken minder en we gaan bewuster om met elektriciteit. Dan nog is het verschil fors. Toen we het huis betrokken was de verwachting dat we van januari tot en met oktober bijna 1.900 Euro aan gas en elektriciteit zouden verbruiken. Daar besparen we dus bijna 1.600 Euro op. Door een stuk gedragsverandering en door zo’n 10.000 Euro te investeren in ons huis. Helaas zit nul op de meter er voorlopig niet in, want dan moet ik van 700 m3 aardgas af. Al gaan we volgend jaar wel een volgend stap maken door de radiator in onze badkamer te vervangen door infrarood van het Schiedamse bedrijf Therm IQ.

Gaskosten

2014-10 gaskosten energierekening
Verloop kosten gasverbruik per maand cumulatief.

Hoewel het niet zo spectaculair leek in de eerste grafiek is in deze tweede grafiek goed zichtbaar wat het effect is van onze zonneboiler. De periode april tot en met september is goed voor ongeveer 10% van onze gasrekening, wat ongeveer 20 tot 45 Euro is. Met uitzondering van 2013, waarin deze periode goed was voor 85 Euro. In 2013 hebben we lang doorgestookt ivm de koude winter en in verband met de geboorte van onze tweede dochter.

Kosten elektriciteitsverbruik

Kosten elektriciteitsverbruik cumulatief per maand.
Kosten elektriciteitsverbruik cumulatief per maand.

In bovenstaande grafiek is goed te zien dat de kosten van ons elektriciteitsverbruik zijn opgelopen na 2011. De winddelen hebben daar in de eerste helft van 2013 weinig aan kunnen veranderen, wat veel te maken heeft met een hoger elektriciteitsverbruik in 2013 in vergelijking tot 2011 en 2012. Vanaf juni 2013 is het effect te zien van onze zonnepanelen. Tot en met september dalen de kosten van ons elektriciteitsverbruik, doordat de zonnepanelen meer leveren dan we verbruikten. In 2014 wordt het verschil echt goed zichtbaar. De combinatie zonnepanelen en winddelen heeft ervoor gezorgd dat we tot en met oktober dit jaar slechts 54 Euro aan elektriciteit hebben verbruikt, tegen 485 Euro in 2011 en 282 Euro in 2013.

Energieverbruik en energieopwekking september 2014

September is voorbij en het is de Week van de Energierekening, een mooi moment om de balans op te maken van ons energieverbruik in september.

Elektriciteit

Elektriciteitsverbruik per maand en wijze van opwekking vanaf januari 2011.
Elektriciteitsverbruik per maand en wijze van opwekking vanaf januari 2011.

Ons elektriciteitsverbruik leek in augustus veel veel hoger te liggen dan eerdere maanden, inmiddels ben ik er achter dat dit een typefout betrof. In de grafiek van ons maandelijks elektriciteitsverbruik t/m september is dit dan bijgewerkt.

In de grafiek is te zien dat ons elektriciteitsverbruik en elektriciteitsopwekking deze maand bijna in evenwicht waren. Ook is duidelijk dat vooral onze zonnepanelen veel stroom hebben opgewekt. Ze waren deze in september goed voor 205 kWh. De opbrengst van onze winddelen viel weer wat tegen. Wat betekent dat de verwachte jaaropbrengst ook achterblijft bij de 1.500 kWh die de winddelen op jaarbasis zouden moeten leveren. Misschien dat de wind nog aantrekt in de laatste helft van het jaar, maar anders wordt dit het tweede jaar dat ze minder opleveren dan beoogd.

Elektriciteitsverbruik en opwekking op jaarbasis (doorlopend cumulatief)
Elektriciteitsverbruik en opwekking op jaarbasis (doorlopend cumulatief)

Ons 12-maands elektriciteitsverbruik (doorlopend cumulatief van 12 maanden) steeg wederom, waarmee we weer uit komen op een elektriciteitsverbruik van 3.300 kWh op jaarbasis. Ondanks de stijging wekken we nog steeds meer elektriciteit op dan we verbruiken.

Voor 2014 verwacht ik dan ook een lage elektriciteitsrekening, waarbij we enkel energiebelasting, SDE+ heffing en btw hoeven te betalen over de door onze winddelen opgewekte elektriciteit. Natuurlijk houden we ook onze vaste aansluitkosten, waar dan weer de teruggaaf energiebelasting vanaf gaat. Dat betekent dat het elektriciteitsdeel van onze rekening naar verwachting Euro 95 bedraagt (Euro 8 per maand). Dat is 10% van het gemiddelde voor een gezin van 4 personen, volgens het Nibud.

Gasverbruik / warmteverbruik

Gasverbruik per maand sinds januari 2011
Gasverbruik per maand sinds januari 2011

Doordat het stookseizoen bij ons nog niet begonnen is ligt ons gasverbruik nog erg laag. We hebben in september slechts 9 m3 aardgas verbruikt. De resterende warmtebehoefte voor warm tapwater werd geleverd door onze zonneboiler. Ons gasverbruik lag in september iets lager dan vorig jaar, maar ons stookseizoen begint pas deze maand. Oktober t/m december worden dan ook de maanden om te zorgen dat we onder de 700 m3 aardgas blijven. Vanaf januari hebben we tot nu toe 371 m3 aardgas verbruikt, dus het lijkt goed te gaan. Zolang het niet te koud wordt de komende maanden.

2014_september_gasverbruik_12_maandsOns warmteverbruik op jaarbasis ligt al een aantal maanden stabiel, wat komt doordat we niet hoeven te stoken voor ruimteverwarming. Ook is goed te zien in de grafiek links dat we na een forse piek in 2013 weer fors gezakt zijn in ons gasverbruik. We zitten nu weer op ons oude niveau. Volgens Mindergas gaan we rond de 700 m3 aardgas voor verwarming uitkomen. Dat zou mooi zijn, want ten opzichte van ruim 1.100 m3 van vorig jaar is dat een besparing van bijna 40%. Wat ons ongeveer 250 Euro op de energierekening scheelt. De zonneboiler levert ons op jaarbasis minimaal 90 Euro minder gaskosten op. De kostenbesparing op elektriciteitsverbruik is niet meegenomen.

Op basis van ons huidige verbruik verwacht ik dat we voor 2014 Euro 625 aan gas kwijt zijn (inclusief vastrecht en BTW), dat is 52 Euro per maand. Bijna de helft van het gasverbruik dat Nibud berekend voor een hoekwoning, al zitten in dat gemiddelde natuurlijk ook slechter geïsoleerde woningen.

Totaal energieverbruik

Voor gas en elektriciteit samen verwachten we in 2014 zo’n 60 Euro per maand kwijt te zijn. Een mooi succes als je bedenkt dat we vorig jaar nog op ongeveer 125 Euro zaten. Volgens GreenChoice gaan we hoger uitkomen, maar die nemen een gemiddelde van de afgelopen jaren bij het bepalen van de voorschotten. Bovendien hou ik de voorkeur voor een teruggaaf i.p.v. bijbetalen bij de eindafrekening van een jaar. Dat alles niet niet weg dat we nog steeds een behoorlijk deel van ons aardgasverbruik moeten verduurzamen. Of liever nog: elektrificeren.

Waterverbruik

In september hebben we 10 m3 water verbruikt, dat is meer dan vorig jaar. Op jaarbasis verbruiken we nu 114 m3 water. Dat is fors meer minder dan de 169 m3 water waar het Nibud mee rekent voor een gezin van 4 personen (al zijn onze kinderen nu natuurlijk nog wel klein, ze gaan we 2 keer per week in bad).

Nationale Duurzame Huizen Route 2014

Op zaterdag 25 oktober wordt de Nationale Duurzame Huizen Route georganiseerd. Een dag waarop je kan gluren bij de buren om je te laten inspireren over hoe je je huis duurzamer kan maken. Dit jaar doen wij ook mee met ons huis. Je bent welkom, maar wel even aanmelden.

We zijn gelukkig niet het enige huis in Schiedam dat meedoet, de andere vind je hier.

Energieverbruik en energieopwekking augustus 2014

Augustus is voorbij en halverwege de maand was al duidelijk dat het ons niet zou lukken om nog een maand de nul op de gasmeter vast te houden. Het is ons wel gelukt om met de combinatie zonnepanelen en winddelen iets meer elektriciteit op te wekken in augustus dan dat we verbruikt hebben. Ons waterverbruik ligt veel lager dan vorig jaar, want de tuin heeft voldoende water gekregen uit de lucht.

Elektriciteit

2014-augustus-elektriciteitsverbruik-per-maand
Elektriciteitsverbruik en wijze van opwekking per maand.

Ons elektriciteitsverbruik lag in augustus dit jaar veel hoger dan afgelopen maanden. Dat is goed te zien in de grafiek. Een goede verklaring hiervoor heb ik niet, of het moet zijn dat we in augustus meer thuis zijn geweest door de vakantie.

De grafiek heb ik wat aangepast zodat deze duidelijker is. De lijn geeft nu aan wat het totale elektriciteitsverbruik is. Wanneer het staafdiagram boven de lijn uitkomt hebben we meer elektriciteit opgewekt dan verbruikt. Als de lijn samenvalt met het staafdiagram zijn elektriciteitsproductie en elektriciteitsverbruik in evenwicht. Zoals te zien is zijn het in augustus wederom vooral de zonnepanelen geweest die het goed gedaan hebben, ondanks de bewolking. In augustus hebben ze 250 kWh opgewekt, wat ons ruim 50 Euro op de energierekening bespaart. Aan de opbrengst van onze winddelen is te zien dat ook de wind in augustus weer aantrok. Onze totale elektriciteitsopwekking bleef dan ook nagenoeg gelijk aan de elektriciteitsopwekking in juli.

2014-augustus-elektriciteitsverbruik-12maands
Cumulatief elektriciteitsverbruik en energieopwekking 12-maanden doorlopend.

Ons 12-maands elektriciteitsverbruik (doorlopend cumulatief van 12 maanden) steeg met 3% door de stijging van ons elektriciteitsverbruik in augustus. Daarmee is de gestage daling van ons elektriciteitsverbruik sinds oktober 2013 ongedaan gemaakt.

In de grafiek rechts is te zien dat we ondanks de stijging nog steeds meer elektriciteit opwekken dan verbruiken. Al is het overschot met 20% gedaald tot 300 kWh. Nog steeds 3/5 van de verwachtte elektriciteitsopbrengst van een winddeel. Dat scheelt ons aanzienlijk op de energierekening, alleen al de zonnepanelen schelen ons ruim 450 Euro. De Winddelen besparen ons nog eens een kleine 80 Euro.

Voor 2014 verwacht ik enkel vaste kosten, de energiebelasting, SDE+ heffing en de btw daarover hoef te betalen, waar dan weer de teruggaaf energiebelasting vanaf gaat. Dat betekent dat het elektriciteitsdeel van onze rekening naar verwachting Euro 95 bedraagt (Euro 8 per maand). Dat is 10% van het gemiddelde voor een gezin van 4 personen, volgens het Nibud.

Gasverbruik / warmteverbruik

Warmtebehoefte per maand
Warmtebehoefte per maand

Ons gasverbruik lag in augustus op 6 m3 aardgas. De resterende warmtebehoefte werd geleverd door onze zonneboiler. Zelf schat ik het gasverbruik voor warm water vooralsnog in op ongeveer 1 m3 aardgas per dag. Op maandbasis komen we daarmee uit op 30 m3 aardgas voor warm tapwater. Wellicht dat ik me er nog eens in ga verdiepen in om een betere schatting te maken (suggesties welkom), maar vooralsnog voldoet dit.

Dat maakt ook dat we de opbrengst van onze zonneboiler onderschatten, want deze levert ook in de winter warmte. Zodra we meer dan 30 m3 aardgas verbruiken valt dat bij de huidige berekeningsmethode niet terug te zien.

Ons warmteverbruik op jaarbasis ligt al een aantal maanden stabiel, wat komt doordat we niet hoeven te stoken

Warmtebehoefte op jaarbasis
Warmtebehoefte op jaarbasis

voor ruimteverwarming. Ook is goed te zien in de grafiek links dat we na een forse piek in 2013 weer fors gezakt zijn in ons gasverbruik. We zitten nu weer op ons oude niveau. Volgens Mindergas gaan we rond de 700 m3 aardgas voor verwarming uitkomen. Dat zou mooi zijn, want ten opzichte van ruim 1.100 m3 van vorig jaar is dat een besparing van bijna 40%. Wat ons ongeveer 250 Euro op de energierekening scheelt. De zonneboiler levert ons op jaarbasis minimaal 90 Euro op. Al zal dat hoger liggen, omdat de zonneboiler ons ook scheelt in elektriciteitsverbruik van de wasmachine en vaatwasser. Beide zijn namelijk hotfill aangesloten.

Op basis van ons huidige verbruik verwacht ik dat we voor 2014 Euro 625 aan gas kwijt zijn (inclusief vastrecht en BTW), dat is 52 Euro per maand. Bijna de helft van het gasverbruik dat Nibud berekent voor een hoekwoning, al zitten in dat gemiddelde natuurlijk ook slechter geïsoleerde woningen.

Totaal energieverbruik

Voor gas en elektriciteit samen verwachten we in 2014 zo’n 60 Euro per maand kwijt te zijn. Een mooi succes als je bedenkt dat we vorig jaar nog op ongeveer 125 Euro zaten. Wat niet wegneemt dat we nog steeds een behoorlijk deel van ons aardgasverbruik moeten verduurzamen. Of liever nog: elektrificeren.

Waterverbruik

In augustus hebben we 8 m3 water verbruikt, dat is 20% minder dan vorig jaar. Op jaarbasis verbruiken we nu 117 m3 water. Dat is fors minder dan de 169 m3 water waar het Nibud mee rekent voor een gezin van 4 personen (al zijn onze kinderen nu natuurlijk nog wel klein).

Energieverbruik en opwekking juli 2014

Het is ons gelukt, voor de tweede keer sinds de zonneboiler is geïnstalleerd hebben we in juli een volledig gasloze maand achter de rug en als het weer in augustus meewerkt volgt er deze maand nog een. Ook leverde onze zonnepanelen genoeg stroom op om in ons elektriciteitsverbruik  te voorzien. Dat betekent dat juli 2014 dus de eerste maand is dat we helemaal geen variabele kosten hebben voor gas- of elektriciteitsverbruik. Als we enkel voor juli een nota zouden krijgen bestaat deze enkel uit vaste lasten.

Elektriciteitsverbruik en -opwekking juli

In juni hebben onze zonnepanelen 288 kWh opgewekt en onze winddelen 52 kWh, dat is ruim genoeg elektriciteit om in ons eigen maandverbruik van 246 kWh te voorzien. In totaal hebben we in juli dus 94 kWh meer opgewekt dan verbruikt. Volgens de meting van Qurrent hebben we in juli dan ook op veel meer dagen netto-elektriciteit afgenomen van het net dan in juni. In het overzicht van Qurrent is de opbrengst van onze winddelen nog niet meegenomen. Ook hebben we in juli een paar dagen last gehad met onze internetverbinding, waardoor de gegevens niet helemaal compleet zijn.

In juli hebben we gemiddeld 7,9 kWh verbruikt, dat is 18% minder dan de 9,7 die volgens Qurrent gemiddeld is voor een vergelijkbaar gezin. In de grafiek hieronder is het effect nog forser, omdat dit ons netto elektriciteitsverbruik is (dus inclusief de opbrengst van onze zonnepanelen).

Elektriciteitsverbruik per dag in juli 2014.
Elektriciteitsverbruik per dag in juli 2014.

De afgelopen 12 maanden hebben we nu 112% van ons elektriciteitsverbruik zelf opgewekt. Dat betekent dat we 384 kWh meer opwekken dan we verbruiken. Bij GreenChoice is ons voorschotbedrag inmiddels gedaald tot 5 Euro per maand voor elektriciteit.

Jaarverbruik 2014

Sinds januari hebben we 2.300 kWh opgewekt, waarvan 1.509 kWh  opgewekt met onze zonnepanelen (66%). Dat betekent dat we tot nu toe per saldo 388 kWh van het net hebben afgenomen en 403 kWh meer hebben opgewekt dan verbruikt, want we hebben dit jaar tot nu toe 1.897 kWh verbruikt. In werkelijkheid zal de elektriciteitsafname van het net hoger liggen, omdat productie van zonne-energie en het verbruik van elektriciteit niet altijd gelijktijdig plaatsvinden. Verder moet je in onderstaande afbeelding moet je dag- en nachtstroom omdraaien, want die meters heb ik verwisseld bij het invoeren. Meterstandenmonitor kijkt momenteel op mijn verzoek naar een manier om de meters om te kunnen draaien.

Elektriciteitsproductie en opwekking van januari t/m juli 2014
Elektriciteitsproductie en opwekking van januari t/m juli 2014

Gasverbruik juli

Ons gasverbruik is in juli uitgekomen op 0 m3. Dat betekent dat 100% van de benodigde warmte voor ons tapwater in juli afkomstig was van de zonneboiler. Op 12-maands basis is ons verbruik nu 678 m3, een besparing van bijna 300 Euro vergeleken met ons gasverbruik vorig jaar. In 2014 hebben we tot nu toe 356 m3 aardgas verbruikt.

Ons gasverbruik per graaddag zit met 0,28 nog maar 2 honderdste boven het gasverbruik van begin 2012, als ik al het gasverbruik toereken aan verwarmen en niks aan warm tapwater. Als ik corrigeer voor onze inschatting van gasverbruik voor warm tapwater zit ik volgens Mindergas.nl op 0,21 m3 per graaddag. Mindergas verwacht dat we in 2014 op 710 m3 gasverbruik gaan uitkomen (weer iets minder dan vorige maand 😉 . Dat zou een mooie prestatie zijn, al blijft mijn streven volledig van het gas af te gaan.

Netto energieverbruik 2014

Met behulp van Meterstandenmonitor.nl kun je mooie jaargrafieken krijgen van je totale energieverbruik. Zowel het gas- als het elektriciteitsverbruik worden daarvoor omgerekend naar GigaJoules, zodat ze vergelijkbaar worden. Je kunt ook de tarieven aanpassen, zodat je precies kunt zien waar de grootste kosten zitten. Het is niet verrassend dat ons grootste energieverbruik geleverd wordt door gas. Onze zonnepanelen leveren tenslotte een groot deel van onze elektriciteit. Bovendien staat een m3 aardgas ongeveer gelijk aan 10 kWh elektriciteit. In de grafiek hier rechts moet je dag- en nachtstroom wel omdraaien, want zoals al eerder opgemerkt heb ik bij het invullen van de gegevens op meterstandenmonitor de 2 meters omgedraaid.

Energieverbruik in giga Joules (GJ)
Energieverbruik in giga Joules (GJ)

Het netto-energieverbruik per maand is ook vergeleken met voorgaande jaren een stuk lager:

Netto energieverbruik in giga Joules per maand
Netto energieverbruik in giga Joules per maand