Met name op sociale media wordt al een tijd de loftrompet gestoken over het dynamisch elektriciteitstarief als manier om bewuster om te gaan met het elektriciteitsgebruik (gebruiken op momenten met veel zon en/of wind) en als manier om te besparen op de energierekening. Zelf hebben we een andere wijze gekozen om te besparen op de energierekening: de productiemiddelen in eigen bezit nemen. Deels via onze zonnepanelen en deel door het aanschaffen van meerdere winddelen. Bij beide bestaat er momenteel geen financiële stimulans om het elektriciteitsgebruik af te stemmen op de productie van onze winddelen of zonnepanelen.
Tijd om beide eens te vergelijken. Ik ben daarbij uitgegaan van maanddata van elektriciteitsgebruik, elektriciteitsproductie en stroomprijzen. Het blijft dus een schatting.
Kosten zonder winddelen
Op dit moment krijgen we een groot deel van onze stroom van onze winddelen en zonnepanelen. Het restant kopen we in bij Greenchoice.
De kosten voor de inkoop van stroom, inclusief belastingteruggaaf, vastrecht, en energiebelasting over ingekochte stroom en over de opbrengst van onze winddelen bedroeg in 2023 ongeveer Euro 3.155. Onze zonnepanelen brachten in 2023 ongeveer Euro 640 op. De totale energierekening zonder winddelen zou daarmee uitkomen op ruim Euro 2.500.
Kosten met winddelen
Naast onze zonnepanelen hebben we ook meerdere winddelen. De opbrengst van onze winddelen bedroeg dit jaar een kleine Euro 1.500. Daar stonden Euro 225 aan kosten voor beheer en profielkosten tegenover.
Bij onze winddelen betalen we een vergoeding aan Greenchoice voor profielkosten. Er zijn nou eenmaal momenten dat we wel stroom gebruiken en het niet waait; en momenten dat het wel waait, maar we geen stroom gebruiken. De profielkosten lopen in 2023 op naar zo’n Euro 0,10 per kWh, nu is dat nog zo’n Euro 0,06 per kWh.
Daarmee komen onze totale kosten in 2023 ongeveer uit op Euro 1.265. Zo’n Euro 105 per maand.
Kosten dynamisch tarief
Bij een dynamisch tarief wisselt je elektriciteitstarief elk uur op basis van de prijs die tot stand komt op de stroommarkt. Dat betekent dat je kan profiteren van prijsverschillen, bijvoorbeeld door de wasmachine, droger en warmtepomp aan te zetten op momenten dat de prijs laag is.
Wanneer we overstappen op een dynamisch tarief zullen we onze winddelen moeten verkopen. Greenchoice biedt namelijk (nog?) geen dynamisch tarief. Dat betekent dat we meer stroom in hadden moeten kopen, maar gemiddeld wel tegen een lager tarief dan de tarieven die Greenchoice rekent. Onderstaande tabel laat zien dat het verschil met name in de eerste helft van 2023 fors was in het voordeel van dynamische tarieven.
Maand
dynamisch maand gemiddelde
Greenchoice
januari
€ 0,343
€ 0,810
februari
€ 0,354
€ 0,692
maart
€ 0,317
€ 0,692
april
€ 0,310
€ 0,483
mei
€ 0,285
€ 0,463
juni
€ 0,302
€ 0,397
juli
€ 0,278
€ 0,386
augustus
€ 0,301
€ 0,388
september
€ 0,310
€ 0,389
oktober
€ 0,300
€ 0,389
november
€ 0,305
€ 0,390
december
€ 0,283
€ 0,390
Gemiddelde prijs in Euro per kilowattuur. Prijs inclusief btw, variabele opslagen en energiebelasting.
Op basis van bovenstaande prijzen hadden we in 2023 met een dynamisch tarief zo’n Euro 1.890 aan elektriciteitskosten betaald (inclusief energiebelasting, teruggaaf energiebelasting, vastrecht, opslag per kWh en btw). Onze zonnepanelen zouden in dezelfde periode zo’n Euro 575 hebben opgebracht. De energiekosten bij een dynamisch tarief zouden daarmee ongeveer op Euro 1.315 zijn uitgekomen.
Conclusie
Op basis van bovenstaande berekening kan geconcludeerd worden dat zowel met winddelen als met een dynamisch tarief een forse verlaging van de elektriciteitsrekening mogelijk is.
De mate van daling is in 2023 vergelijkbaar voor winddelen en dynamisch tarief, al had het dynamisch tarief zo’n Euro 65 duurder uitgepakt.
Doordat de tarieven bij een dynamisch tarief per dag en uur fluctueren heeft dit product een hoger risicoprofiel. Dat vind ik een nadeel. Bij Greenchoice staat het tarief inmiddels weer voor een jaar vast. Daarmee staan ook de vergoedingen voor de stroom van onze zonnepanelen en winddelen ook voor een jaar vast. De profielkosten van onze winddelen stijgen volgend jaar wel met zo’n Euro 140. Het is dus mogelijk dat we volgend jaar wel een voordeel zouden kunnen behalen met een dynamisch tarief.
Vooralsnog kies ik voor de zekerheid van zonnepanelen en winddelen boven een dynamisch tarief. Tegelijkertijd laat bovenstaande analyse zien dat er voor mensen met een hoog elektriciteitsgebruik een fors voordeel te halen is door te kiezen voor dynamisch (hoger risicoprofiel) of voor zonnepanelen en winddelen. Winddelen staan momenteel te koop met prijzen variërend van Euro 41 (looptijd tot september 2025) en Euro 100 (looptijd tot september 2030).
Tegelijkertijd hoop ik dat om | nieuwe energie op niet te lange termijn samen met de aangesloten energiecoöperaties komt met het Local4Local model. Een mooie combinatie van vaste tarieven voor stroom die je afneemt op het moment dat de projecten van de coöperatie stroom produceren en dynamische contracten op momenten dat je stroom afneemt op momenten dat de windturbines en zonnepanelen geen stroom leveren.
Het is begin november en het waait flink. Tijd om terug te kijken op onze energiekosten, energiegebruik, energieproductie en CO2-uitstoot in oktober. Klinkt saai? Valt wel mee. Tot mijn verrassing hebben we in oktober 38 kilowattuur meer elektriciteit geproduceerd dan gebruikt. Daarmee lag onze CO2-uitstoot in oktober volgens alle vijf de methoden op 0 kilogram.
Energiegebruik
Ons energiegebruik lag in oktober op 679 kWh, dat is 12% hoger dan in oktober 2022. De oorzaak? Blijft nog even gissen, maar ik vermoed dat onze haperende zonneboiler er mee te maken heeft. Ondanks dat ligt ons gemiddelde bruto energiegebruik 16% lager dan het gemiddelde ten tijde van onze CV-ketel.
In oktober kwam het grootste deel van de energievraag van warm water en apparaten. Verwarming vormde slechts een klein deel van de energievraag.
Ons bruto energiegebruik inclusief warmte over de eerste 10 maanden van 2023 ligt met een kleine 8.000 kWh bijna 30% hoger dan over de eerste 10 maanden van 2022. Bijna 40% van de energievraag in de eerste tien maanden betrof apparaten, 25% verwarming en 35% warm water. De verwachting is dat het aandeel verwarming de laatste twee maanden nog wel wat oploopt.
Exclusief warmte is ons bruto energiegebruik met 6% gestegen.
Ons bruto energiegebruik exclusief warmte ligt nog wel 4% onder het gemiddelde sinds onze overstap naar infraroodverwarming. Ten opzichte van het gemiddelde bruto energiegebruik met cv-ketel ligt ons bruto energiegebruik 24% lager.
Verwarming
In 15 oktober hebben we onze verwarming voor het eerst weer aangezet. Daarmee is et stookseizoen officieel geopend. Hoewel stookseizoen? Da’s eigenlijk net zo weinig van deze tijd als de stoomboot van Sinterklaas.
Het aantal gewogen graaddagen was 133, 3% meer dan in oktober 2022. We hebben 0,59 kWh/gewogen graaddag gebruikt. Dat is 28% meer dan in oktober 2022. Toch is goed te zien in bovenstaande grafiek dat ons energiegebruik per gewogen graaddag op jaarbasis nog steeds lager ligt dan met onze hr-ketel. In kWh per gewogen graaddag scheelt het 40%.
Bovenstaande grafiek laat goed zien hoe ons werkelijk jaarverbruik voor verwarming zich ontwikkeld heeft ten opzichte van het langjarig gemiddelde voor hr-ketel en infraroodverwarming. Beide langjarige gemiddelden zijn gecorrigeerd voor weersinvloeden en geven het jaarverbruik voor de klimaatperiode 1901-1930.
Warm water
In oktober hebben we 118 kWh elektriciteit gebruikt om 287 kWh aan warm water te maken. Met die 188 kW is dus 170 kWh aan warmte teruggewonnen uit ons afvalwater. Daarmee heeft onze warmtepomp in oktober een COP van 2,4 behaald. Onze zonneboiler heeft nog steeds wat problemen, dus hopelijk heeft onze monteur binnenkort tijd om dat te verhelpen.
Energieaanbod
In oktober hebben we in totaal 716 kWh energie geproduceerd, waarvan 170 kWh warmte en 547 kWh elektriciteit. Vooral onze winddelen deden het erg goed met 436 kWh, ruim 30% meer dan in oktober 2022. Onze zonnepanelen leverden nog ruim 100 kWh op. Uiteindelijk hebben we 38 kWh teruggeleverd aan het net, waarmee het elektriciteitsverbruik op 509 kWh is uitgekomen..
In de eerste 10 maanden van het jaar hebben we 7.354 kWh zelf geproduceerd en zo’n 5.100 kWh van het energiebedrijf afgenomen. Van die eigen productie is ruim 5.100 kWh. Onze winddelen leveren het meeste stroom met ruim 3 MW, onze zonnepanelen hebben 2 MW geproduceerd.
Netto energiegebruik
In oktober lag ons netto energiegebruik op min 38 kilowattuur. We produceerde per saldo dus meer warmte en elektriciteit dan we gebruikten. Het is het tweede jaar op rij dat dit in oktober het geval is. Vorig jaar lag ons netto energiegebruik op min 33 kilowattuur. In 2018 leverde we wel elektriciteit terug, maar verbruikten we 282 kWh (28 m3) aardgas in oktober.
Over de eerste 10 maanden is ons netto energiegebruik gedaald tot 516 kWh. Dat was vorig jaar nog 1.224 kWh, waarvan 451 kWh aardgas. Daarmee ligt het aandeel inkoop dit jaar op 7%. De overige 93% produceren we zelf met onze zonnepanelen, winddelen, zonneboiler en warmtepomp.
Ook in de ontwikkeling door het jaar heen is goed te zien dat we dit jaar van april tot oktober een energieoverschot hebben. Sinds augustus is er sprake van een redelijk evenwichtige situatie met zo’n 30 tot 40 kWh per maand overproductie.
Op jaarbasis kopen we momenteel 1.600 kWh in (14%) en besparen we 9% door klimaatverandering t.o.v. het klimaat in de periode 1901-1930. Van ons totale gebruik gecorrigeerd voor weer- en klimaateffecten wekken we 77% zelf op.
Energiekosten
In oktober lagen onze energiekosten rond de 60 Euro. Vooral onze winddelen hebben deze maand onze energiekosten gedrukt.
In de eerste 10 maanden van dit jaar zijn de elektriciteitskosten behoorlijk hoger dan voorgaande jaren. Het effect hiervan wordt voor een groot deel gedempt door onze zonnepanelen en winddelen. Ook het verlaagd tarief heeft daar de eerste maanden van dit jaar aan meegeholpen. De kosten van de energiebelasting zijn dit jaar een stuk hoger dan in 2022, toen het tarief tijdelijk verlaagd werd.
Onderstaande grafiek laat goed zien dat de energiekosten vooral in het eerste kwartaal sterk opliepen. Na april zijn de kosten gedaald, doordat we vanaf toen meer stroom produceerden dan we gebruikten en omdat de resterende kosten wegvielen tegen de korting op de energiebelasting.
Ik verwacht dat onze kosten in de komende twee maanden zullen stijgen. Hoeveel zal vooral afhangen van de wind. Zo hard als op 2 november is niet goed voor onze opbrengsten, maar een beetje onstuimig weer kunnen windturbines best aan. Zoals ook te zien is op onderstaande grafiek van 2 november.
Productie zon, wind op land en wind op zee, 2 november 2023, bron energieopwek.nl
CO2-uitstoot
Een belangrijke drijfveer om je huis te verduurzamen is het verlagen van de CO2-uitstoot. Dat doe je door energie te besparen, maar ook door te switchen van aardgas naar elektriciteit. Een veel gehoorde kritiek is dat met de Nederlandse stroommix niet lukt of dat je met het extra verbruik enkel meer kolencentrales aan het werk zet. Nu is het fijne dat er allemaal slimme mensen allerlei methoden hebben bedacht om de CO2-footprint van je energiegebruik te bepalen. Vijf daarvan reken ik maandelijks door.
Hieronder de effecten over de eerste 10 maanden van het jaar. Waarbij de referentiemethode een marginale methode is, een methode die goed bruikbaar is om het effect van veranderingen in het elektriciteitsgebruik te meten. De daling is volgens deze methode dan ook het laagst. Slechts 3% gemiddeld sinds we zijn overgestapt op infraroodverwarming, maar in 2023 is deze opgelopen tot 32%.
Alle andere methoden laten een grotere daling van onze CO2-uitstoot zien. Het is natuurlijk een beetje flauw om de extra winddelen mee te rekenen in onze footprint, want we hebben daarmee op nationale schaal geen extra groene stroom geproduceerd. We nemen enkel extra af van eigen bron. Daar staat tegenover dat we de afgelopen jaren buitenshuis wel degelijk in extra productiecapaciteit hebben geïnvesteerd. Variërend van investeringen via Meewind en Zonnepanelendelen, tot het leveren van een bijdrage aan de zonnestroominstallaties van Energiek Schiedam op Wennekerpand en De Erker en de nieuwe windturbines van het Vlaardings Energie Collectief & De Windvogel in Vlaardingen.
Ook hebben we geïnvesteerd in buitenlandse opwek van groene stroom via Trine, Energise Africa, en Ecoligo; waarmee we ook CO2-uitstoot voorkomen. In 2023 zijn onze investeringen goed voor ruim 5.000 kg vermeden CO2-emissies. Vooral door een lager kerosine gebruik voor verlichting.
Eindconclusie met betrekking tot onze CO2-uitstoot: die daalt volgens alle methoden. Kanttekening is dat ik de berekening op maandbasis maak en niet op volledige gelijktijdigheid van elektriciteitsgebruik en productie. En zelfs als het hier iets zou stijgen (ik hou me aanbevolen voor een berekeningsmethodiek waar dat uit komt) is onze bijdrage buitenshuis een veelvoud van onze energiegerelateerde CO2-emissies.
Een uitzonderlijk warme maand september in Nederland eindigde in de VS met ondergelopen straten in New York. Na de bosbranden, hittegolven en overstromingen in andere delen van de wereld dit jaar een zoveelste teken dat klimaatverandering hier is. Wetenschappers leggen ook steeds vaker de connectie tussen de kans op dit soort weersextremen en de huidige klimaatverandering. Ook in het Nederlandse weer is het merkbaar, de toch der tochten kan na een kwart eeuw eindelijk beleefd worden. In musicalversie wel te verstaan, want de kans dat het culturele erfgoed de Elfstedentocht in binnenkort werkelijk geschaatst gaat worden is klein. Het aantal gewogen graaddagen is in een eeuw tijd dan ook gedaald met 9%. Afgelopen twee jaar was de daling meer dan 20% op jaarbasis.
NegaWatts
Ons totale bruto energiegebruik ligt in de eerste 3 kwartaal van 2023 7% hoger dan het gemiddelde sinds de overstap op infraroodverwarming. Toch ligt het energiegebruik nog steeds 17% lager dan het gemiddelde voor de overstap op infraroodverwarming. We scoren dan ook nog steeds zo’n 1.380 NegaWatt.
Aardgasvrij verwarmen
September was warm, waardoor de kachel nog niet aan is geweest. September telde slechts 23 gewogen graaddagen, tegen 76 in september 2022. Door klimaatverandering ligt het aantal gewogen graaddagen 9% lager, maar afgelopen 12 maanden lag het aantal gewogen graaddagen 24% lager dan het klimaatgemiddelde in de periode 1901-1930. De combinatie klimaatverandering en warm weer zorgen daarmee voor een besparing op ons energiegebruik voor verwarming. Al blijft de besparing door overschakeling op infraroodverwarming met 40% groter. Per gewogen graaddag is ons energiegebruik voor verwarming gedaald van 2,17 kWh/gewogen graaddag naar 1,30 kWh/gewogen graaddag.
Ons langjarig gemiddelde voor verwarming met aardgas was 6.878 kWh/jaar voor verwarming in een standaard klimaatjaar voor de periode 1901-1930. Door gebruik van infraroodverwarming is dit gedaald tot 4.161 kWh en door klimaatverandering is het werkelijke gebruik met 3.158 kWh op jaarbasis nog lager. Dat is een besparing door klimaatverandering van 992 kWh.
Aardgasvrij warm water
In september heeft onze hybride warmtepomp 39,4 kWh elektriciteit gebruikt en daarmee 121,2 kWh aan warmte geleverd. Een COP van 3,1. Over het hele jaar is de COP nu gemiddeld 4,4.
Energiegebruik
Ons energiegebruik in september lag op 519 kWh. Dat is 4% hoger dan het gemiddelde sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Ook deze maand valt op dat het energiegebruik van apparaten met 50 kWh gestegen is.
In de eerste 3 kwartalen lag ons energiegebruik op 7.191 kWh. Dat is 6% meer dan wat we gemiddeld gebruiken sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Vooral het gebruik van onze apparaten is met 400 kWh gestegen behoorlijk gestegen. Hoog tijd om deze winter wat tijd te besteden aan het tegengaan van sluipgebruik.
Energie produceren
De hoeveelheid energie die we hebben geproduceerd ligt deze maand iets hoger dan vorig jaar. De hoeveelheid elektriciteit ligt wel lager dan vorig jaar. Toch hebben we ook dit jaar in september 66 kWh meer elektriciteit geproduceerd dan dat we hebben gebruikt. Daardoor hebben we elektriciteit teruggeleverd aan het energiebedrijf. De hoeveelheid elektriciteit van zon en wind is wel mooi in evenwicht deze maand.
In de eerste drie kwartalen hebben we meer energie geproduceerd dan in 2022. De hoeveelheid elektriciteit is licht gestegen, maar de hoeveelheid gas en elektriciteit die we inkopen bij het energiebedrijf is gedaald van 1.200 kWh in 2022 naar 554 kWh in de eerste drie kwartaal van 2023. In de eerste 9 maanden van 2021 kochten we nog 3.522 kWh gas en elektriciteit in.
Dat ons energiegebruik en energieproductie gedurende het jaar nog niet helemaal lekker in evenwicht zijn is te zien in onderstaande grafiek. Van oktober tot en met april komen we energie te kort (stijgende deel van de curve). In de maanden mei tot en met september produceren we meer dan we op maandbasis verbruiken, ondanks de combinatie van zonneboiler, zonnepanelen, winddelen en warmtepomp.
Het aandeel eigen opwek ligt op jaarbasis op 77%, we besparen op jaarbasis 9% door klimaatverandering en 14% van onze energie kopen we in bij het Greenchoice.
Energiekosten
Onze energiekosten waren in september ongeveer 10 Euro. We verbruikten een behoorlijk deel van de zonne-energie die we produceerden zelf. Voor een deel zijn we wel afhankelijk van salderen. De winddelen worden gesaldeerd tegen leveringstarief. Daarnaast betalen we maandelijks een vergoeding per winddeel voor de onbalans kosten.
In de eerste 3 kwartalen van het jaar bedragen onze energiekosten Euro 660. Dat is 21% meer dan over de eerste 9 maanden van 2022. De gestegen kosten per kWh worden grotendeels gecompenseerd door de hogere opbrengsten van de stroom van onze zonnepanelen en met name onze winddelen. Deze laatste hebben de eerste 9 maanden ruim 100% meer opgeleverd. De teruggaaf energiebelasting ligt dit jaar wel 25% lager dan over de eerste 9 maanden van 2022.
In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van onze energiekosten gedurende het jaar te zien. Het is goed te zien dat we in de periode vanaf mei meer elektriciteit produceren dan we gebruiken. Daarmee dalen onze energiekosten. Ook is goed zichtbaar dat de energiecrisis van de afgelopen 2 jaar er goed inhakt. Onze energierekening ligt namelijk hoger dan in de periode 2011-2018.
En de CO2-uitstoot dan?
Een standaard tegenwerping tegen infraroodverwarming is hoe zit het met de CO2-uitstoot. Daarom hieronder de CO2-uitstoot over de eerste 3 kwartalen van het jaar berekend op 5 verschillende manieren. Zoals je kan zien is de uitstoot sinds de overstap op infraroodverwarming volgens alle 5 methoden gedaald. In 2023 is de daling nog veel forser, doordat we een groter deel van ons elektriciteitsgebruik produceren met wind- en zonne-energie, waardoor we minder elektriciteit van het net gebruiken. En doordat we geen aardgas meer gebruiken.
De maand augustus zit er weer op, tijd om de balans op te maken over augustus. Een maand met veel zon en veel wind, waardoor we 240 kWh meer hebben geproduceerd dan gebruikt. Waarmee we in augustus bijna 60 Euro terug hebben gekregen in plaats van betaald.
Energiekosten
Zoals gezegd hebben we in augustus geld teruggekregen. Voor het grootste deel komt dit door de jaarlijkse teruggaaf energiebelasting, hoewel deze ongeveer wegvalt tegen de vaste aansluitkosten en de vaste kosten van onze winddelen. De elektriciteitskosten van deze maand worden meer dan goedgemaakt door de stroom die we met onze zonnepanelen en winddellen hebben geproduceerd. Ook krijgen we een klein beetje energiebelasting terug (salderen). Het afschaffen van salderen zou ons zo’n Euro 42 schelen op de energierekening van augustus.
Tot en met augustus bedraagt de energierekening Euro 1.036. Zonder onze zonnepanelen en winddelen was dat ruim Euro 2.500 geweest. Afschaffen van salderen zou onze rekening ruim Euro 300 verhogen. Hoewel ik me daar niet heel druk over maak, want onze zonnepanelen hebben zichzelf al lang terugverdiend. Onze winddelen vallen niet onder de regels voor salderen, dus daar betalen we al energiebelasting en onbalanskosten over.
Onze energierekening tot en met augustus is gestegen ten opzichte van 2022, ondanks dat we minder stroom inkopen van het elektriciteitsbedrijf. Dat komt door de hogere elektriciteitstarieven begin dit jaar, terwijl onze winddelen en zonnepanelen op dat moment minder opwekten dan we verbruikten.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik in augustus was 442 kWh, waarvan 50% voor warm water en 50% voor apparaten.
In totaal is ons bruto energiegebruik tot en met augustus 6.672 kWh. Waarvan zo’n 40% voor apparaten, 30% voor verwarming en 30% voor warm water. Vooral het energiegebruik voor apparaten is dit jaar gestegen. Een duidelijke reden hiervoor heb ik (nog) niet, maar ik vermoed dat het deels te maken heeft met de anti-legionella cyclus van onze warmtepomp en de problemen die we dit jaar hebben gehad met onze zonneboiler. Daardoor is onze zonneboiler dit jaar nauwelijks boven de 60 graden uitgekomen en heeft de warmtepomp dus vaker dan vorig jaar z’n anti-legionella programma moeten draaien.
De ontwikkeling van ons bruto energiegebruik ligt in 2023 7% boven het gemiddelde voor de jaren met infraroodverwarming, maar nog steeds 18% onder het gemiddelde bruto energiegebruik in de jaren dat we aardgas gebruikte voor verwarming.
Onze HeatCycle van DeWarmte heeft het in augustus uitstekend gedaan. Ondanks de hoge temperaturen van het vat (gemiddeld 51,6 graden Celsius) heeft ie een COP van 5,0 behaald. Onze zonneboiler is in de loop van augustus gerepareerd, waardoor alle vacuümbuizen weer functioneren. Er zit nog wel wat lucht in het systeem, waardoor de zonneboiler (nog) niet optimaal werkt. Door veel te ontluchten en de pomp geforceerd te laten draaien is de meeste lucht er inmiddels uit.
Energieproductie
In augustus hebben we meer energie geproduceerd dan we hebben gebruikt. Het teveel aan warmte zit grotendeels in onze boiler en een kleiner deel is verloren gegaan door afkoeling van het boilervat.
Het teveel aan elektriciteit hebben we ze teruggeleverd aan het elektriciteitsnetwerk. Het gaat daarbij zowel op stroom van onze zonnepanelen als om stroom van onze winddelen. Per saldo hebben we meer dan 200 kWh teruggeleverd in augustus.
Tot en met augustus hebben we 4.840 kWh elektriciteit gebruikt, daarvan hebben we een groot deel zelf opgewekt met onze zonnepanelen en winddelen. Per saldo hebben we tot en met augustus 619 kWh elektriciteit ingekocht. Een daling van bijna 500 kWh vergeleken met dezelfde periode in 2022. En, ik verval in herhaling, het blijft leuk om te zien hoe ons aardgasgebruik de afgelopen jaren stapsgewijs naar 0 kWh is gedaald.
Energievraag en aanbod op jaarbasis
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik momenteel op 11.341 kWh. Daarvan wordt 8% ‘geleverd’ door klimaatverandering. De opwarmende aarde zorgt namelijk voor minder gewogen graaddagen en dus voor minder stoken. Wederom is zichtbaar dat aardgas als energiebron uitgefaseerd is en dat de hoeveel elektriciteit die we inkopen dalende is. De hoeveelheid energie voor warm water en apparaten loopt langzaam wat op.
Op jaarbasis is het aandeel inkoop in onze energiemix nog steeds langzaam aan het dalen. Inmiddels naar 14%. Klimaat is goed voor 8% en onze eigen opwek voor 78% van de benodigde energie.
CO2 uitstoot
De CO2 uitstoot over augustus kan je op verschillende manieren berekenen. Ik hanteer er vijf, die ieder een eigen oorsprong hebben. Welke manier ik ook gebruik, onze uitstoot in augustus was 0 kg.
Als ik de uitstoot over januari tot en met augustus bereken dan is op elke berekende manier de CO2 uitstoot gedaald ten opzichte van onze jaren met een hr-ketel. De daling varieert van 1% volgens de referentiemethode tot 75% als ik de systematiek van het stroometiket gebruik. Dus ja, ook met infraroodverwarming kan je je CO2-uitstoot verminderen.
De maand juni is afgelopen, tijd om de balans op te maken en te kijken naar onze energiekosten, het bijbehorend energiegebruik en onze CO2 uitstoot.
Energiekosten
De energierekening over juni is negatief. Dat betekent dat we over juni Euro 62 verdiend hebben. Niet door veel stroom te gebruiken bij negatieve prijzen, maar doordat onze zonnepanelen en winddelen in juni meer hebben geproduceerd dan we hebben verbruikt. Tegen Euro 68 aan kosten stond Euro 125 aan opbrengsten. Ook hebben we Euro 8 aan energiebelasting terugverdiend door saldering.
Over het eerste half jaar bedragen de energiekosten Euro 1.171. Een stijging van Euro 460 ten opzichte van 2022. Waarvan ruim Euro 360 veroorzaakt wordt door hogere energiebelasting en een lagere teruggaaf energiebelasting. De energiekosten (leveringstarieven gas en elektriciteit minus de opbrengsten van onze winddelen en zonnepanelen) stegen per saldo met Euro 171. Onze vaste aansluitkosten zijn met Euro 115 gedaald, doordat we geen gasaansluiting meer hebben.
Energiegebruik
Ons energiegebruik in juni bestond voornamelijk uit warm water en apparaten. We hebben een heel klein beetje energie voor verwarming gebruikt, omdat we een bezoeker onze infraroodpanelen hebben laten ervaren. In totaal hebben we 495 kWh gebruikt. Een lichte stijging ten opzichte van 2022. De stijging kwam doordat het elektriciteitsgebruik van apparaten met 9% gestegen is t.o.v. juni 2022.
Het energiegebruik in de eerste 6 maanden ligt 13% hoger dan in dezelfde periode in 2022. Dat komt met name door een toename van het energiegebruik voor warmte (+ 14%) en apparaten (+20%). De stijging bij verwarming valt met 6% mee.
Verwarming
Juni is geen spannende maand voor verwarming. We hebben nauwelijks stroom gebruikt. Het enige verbruik is veroorzaakt doordat we onze infraroodverwarming kort hebben aangehad voor een bezoeker die wilde voelen hoe het werkt. De langjarige trend omlaag van ons energiegebruik per gewogen graaddag sinds we infraroodverwarming hebben zet dan ook door.
Op jaarbasis is het energiegebruik voor verwarming nauwelijks veranderd ten opzichte van eerdere maanden. Ons werkelijk energiegebruik voor verwarming ligt net boven de 3.000 kWh op jaarbasis. Deels komt dit door de milde winter, zoals te zien in aan de gele lijn in de grafiek.
Energieproductie
In juni hebben we meer energie geproduceerd dan gebruikt, zoals te zien is in onderstaande grafiek. De overtollige elektriciteit hebben we teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
Het grootste deel van onze energie werd geleverd door onze zonnepanelen. Ook de winddelen hebben behoorlijk wat opgeleverd. Tot slot hebben onze warmtepomp en zonneboiler warmte geproduceerd. Per saldo hielden we in juni ruim 200 kWh elektriciteit over. Deze hebben we teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
In het eerste half jaar hebben we 5.733 kWh gebruikt. Daarvan is 4.330 kWh elektriciteit, waarvan 3.121 kWh van onze zonnepanelen en winddelen en 1.209 kWh van het net. Verder hebben onze zonneboiler en warmtepomp 1.403 kWh warmte geleverd.
In onze energiemix valt op dat het aandeel ingekochte energie (gas plus elektriciteit) fors gedaald is ten opzichte van eerdere jaren. Momenteel kopen we ongeveer 21% in. De resterende 79% wordt geleverd door onze zonnepanelen, winddelen, zonneboiler en hybride warmtepomp. Mijn verwachting is dat het aandeel inkoop tijdens de zomer nog verder daalt, maar richting het eind van het jaar weer op gaat lopen.
CO2 uitstoot januari t/m juni 2023
De standaard respons is dat infraroodverwarming en (hybride) warmtepompen geen CO2 besparing oplevert. Nu is dat niet de enige reden voor onze overstap naar all electric, het is wel reden om volgens 5 methoden uit te rekenen wat onze CO2 uitstoot is.
Bovenstaande grafiek laat goed zien dat onze CO2 uitstoot in 2023 volgens alle meetmethoden gedaald is ten opzichte van de periode 2011 t/m 2013. Belangrijker dan dat is dat de CO2 uitstoot ook volgens bijna alle meetmethoden gedaald is ten opzichte van de periode 2014-2018, toen we wel onze zonnepanelen, zonneboiler en winddelen hadden, maar nog geen infraroodverwarming en hybride warmtepomp.
Onderstaande tabel laat zien dat onze gemiddelde CO2 uitstoot sinds we over zijn op infraroodverwarming volgens slechts 1 methode gestegen is met maar liefst 1 kg in een half jaar. Afgerond is dat 0% stijging. Alle andere methoden laten een daling zien. Zelfs als we uitgaan van grijze stroom (wat we niet afnemen en wat we aantoonbaar ook niet voor de volle 100% in onze stroommix hebben zitten).
Mei is voorbij, tijd voor een terugblik op ons energiegebruik en onze energieproductie in de maand mei. Het was de eerste maand van 2023 dat we meer elektriciteit geproduceerd hebben dan gebruikt en de eerste maand van het jaar dat onze energiekosten negatief waren.
Energierekening
In mei hebben we meer elektriciteit geproduceerd dan gebruikt. Dat betekent dat we mei de eerste maand is dat we per saldo opbrengsten hebben in plaats van energiekosten. In april moesten we nog zo’n 60 Euro betalen. In mei hebben we dat bedrag deels terugverdiend en krijgen we bijna 40 Euro terug. Dat is minder dan in mei 2022, toen we ongeveer 100 Euro verdiende met de extra elektriciteitsproductie.
De eerste vijf maanden van het jaar hebben we in totaal Euro 1.191 aan energiekosten gehad, ruim Euro 300 meer dan in 2021 en 2022 en ruim 500 Euro meer dan in de periode 2014-2020.
Vooral de kosten van de energiebelasting en de kosten voor energie (gas en elektriciteit samen) zijn de afgelopen 3 jaar fors opgelopen. De stijging van de elektriciteitskosten worden wel gedempt door de opbrengsten van onze winddelen.
Energiegebruik
Het energiegebruik lag in mei 2023 hoger dan in mei 2020. Deels kwam dat doordat we langer gestookt hebben, deels doordat mei minder zonnig was en onze zonneboiler een onderhoudsbeurt nodig heeft. Hierdoor heeft onze warmtepomp harder moeten werken. Da’s niet terug te zien in onderstaande grafiek, maar ik vermoed toch echt dat de warmtepomp een aantal keer een anti-legionella cyclus heeft gemaakt, terwijl dat in mei 2022 niet nodig was. Vorig jaar was ons boilervat bijna de hele maand een aantal keer boven de 60 graden Celsius. Door problemen met onze zonneboiler is dat afgelopen maand nog niet voorgekomen.
In de eerste vijf maanden van het jaar is het energiegebruik gestegen ten opzichte van de eerste vijf maanden van 2022. We hebben dit jaar dus geen NegaWatts gescoord. Voor zowel warm water, apparaten als verwarming ligt het gebruik in 2023 hoger dan in 2022. Vanaf 2020 lijkt er nu een stijgende trend te zijn.
Verwarming
In mei hebben we toch nog wat dagen gestookt, 0,22 kWh per gewogen graaddag om precies te zijn. Vorig jaar was de kachel in mei al helemaal uit. Toch is het verbruik voor verwarming op jaarbasis gedaald van 1,40 in mei 2022 naar 1,28 kWh per gewogen graaddag in mei 2023. Ook het langjarig gemiddelde voor verwarmen met infraroodverwarming is licht gedaald van 1,32 naar 1,31 kWh per gewogen graaddag.
Die 1,31 kWH/gewogen graaddag is 40% minder dan toen we verwarmde met een hr-ketel. Het langjarig gemiddelde sinds we hier wonen is inmiddels gedaald van 2,17 kWh/gewogen graaddag in de periode dat we verwarmde met aardgas naar 1,89 kWh/gewogen graaddag.
Op jaarbasis is nog beter te zien wat het effect is van de overschakeling op infraroodverwarming. Een overstap die we in maart 2019 hebben gemaakt. Het verbruik in een standaard klimaatjaar daalt fors vanaf het moment van overschakelen. Ook het langjarig gemiddelde energiegebruik met infraroodverwarming ligt fors lager dan dat met aardgas. Beide zijn in onderstaande grafiek weergegeven voor het werkelijk aantal graaddagen van de afgelopen 12 maanden.
Energieproductie
In mei hebben we 676 kWh geproduceerd, waarvan 190 kWh aan warmte, 302 kWh aan zonnestroom en 184 kWh aan windenergie. We hebben slechts 563 kWh gebruikt, wat betekent dat we 113 kWh terug hebben geleverd. Dat is 130 kWh minder dan in 2022 en 110 kWh meer dan in 2021. De daling in de teruglevering ten opzichte van 2022 komt vooral doordat onze winddelen bijna 50 kWh minder hebben geproduceerd dan in 2022.
In de eerste vijf maanden van het 2023 hebben we vooral meer warmte en meer windenergie geproduceerd dan in 2022. Dat komt doordat we in de loop van vorig jaar meer winddelen hebben gekocht en omdat onze warmtepomp het aardgas vervangen heeft voor het leveren van warm water.
Het aandeel aardgas ligt dit jaar voor het eerst op nul. Na 12 jaar wordt 2023 het eerste volle kalenderjaar met een jaarverbruik van 0 m3. Dat blijft ook zo, want de gasaansluiting en gasmeter zijn volledig verwijderd. Daardoor is het aandeel duurzame warmte gestegen van 15 naar ruim 20% in onze energiemix. Ook het aandeel windenergie is gestegen door de aanschaf van extra winddelen.
Energiegebruik en productie
In mei hebben we 563 kWh aan energie gebruikt en 113 kWh aan elektriciteit teruggeleverd aan het net. Onderstaande grafiek laat de opbouw van ons energiegebruik en de energieproductie zien.
Onderstaande grafiek toont het energiegebruik en energieproductie in de eerste vijf maanden. De terugloop in het gasgebruik sinds 2019 is goed zichtbaar, net als de toename in elektriciteitsgebruik. Beide als gevolg van de overschakeling op infraroodverwarming. Ook valt op dat in 2023 de hoeveelheid duurzame warmte stijgt, door de overschakeling op onze hybride warmtepomp voor warm water.
CO2 uitstoot
De CO2 uitstoot van ons energiegebruik lag in mei op maandbasis op 0, ongacht de gehanteerde methode (zie hier voor de 5 gehanteerde methoden). Per saldo hebben we meer stroom geproduceerd dan dat we hebben afgenomen. Op kwartier en secondebasis zullen er ongetwijfeld momenten zijn dat we grijze stroom hebben afgenomen. Daar staat tegenover dat er ook momenten zijn dat we terugleveren, waarmee we een gas- of kolencentrale uit de markt drukken (in Nederland of er buiten) en daarmee bijdragen aan lagere CO2 emissies in de elektriciteitsmix.
Gemiddeld ligt de CO2 uitstoot in mei in de jaren met infraroodverwarming 60% lager dan in jaren met aardgas. De uitkomst is voor alle vijf gehanteerde methoden gelijk.
Over de eerste vijf maanden van 2023 ligt de CO2 uitstoot volgens het stroometiket op 0 kilogram. Volgens de referentie methode ligt de uitstoot op 791 kg.
De referentiemethode is de enige methode die een stijging van de CO2 uitstoot laat zien t.o.v. de periode op aardgas. De stijging bedraagt 1%. De andere methoden laten dalingen zien van 1 tot 76%. Gemiddeld laten de vijf methoden om de CO2 uitstoot te bepalen een daling van 23% zien.
April is voorbij, dus tijd om ons energiegebruik te bekijken. April 2023 was een stuk frisser dan april 2022, waardoor we meer energie hebben verbruikt. Onze winddelen brachten ook meer op, waardoor we per saldo minder dan 40 kWh elektriciteit hebben ingekocht. De energiekosten komen daarmee op minder dan 60 Euro in april.
Energiekosten
Zoals gezegd waren onze energiekosten in april minder dan 6o Euro. De grootste kostenpost was het elektriciteitsgebruik met 184 Euro, daar stond echter 172 Euro aan opbrengsten van onze winddelen en zonnepanelen tegenover. Wel hebben we 16 Euro aan onbalans kosten betaald aan Greenchoice. Per saldo kostte onze elektriciteit daarmee 29 Euro. Een euro meer dan de vaste aansluitkosten (netwerkkosten en vaste leveringskosten), deze bedroegen 28 Euro. De energiebelasting viel nagenoeg weg tegen de teruggaaf energiebelasting.
In de eerste vier maanden van het jaar bedragen onze energiekosten Euro 1.222. Het hoogste niveau sinds 2011. Niet zo
Voor het grootste deel bestaan ze uit leveringskosten voor elektriciteit (ruim 2.000 Euro). Het prijsplafond levert ons naar verwachting zo’n 144 Euro op en we hebben zo’n Euro 1.100 zelf opgewekt met onze zonnepanelen en winddelen. Netto hebben we daarmee zo’n Euro 750 aan elektriciteitskosten gehad in de eerste vier maanden en Euro 65 aan onbalans kosten voor onze winddelen. In de eerste vier maanden van 2022 hadden we slechts 600 Euro aan elektriciteitskosten en 33 Euro aan onbalans kosten. We hadden toen nog wel Euro 63 aan gaskosten.
In de eerste vier maanden van 2023 hebben we daarnaast bijna 500 Euro aan energiebelasting betaald. Een dikke verdubbeling ten opzichte van 2022, maar minder dan in 2021.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in april op 738 kWh, waarvan 559 kWh elektriciteit. De resterende 179 kWh kwam als warmte van onze zonneboiler en hybride warmtepomp. Daarmee lag het energiegebruik in april op het gemiddelde van 746 kWh sinds we in 2011 ons huis hebben betrokken. Als we enkel kijken naar het gas en elektriciteitsverbruik ligt het 7% lager dan het gemiddelde gebruik sinds 2011.
Over de eerste vier maanden lag ons energiegebruik op 4.675 kWh. Dat is 4,5% minder dan het gemiddelde gebruik in de periode 2011-2023. De 3.678 kWh elektriciteit is 1,3% minder dan het gemiddelde gas en elektriciteitsgebruik in de periode 2011-2023. Daarmee ligt het energiegebruik inmiddels wel 12% hoger dan 2020. Het zuinigste jaar tot nu toe voor de periode januari tot april
Bij het aandeel energiebronnen (gas, elektriciteit en warmte) valt op dat het aandeel aardgas vanaf 2018 stapsgewijs is verlaagd. Waarbij 2023 het eerste kalenderjaar is dat we vanaf januari geen aardgas hebben gebruikt. In dezelfde periode is de eerste jaren het aandeel elektriciteit opgelopen en in de laatste 2 jaar het aandeel warmte. Dat komt door de overstap op infraroodverwarming in 2019 en de installatie van onze warmtepomp begin 2022. Naarmate we meer elektriciteit weten te besparen zal het aandeel warmte naar verwachting verder oplopen.
Energievragers
In april verbruikte onze apparaten 292 kWh. Daarnaast hebben we 223 kWh nodig gehad voor warm water en 223 kWh voor verwarming. Daarmee was april een maand waarin we veel gestookt hebben. Sinds we op infraroodverwarming over zijn gestapt hebben we alleen in 2021 (corona: thuiswerken & thuis school) meer verstookt. Het verbruik van dit jaar is hieronder nog niet gecorrigeerd voor het aantal gewogen graaddagen, dus helemaal eerlijk is onderstaande vergelijking niet.
Over de eerste vier maanden hebben we 1.433 kWh gebruikt voor apparaten, dat is 16% meer dan gemiddeld in de periode 2011-2023. Voor warm water hebben we 1.259 gebruikt. Dat is 35% meer dan in 2011-2023. Dat heeft waarschijnlijk te maken hebben met de warmtepomp, deze houdt non-stop 200 liter water op een temperatuur boven de 35 graden Celsius en warmt deze wekelijks op tot boven de 60 graden Celsius (legionella preventie). Voor de 1.259 kWh warm water is slechts 262 kWh elektriciteit gebruikt. Terwijl we voorgaande jaren 450-620 kWh aardgas nodig hadden voor warm water.
Voor verwarming hebben we de eerste vier maanden 1.983 kWh nodig gehad. Dat is slechts 90 kWh meer dan in 2022, maar bijna 300 kWh meer dan 2020 (het zuinigste stookjaar tot nu toe). Gemiddeld hebben we met infraroodverwarming in de eerste vier maanden 54% zuiniger gestookt dan in de eerste vier maanden met aardgas. Wederom niet gecorrigeerd voor het aantal gewogen graaddagen, dus het is geen eerlijk vergelijking.
Verwarming
April 2023 was met 218 gewogen graaddagen frisser dan 2022, dat slecht 200 gewogen graaddagen kende. Bovendien was april 2023 een stuk minder zonnig dan april 2022. Dat was te merken in ons energiegebruik voor verwarming. Hadden we in 2022 169 kWh nodig voor verwarming, in april 2023 was dat 179 kWh. Per gewogen graaddag lag het verbruik in april 2023 op 1,02 kWh, dat is ook hoger dan de 0,84 kWh van april 2022.
Het langjarig gemiddelde met infraroodverwarming ligt op 1,32 kWh per gewogen graaddag. Dat is 39% minder dan het langjarig gemiddelde verbruik met aardgas (2,17 kWh per gewogen graaddag).
Op jaarbasis verbruiken we momenteel 3.152 kWh. Gecorrigeerd voor gewogen graaddagen is dat 3.735 kWh. Een stuk lager dan de 6.339 kWh die we met aardgas gemiddeld gebruikte in een standaard jaar op basis van het gemiddeld aantal gewogen graaddagen voor de periode 1991-2020.
Energieproductie
In april hebben we bijna al onze energie zelf op weten te wekken. Slechts 38 kWh hebben we ingekocht van het energiebedrijf. Alleen in 2020 en 2022 hebben we minder in hoeven kopen, toen leverde we zelfs terug aan het energiebedrijf. April laat ook een mooie mix zien van wind en zon, waarmee we in onze energiebehoefte voorzagen. Zo’n windturbine is best fijn als je ’s avonds er warmpjes bij wil zitten…
April laat ook een mooi aandeel van wind en zon zien in onze energieproductie. Aangevuld met minder dan 5% inkoop van elektriciteit van het energiebedrijf.
In de eerste vier maanden van het jaar hebben onze zonnepanelen 537 kWh opgewekt. Onze winddelen hebben 1.552 kWh opgewekt. Samen goed voor ruim 2.100 kWh. Daarnaast hebben onze warmtepomp en zonneboiler bijna 1.000 kWh warmte geproduceerd. De resterende 1.552 kWh elektriciteit hebben we ingekocht.
Over de eerste vier maanden hebben we 67% van onze energie zelf geproduceerd. Waarvan het leeuwendeel via onze winddelen en warmtepomp. Het aandeel inkoop van energie is teruggelopen tot 33%. In onderstaande grafiek is goed te zien dat dat voor de overstap op infraroodverwarming andersom lag. In de periode 2014-2018 produceerde we weliswaar bijna 100% van onze eigen stroom, maar zo’n 70% van onze energie kochten we nog steeds in in de vorm van aardgas voor verwarming. Pas vanaf 2019 loopt het aandeel aardgas terug en vanaf 2022 loopt het aandeel elektriciteit ook fors terug. De komende maanden verwacht ik dat onze zonnepanelen en winddelen per saldo meer gaan produceren dan we gebruiken. Waarmee het aandeel inkoop van elektriciteit ook terug gaat lopen.
Hieronder de grafiek in een iets andere vorm. Waarbij gebruik van energie aan verwarming, apparaten, warm water en teruglevering van elektriciteit positief is weergegeven. Het afnemen van elektriciteit, aardgas en de productie van warmte en elektriciteit (zonnepanelen, winddelen) is negatief weergegeven.
In onderstaande grafiek is goed zichtbaar dat we tussen 2014 en 2018 in de maand april meer elektriciteit produceerde dan we gebruikte. Terwijl we nog wel aardgas kochten. In april 2022 en 2023 kopen we nagenoeg geen elektriciteit in en hebben we ook geen aardgas meer ingekocht.
Onderstaande grafiek laat dezelfde gegevens zien, maar dan voor de eerste vier maanden van het jaar.
Ja maar, de CO2 uitstoot dan?
Een standaard reactie op infraroodverwarming is: je bespaart dan wel energie, maar de CO2 emissie gaat omhoog. Daarom hieronder de berekening van de CO2 footprint van ons energiegebruik per jaar. Daarom hieronder de CO2 emissie van ons energiebruik volgens 5 methoden berekend.
Nu zijn er vele manieren om de CO2 uitstoot van elektriciteit te bepalen. Hieronder de grafiek met de CO2 uitstoot volgens 5 gebruikte methodes. Bij alle vijf de methodes ben ik er vanuit gegaan dat de bijbehorende CO2 berekening wordt toegepast op aardgas en op de elektriciteit die in een gegeven maand niet van onze zonnepanelen of winddelen afkomstig is.
De eerste twee methoden gaan uit van de CO2 factoren die CBS berekent. Op de eerste plaats volgens de integrale methode van CBS. Deze gaat uit van de totale (hernieuwbare plus niet hernieuwbare) elektriciteitsproductie in verhouding tot de aan elektriciteit toegerekende inzet van aardgas, kolen en kernenergie. Elektriciteit uit afvalverbrandingsinstallaties en restgassen wordt niet meegenomen. De tweede methode van CBS is de referentieparkmethode. Deze gaat uit van de centrale elektriciteitsproductie uit aardgas, kolen en kernenergie, uitgezonderd die centrales waarbij de warmteproductie groter is dan 20 procent van de brandstofinzet.
De andere drie methoden maken gebruik van de CO2-emissiefactoren, zoals gepubliceerd op CO2-emissiefactoren.nl. In alle drie de gevallen ben ik uitgegaan van de well-to-wheel emissiefactoren, oftewel van de emissies in de gehele levenscyclus. Bij de eerste methode (grijs) ben ik ervan uitgegaan dat iedere kWh die we in moeten kopen van grijze stroom komt. Bij de tweede methode ben ik ervan uitgegaan dat we stroom van onbekende bron afnemen. Waarbij ik uitgegaan ben van de emissiefactor zoals die nu vermeld staat, waardoor de CO2 uitstoot van oudere jaren lager lijkt dan die in werkelijkheid was. Het aandeel hernieuwbare elektriciteit is de afgelopen 10 jaar namelijk gestegen in Nederland. In de laatste methode (stroometiket) ben ik vanaf 2015 uitgegaan van de strooommix zoals Greenchoice (onze energieleverancier) deze jaarlijks publiceert. Waarom pas vanaf 2015? Simpel, omdat ik van de jaren voor 2015 zo snel de stroometiketten niet kon vinden.
Voor het berekenen van de gemiddelden ben ik uitgegaan van goed vergelijkbare jaren: 2014-2018 voor verwarming met aardgas en 2019-2023 voor verwarming met infrarood.
Wat opvalt is dat de CO2 uitstoot volgens een aantal methoden fors daalt na overschakeling op infraroodverwarming. Onderstaande cijfers geven het aantal kg CO2 uitstoot in de maanden januari t/m april.
Wat opvalt is dat er nog maar één methode is die een stijging laat zien. Volgens alle andere methoden is er sprake van een daling van de CO2 uitstoot. Vorige maand waren dat er nog 2.
Het eerste kwartaal van 2023 is voorbij, tijd om het energiegebruik en de energieproductie van maart te bekijken. Maart 2023 was met 338 gewogen graaddagen 7% kouder dan maart 2022. Ons energiegebruik lag echter 45% hoger dan in maart 2022. Deels kwam dat doordat het aantal zonuren ook fors lager lag dan in 2022. Dat was merkbaar in de productie van onze zonnepanelen (42% lager dan in 2022).
Energiekosten
Van een daling van de kosten voor elektriciteit is nog niet veel te merken, ook al zijn de tarieven sinds eind vorig jaar wel aan het dalen. De stijging van de energiebelasting, terug naar het oude groeipad van voor de energiecrisis, maakt de daling van het tarief sinds december meer dan ongedaan. Daar komt bij dat het kale leveringstarief dat we betalen nog steeds 80% boven het tarief van vorig jaar ligt.
Procentueel bestond het grootste deel van onze energierekening in maart uit kosten voor elektriciteit, gevolgd door de kosten voor energiebelasting. Een schril contrast met de jaren tot en met 2021, waarin de leveringskosten van gas elektriciteit samen nooit meer dan 40% van de totale energiekosten in maart vormde.
In het eerste kwartaal zijn onze energiekosten met 33% gestegen ten opzichte van 2022. De kosten voor elektriciteit zijn slechts met 18% opgelopen ten opzichte van 2022, maar de kosten voor energiebelasting zijn ruim 2 keer zo hoog als vorig jaar. De teruggaaf energiebelasting ligt lager dan vorig jaar, waardoor de rekening met bijna 300 Euro gestegen is. Onze extra winddelen hebben dit wel afgevlakt.
De kosten van elektriciteit vormde in het eerste kwartaal 60% van onze rekening. De tweede grote kostenpost is de energiebelasting, die bijna 40% van de energierekening vormt. De kosten voor de elektriciteitsaansluiting en winddelen vallen nagenoeg weg tegen de teruggaaf energiebelasting.
Bruto energiegebruik
Doordat ons energiegebruik in maart hoger lag dan vorig jaar is ons bruto energiegebruik in het eerste kwartaal nagenoeg gelijk aan het eerste kwartaal van 2022. Daarmee is het bruto energiegebruik 17% hoger dan in 2020, het zuinigste jaar sinds we in ons huis wonen.
Energieproductie
In maart hebben onze zonnepanelen 42% minder geproduceerd dan in 2022. Doordat we meer winddelen hebben is de productie van onze winddelen gestegen van 80 naar 407 kWh. Samen zijn ze goed voor 556 kWh, goed voor 59% van ons energiegebruik.
Van onze zonnestroom hebben we in maart ruim 70% meteen gebruikt, voordeel van een lagere productie. Onze zonnepanelen en winddelen waren in maart goed voor 59% van onze energiegebruik. De resterende 41% hebben we ingekocht bij onze energieleverancier.
In het eerste kwartaal hebben we 3.127 kWh verbruikt. Onze zonnepanelen hebben 307 kWh geproduceerd en onze winddelen 1.298 kWh. Ons netto elektriciteitsgebruik ligt daarmee op 1.522 kWh. Dit is de hoeveelheid elektriciteit die we hebben ingekocht bij het energiebedrijf.
In het eerste kwartaal waren onze winddelen en zonnepanelen samen goed voor 51% van ons elektriciteitsgebruik. De resterende 49% hebben we aangevuld met elektriciteit van het energiebedrijf. Ons gasverbruik zit wederom op 0%.
Verwarming
Maart was fris en weinig zonnig. Wat voor ons reden was om meer te stoken dan in 2022. Het energiegebruik per gewogen graaddag lag met 1,44 kWh/gewogen graaddag in maart 2023 dan ook 54% hoger dan in maart 2022. Wat overigens nog steeds 39% lager is dan toen we stookten met aardgas (gemiddeld 2,17 kWh/gewogen graaddag). Gemiddeld ligt het energiegebruik sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming van ThermIQ 39% lager dan toen we met aardgas verwarmde.
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik voor verwarming op 3.098 kWh. Wanneer ik dat corrigeer voor weerseffecten naar de periode 1991-2020 komt het verbruik op 3.697 kWh per jaar. Dat is een besparing van 39% ten opzichte van verwarmen met de cv-ketel.
Warm water en apparaten
We hebben de HeatCycle van DeWarmte nu ruim een jaar in bedrijf. In maart lag de cop op 4,4, oftwel met iedere kWh elektriciteit die we hebben verbruikt heeft de warmtepomp 4,4 warmte weten te produceren. In totaal hebben we in maart zo’n 70 kWh elektriciteit voor warm water gebruikt. Dat is meer dan in maat 2022, toen onze zonneboiler meer produceerde.
Bouwbesluit norm 1, 2 en 3,
CO2 uitstoot
Een van de veel gehoorde argumenten tegen overschakelen van verwarmen met aardgas naar verwarmen met infraroodverwarming is dat er geen CO2 reductie wordt gehaald. Sterker nog: dat de CO2 uitstoot zou stijgen.
Nu zijn er vele manieren om de CO2 uitstoot van elektriciteit te bepalen. Hieronder de grafiek met de CO2 uitstoot volgens 5 gebruikte methodes. Bij alle vijf de methodes ben ik er vanuit gegaan dat de bijbehorende CO2 berekening wordt toegepast op aardgas en op de elektriciteit die in een gegeven maand niet van onze zonnepanelen of winddelen afkomstig is.
De eerste twee methoden gaan uit van de CO2 factoren die CBS berekent. Op de eerste plaats volgens de integrale methode van CBS. Deze gaat uit van de totale (hernieuwbare plus niet hernieuwbare) elektriciteitsproductie in verhouding tot de aan elektriciteit toegerekende inzet van aardgas, kolen en kernenergie. Elektriciteit uit afvalverbrandingsinstallaties en restgassen wordt niet meegenomen. De tweede methode van CBS is de referentieparkmethode. Deze gaat uit van de centrale elektriciteitsproductie uit aardgas, kolen en kernenergie, uitgezonderd die centrales waarbij de warmteproductie groter is dan 20 procent van de brandstofinzet.
De andere drie methoden maken gebruik van de CO2-emissiefactoren, zoals gepubliceerd op CO2-emissiefactoren.nl. In alle drie de gevallen ben ik uitgegaan van de well-to-wheel emissiefactoren, oftewel van de emissies in de gehele levenscyclus. Bij de eerste methode (grijs) ben ik ervan uitgegaan dat iedere kWh die we in moeten kopen van grijze stroom komt. Bij de tweede methode ben ik ervan uitgegaan dat we stroom van onbekende bron afnemen. Waarbij ik uitgegaan ben van de emissiefactor zoals die nu vermeld staat, waardoor de CO2 uitstoot van oudere jaren lager lijkt dan die in werkelijkheid was. Het aandeel hernieuwbare elektriciteit is de afgelopen 10 jaar namelijk gestegen in Nederland. In de laatste methode (stroometiket) ben ik vanaf 2015 uitgegaan van de strooommix zoals Greenchoice (onze energieleverancier) deze jaarlijks publiceert. Waarom pas vanaf 2015? Simpel, omdat ik van de jaren voor 2015 zo snel de stroometiketten niet kon vinden.
Bovenstaande grafiek laat de CO2 uitstoot in het eerste kwartaal voor de verschillende berekeningsmethoden door de jaren heen zien. Wat opvalt is dat we in 2011 en 2014 volgens alle methoden een forse CO2 daling hebben bereikt. In 2011 komt dat door overschakeling op een HR-ketel en een zonneboiler. In 2014 door installatie van onze zonnepanelen en door onze winddelen.
Wat verder opvalt is dat onze CO2 uitstoot in 2019, het jaar dat we over zijn gestapt op infraroodverwarming, volgens alle methoden daalt t.o.v. 2018 en terugvalt tot het niveau van 2014. Ook valt op dat de CO2 uitstoot volgens de verschillende methoden vanaf 2015 steeds verder uit elkaar beginnen te lopen. Waarbij de stroometiket steevast de laagste emissie oplevert en de referentiemethode de hoogste.
Wanneer ik de gemiddelde CO2 uitstoot in de periode 2014-2018 (met aardgas als warmtevoorziening) vergelijk met de gemiddelde CO2 uitstoot over de periode 2019-2023 (met infraroodverwarming als warmtevoorziening) dan leveren 3 methoden een daling van de CO2 uitstoot op. De daling varieert tussen de 14 en 76%. Twee methoden (referentie en grijs) leveren een stijging op van 4 à 5%.
Welke methode je het best kan hanteren voor de berekening van de CO2-uitstoot laat ik graag over aan de puristen. Ik vind de belangrijkste constatering de stijging bij de methoden die een stijging laten zien relatief klein is (4 à 5%). Terwijl de daling van de andere methoden veel sterker is. Onze CO2-uitstoot is gemiddeld genomen met gedaald. Het specifieke getal van 19% vind ik niet zo interessant. Op jaarbasis blijft de conclusie overeind. Als ik aardgas vergelijk met infraroodverwarming is de daling in de periode 2019-2022 gemiddeld 14% t.o.v. 2014-2018. De stijging volgens de referentie en de grijze stroom methode is voor die periode 4% (60 tot 70 kg CO2 op jaarbasis).
Op 24 februari 2022, de dag dat Rusland Oekraïne wederom inviel, hebben we onze cv-ketel uitgezet. De invasie van Oekraïne is nog (lang) niet voorbij, maar wij zijn inmiddels wel een jaar zonder aardgas. Een jaar waarin we de laatste stappen naar het aardgasvrij maken van onze woning hebben gemaakt. Tijd dus om de balans op te maken van energiegebruik en energieproductie zonder aardgas. Een volgende keer za. Maar eerst het belangrijkste onderdeel in deze dure tijden: het effect op de energierekening.
Energierekening
Onze energiekosten zijn in februari 19% hoger dan in februari 2022. De vaste lasten en de kosten voor aardgas zijn gedaald. Daar staat een stijging van de kosten voor met name elektriciteit en energiebelasting tegenover. We hebben ook meer winddelen, wat zorgt dat de onbalansvergoeding aan het energiebedrijf ook gestegen zijn. In totaal hebben we 340 Euro aan energiekosten gehad. Die bijna volledig bestaan uit kosten voor ingekochte elektriciteit en energiebelasting.
In de eerste twee maanden van het jaar bedragen onze energiekosten 855 Euro, een stijging met 17% t.o.v. 2022. Het grootste van de stijging bestaat uit de toegenomen kosten voor energiebelasting. De gestegen kosten voor elektriciteit worden meer dan gecompenseerd door de gedaalde kosten voor aardgas en de gedaalde vaste lasten (netwerkkosten en leveringskosten aardgas).
De kosten voor energiebelasting en opslag duurzame energie zijn in de loop der jaren behoorlijk gestegen.Ten opzichte van de jaren voor 2022 valt echter vooral op dat de leveringskosten van elektriciteit fors gestegen zijn. In de eerste twee maanden van 2023 hebben we evenveel elektriciteit van het energiebedrijf afgenomen als in de eerste twee maanden van 2020. De kosten liggen echter veel hoger. Deze stijging komt dus echt door de prijsstijging van de afgelopen twee jaar en niet doordat we meer elektriciteit zijn gaan gebruiken.
De verwachting is dat de leveringskosten voor elektriciteit nog wel terug lopen na het stookseizoen, omdat onze zonnepanelen en winddelen samen de komende maanden een groter deel van ons elektriciteitsgebruik gaan leveren. Of dat voldoende gaat zijn om een de energierekening te laten dalen tot onder het niveau van 2022 weet ik niet, dat hangt ook af van de ontwikkeling van de elektriciteitsprijs. Mijn verwachting is dat deze de komende maanden gaat dalen.
Bovenstaande grafiek laat zien dat onze energierekening de eerste twee maanden van het jaar voor ruim 50% uit leveringskosten van elektriciteit bestaat. Terwijl de netwerkkosten die we betalen voor enkel elektriciteit in 2023 even hoog zijn als de netwerkkosten voor elektriciteit en gas in 2011 samen. Een groot verschil met 2011 toen de leveringskosten van elektriciteit minder dan 10% bedroeg en de kosten van elektriciteit en gas samen minder dan 40% bedroegen.
Zonder winddelen of zonnepanelen waren de energiekosten over de eerste 2 maanden ruim 1.400 Euro geweest.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in februari lager dan in 2022 en lager dan gemiddeld met infraroodverwarming. Belangrijkste reden is het vervangen van de cv door een hybride warmtepomp voor warm water.
Ons bruto energiegebruik ligt 14% lager dan gemiddeld sinds we over zijn gegaan naar infraroodverwarming. Het lukt dus weer aardig om NegaWatts te scoren. Het energiegebruik in de eerste twee maanden ligt nog wel 4% hoger dan in 2020, het meest zuinig jaar sinds 2011.
Aardgasvrij verwarmen
Februari was met 371 gewogen graaddagen kouder dan februari 2022, toen er 334 gewogen graaddagen waren. Toch is het ons gelukt om 4% minder elektriciteit voor verwarming te gebruiken.
Bovenstaande grafiek laat zien dat we sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming van ThermIQ niet meer boven de 2 kWh/gewogen graaddag zijn uitgekomen. Traditiegetrouw ligt de piek in het gebruik voor verwarming in januari/februari. In februari lag het verbruik op 1,5 kWh/gewogen graaddag. Dat is 15% zuiniger dan in 2022. Waardoor we de ondanks de stijging door koudere dagen toch minder elektriciteit hebben gebruikt dan in februari 2022.
Ook op jaarbasis is het energiegebruik voor verwarming gedaald. In werkelijkheid ligt het nu op 2.900 kWh. Wanneer ik dat corrigeer voor het weerseffect zouden we in de periode 1991-2020 3.501 kWh hebben verbruikt. Als ik corrigeer voor klimaatverandering sinds 1901-1930 dan zouden we 3.798 kWh hebben gebruik.
Gemiddeld ligt ons jaarverbruik sinds we overgestapt zijn op 3.826 kWh tegenover 6.339 kWh toen we aardgas gebruikte voor verwarming. Daarmee besparen we 40% aan energie ten opzichte van onze cv-ketel.
Aardgasvrij warm water
In februari heeft onze HeatCycle 61 kWh gebruikt voor het maken van warm water. Dat is een besparing van 72% t.o.v. het energiegebruik in februari 2022.
De HeatCycle heeft ruim 200 kWh terug gewonnen uit ons afvalwater, waarmee een gemiddeld COP van 4,5 is bereikt. Een mooie prestatie als je bedenkt dat het apparaat enkel warm water levert en geen verwarming. Gemiddeld is de temperatuur die geleverd moet worden dus aan de hoge kant. Waarmee ik een lagere COP zou verwachten. Sinds de installatie een jaar geleden ligt de gemiddelde COP op 3,7. Waarmee het apparaat keurig aan de verwachting voldoet.
Op jaarbasis hebben we in ons eerste jaar zonder aardgas 581 kWh voor warm water gebruikt. Tegen 1.492 kWh toen we naast de zonneboiler de cv-ketel gebruikte voor warm water. Een besparing van bijna 1.000 kWh per jaar.
Energieproductie
In februari hebben onze winddelen 50% meer opgeleverd dan in 2022, dat komt vooral doordat we meer winddelen hebben dan vorig jaar. Onze zonnepanelen hebben ongeveer evenveel geproduceerd als in februari 2022. Samen hebben ze 49% van de elektriciteit die we nodig hadden geproduceerd.
Dat beeld blijft overeind als je de eerste twee maanden van het jaar bekijkt, ook dan hebben we 48% van de elektriciteit die we nodig hadden zelf geproduceerd met winddelen en zonnepanelen. Het aandeel aardgas is teruggevallen naar 0%.
Op jaarbasis produceren we nu ruim 5.500 kWh. Waarvan bijna 3.200 kWh van onze winddelen. Op jaarbasis is de verwachting dat deze gemiddeld 4.500 kWh opleveren, maar ik vermoed dat dat wat lager uit zal komen.
Onderstaande figuur laat goed zien hoe zowel de hoeveelheid ingekocht aardgas als de hoeveelheid ingekochte elektriciteit sinds begin 2022 fors zijn teruggelopen tot inmiddels minder dan 2.000 kWh. De overige elektriciteit wordt geproduceerd door onze winddelen en zonnepanelen.
Het aandeel zelf opgewekte energie lag jarenlang rond de 30 tot 40%. Inmiddels produceren we op jaarbasis 78% van ons energiegebruik zelf (nog los van de warmteproductie van onze zonneboiler en warmtepomp). De overige 22% elektriciteit kopen we in bij Greenchoice.
Bovenstaande grafiek laat mooi zien hoe we na het installeren van de infraroodverwarming weer stroom zijn gaan inkopen bij Greenchoice. Inmiddels weten we hoeveel extra stroom we nodig hebben en hebben we extra winddelen bijgekocht. Het aandeel inkoop van elektriciteit loopt daarmee weer terug.
De eerste maand van het jaar zit er op. Tijd om onze energiekosten, energiegebruik en energieproductie te bekijken. Januari 2023 was met 417 gewogen graaddagen ongeveer even koud als januari 2022 met 423 gewogen graaddagen. Toch wisten we met 1,7 kWh/gewogen graaddag 7% zuiniger te stoken dan de 1,0 kWh/ gewogen graaddag in 2022. Toch zijn onze met energiekosten met 15% gestegen t.o.v. 2022. Dat was meer geweest zonder onze extra winddelen en zonder het prijsplafond.
Energiekosten
Onderstaande grafiek laat het verloop van onze energiekosten in de maand januari door de jaren heen zien.
De grafiek laat goed zien hoe de kosten vanaf 2021 beginnen op te lopen. Was in 2021 de stijging van de energiebelasting en opslag duurzame energie nog de oorzaak. In 2022 kwam het door de gestegen tarieven voor energie (van 80 Euro naar 310 Euro). In 2023 is de oorzaak vooral de hogere energiebelasting (van 104 naar 180 Euro), de elektriciteitskosten zijn dankzij het prijsplafond en onze winddelen slechts met 25 Euro gestegen. Daar staat een besparing van 40 Euro aan gas tegenover. Onze vaste lasten zijn gedaald, doordat we geen vastrecht voor gas meer betalen.
In bovenstaande grafiek is het effect van de energiecrisis goed zichtbaar. Tot 2021 vormde de leveringskosten van gas en elektriciteit samen hooguit 40% van onze energierekening. In 2022 en 2023 is dat opgelopen tot meer dan de helft. De vaste lasten en energiebelasting vormen een veel kleiner deel van de rekening.
Energiegebruik
In januari hebben we 1.236 kilowattuur gebruikt. Daarvan hebben er op maandbasis 643 ingekocht bij het elektriciteitsbedrijf. De resterende 48% hebben we zelf opgewekt met winddelen en met onze zonnepanelen.
In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat ons elektriciteitsgebruik lager ligt dan in 2021 en 2022. Het is nog wel hoger dan in 2020, het jaar voor corona. Het blijft dus merkbaar dat we vaker thuis werken.
Bovenstaande grafiek laat wel zien dat het totale energiegebruik ongeveer op hetzelfde niveau ligt als in 2022 en als ons gemiddelde energiegebruik over de periode 2019-2022. Het streven is natuurlijk om het record van zuinigste jaar ooit te halen, of dat lukt blijft nog 11 maanden de vraag.
Energievraag
Onze energievraag bestaat uit verwarming, warm water en elektrische apparaten in huis. Onderstaande grafiek laat zien dat het grootste deel van de energievraag in januari bestond uit verwarming, gevolgd door apparaten. De energievraag voor warm water was het kleinst.
Op jaarbasis is de hoeveelheid energie die we nodig hebben voor warm water fors aan het dalen. De hoeveelheid energie voor apparaten stijgt, een oorzaak hiervoor heb ik nog niet weten te vinden. Een mogelijke hypothese is dat de warmtepomp meer elektriciteit verbruikt dan de monitoring vanuit de fabrikant aangeeft. Dat kan ik echter nog niet met gegevens onderbouwen, dus het blijft een hypothese. Daarnaast besparen we nog steeds op verwarming door klimaatverandering.
Door klimaatverandering besparen we op jaarbasis ongeveer 12% energie ten opzichte van de periode 1901-190. Het aandeel energie voor warm water daalt op jaarbasis door onze warmtepomp. Vooral het aandeel van elektrische apparaten stijgt, omdat de hoeveelheid energie voor apparaten stijgt en omdat de hoeveelheid energie we nodig hebben voor verwarming en warm water daalt.
Verwarming
Januari 2023 was met 417 gewogen graaddagen 1% warmer dan januari 2022. Ons elektriciteitsgebruik lag met 1,75 kWh per gewogen graaddag echter 8% lager dan in januari 2022, wat betekent dat we 7% energie hebben weten te besparen ten opzicht van 2022.
Op jaarbasis hebben we 2.931 kWh verbruikt voor verwarming. Dat is 958 kWh minder dan in een standaard klimaatjaar in de periode 1901-1930. Het is 653 kWh minder dan in een standaard klimaatjaar in de periode 1991-2020 en 876 kWh minder dan ons langjarig gemiddelde met infraroodverwarming.
Warm water
De HeatCycle van DeWarmte heeft zich in januari goed gehouden. Met een cop van 4,3 voor enkel warm water is ie ook zuiniger dan verwacht. In totaal hebben we in januari 87,1 kWh elektriciteit gebruikt voor warm water. In 2022 was dat nog 275 kWh (28 m3) aan aardgas.
Elektrische apparaten
Ons elektriciteitsverbruik van apparaten lag in januari 2023 op 420 kWh, bijna 26% hoger dan in januari 2022. Een oorzaak daarvoor kan ik niet aanwijzen. We hebben geen nieuwe apparaten gekocht en ook niet een veel hoger gebruik van apparaten. Het kan dus zijn dat de elektriciteitsmeting van de HeatCycle afwijkt, waardoor een deel van het elektriciteitsgebruik voor warm water meetelt als apparaten. Dat is echter een hypothese die ik nog niet kan onderbouwen met meetdata van de slimme stekker. Het is wel een uitzoekwerkje voor later dit jaar.
Energieproductie
We hebben in januari in totaal 593 kWh geproduceerd. Op jaarbasis produceren we nu zo’n 5.400 kWh. Waarvan het grootste deel met winddelen.
De verwachting is dat we uiteindelijk op jaarbasis zo’n 6.500 kWh zullen produceren. Waarvan 4.500 kWh met winddelen en 2.000 kWh met onze zonnepanelen.
Het aandeel aardgas en het aandeel inkoop van elektriciteit op jaarbasis loopt fors terug. Het aandeel aardgas bedraagt inmiddels slechts 3%. Het aandeel elektriciteit van het energiebedrijf 22%. In totaal kopen we dus nog maar 25% van ons energiegebruik op jaarbasis in. Mijn verwachting is dat dat verder daalt tot ongeveer 10 tot 20%.
Conclusie
Op jaarbasis beginnen gebruik en productie van energie meer in evenwicht te komen. Met nog slechts 25% inkoop van elektriciteit bij het energiebedrijf. Zoals in de inleiding al gezegd hebben we in januari minder dan 50% van ons eigen gebruik met elektriciteit. Dat betekent dat we nog een eind weg zijn van gelijktijdigheid van al ons gebruik en productie op maandbasis, laat staan op uur of kwartierbasis.
Onze energierekening begint zich wel te stabiliseren, hoewel dat deels komt door het prijsplafond. De vraag is hoe de variabele tarieven zich de komende maanden gaan ontwikkelen. Mijn verwachting is dat deze dalen, waardoor we minder zullen krijgen voor de elektriciteit die we vanaf zo ongeveer april meer verwachten te produceren dan we gebruiken.
