Voor het verhaal over de Danseressen van Don Quichot is de polderwachter op bezoek geweest op plekken in Nederland waar mensen windturbines ‘in hun achtertuin’ hebben staan. Dit is het verslag van zijn bezoek aan een woonwijk in Leimuiden.
Toelichting
De polderwachter vertelt verhalen over het Hollandse landschap. En nu kreeg hij de vraag of de polderwachter een verhaal wilde maken over windturbines. U weet wel: die moderne windmolens waarmee we zelf onze eigen schone groene energie op kunnen wekken. Maar hoe schildert hij ze af: Zijn het de reuzen waar Don Quichot tegen vocht of moeten we ze zien als vrolijke danseressen op het polderpodium?
De polderwachter ziet de danseressen, maar als hij op internet kijkt of als hij het vraag aan zijn gasten in de polder dan lijkt het vaak vrij heftig: “Vogels worden doormidden gehakt”, “Man slaapt in auto na komst windturbine”. Dan wordt het een lelijk portret.
Uit ervaring weet hij dat sommige verhalen sterker zijn dan de realiteit. Dus heeft hij zijn stalen ros gezadeld en is op pad gegaan. Naar plekken waar mensen turbines in hun achtertuin hebben. Om ook de mensen te horen die je normaal niet hoort, heeft hij bij alle huizen aangebeld met de vraag: Hoe is dat: Een windturbine ‘in your backyard’? …en als u nu denkt: “Ja, hij heeft gewoon geknipt en geplakt”. Dat klopt. Voor het hele verhaal kunt u de zeven verslagen van de bezoeken beluisteren.
Voor het verhaal over de Danseressen van Don Quichot is de polderwachter op bezoek geweest op plekken in Nederland waar mensen windturbines ‘in hun achtertuin’ hebben staan. Dit is het verslag van zijn bezoek aan een woonwijk in Maarssenbroek.
Toelichting
De polderwachter vertelt verhalen over het Hollandse landschap. En nu kreeg hij de vraag of de polderwachter een verhaal wilde maken over windturbines. U weet wel: die moderne windmolens waarmee we zelf onze eigen schone groene energie op kunnen wekken. Maar hoe schildert hij ze af: Zijn het de reuzen waar Don Quichot tegen vocht of moeten we ze zien als vrolijke danseressen op het polderpodium?
De polderwachter ziet de danseressen, maar als hij op internet kijkt of als hij het vraag aan zijn gasten in de polder dan lijkt het vaak vrij heftig: “Vogels worden doormidden gehakt”, “Man slaapt in auto na komst windturbine”. Dan wordt het een lelijk portret.
Uit ervaring weet hij dat sommige verhalen sterker zijn dan de realiteit. Dus heeft hij zijn stalen ros gezadeld en is op pad gegaan. Naar plekken waar mensen turbines in hun achtertuin hebben. Om ook de mensen te horen die je normaal niet hoort, heeft hij bij alle huizen aangebeld met de vraag: Hoe is dat: Een windturbine ‘in your backyard’? …en als u nu denkt: “Ja, hij heeft gewoon geknipt en geplakt”. Dat klopt. Voor het hele verhaal kunt u de zeven verslagen van de bezoeken beluisteren.
Voor het verhaal over de Danseressen van Don Quichot is de polderwachter op bezoek geweest op plekken in Nederland waar mensen windturbines ‘in hun achtertuin’ hebben staan. Dit is het verslag van zijn bezoek aan boer de Graaf in de Wieringermeer die ‘leeft van de wind’.
Toelichting
De polderwachter vertelt verhalen over het Hollandse landschap. En nu kreeg hij de vraag of de polderwachter een verhaal wilde maken over windturbines. U weet wel: die moderne windmolens waarmee we zelf onze eigen schone groene energie op kunnen wekken. Maar hoe schildert hij ze af: Zijn het de reuzen waar Don Quichot tegen vocht of moeten we ze zien als vrolijke danseressen op het polderpodium?
De polderwachter ziet de danseressen, maar als hij op internet kijkt of als hij het vraag aan zijn gasten in de polder dan lijkt het vaak vrij heftig: “Vogels worden doormidden gehakt”, “Man slaapt in auto na komst windturbine”. Dan wordt het een lelijk portret.
Uit ervaring weet hij dat sommige verhalen sterker zijn dan de realiteit. Dus heeft hij zijn stalen ros gezadeld en is op pad gegaan. Naar plekken waar mensen turbines in hun achtertuin hebben. Om ook de mensen te horen die je normaal niet hoort, heeft hij bij alle huizen aangebeld met de vraag: Hoe is dat: Een windturbine ‘in your backyard’? …en als u nu denkt: “Ja, hij heeft gewoon geknipt en geplakt”. Dat klopt. Voor het hele verhaal kunt u de zeven verslagen van de bezoeken beluisteren.
Voor het verhaal over de Danseressen van Don Quichot is de polderwachter op bezoek geweest op plekken in Nederland waar mensen windturbines ‘in hun achtertuin’ hebben staan. Dit is het verslag van zijn bezoek aan een parkeerplaats in Wilnis met uitzicht op de windturbine.
Toelichting
De polderwachter vertelt verhalen over het Hollandse landschap. En nu kreeg hij de vraag of de polderwachter een verhaal wilde maken over windturbines. U weet wel: die moderne windmolens waarmee we zelf onze eigen schone groene energie op kunnen wekken. Maar hoe schildert hij ze af: Zijn het de reuzen waar Don Quichot tegen vocht of moeten we ze zien als vrolijke danseressen op het polderpodium?
De polderwachter ziet de danseressen, maar als hij op internet kijkt of als hij het vraag aan zijn gasten in de polder dan lijkt het vaak vrij heftig: “Vogels worden doormidden gehakt”, “Man slaapt in auto na komst windturbine”. Dan wordt het een lelijk portret.
Uit ervaring weet hij dat sommige verhalen sterker zijn dan de realiteit. Dus heeft hij zijn stalen ros gezadeld en is op pad gegaan. Naar plekken waar mensen turbines in hun achtertuin hebben. Om ook de mensen te horen die je normaal niet hoort, heeft hij bij alle huizen aangebeld met de vraag: Hoe is dat: Een windturbine ‘in your backyard’? …en als u nu denkt: “Ja, hij heeft gewoon geknipt en geplakt”. Dat klopt. Voor het hele verhaal kunt u de zeven verslagen van de bezoeken beluisteren.
De polderwachter vertelt verhalen over het Hollandse landschap. En nu kreeg hij de vraag of de polderwachter een verhaal wilde maken over windturbines. U weet wel: die moderne windmolens waarmee we zelf onze eigen schone groene energie op kunnen wekken. Maar hoe schildert hij ze af: Zijn het de reuzen waar Don Quichot tegen vocht of moeten we ze zien als vrolijke danseressen op het polderpodium?
De polderwachter ziet de danseressen, maar als hij op internet kijkt of als hij het vraag aan zijn gasten in de polder dan lijkt het vaak vrij heftig: “Vogels worden doormidden gehakt”, “Man slaapt in auto na komst windturbine”. Dan wordt het een lelijk portret.
Uit ervaring weet hij dat sommige verhalen sterker zijn dan de realiteit. Dus heeft hij zijn stalen ros gezadeld en is op pad gegaan. Naar plekken waar mensen turbines in hun achtertuin hebben. Om ook de mensen te horen die je normaal niet hoort, heeft hij bij alle huizen aangebeld met de vraag: Hoe is dat: Een windturbine ‘in your backyard’? …en als u nu denkt: “Ja, hij heeft gewoon geknipt en geplakt”. Dat klopt. Voor het hele verhaal kunt u de zeven verslagen van de bezoeken beluisteren.
Eind februari hebben we onze cv-ketel uitgezet en sindsdien gebruiken we geen aardgas meer. We gebruiken enkel afvalwarmte, zonnewarmte en zonnestroom van eigen dak, aangevuld met windenergie van windturbines waar we mede-eigenaar van zijn en 1.200 kWh inkoop van groene stroom. Ondanks de stijging van het leveringstarief voor elektriciteit met ruim 250% ten opzicht van de eerste 11 maanden van 2021 zijn de elektriciteitskosten met slechts 20% gestegen. Dat komt voornamelijk doordat we een groter deel van onze elektriciteit zelf opwekken met zonnepanelen en winddelen. Onze totale energiekosten zijn de eerste 11 maanden van 2022 met 700 Euro gedaald t.o.v. 2021. Dat kom door verandering van overheidsbeleid.
Energierekening
Onderstaande grafiek laat de hoogte van onze energierekening per maand zien.
In de grafiek is goed zichtbaar dat we in het eerste kwartaal minder winddelen hadden, waardoor we meer elektriciteit in hebben moeten kopen. Ook is te zien dat we van mei tot en met oktober per saldo een negatieve energierekening hadden.
In oktober vielen de kosten mee door de elektriciteit van onze zonnepanelen en winddelen. In de andere maanden van het stookseizoen (oktober t/m maart) zijn de kosten fors door ons verbruik en de hoge elektriciteitstarieven. Over de eerst 11 maanden van 2022 bedroeg het gemiddelde leveringstarief 0,45 Eurocent, meer dan 3 keer zo veel als de 0,13 Eurocent die we in de eerste 11 maanden van 2021 betaalde. Wat al fors was, want in de jaren daarvoor lag het leveringstarief (exclusief energiebelasting en opslag duurzame energie) voor elektriciteit meestal tussen de 5 en 8 Eurocent per kilowattuur.
Ondanks fors gestegen hogere leveringstarieven zijn de kosten voor levering van elektriciteit met slechts 100 Euro (20%) gestegen. Dat komt doordat we in 2022 veel minder energie hebben ingekocht dan in 2021. Kochten we in de eerste 11 maanden van 2021 nog bijna 4.800 kWh gas en elektriciteit in, in 2022 is dat gedaald naar een kleine 1.700 kWh. Tegelijkertijd is onze eigen productie gestegen van een klein 2.900 kWh naar ruim 4.400 kWh.
Dat komt doordat we meer winddelen hebben gekocht en onze zonnepanelen meer stroom hebben geproduceerd. Over de stroom die onze winddelen opbrengen betalen we energiebelasting, opslag duurzame energie en een vergoeding voor onbalans kosten aan het energiebedrijf waar we een contract mee hebben. Enkel het leveringstarief wordt gesaldeerd.
De kostprijs van de elektriciteit van onze winddelen bedroeg over de eerste 11 maanden 14 Eurocent/kWh, inclusief btw, afschrijvingskosten en onbalans kosten. Inclusief energiebelasting en opslag duurzame energie bedroegen de kosten 23 Eurocent/kWh (inclusief btw). De kostprijs van de van het energiebedrijf afgenomen elektriciteit, inclusief energiebelasting, opslag duurzame energie en btw lag in dezelfde periode gemiddeld op 69 Eurocent per kWh. Een voordeel van 46 Eurocent per kilowattuur.
De totale kosten over de eerste 11 maanden van 2022 liggen onder de 800 Euro, fors lager dan 1.500 Euro in 2021 en terug op een niveau dat we sinds 2014 niet meer hebben gekend. Dat komt grotendeels door verlaging van de energiebelasting en opslag duurzame energie, en door de extra tegemoetkoming in de energiekosten van november.
We hebben in totaal zo’n 6.100 kilowattuur gebruikt. Ik verwacht dat daar nog zo’n 1.000 kWh bijkomt in december. Daarmee maken we nog kans om het zuinigste jaar sinds we hier wonen te verbeteren.
Eerder dit jaar hebben we 6 winddelen bijgekocht om een groter deel van onze elektriciteit zelf te produceren. Op jaarbasis zouden we nu rond de 6.500 kWh zelf op moeten wekken, waarvan 2.000 kWh met zonnepanelen en 4.500 met winddelen. Er zijn nog steeds dagen met weinig wind en weinig zon, waarop de stroom die we gebruiken van fossiele energiecentrales komt. Door de combinatie van wind en zon wordt dat wel een stuk minder dan met enkel zonnepanelen. Onderstaande grafiek laat goed zien dat de elektriciteit die we van onze winddelen krijgen op jaarbasis fors in de lift zit. Nog niet op het niveau van 4.500 kWh, maar wel ruim boven de 2.000 kWh. In totaal produceren we nu op jaarbasis meer dan 4.000 kWh.
Ons netto energiegebruik ligt in de eerste 11 maanden van 2022 dan ook fors lager dan voorgaande jaren. Sinds de aankoop van extra winddelen en de installatie van de hybride warmtepomp schommelt het netto energiegebruik tussen de 1.200 en 2.300 kilowattuur. Ik verwacht dat het in december nog wel wat omhoog gaat, maar dat het netto energiegebruik onder de 2.500 kilowattuur blijft.
Dat we meer elektriciteit produceren met onze winddelen is ook goed zichtbaar in ons energiegebruik van de eerste 11 maanden door de jaren heen. In 2022 ligt de hoeveelheid elektriciteit die we ingekocht hebben bij het energiebedrijf een stuk lager, terwijl de hoeveelheid windenergie die we van onze winddelen krijgen stijgt. Volgend jaar verwacht ik dat dat doorzet, waarbij we (bij gelijkblijvend verbruik) bijna geen elektriciteit meer inkopen bij het energiebedrijf.
De grafiek laat ook goed zien hoe het aandeel aardgas in onze energiemix de afgelopen 10 jaar stapsgewijs is verlaagd. Met de grootste stappen vanaf 2019. De laatste stap hebben we dit jaar gemaakt. Inmiddels is onze gasmeter verwijderd en is ons huis volledig aardgasvrij. Vanaf volgend jaar zal ons gasverbruik 0 m3 per jaar zijn.
Energiegebruik naar toepassing
Ons energiegebruik valt uiteen in drie delen: warm water, verwarming en apparatuur.
In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat het stookseizoen weer begonnen is. Het energiegebruik stijgt en dan met name het energiegebruik voor verwarming. Ook het energiegebruik voor apparaten is gestegen, wat niet gek is nu de dagen korter worden en er dus vaker ligt aan is in huis.
Op jaarbasis is ons energiegebruik voor warm water aan het dalen, net als het energiegebruik voor verwarming. Klimaatverandering zorgt er voor dat we ruim 1.000 kWh minder nodig hebben voor verwarming dan in de periode 1901-1930. De besparing t.o.v. de klimaatperiode 1991-2020 bedraagt ongeveer 300 kWh, waarmee de afgelopen 12 maanden warm zijn vergeleken met een gemiddeld jaar.
Klimaatverandering zorgt op jaarbasis voor 12,5% minder energiegebruik. Daarmee vormt klimaatverandering inmiddels ongeveer een even groot aandeel in ons totale energiegebruik als het energiegebruik voor warm water (12,7%). Apparaten vormen inmiddels het grootste aandeel in ons energiegebruik met 39,8%. Meer dan onze infraroodverwarming die 35% van ons energiegebruik vormt.
Warm water
De HeatCycle van De Warmte heeft zich in november goed gehouden. Aan het temperatuurverloop is wel goed zichtbaar dat november kouder en bewolkter is geweest dan oktober.
Bovenstaande grafiek laat goed zien dat de gemiddelde temperatuur van het boilervat begin november fors terugvalt. Toch hebben we op 1 dag na geen koude douche gehad. Die dag was 22 november en het temperatuurverloop van die dag zie je hieronder.
De gasfanaten zullen zich ongetwijfeld verkneukelen en afvragen wat er mis was gegaan. Het antwoord is heel simpel: ik heb waarschijnlijk ’s avonds op 21 november een verkeerd knopje ingedrukt waardoor de warmtepomp in standby modus is gezet. Daar kwam ik pas de volgende dag na werktijd achter toen het water lauw uit de kraan kwam en ik hoorde dat de warmtepomp de hele dag opvallend stil was geweest. DeWarmte reageerde gelukkig ook buiten kantooruren snel met een suggestie van wat mogelijk het probleem was en hoe ik dat zelf op kon lossen. Waarna goed te zien is dat de temperatuur ’s avonds weer rap opliep.
In bovenstaande grafiek met het energiegebruik en de energieproductie van de warmtepomp per dag is goed te ziend dat het probleem waarschijnlijk al op 21 november begonnen is. De energieproductie ligt die dag namelijk opvallend laag, niet gek als je de warmtepomp op standby zet. Op de andere dagen is goed zichtbaar dat de warmtepomp met een energiegebruik van 1 tot 4 kWh per dag ons water warm houdt. Op maandbasis hebben we in november 60 kWh gebruikt, terwijl we vorig jaar met aardgas 215 kWh gebruikte. Dat betekent dat we dit jaar in november 72% minder energie hebben gebruikt voor warm water dan in 2021.
Inmiddels heb ik ook alle leidingen van en naar de warmtepomp op zolder geïsoleerd, zodat er nog minder warmte verloren gaat. Nu nog de aanvoerleiding van warm water isoleren en dan is er weer een klein energiebesparingsklusje afgerond.
Verwarming
Sinds begin 2019 verwarmen we ons huis volledig met infraroodverwarming. Sindsdien is ons energiegebruik voor verwarming per gewogen graaddag (dus gecorrigeerd voor temperatuur) met gemiddeld 42% gedaald. Daarbij is niet gecorrigeerd voor de eenmalige piek in ons energiegebruik in 2013 en ook niet voor het hogere energiegebruik van twee jaar thuiswerken met corona.
Ook in bovenstaande grafiek is te zien dat het stookseizoen weer is begonnen. Ons energiegebruik per gewogen graaddag lag nog wel onder het jaargemidddelde. Ten opzicht van vorig jaar november lag ons energiegebruik per gewogen graaddag 29% lager.
Op maandbasis hebben we in november 315 kWh gebruikt voor verwarming. Dat is 36% minder dan in november 2021. Daarvan komt 10% doordat november 2021 warmer was dan november 2022 en 26% door zuiniger stookgedrag.
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik voor verwarming met 2.968 kWh/jaar weer onder de 3.000 kWh/jaar. Daarmee naderen we de niveaus van voor corona. We besparen op dit moment ruim 1.000 kWh t.o.v. het energiegebruik op basis van het gemiddelde aantal gewogen graaddagen in de periode 1901-1930 en 20% t.o.v. het energiegebruik o.b.v. het gemiddelde aantal gewogen graaddagen in de periode 1991-2020.
Of we 2022 onder de 3.000 kWh afsluiten zal voor een groot deel afhangen van het weer de komende weken. Als we net zoveel verstoken als in 2021 kan dat lukken.
Conclusie
Ons energiegebruik ligt 3% lager dan in 2021, daarmee zitten we in lijn om te besparen op ons gebruik. Wat hard nodig is in de huidige aanbodcrisis. Ook zorgen onze zonnepanelen en winddelen er voor dat de effecten van de prijsstijgingen van elektriciteit onze deur grotendeels voorbij gaan.
Het is nog wel een vraagteken hoe de aangekondigde heffing op overwinsten van elektriciteitsproducenten gaat uitpakken. De windturbines waarin we deelnemen hebben namelijk een vermogen > 1 MW. Als de opbrengst van onze winddelen gemaximaliseerd wordt op 13 Eurocent per kilowattuur, dan kijken we de komende 7 maanden tegen een forse verhoging van onze energierekening aan. Volgens De Windcentrale wordt de opbrengst van de winddelen verrekend tegen leveringstarief, ook nu de heffing overwinsten elektriciteitsproducenten van kracht is. Daarmee werken onze winddelen en zonnepanelen als een schokbreker voor de huidige prijsstijgingen. Daarin zijn we niet uniek, want er in Nederland en in het buitenland meerdere initiatieven die hetzelfde bereiken.
Voor de Energiebank Schiedam betekent dat gelijkblijvende opbrengsten, want samen met GroenLinks Schiedam schenken we hen de opbrengst van 34 winddelen. In november hebben de winddelen ruim 1.800 kWh geproduceerd. Omgerekend ruim €1.000, het is nog even zoeken naar het geld om dat ook uit te kunnen keren. Want in het voorschot van het energiebedrijf wordt geen rekening gehouden met de opbrengst van deze extra winddelen. Gezien de hoge energie prijzen kan dat geld beter nu besteed worden door Energiebank Schiedam dan volgend jaar nadat we onze jaarafrekening hebben gekregen.
Sinds 2012 hebben we 3 winddelen van De Windcentrale, die sinds 2013 een deel van onze stroom leveren. Dit jaar hebben we er 6 bijgekocht. In totaal hebben we er nu 9. Na jaren nauwelijks omgekeken te hebben naar het rendement van onze winddelen ben ik er de afgelopen weken weer eens ingedoken.
Overzicht winddelen
Onderstaande tabel geeft aan hoeveel winddelen we hebben in welke windcentrale. Ook staat er bij hoeveel stroom we op jaarbasis van de verschillende windturbines verwachten te krijgen. Sinds wanneer we de winddelen bezitten, wat de verwachte einddatum voor de windturbine is en tegen welke prijs we de winddelen hebben aangeschaft (100 Euro voor 2 winddelen, betekent dat ze 50 Euro per stuk hebben gekost).
Windturbine
Aantal
kWh/jaar
Start
Einde
Aanschafprijs
De Ranke Zwaan
2
1.000
2022
2025
€ 100
De Trouwe Wachter
4
2.000
2022
2029
€ 240
De Grote Geert
2
1.000
2012
2030
€ 700
De Jonge held
1
500
2012
2030
€ 345
Totaal
9
4.500
€ 1385
Opbrengsten
De jaarlijkse opbrengsten bestaan uit het aantal kilowattuur vermenigvuldigd met het kale leveringstarief inclusief btw. Daarbij verrekent Greenchoice 55% van de jaaropbrengst tegen normaaltarief en 45% tegen daltarief. In de periode 2013-2020 ontvingen we gemiddeld 6 Eurocent per kilowattuur.
In 2021 en 2022 is dat fors opgelopen naar gemiddeld 12 Eurocent in 2021 en 27 Eurocent in 2022 (t/m oktober). Over de gehele periode sinds de aanschaf van onze winddelen hebben we gemiddeld 9 Eurocent per kilowattuur ontvangen.
Kosten
Tegenover de opbrengsten staan ook kosten. Deze bestaan uit de afschrijvingskosten op onze winddelen en uit kosten voor beheer, onderhoud en onbalans. Tot 2019 betaalden we hier geen kosten voor en was dit afgekocht. De afschrijvingskosten bedroegen Euro 58 per jaar. Omgerekend per geproduceerde kilowattuur gaat het om 5 tot 7 Eurocent per kilowattuur.
Na 2019 zijn we naast de afschrijvingskosten ook vaste kosten voor beheer, onderhoud en onbalans gaan betalen. Dit is een vast bedrag per jaar. Omgerekend naar de elektriciteitsproductie van onze winddelen zijn de kosten waren de totale kosten in 2019 11 Eurocent per kilowattuur, wat is opgelopen tot 16 Eurocent in 2022 (t/m oktober).
Winst en rendement
Onderstaande grafiek laat zien dat we sinds we in 2012 de winddelen kochten per kilowattuur winst hebben gemaakt, oftewel goedkoper uit waren door de aanschaf van winddelen dan zonder de aanschaf van winddelen.
Per kilowattuur maken we 2 Eurocent winst. Op jaarbasis bedraagt de winst gemiddeld 23 Euro per jaar. De jaarlijkse besparing op onze energierekening is hoger, doordat de afschrijvingskosten geen uitgave zijn. We hebben gemiddeld 89 Euro per jaar bespaard met onze winddelen. Alleen in 2019 en 2020 hebben we verlies geleden op onze winddelen. Dat kwam vooral door de lagere elektriciteitsproductie per winddeel in deze jaren.
Dit jaar doen de winddelen waar we ze voor hebben gekocht: ze stabiliseren onze energierekening. De kosten lopen scherp op, maar ook de opbrengsten zijn gestegen. In 2021 speelde we quitte, in 2022 hebben we tot en met oktober 10 Eurocent per kilowattuur verdiend met onze winddelen. Een winst van Euro 156. Los van de afschrijvingskosten hebben we tot en met oktober Euro 282 op onze energierekening bespaard. Waarmee we het grootste deel van de extra investering van Euro 340 in winddelen al hebben terugverdiend.
Procentueel hebben we tot 2021 gemiddeld 9% rendement behaald, waar de Windcentrale ons bij aanvang 8% rendement beloofde. Door de ontwikkelingen op de energiemarkt is het gemiddelde rendement inmiddels opgelopen tot 12%.
Winddelen voor Energiebank Schiedam
Behalve dat we winddelen voor ons zelf hebben gekocht hebben we samen met GroenLinks leden in Schiedam ook 34 winddelen gekocht. De opbrengst van deze winddelen schenken we aan de Energiebank Schiedam. In oktober hebben deze winddelen samen ruim 1.200 kWh elektriciteit geproduceerd. Goed voor een schenking van Euro 400 aan de Energiebank Schiedam. Waarmee het totaal geschonken bedrag in 2022 op Euro 1.500 komt.
Daar bovenop komen de maandelijkse kosten voor onderhoud, beheer en onbalans. Deze berekenen we niet door aan Energiebank Schiedam. Het gaat om een bedrag van ongeveer Euro 62 per maand. Dat is Euro 432. Daarmee hebben we onze tegemoetkoming van Euro 190 voor november en december op voorhand al weggeschonken.
Heb je het geld dat je krijgt zelf ook niet nodig? Overweeg dan hetzelfde te doen. Dat kan via de Energiebank in je eigen woonplaats, via een lokale fixbrigade, een lokale energie coöperatie, de voedselbank en er zijn ongetwijfeld meer initiatieven.
Een nieuwe maand en een subtiele, maar belangrijke verschuiving in de titel: vanaf nu laat ik ook maandelijks de ontwikkeling van onze energierekening zien. Want het is dankzij alle maatregelen voor energiebesparing, aardgasvrij verwarmen, aardgasvrij warm water en energieproduceren dat we de stijging vna onze energierekening al jaren binnen de perken weten te houden. Voor wie om financiële redenen nog twijfelt aan investeren in energiebesparing of duurzame warmtebronnen: bij de huidige energieprijzen (gas en elektriciteit) verdienen maatregelen zich snel terug.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in juli op 229 kWh. Een besparing van 26% ten opzichte van juli 2021. In de eerste zeven maanden hebben we 4.384 kWh energie verbruikt, dat is 9% lager dan we gemiddeld verbruiken sinds we infraroodverwarming hebben en 25% minder dan toen we met aardgas stookten. Ik verwacht dat we voor 2022 op een jaarverbruik van rond de 7.500 kilowattuur uitkomen.
Energievraag
Het grootste deel van het energiegebruik gaat tot juli op aan elektrische apparaten met 1.908 kWh, daarna komt verwarming met 1.792 kWh en de kleinste vraag komt van warm water met 684 kWh. Waarvan 204 kWh het elektriciteitsgebruik is van de HeatCycle.
In juli kwam de grootste energievraag van apparatuur met 220 kWh, de HeatCycle heeft slechts 9 kWh gebruikt. De rest van het warme water is geleverd door onze zonneboiler. Juli was dan ook zonnig genoeg om de gemiddelde temperatuur in de boiler met regelmaat boven de 60 graden te krijgen. De legionella preventie werd daarmee geleverd door de zon.
Op jaarbasis is verwarming wel de grootste energievrager. Wat nog sterker het geval zou zijn als er geen sprake was van klimaatverandering.
Energieproductie
Het grootste deel van de energie die we gebruiken wordt geproduceerd door onze zonneboiler, onze zonnepanelen, door de HeatCycle en door 9 winddelen in verschillende Windcentrales. Op jaarbasis werken we toe naar 85% eigen elektriciteitsproductie middels zonnepanelen en winddelen, dit wordt aangevuld met inkoop van groene stroom van Nederlandse bodem. En productiemiddelen in eigen bezit zijn geen overbodige luxe bij de huidige energieprijzen. Want ook de prijzen voor elektriciteit van wind- en zonne-energie zijn torenhoog.
Ons aardgasverbruik ligt al een half jaar op 0 m3 per maand en op 9 september wordt de aansluiting definitief verwijderd.
In juli hebben onze zonnepanelen en winddelen samen 230 kWh meer geproduceerd dan we gebruikt hebben. Onderstaande grafiek laat zien dat we in juli nagenoeg elke dag meer hebben geproduceerd dan gebruikt.
Energiegebruik en productie per dag.
Tot en met juli hebben onze zonnepanelen en winddelen 2.677 kWh geproduceerd. Dat is 61% van ons totale verbruik. Op jaarbasis produceren we inmiddels ruim 3.700 kWh elektriciteit, dat zal de komende maanden nog oplopen doordat we meer winddelen hebben dan in 2021.
Doordat we meer winddelen bezitten en doordat we minder energie gebruiken dan in 2021 neemt ook de hoeveelheid aardgas en elektriciteit die we op jaarbasis inkopen af.
Energiekosten
Onze totale energiekosten bedragen tot en met juli 900 Euro, volgens mijn eigen berekening. Volgens GreenChoice hebben we dit jaar tot nu toe 860 Euro aan kosten. Bij GreenChoice moeten de opbrengsten van onze winddelen er nog van af. Het verschil daartussen zit waarschijnlijk in de wijze waarop de teruggeleverde elektriciteit van onze zonnepanelen wordt verrekend. Als ik de tarieven van Greenchoice bekijk lijkt het er op dat we voor teruglevering nog slechts 8 Eurocent krijgen, terwijl de berekeningen in hun klantportaal nog uitgaan van 100% salderen. Vooralsnog ga ik uit van de lagere terugleververgoeding in hun tarieven overzicht. Dan kan de eindafrekening enkel meevallen. Zonder maatregelen was onze energierekening over de eerste 7 maanden van het jaar ruim 3.400 Euro geweest.
Op jaarbasis verwacht ik dat onze energierekening dit jaar rond de Euro 1.600 uitkomt, een maandbedrag van Euro 140. Zonder maatregelen was ons maandbedrag inmiddels opgelopen tot Euro 450.
Vorige week was mijn laatste werkweek bij de gemeente Woerden en gemeente Oudewater. Vanaf half juli ga ik aan de slag bij de Provincie Zuid-Holland als coördinator voor de zeven regionale energiestrategieën van Zuid-Holland (VOC mentaliteit iemand? 😉 ).
Ik kijk terug op een mooie en leerzame periode bij twee gemeenten in een zeer gewaardeerd deel van het Groene Hart. Een periode waarin ik met veel experts, medeoverheden en betrokken inwoners heb samengewerkt aan het tegengaan van gaswinning onder Woerden en met grootschalige duurzame energieproductie (windturbines, zonnevelden en grote zonnedaken). Dat laatste zowel lokaal voor de gemeente Woerden en gemeente Oudewater, als binnen de regionale energiestrategie RES-U16.
De laatste weken voor het zomerreces zijn, zoals eigenlijk altijd in de ambtenarij, drukker geweest dan verwacht. Daardoor heb ik niet iedereen persoonlijk, telefonisch of via de mail weten te informeren. Degene die ik de afgelopen weken niet heb gemaild, gesproken of gebeld wil ik bij deze alsnog bedanken voor de samenwerking in de afgelopen vier en een half jaar. We zijn het zeker niet altijd eens geweest over inhoud en/of proces en/of uitkomst en/of keuzes die zijn gemaakt. Toch kijk ik terug op een vruchtbare en goede samenwerking, ook (of misschien wel juist) met degene die kritisch zijn op gemaakte keuzes. Zonder hen bv geen professionele visualisaties. Van wrijving komt glans. Binnen de door de raad en college gestelde kaders heb ik mijn werk zo goed mogelijk proberen uit te voeren en de belangen van beide gemeenten zo goed mogelijk proberen te dienen in de regio.
Tijdens de afgelopen jaren is er lokaal, regionaal, landelijk en internationaal veel veranderd is in het energie- en klimaatbeleid. Veranderingen die niet ophouden, zoals de landelijke beleidsontwikkelingen en de ontwikkelingen op de energiemarkt van het afgelopen jaar laten zien. Deze veranderingen krijgen (deels) hun weerslag krijgen in ons landschap, de gebouwde omgeving en ons huis, en (deels) in onze portemonnee.
De veranderingen in het landschap die hernieuwbare energieproductie tot gevolg heeft leidde in beide gemeenten tot de nodige discussies tijdens het participatieproces. Daarbij ging het er soms fel en emotioneel aan toe. Tijdens het participatieproces en de discussies met experts hebben we dankbaar gebruik gemaakt van de kennis en kunde van EMMA, Generation.Energy, Bosch & Van Rijn en The Imagineers. Daarbij heb ik zelf ook veel gehad aan de kennis die ik eerder opdeed vanuit Ambtenaar 2.0 en de toolbox interactieve beleidsontwikkeling.
Naar mijn persoonlijke mening hebben de door inwoners en experts geuite zorgen met betrekking tot onder andere landschappelijke kwaliteit, inwonersparticipatie, klimaatverandering, veiligheid en niet te vergeten gezondheid een goede plaats gekregen in de door de raad vastgestelde Afwegingskaders. Daarmee ligt er in beide gemeenten een basis voor het vervolg. Tegelijkertijd besef ik heel goed dat een deel van de inwoners, volksvertegenwoordigers, geraadpleegde experts en belanghebbenden ontevreden is over de uitkomsten van het raadsbesluit, over het proces daarnaartoe of over de concreet behaalde resultaten. Zelf kijk ik tevreden terug op de discussies van de afgelopen jaren en op de samenwerking met inwoners, collega’s, belangenorganisaties, colleges, raadsleden en medeoverheden.
In beide gemeenten heeft de raad een maximum hoeveelheid te produceren hernieuwbare elektriciteit tot 2030 vastgelegd. Ook stellen beide gemeenten dat de selectie van initiatieven voor grootschalige opwek met behulp van zonne-energie en/of windenergie door middel van een of meer maatschappelijke tenders gaat plaatsvinden. Daarmee hebben beide raden aangegeven meer sturing te willen geven op de selectie van locaties dan louter het stellen van ruimtelijke kaders. Het oplossen van de puzzel hoe een maatschappelijke tender kan bijdragen aan het bereiken van een landschap van verlangen is aan de inwoners, grondbezitters, gemeenteraadsleden, colleges en niet te vergeten mijn opvolger.
Het eerste puzzelstuk daarvoor is de uitkomst van het ontwerpend onderzoek naar de landschappelijke inpassing van zonnevelden in de vijf gemeenten van de Lopikerwaard (IJsselstein, Lopik, Montfoort, Oudewater en Woerden). Een onderzoek waarin de vijf gemeenten een consortium hebben gevormd met Paul Roncken, de Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit, Architectuurcentrum Aorta, MooiSticht en landschapsarchitect Ben Kuipers.
Het resultaat daarvan is een Routekaart naar het Landschap van Verlangen. Om daar te komen is een bredere blik nodig dan enkel het doel energietransitie en een groter schaalniveau dan het toevallige perceel waar een vergunning voor wordt aangevraagd. Dan wordt energie een middel om een bredere visie op de kwaliteit van een gebied te realiseren, gekoppeld aan andere opgaven in het gebied. Een belangrijke les uit dit onderzoek is dat de huidige praktijk waarbij energie een doel op zich is en waarbij vergunningen op kavelniveau worden beoordeeld voor veel inwoners op z’n best tot een landschap van acceptatie leidt.
Gebiedsprocessen
Een tweede puzzelstuk vormen de gebiedsprocessen die de gebiedscommissie Utrecht West de afgelopen jaren in meerdere gebieden van Woerden en Oudewater heeft opgezet. Niet altijd voor energie, meestal niet zelfs. Een aantal keren wel met energie als een van de thema’s. Een daarvan is gebiedscoöperatie Ons Polderhart in polder Gerverscop, gemeente Woerden. Succesvol voor energietransitie: inwoners werken samen om de daken te vullen met zonnepanelen en om oplossingen te zoeken voor netcongestie. Maar vooral ook succesvol in sociaal opzicht: een gebied met meer onderlinge sociale contacten tussen boeren en buitenlui.
In Oudewater Noord loopt het gebiedsproces, dat oorspronkelijk is begonnen vanuit bodemdaling. Het lastige van dergelijke processen is loslaten en geduld: het is net beleidsontwikkeling zonder participatie. Bij beleidsontwikkeling zonder participatie horen inwoners pas wat als het beleid af is, bij een gebiedsproces zit je als ambtenaar in die rol: Je hoort pas wat als er resultaten geboekt worden, tot die tijd is het gissen. Extra dossiers vanuit het Rijk (stikstof, kaderrichtlijn water) die nu gaandeweg het gebiedsproces binnenkomen via waterschap en provincie maken het er niet makkelijker op voor de deelnemers. Ik wens de betrokken boeren en inwoners toe dat het gebiedsproces op z’n minst succesvol is op sociaal gebied.& kennisopbouw bij inwoners.
Kennisopbouw bij raad inwoners
De afgelopen jaren hebben we in Woerden behoorlijk wat tijd gestoken in kennisopbouw bij raadsleden. Eerst in besloten sessies, later openbaar. Doel was om raadsleden in positie te brengen om besluiten te nemen door ze kennis mee te geven over verschillende deelaspecten van de energietransitie, zoals veiligheid en gezondheid. Maar ook over wat een regionale energiestrategie is, hoe bevoegdheden wettelijk verdeeld zijn tussen rijk, provincie en gemeenten, wat de rol van de netbeheerder is, hoe het elektriciteitsnetwerk werkt en niet te vergeten allerlei onderwerpen die bij de warmtetransitie spelen. Want ik geef je het te doen als lekenbestuur: beslissen over dit soort ingewikkelde materie, naast alle andere ingewikkelde dossiers van bv. het sociaal domein en naast je gewone baan. Daarbij hebben we dankbaar gebruik gemaakt van de kennis van de Veiligheidsregio Utrecht, Stedin, de Omgevingsdienst Regio Utrecht en de GGD regio Utrecht.
Ook voor geïnteresseerde inwoners hebben we kennis proberen te ontsluiten. Eerst via een energiecafe. Wat tijdens corona nog niet zo makkelijk was en omschakeling van locatiebezoek naar webinar tot gevolg had. Een webinar over duurzame energie en een webinar over de RES U16. Die laatste begonnen we als Woerden en Oudewater, waarna bijna alle gemeenten van de RES U16 uit het Groene Hart zich aansloten.
Een derde puzzelstuk voor het vervolgproces vormt dan ook kennisopbouw bij belangenorganisaties voor natuur- en landschap, en bij inwoners. Om hen meer kennis op te laten doen over de impact van ecologie en wind- en zonne-energie heeft de NMU afgelopen half jaar van gemeente Woerden de opdracht gekregen om een groep Energieboswachters op te leiden. Met als doel dat inwoners beter in staat zijn om projectvoorstellen te beoordelen en ook betere inbreng kunnen leveren op voorstellen voor windparken en zonnevelden. Daarmee wordt de realisatie mogelijk ingewikkelder, maar zonder weerstand geen glans. Een pilot waarmee de gemeente Woerden haar nek heeft uitgestoken.
De drie voorstellen van de energieboswachters die ik op de slotavond heb mogen zien en horen waren stuk voor stuk verrassende oplossingen. Verrassend in de zin dat er echt werk was gemaakt van het uitzoeken van overheidsdoelen voor de kwetsbare soorten in een gebied en de mogelijkheden die een zonnepark kan bieden om hun leefgebied te vergroten en/of verbeteren. En verrassend in de combinaties die per voorstel gekozen waren om ook andere opgaven in het gebied op te pakken. Waarmee de resultaten van de training energieboswachters per ongeluk aansloot bij de Routekaart naar een Landschap van verlangen. Mooi om te zien hoe inwoners begeleid door expertise tot dezelfde uitkomst komen als experts begeleid door inwoners.
Een puzzelstuk dat al lang op het verlanglijstje staat, maar dat nog niet is uitgewerkt, is een kwalitatief beter ontwerp van randapparatuur. Nederland heeft een lange traditie van industrieel ontwerp. De huidige generatie trafohuisjes, inkoopstations en energieopslagsystemen (zeecontainers met batterijen) zijn m.i. geen reclamebord hiervoor. Functionele grijze blokkendozen. Dat zou echt beter kunnen en moeten. Zeker binnen het NOVI/NOVEX gebied Groene Hart zou daar een aansprekend karakteristiek ontwerp voor kunnen ontwikkelen voor het gebied. Persoonlijk ben ik van mening dat een beter passend ontwerp de maatschappelijke acceptatie van dergelijke noodzakelijke nutsvoorzieningen in de buitenruimte kan vergroten.
Netcongestie
Zoals meer gebieden van Nederland kregen ook de gemeenten waar ik voor werkzaam was te maken met netcongestie. Gelukkig hoefde het wiel niet geheel opnieuw uitgevonden te worden, want de provincie Drenthe heeft al een handreiking met 10 mogelijke oplossingen voor netcongestie op de site staan. Ook kreeg ik via oud-collega’s een tips over de inzet van hergebruikte loodzuuraccu’s, die brandveiliger en een factor 4 goedkoper zijn dan lithiumionaccu’s. Met als bijkomend voordeel dat recycling al via vele protocollen is geregeld (best handig met circulaire ambities). Ook worden ze aangeboden als service, waardoor overschakeling op nieuwe technieken eenvoudig is. Een heel andere optie, die via dezelfde weg binnen kwam, is de productie van waterstof via pyrolyse. Een pilot die in provincie Brabant wordt uitgevoerd en moet leiden tot een energiezuiniger proces om waterstof uit methaan (=meestal aardgas, maar kan ook biogas) te produceren, van de huidige 50 kWh/kg H2 naar 20 kWh/kg H2.
Slotsom
De slotsom is dat ik Woerden en Oudewater ga missen. De collega’s, de overzichtelijke schaal van de organisatie, de puzzel van werken voor twee besturen, maar vooral de inwoners. Hun betrokkenheid bij hun stad, hun buitengebied en bij het verbeteren daarvan.
Tegelijkertijd heb ik veel zin in de nieuwe uitdagingen die er bij en in de provincie Zuid-Holland wachten. Waarbij ik wederom met het Groene Hart te maken krijg en met de buurgemeenten van Woerden en Oudewater. Een andere provincie, maar provinciegrenzen zijn net gemeentegrenzen: potloodstreepjes op een kaart. Het ergste wat kan gebeuren is dat je ze terugziet in het landschap…
De verschrikkelijke oorlog in Oekraïne zorgt er niet alleen voor dat we kritischer over onze energievraag gaan nadenken, maar ook dat de energieprijzen de pan uitrijzen. Het is niet voor niets dat de energietransitie in Schiedam begint in de wijken met kwetsbare inkomens: Groenoord en Nieuwland. Daarmee behoeden we ze voor energiearmoede in de toekomst.
Maar dat is een proces dat niet van de één op de andere dag voltooid is! Ondertussen kampt volgens onderzoek van TNO ruim 4 procent van de Schiedammers met energiearmoede. Ze hebben hoge energiekosten, wonen meestal in een huis dat niet goed is geïsoleerd en hebben een laag inkomen. Door de fors stijgende prijzen voor elektriciteit en aardgas verwachten we dat het aantal huishoudens met energiearmoede groeit. Het Rijk kondigde in december een eenmalige energietoelage aan van €200,- voor lage inkomens en vrijdag werd bekend dat ze dit ophogen naar €800. De precieze spelregels hiervoor zijn echter nog niet bekend.
De rode loper uitrollen voor energiecoöperaties
De kostprijs van wind- en zonne-energie ligt tussen de 5 en 10 cent. Terwijl de elektriciteitsprijs (zonder energiebelasting en opslag duurzame energie) in januari 2022 volgens het CBS op 26 cent lag. Daarom heb ik me er jarenlang voor ingezet om iedere bewoner de kans te geven om lid te worden van een energiecoöperatie en zijn eigen energie op te wekken. Uit eigen ervaring weet ik dat het ontwikkelen van een zonnedak of een windturbine tijd kost. Tijd die Schiedammers, die kampen met energiearmoede en moeite hebben om de financiële eindjes aan elkaar te knopen door de stijgende energiekosten, niet hebben.
De wind kan je delen
De eenmalige bijdrage van het Rijk is natuurlijk mooi meegenomen. Tegelijkertijd biedt dat geen structurele oplossing voor schulden en armoede. De kloof tussen arm en rijk wordt alleen maar groter, omdat isolatie en zonnepanelen nou eenmaal investeringen vergen die niet iedereen kan opbrengen, terwijl ze wél al snel renderen. Jeroen Ooijevaar en ik waren in de gelukkige omstandigheden dat we die investeringen wel hebben kunnen doen, waardoor we nu weinig tot niets merken van de lastenverzwaringen. We willen graag helpen om die kloof te verkleinen. Daarom doneren wij op Earth Day 2022, 22 april 2022, 31 winddelen aan de Energiebank Schiedam. 31 omdat dat de eerste cijfers zijn van onze postcode en daarmee een aantal dat ons in Schiedam verenigt.
31 winddelen leveren samen ongeveer 15.500 kWh per jaar op. Dat is volgens MilieuCentraal goed voor het gemiddeld elektriciteitsverbruik van 6 huishoudens. De kilowatturen doneren we met medewerking van Greenchoice aan de Energiebank Schiedam. De Energiebank Schiedam zorgt voor verdeling over huishoudens die kampen met energiearmoede.
Meedoen
Jeroen en ik vinden dat de breedste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. In de huidige situatie is het eerder andersom en hebben de laagste inkomens de grootste lastenverzwaring. We roepen andere Schiedammers op ons voorbeeld te volgen en ook winddelen of een deel van de opbrengst van hun zonnepanelen te doneren aan Energiebank Schiedam. Kom je er niet uit? Stuur ons een mail, dan doen we het samen.
Wat is een winddeel?
De Windcentrale heeft haar windmolens opgedeeld in stukjes: Winddelen
1 Winddeel is goed voor gemiddeld 500 kWh stroom per jaar (meer als het harder waait en minder als het minder hard waait dan verwacht)
Een Winddeel levert stroom zo lang de windmolen draait.
Het aantal winddelen per windmolen is afhankelijk van de verwachte jaaropbrengst.
Ter indicatie een windmolen van 3,6 megawatt en 180 meter hoog wordt opgedeeld in meer dan 20.000 winddelen en levert per jaar stroom voor zo’n 4.500 huishoudens.
Wat is de Energiebank Schiedam
Energie wordt steeds duurder en dat merk je in je portemonnee. Dat geldt zeker voor Schiedammers met een kleine beurs; het is steeds lastiger om je energierekening te kunnen betalen. De Energiebank Schiedam wil energie als eerste levensbehoefte bereikbaar houden voor iedere Schiedammer. Het is hun missie om huishoudens op energievlak te versterken, zodat zij zelf de energierekening blijvend kunnen verlagen en daarmee ook bijdragen aan een duurzaam Schiedam!
