Deel I Cowboys in een ruimteschip (1)

Volgens David Korten is de laatste helft van de twintigste eeuw een van de meest opmerkelijke periode uit de geschiedenis van de mens. De periode wordt gekenmerkt door grote wetenschappelijke vooruitgang en de opkomst van mondiale instellingen als IMF & Wereldbank. West-Europa werd van een continent van oorlogvoerende staten en staatjes omgevormd tot een vreedzame en welvarende unie. De nucleaire dreiging van de Koude Oorlog is ondertussen verdwenen en Oost-Europa is voor een groot deel geruisloos opgenomen in de EU. Veel landen hebben zich van dictaturen om weten te vormen tot democratiën. Ziektes als polio en pokken zijn (bijna) volledig uitgeroeid.

Op het gebied van economische groei en uitbreiding van de handel (de twee belangrijkste doelstellingen die we onszelf in de laatste helft van de twintigste eeuw hebben gesteld, aldus Korten) hebben we grote vooruitgang geboekt. Volgens Korten zijn we op een punt aangeland dat we de kennis, de middelen en het organisatievermogen bezitten om eerder onhaalbare doelen; zoals eliminatie van armoede, ziekte en oorlog; ook daadwerkelijk uit te roeien. Een mening die ook door wereldleiders word gedeeld gezien de gestelde Millennium Goals, en die ook op bredere steun kan rekenen gezien het succes van LIVE8.

Ondanks deze vooruitgang is er volgens Korten sprake van een drievoudige crisis, die veroorzaakt wordt door een wereldwijd falen van institutionele systemen. Dit falen manifesteert zich in een toename van:

  • armoede
  • maatschappelijke desintegratie
  • milieuvernietiging

In plaats van het nastreven van basiszekerheden als:

bestaanszekerheid, een goede plek om te wonen, gezond en niet verontreinigd voedsel, goed onderwijs en goede gezondheidszorg voor onze kinderen, een schone, levende natuurlijke omgeving.

, zijn leiders en instanties bezig met het ontwikkelen van de nieuwste hippe snufjes. Korten signaleert een drievoudige menselijke crisis. Ten eerste een toenemende kloof tussen arm en rijk, ook in welvarende landen. Hierbij wordt de middenklasse uitgedund en heeft een groeiende groep mensen te kampen met grotere economische onzekerheid.

In ontwikkelde landen lijken opleiding en onderwijs ook geen uitweg meer te bieden richting een zekerder bestaan. In andere landen wordt het probleem gevormd door de groeiende strijd om (schaarse) grondstoffen, waarbij de arme het onderspit delven en de mogelijkheid om in hun eigen levensonderhoud te voorzien verliezen. Waarbij mensen afhankelijk worden van deeltijdwerk of een tweede baan, niet als aanvulling op het gezinsinkomen maar uit pure noodzaak.

De groeiende kloof tussen arm en rijk is ook in Nederland zichtbaar, volgens Beleggers voor Belasting (ja ze bestaan ècht!) leeft 10% van de Nederlanders momenteel in Armoede. Ook Kerk In Actie signaleert een toenemende hulpvraag en heeft de minister vorige maand om aanvullend beleid gevraagd. In de Volkskrant van 22 juli 2005 gaf Hans Spigt, wethouder sociale zaken in Dordrecht en voorzitter van de VNGcommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een interview over armoede in Nederland. Hij gaf daarin aan dat de toenemende problemen niet allen liggen aan de kredietverschaffers, volgens hem zijn de uitkeringen door het vasthouden van de nullijn de afgelopen twee jaar te laag zijn geworden.

Of zou Ricardo dan toch gelijk hebben gehad toen hij in zijn iron law of wages stelde dat: de reëele lonen van arbeiders op de lange termijn niet boven het bestaansminimum uit kunnen komen. De maatschappelijke gevolgen van de groeiende armoede is een ontwrichting van sociale netwerken en leidt volgens Korten tot groei van misdaad en geweld in de wereld.

Het derde deel van de crisis betreft de milieuvernietiging, welke ook een steeds groter ontwrichtend effect begint te krijgen op samenlevingen. Het probleem daarvan wordt steeds nijpender, vooral doordat de grenzen aan de groei in zicht komen. De wereld is een begrenst systeem aan het worden. Korten schetst het probleem aan de hand van een cowboyeconomie versus een ruimteschipeconomie (afkomstig van Boulding). Volgens hem zitten we in een ruimteschipeconomie, waarin groei niet meer onbeperkt mogelijk is. Met doorgaan op de huidige voet plunderen we volgens hem onze planeet en verscheuren tegelijkertijd de niet-economische sociale relaties, die de basis van een menswaardig samenleving vormen.

Prikkelender is zijn visie op kolonisatie: dit was volgens hem een manier om vermogen over te dragen van de middenklassen aan de hogere klassen. De rijken ontvangen de winsten op hun investeringen, de middenklasse ontving enkel de belastingaanslag om het militaire apparaat in stand te houden. En in ons kikkerlandje de rekening om het faillisement van de VOC af te wenden. Globalisering heeft volgens Korten hetzelfde effect. Doordat landen die meer consumeren dan ze zelf aan ecologische hulpbronnen hebben momenteel de regels schrijven, onder druk van de Structurele Aanpassingsprogrammas van het IMF hebben veel landen meer exportgewassen geplant, waardoor ze niet meer in staat zijn om voedsel voor hun eigen bevolking te verbouwen. Bovendien worden deze exportgewassen vaak op grote bedrijven geteeld, die de kleine zelfvoorzienende boeren naar marginale landen verjagen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: